Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Đảng Gưl dlông, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú trọng drông leh êpul khua bi ala Gưl dlông Phu\n brua\ l^ng kahan Cuba mâo Thượng tướng Leopoldo Sintra Friat, Khua phu\n brua\ l^ng kahan Cuba dja\ ako\ hriê ]hưn kơ Việt Nam. Blu\ hrăm ti anôk ]hưn, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng đăo knang klei Êpul hriê ]hưn anei srăng đru mtru\t mđ^ jăk h^n hlăm klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t plah wah l^ng kahan dua ala ]ar Việt Nam – Cuba. {ri bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam lehana\n 58 thu\n hruê knhuah gru l^ng kahan kru\ kdơ\ng Cuba, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng hơê] hmưi kơ êpul l^ng kahan dua ala ]ar Việt nam lehana\n Cuba ayo\ng adei năng mâo klei đăo knang, lehana\n klei jao brua\ mơ\ng dua Đảng, mnuih [uôn sang dua ala ]ar. 

 

            - Hruê mbruê, [ri bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing L^ng khan yang [uôn Việt Nam, mâo lu mnuih [uôn sang, khan hđa\p mơ\ng dja\p kr^ng kwar La\n c\ar nao leh kơ sang Đại tướng Võ Nguyên Giáp ti mrô 30 êlan Hoàng Diệu, Hà Nội ba myơr brui mngưi c\ua\ Đại tướng. Ti ana\p wa\l sang Đại tướng Võ Nguyên Giáp, lu mnuih dôk `a\t kriêp da\p prue#, kkui ako\ bi êdah klei h’ưi hdơr kơ Đại tướng ho\ng jih ai tiê kkuh mpu\. Mâo lu mnuih [uôn sang, mơ\ng hđeh hria\m hra\, sinh viên truh kơ mnuih khua thu\n, mnuih mơ\ng c\ar mka\n ti kbưi adih hriê kơ {uôn pro\ng phu\n, jih jang sa ai tiê wir pha\ Đại tướng ho\ng klei mgei ai tiê leh ana\n h’iêng h’ưi êdimi. Lu mnuih [uôn sang ti du\m c\ar kbưi amâo uê` kơ klei dleh dlan c\ia\ng dưi mâo hriê c\ua\ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. 

                               

- {ri bi hdơr 70 thu\n Hruê mko\ jing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, K’ia\ng khua lăn ]ar Nguyễn Thị Doan bi tuôm leh sia\ suôr Êpul phung kahan hđăp Dăng }ư\ Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh. Ti anôk bi tuôm ana\n, phung bi ala hrăm mb^t lo\ bi hdơr knhuah gru jho\ng ktang mơ\ng l^ng kahan Trường Sơn. Leh w^t mơ\ng klei bi blah, phung kahan hđăp Trường Sơn ăt lo\ dơ\ng đru mguôp hla\m brua\ ru\ mdơ\ng lăn ]ar. 3 thu\n êgao, Êpul hgu\m Knhuah gru Trường Sơn – Êlan Hồ Chí Minh mâo mtru\t mjhar, đru mguôp ru\ mdơ\ng leh êbeh 1 êbâo 700 boh sang bi đru, đru kơ phung kahan hđăp msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, mđup brei prăk hriăm hra\ mơar kơ anak aneh phung kahan hđăp dôk hlăm klei dleh dlan. Bi ala kơ phung khua kia\ kriê brua\ Đảng, Knu\k kna, K’ia\ng khua lăn ]ar Nguyễn Thị Doan hơê] hmưi kơ klei suaih pral, lehana\n klei jăk yâo truh ho\ng phung kahan hđăp, amâo mâo djo\ kno\ng jho\ng ktang hlăm klei bi blah, kơ klei hd^p aguah tlam, l^ng kahan Trường Sơn lo\ dơ\ng mâo lu klei m^n, duh myơr kơ brua\ kyua mnuih [uôn sang mdro\ng sah, ala ]ar ktang kjăp. 

 

- Mb^t ho\ng du\m alu\ wa\l hla\m kluôm ala, aguah mbruê, c\ar Dak Lak mko\ mjing leh Klei bi k[^n bi hdơr 70 thu\n Hruê mko\ mjing L^ng khan yang [uôn Việt Nam, 25 thu\n hruê Kna\m m’ak jih jang mnuih [uôn sang kriê mgang ala c\ar. Ti mmông k[^n, phung bi ala lo\ w^t bi hdơr kơ knhuah kdrưh k’a\m mơ\ng L^ng khan yang [uôn Việt Nam, klei mko\ mkra, kdơ\ng mblah, mblah dưi leh ana\n đ^ jing, sua ma\ klei hnu\k êngiê kơ djuê ana leh ana\n răng mgang mko\ mkra la\n c\ar Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Mb^t ho\ng brua\ bi hria\m mjua\t mpra\p kdơ\ng mblah, du\m thu\n êgao, êpul l^ng khan c\ar Dak Lak mâo du\m klei đru mguôp yuôm bha\n răng kriê kja\p klei êđa\p ênang brua\ kđi c\ar, klei êđa\p ênang yang [uôn, sia\ suôr ho\ng mnuih [uôn sang, mko\ mkra hdra\ jih jang mnuih [uôn sang kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar kja\p ktang. Hla\m 5 thu\n, du\m knua\ druh, l^ng khan đru mguôp leh mâo 2 êklai 500 êkla\k pra\k đru ru\ mkra leh ana\n lo\ mkra bi ja\k sang dôk kơ du\m go\ êsei dleh dlan, ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ mang, đru lu hruê ai nga\ brua\ leh ana\n mjeh mnơ\ng pla mjing, mnơ\ng rông kơ mnuih [uôn sang…. Bi hdơr Hruê mko\ mjing L^ng khan yang [uôn Việt Nam, du\m khan hđa\p, sỹ quan, l^ng khan ti c\ar Dak lak bi êdah ai tiê hur har g^r ktưn lo\ dơ\ng knhuang nao mơ\ng êlâo l^ng khan jho\ng ktang.

 

- {ri knăm Noel thu\n 2014, tlam mbruê, Êpul ma\ brua\ mơ\ng Dhar brua\ kia\ kriê Lăn Dap Kngư, mâo Trần Việt Hùng, K’ia\ng khua kia\ kriê dja\ ako\, nao ]ua\ hơê] hmưi phung khua kia\ kriê, lehana\n du\m boh sang Aê Diê khop hla\m ]ar Kon Tum.Ti sang Aê Diê pro\ng Kon Tum, Êpul ngă brua\ hơê] hmưi leh kơ phung khua kia\ kriê jing giám mục, linh mục, tu sĩ mb^t ho\ng lu phung đăo drông noel thu\n 2014 lehana\n thu\n mrâo 2015 ho\ng klei êđăp ênang jăk yâo. Êpul ăt ]ih pioh du\m klei đru mguôp mơ\ng phung khua kia\ kriê klei đăo khop hlăm brua\ mtru\t mjhar phung đăo hd^p jăk đăo djo\, đru hgu\m hlăm brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn, rơ\ng kjăp kơ klei êđăp ênang alu\ wa\l, ]ang hmăng kơ phung khua kia\ kriê klei đăo lo\ dơ\ng bi lar h^n du\m hdră bi hmô msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, lehana\n ru\ mdơ\ng klei hd^p dhar kreh. Hơ\k mơak ti ana\p Dhar brua\ kia\ kriê Lăn Dap Kngư mđing uê`, phung khua kia\ kriê klei đăo khop brei thâo, srăng lo\ dơ\ng hgu\m ho\ng Brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mtô bi hriăm phung đăo hd^p jăk đăo djo\, ma\ brua\ kơ Aê Diê, hluê gưt hdră êlan mơ\ng Đảng, Knu\k kna.

 

- Phu\n brua\ tuh tia mkra mjing mrâo lo\ mkra mlih ênoh c\h^ êa săng, êa pui. Hluê ana\n, mphu\n mơ\ng 3h tlam mbruê, ênoh êa săng RON 92 bi mlih mtru\n 2.050 pra\k/lit, sna\n ênoh c\h^ hliê tru\n adôk 17.880 pra\k/lit. Ho\ng êa pui diesel mtru\n 1.420 pra\k/lit, ênoh c\h^ hliê sra\ng adôk 16.990 pra\k/lit. Ênoh êa pui mazud a\t tru\n 1.690 pra\k/lit. Ênoh c\h^ hliê ara\ anei adôk 13.130 pra\k/lit. Êa pui petrol lo\ tru\n 1.570 pra\k/lit leh ana\n sra\ng mâo ênoh c\h^ hliê 17.400 pra\k/lit.

 

- Khua knu\k kna g^t gai leh phu\n brua\ lo\ hma mkăp amâo mâo hrui prăk ôh 30 tôn êa drao chlorine 65% min mơ\ng mnơ\ng ala ]ar pioh ]ia\ng đru kơ ]ar Cà Mau răng mgang klei rua\ kơ kan hdang. Khua knu\k kna mta\ brua\ mkăp, kia\ kriê lehana\n ba yua êa drao la] ana\n hluê ngă djo\ ho\ng hdră mtru\n ara\ anei.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa [uôn pro\ng Hội An, c\ar Quảng Nam hluê nga\ klei pah mni, bi mni kơ aduôn Đặng Thị Nữ, 50 thu\n, dôk ti êpul Bàu Đưng, phường Thanh Hà, [uôn pro\ng Hội An dui` mnơ\ng ara\ng le\ lo\ ba w^t kơ pô gơ\ jing tuê ala tac\ êngao. Knhal jih hruê ka\m êgao, hla\k dôk êbat ti ktuê êlan [uôn hđa\p, aduôn Nữ dui` sa boh [ap hla\m ana\n mâo pra\k leh ana\n hra\ m’ar  mâo ana\n jing mnuih ala tac\ êngao. Leh kơ ana\n, aduôn Nữ ba [ap ana\n kơ Adu\ brua\ Êpul ksiêm dla\ng klei bhia\n [uôn pro\ng Hội An brei duah mnuih luc\ mnơ\ng c\ia\ng ba w^t. Êpul ksiêm dla\ng klei bhia\n [uôn pro\ng Hội An hlo\ng duah leh ana\n blu\ hra\m êmuh du\m sang tuê jưh leh kơ ana\n thâo pô nga\ le\ [ap ana\n jing aduôn Hartin Svec, quốc tịch U|k hriê ma\ w^t [ap, hla\m ana\n mâo 1 êkla\k 300 êbâo pra\k leh ana\n du\m mta hra\ m’ar yuôm bha\n mka\n.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua g^t gai du\m êpul bruă mnia mblei Nhật Bản hlăk ]ih mkra hdră k]ah kơ bruă duh mkra ala ]ar anei mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2030 mâo hnơ\ng đ^ kyar hlăm brô 2,6%. Hluê ho\ng ana\n, Nhật Bản bi hgao du\m klei lông dlăng kơ ênoh mnuih tru\n leh ana\n prăk bi liê kriê dlăng klei hd^p mda yang [uôn [rư\ hruê đ^, êpul bruă mnia mblei mđ^ h^n ba hdră mnê], kdrăp ngă bruă mrâo mrang, duh bi liê du\m ala ]ar mrâo đ^ kyar, mđing dlăng duh bi liê mko\ mjing mta bruă nah gu\ ti ala ta] êngao lehana\n ba ]h^ mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma kơ ala ta] êngao. Du\m êpul bruă mnia mblei la] sơnei: knu\k kna Nhật Bản bi mhro\ jia mnia mblei lehana\n mđ^ ktang klei mje\ mgiăm đru hgu\m ho\ng du\m ala ]ar k`ăm mjing klei găl kơ du\m êpul bruă mnia mblei hlăm ala ]ar duh [ơ\ng ti ala ta] êngao. Êpul hgu\m du\m êpul bruă duh mkra Nhật Bản la] sơnei; ho\ng hdră bruă si la] ti dlông, bruă tuh tia mơ\ng Nhật Bản srăng mâo êbeh 1.700 êklai đôlar Mi hlăm thu\n 2030.

 

          - Khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko mâo leh klei bi trông ]hai ho\ng Khua mil ]hil Bêlarus Alexander Lukashenko hlăk mâo gưl nao ]hưn kơ Kiev. 2 khua g^t gai anei k[^n bi trông kơ  bruă bi hgu\m 2 nah hlăm lu mta bruă mse\ si; năng lượng, kriê mgang klei êđăp ênang… {ri gưl anei, Khua mil ]hil Bêlarus m`ă klă: Bêlarus mprăp đru Ucraina, leh ana\n g^r jih ai tiê ]ia\ng dưi ngă djăp klei akâo c\ia\ng mơ\ng knu\k kna Kiev. Bêlarus gơ\ jing [^ng hgu\m siă suôr mơ\ng Nga, [ia\dah ăt dôk kriê klei bi mje\ mgiăm h’^t kjăp ho\ng Ucraina. Hlăk mlan 9 mrâo êgao, Bêlarus mko\ mjing leh tuôr bi trông êđăp ênang plah wah 1 êpul Bi mtuôm  quốc tế hlăk g^t ktưn msir mghaih klei ru\ng răng ti kwar Ngo\ Ucraina.

 

- Mnuih [uôn sang tar ro\ng lăn mko\ mjing lu bruă ngă prăp êmiêt kuh drông knăm mơak Nô-el srăng truh hlăm 2 hruê kơ ana\p. Mb^t ho\ng ana\n mâo du\m bruă ngă bo\ ho\ng klei tu\ dưn bi êdah klei bi đru leh ana\n ai tiê khăp ]ia\ng k`ăm ba knăm mơak Nô-el truh ho\ng djăp mnuih. Hruê 21/12, hlăm brô 500 ]ô mduôn Nô-el Yan Puih (Father Frost), ana\n iêu mduôn Nô-el mơ\ng mnuih Nga, ngă klei êran hlăm êlan klông [uôn pro\ng phu\n Moscow, k`ăm iêu mthưr đru mguôp kơ du\m boh sang êa drao phung hđeh điêt. Grăp ]ô mnuih nao hlăm klei êran ăt đru mguôp 600 roubles ho\ng klei ]ang hmang srăng đru phung hđeh hlăk dôk mdrao mgu\n ti sang êa drao ăt mâo knăm mơak Nô-el jăk j^n.

 

- 1 klei bi lông êran pioh đru mnuih knap m`ai mse\ djuê ana\n ăt dưi mko\ mjing ti [uôn pro\ng Sydney ala ]ar Australia, k`ăm iêo đru mguôp prăk kơ du\m êpul bruă đru mnuih knap m`ai kyua phung hđeh êlăk. Êbeh 2 êbâo 500 ]ô mduôn Nô-el mphu\n êran mơ\ng Kdru\n ks^ Darling Harbour. Digơ\ êran êjai kdo\ mmui` êjai leh ana\n mmui` hlo\ng truh kơ anôk bi k]ah ana\n jing Sang kdo\ mui` Sydney Opera House. Phung mko\ mjing brei thâo: ênoh prăk mâo hrui mguôp srăng đru phung hđeh hla\k dôk tu\ klei k[ah, phung hđeh ruă duam… hlăm kluôm ala ]ar Australia.

 

- Ti ala ]ar Mi, ai êwa knăm mơak m]h^t m’uăt mơ\ng Connecticut truh kơ California hlăm du\m hruê êlâo kơ mlam knăm mơak Nô-el. Djăp mnuih mơ\ng mduôn khua truh kơ phung hđeh êlăk mâo du\m bruă ngă mdê hjăn mơ\ng pô ]ia\ng tu\ mă knăm mơak leh ana\n prăp êmiêt drông Nô-el. Ti Niu Britain, Connecticut, aduôn Rita Giancola 90 thu\n, bi msiam s^t êm^t sang pô ho\ng du\m ăngpul pui [lê] [lir lu mta êa leh ana\n du\m mta mnơ\ng bi msiam amâo dưi k[ah ôh mse\ si kwang mnga Nô-el. Klei mơak mơ\ng mduôn Giancola hlăm knăm mơak Nô-el ana\n jing mjing sang pô jing anôk drông knăm mơak Nô-el mdê hjăn mơ\ng jdăp mnuih. Mduôn Giancola bi êdah klei khăp ]ia\ng mơ\ng pô hlăm du\m pluh thu\n êgao leh ana\n mduôn mâo klei khăp ]ia\ng ho\ng ana\n iêu “ Mniê mduôn Nô-el”.