Klei mrâo ala c\ar pô:

Tlam bruê 27/12, lehana\n hruê mbruê, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ mơ\ng Gưl dlông nao ]hưn lehana\n ma\ brua\ ho\ng Êpul êya kahan êa dôk ti kđông Cam Ranh, ]ar Khánh Hoà. Blu\ hrăm ho\ng phung knua\ druh, lehana\n l^ng kahan, Khua lăn ]ar m`a\ kơ klei m^n mơ\ng Đảng, Knu\k kna kơ brua\ mko\ mjing l^ng kahan jing ]ia\ng răng mgang ala ]ar. Kahan êa jing sa hlăm êpul kahan knơ\ng đ^ nao hla\m ênuk mrâo, êjai boh klei dlông ro\ng lăn, lehana\n hlăm alu\ wa\l adôk mâo lu klei ru\ng răng, êpul kahan brei mâo nanao ai tiê kjăp, pai ma\ djăp ênu\m boh klei mâo hla\m wa\l êa ks^, amâo mâo dôk hla\m klei kdjăt, mghaih msir djăp mta klei mâo hla\m êa ks^ Ngo\ ho\ng hdră êlan êđăp ênang, hluê gưt djo\ ho\ng klei bhiăn quốc tế ]ia\ng dưi răng mgang kjăp wa\l êa ks^ plao ks^ yuôm bhăn lăn ]ar pô.

Aguah mbruê, ti sang dhar kreh hđeh êlăk ]ar Gialai, brua\ êdam êra Pleiku hgu\m ho\ng sang hđeh êlăk ]ar Gialai, anôk brua\ Dhar kreh hâo hưn-mjua\t ktang asei mlei [uôn pro\ng Pleiku mko\ mjing leh klei bi lông kdo\ mơ\ng sang hra\. Anei jing brua\ nga\ k`ăm bi hdơr 65 thu\n hruê knhuah gru hđeh hria\m hra\ sinh viên Việt Nam (9/1/1950 – 9/1/2015), lehana\n mđ^ ai, mtru\t mjhar phung êdam êra hđeh êlăk mjua\t ktang asei mlei, mjua\t bi hriăm klei thâo, mđ^ klei hd^p dhar kreh ai tiê, hgu\m jăk hlăm brua\ đoàn, lehana\n du\m brua\ hlăk ai hđeh êlăk ]ar Gialai. Blu\ hrăm ti anôk po\k klei bi lông, Lê Thị Hà khua kia\ kriê sang dhar kreh hđeh êlăk ]ar Gialai, m`a\: “Klei bi lông ]ang hmăng mjing sa anôk hlăk mbul dhar kreh jăk siam, đru mjua\t bi hriăm klei thâo kơ hđeh êlăk hlăk ai, mjing klei găl kơ di`u thâo bi đru, mje\ mjuk drông sa thu\n mrâo mơak m`ai, êđăp ênang, lehana\n tu\ dưn.

Hruê 28/12, ti Kr^ng wa\l hiu c\hưn dla\ng {uôn mrai mnal eh hlua\t Hội An, [uôn pro\ng Hội An, Knơ\ng brua\ Cổ phần mrai mnal eh hlua\t Quảng Nam bi hgu\m ho\ng Êpul hgu\m brua\ mrai mnal eh hlua\t Nhật Bản mko\ mjing Hruê kna\m m’ak Dhar kreh mrai mnla eh hlua\t Việt Nam – ASEAN c\ia\ng hưn mthâo leh ana\n bi mpu\ ana\n mnơ\ng mơ\ng du\m [uôn brua\ mrai mnla eh hlua\t êdah kdlưn mơ\ng Việt Nam leh ana\n Ngo\ Dhu\ng C|âu Á. Hruê kna\m m’ak Dhar kreh mrai mnal eh hlua\t Việt Nam – ASEAN bi m[^n leh mâo êbeh 30 c\ô nghệ nhân mơ\ng 7 [uôn brua\ mrai mnal eh hlua\t êdah kdlưn mơ\ng kluôm ala. Nghệ nhân mơ\ng du\m [uôn pâk m`am mâo leh mơ\ng đưm ba mdah leh du\m brua\ rông hlua\t, êwei mrai, pâk m`am jing du\m mta mnal ho\ng kiê kngan mdê hja\n, bi kah klei thâo răng kriê knhuah siam ja\k mơ\ng brua\ mâo leh mơ\ng đưm anei. Hla\m gưl anei, mâo êbeh 500 mta mnơ\ng ho\ng mrai eh hlua\t êdah kdlưn mơ\ng Việt Nam leh ana\n du\m ala c\ar hla\m kr^ng wa\l ASEAN mse\ si: Thái lan, Philipppin, Malaisia, Campuchia, Indonesia leh ana\n Nhật Bản ba hưn mthâo kơ tuê hriê dla\ng.

Hla\k 2h mkrah aguah mbruê, ti wa\l sa\ Quốc Oai, kdriêk Da\ Teh, c\ar Lâm Đồng, sa boh êdeh ôtô mdia\ng kyâo tle\ mda\p dra\m djiê Vũ Xuân Hải, khua Êpul hiu Ksiêm dla\ng dliê kyâo mrô 2, hla\m Knơ\ng brua\ Ksiêm dla\ng dliê kyâo c\ar Lâm Đồng êjai dôk nga\ brua\. Hluê si klei hâo hưn tal êlâo, mâo ma\ klei hâo hưn mâo sa boh êdeh ôtô du\ mdia\ng tle\ mda\p kyâo ti kr^ng wa\l sa\ Mỹ Đức, kdriêk Da\ Teh, c\ar Lâm Đồng, Vũ Xuân Hải iêo đ^ng blu\ kơ [^ng nga\ brua\ mb^t leh ana\n hưn mthâo ho\ng Anôk ksiêm dla\ng dliê kyâo kdriêk Da\ Tẻh hra\m mb^t bi hgu\m tui tio\ ma\. Hla\k [uh êpul ksiêm dla\ng dliê kyâo, êdeh du\ mdia\ng kyâo anei êran đue#. Hla\k êran nao truh kơ sa\ Quốc Oai, Vũ Xuân Hải mâo [^ng brua\ mdia\ng ho\ng êdeh ma\i êran hgao kơ ana\p, brei êdeh ôtô mdei, [ia\ pô mga\t êdeh mdia\ng kyâo anei amâo mdei ôh hlo\ng nao tla\ dra\m kơ êdeh ma\i nga\ kơ Vũ Xuân Hải hlo\ng djiê sa anôk, sa c\ô adôk êka. Mơ\ng klei ksiêm dla\ng Công an kdriêk Da\ Teh [uh hla\m êdeh mâo 15 klo\ kyâo hga\l. Ara\ anei pô mga\t êdeh anei hla\k dôk ma\ kơ\ng pioh hluê nga\ klei ksiêm dla\ng msir mkra.

Dhar brua\ đru kơ brua\ nah tluôn hlăm phu\n brua\ kahan ksiêm hgu\m leh ho\ng Êpul hgu\m gru bi kal hrah ]ar Daklak lehana\n Knơ\ng brua\ duh bi liê lehana\n mnia mblei Thái Bình Dương mko\ mjing hdră “Hrăm mb^t mguôp ai kyua mnuih [uôn sang [un Lăn Dap Kngư” ti sa\ Êa Yông, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak. Phung aê mdrao mâo k]e\ đru kơ klei suaih pral, mka\ dlăng klei rua\, mbha êa drao amâo mâo ma\ prăk ôh lehana\n mđup brei mnơ\ng (grăp hnư ho\ng ênoh 200 êbâo prăk) kơ êbeh 200 gưl ]ô mnuih mduôn khua hlăm sa\. Mb^t ho\ng ana\n, hdră lo\ mđup brei sang bi đru kơ Hoàng Văn Dương ti thôn Thạch Lũ, sa\ Êa Yông, kdriêk Krông Pa], ]ar Daklak, jing mnuih khua thu\n mâo klei hd^p dleh dlan êdi. Ênoh prăk bi liê mơ\ng jih jang brua\ anei hlăm brô 200 êklăk prăk.

Klei mrâo ala tac\ êngao:

Sa klei hâo hưn ngă kơ drei lo\ kdjăt ho\ng du\m klei truh tơl kjham mơ\ng êdeh phiơr hlăm thu\n 2014, aguah mbruê, êdeh phiơr Aibus 320 mrô QZ8501 mơ\ng knơ\ng bruă êdeh phiơr Air Asia lui] amâo lo\ hmư\ klei bi hưn mthâo hlăm brô 42 mn^t leh đ^ phiơr mơ\ng ta] êdeh phiơr Surabaya, [uôn pro\ng, pro\ng tal 2 mơ\ng Inđônêzia ]ia\ng nao kơ Singapor. Hlăm êdeh phiơr mâo 162 ]ô mnuih đ^, mâo 155 ]ô tuê leh ana\n 7 ]ô êpul mgăt. Hlăm ana\n, lu êdi jing mnuih Inđônêzia lehana\n mâo wa\t mnuih Hàn Quốc, Malayzia, Singapor leh ana\n Prăng. Hruê mbruê, êpul bruă djo\ tuôm Inđônêzia hluê ngă mtam bruă tui duah êdeh phiơr lui]. Knơ\ng bruă du\ mdiăng êdeh phiơr Inđônêzia hưn mthâo hdră k]ah tui duah êdeh phiơr mrô QZ8501 mơ\ng knơ\ng bruă êdeh phiơr Air Asia, Malayzia. Phung khua êmua Inđônêzia brei thâo; êdeh phiơr lui] amâo lo\ hmư\ klei bi hưn mthâo ho\ng anôk bruă ksiêm dlăng êlan phiơr Inđônêzia leh mgăt êdeh phiơr akâo bi mlih wir phiơr kyua yan adiê amâo mâo jăk. Êdeh phiơr lui] ti alu\ wa\l plah wah wa\l krah Tan-jung Pan dang, ]ar Bangka Belitung lehana\n wa\l krah Pontianak, ]ar West Kalimantan. Ara\ anei du\m êpul êya mơ\ng Singapor, Malayzia leh ana\n Austraylia mâo leh klei akâo đru tui duah êdeh phiơr anei.

Hruê mbruê, Afganistan mđ^ ktang du\m hdră kriê mgang klei êđăp ênang ti [uôn pro\ng phu\n Kabul, êlâo kơ klei k[^n mjưh rue# brua\ bi kdơ\ng mblah mơ\ng Êpul hgu\m l^ng k’han NATO ti ala ]ar Yu\ châu Á anei. Mmông k[^n kla\ s^t bi mjưh mdei leh 13 thu\n NATO hluê nga\ du\m hdra\ kdơ\ng mblah ti Afganistan. K’han ksiêm mâo mprăp phao ktuang ]o\ng mnah hjăn ksiêm dlăng leh êdeh êdâo leh ana\n mnuih găn êrô hlăm êlan klông. Mi bi liê truh 61 êklai đôlar kơ hdră bruă bi hriăm mjuăt 350 êbâo ]ô l^ng k’han, k’han ksiêm Afganistan, dlăng anei jing klia\ng c\ia\ng kbiă đue# mơ\ng klei bi mblah ngă sui anei. Khă sơnăn hlăm thu\n anei, du\m klei ksu\ng ngă mơ\ng Taliban k`ăm kơ êpul kriê mgang klei êđăp ênang Afganistan ngă êbeh 4.600 ]ô l^ng k’han, k’han ksiêm djiê.

Hluê si klei mrâo mơ\ng Knơ\ng bruă g^t gai, Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Việt Nam, 7 ]ô mnuih ngă bruă hlăm ênoh 20 ]ô mnuih ngă bruă Việt Nam tuôm ho\ng klei dleh dlan ti Saudi Arabia lehana\n mâo klei ]ia\ng w^t kơ ala ]ar w^t truh leh kơ [uôn pro\ng Hồ Chí Minh hlăm hruê mbruê. Anei jing du\m ]ô mnuih ngă bruă mơ\ng ]ar Bắc Kạn hlăk dôk ngă bruă kơ knơ\ng bruă Bader mơ\ng Saudi Arabia. Êlâo kơnăn, leh mâo tu\ mă klei akâo mơ\ng du\m phung ngă bruă tuôm ho\ng klei dleh dlan, Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Việt Nam g^t gai leh Adu\ bruă bi ala Việt Nam ti Ả rập Seút mguôp mb^t tliêr kjăp ho\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm hlăm ]ar, Knơ\ng bruă mtio\ nao pral phung ngă bruă, ngă bruă bi pral ho\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm ti alu\ wa\l ăt mse\ mơh pô ba yua mnuih ngă bruă bi msir mghaih djo\ kpă du\m hdră bruă djo\ tuôm, đru ngă du\m mta hra\ m’ar yuôm bhăn ]ia\ng ba ênoh mnuih ngă bruă anei w^t kơ ala ]ar hluê si klei digơ\ ]ia\ng.

Êpul brua\ đru do\ng bi hgu\m mơ\ng Italia leh ana\n Hy Lạp do\ng mtlaih leh [ia\ êdi 150 ]ô mnuih hlăm ho# k^ mdiăng 466 ]ô tuê leh ana\n mnuih nga\ brua\ hla\m ho# k^ mâo klei pui [ơ\ng hlăk hriê mơ\ng kr^ng êa ks^ Hy Lạp nao kơ Italia, ang^n ktang ti kr^ng êa ks^ anei ngă klei gun kpăk kơ bruă đru do\ng. Hluê si du\m klei hâo hưn, klei pui [ơ\ng anei mâo hlăm brô 6 m’mông aguah hruê mbruê hluê si m’mông alu\ wa\l  (hlăm brô 11 m’mông Việt Nam) hlăk êjai ho# k^ dôk kbưi ho\ng plao ks^ Corfu mơ\ng Hy Lạp 44 hải lý t^ng kơ Yu\ Dưr. Êlah pui mphu\n bluh [ơ\ng ti tal t^ng gu\ ho# k^, ngă kơ mgăt ho# k^ mtru\n asa\p mbe\ mđue# jih jang mnuih. Phung nga\ brua\ hla\m ho# k^ duah hdră mtru\n mran đru do\ng, [ia\dah amâo dưi mâo djăp anôk dôk kơ jih jang mnuih, ngă kơ lu mnuih ]o\ng duah ma\ ao mlut ]ia\ng  đue# tlaih asei.

                                                                              BTV: H'Nga, Y-Khem.