Klei mrâo ala c\ar pô:

 

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Quốc hội, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng mâo leh mmông drông khua kia\ kriê brua\ hgu\m UNESCO dlông ro\ng lăn George Christophides lehana\n êpul bi ala brua\ hgu\m UNESCO Việt Nam. Blu\ hrăm ho\ng phung bi ala, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng bi mni kơ êpul brua\ hgu\m UNESCO Việt Nam mâo leh du\m klei m^n jăk hla\m brua\ mko\ mjing hdră êlan mrâo hlăm klei blu\ tlao nao hriê, mjing sa knhuah dôk dơ\ng [ơ\ng hua\ jăk hlăm tar ro\ng lăn. Ana\n jing mjua\t mjing knhuah hd^p djo\ klei bhiăn, bi năng ho\ng klei mđ^ kyar ênuk mrâo. Boh nik hlăm brua\ ru\ mdơ\ng lehana\n mđ^ kyar lăn ]ar, khua Quốc hội la], hdră êlan mơ\ng Đảng lehana\n Knu\k kna po\k mlar nanao klei bi mguôp ho\ng djăp ala ]ar, mơ\ng năn brua\ klam ăt jing ktro\ mơh. Mb^t ho\ng klei g^r mơ\ng du\m phu\n dhar brua\, êpul hgu\m UNESCO Việt Nam lo\ dơ\ng kru\ klei bi mguôp ho\ng jih jang mnuih, bi êdah klei jing lăn ]ar, anak mnuih Việt Nam ho\ng mah jia\ng dlông ro\ng lăn, ]ia\ng kơ di`u thâo săng h^n kơ h[uê ênuk jho\ng ktang, lehana\n ai tiê thâo bi hgu\m mguôp, khăp kơ klei êđăp ênang mơ\ng djuê ana Việt Nam.

 

- Ti anôk bi k[^n Knơ\ng brua\ Trung ương Êpul hgu\mbrua\ Êdam êra Việt Nam tal10, gưl 6 mko\ mjing hla\m hruê mbruê ti Hà Nội, Nguyễn Đắc Vinh, khua tal I dla\ng brua\ Trung ương Đoàn mâo klei bi k[^n ruah nga\ Khua dla\ng Knơ\ng brua\ Trung ương Êpul hgu\m brua\ êdam êra Việt Nam gưl 6. Nguyễn Đắc Vinh sra\ng bi hrô kơ Phan Va\n Mãi djo\ Trung ương ba nao nga\ K’ia\ng khua dla\ng brua\ Đảng c\ar Bến Tre. Blu\ hra\m ti anôk bi k[^n, Nguyễn Đắc Vinh bi mkla\: sra\ng ba jih ai pô c\ia\ng bi m[^n êpul êdam êra hla\m leh ana\n ti  êngao ala c\ar, bi mlih mrâo mta klei leh ana\n hdra\ nga\ brua\ mơ\ng Êpul c\ia\ng bi djo\ guôp ho\ng boh klei s^t êdi.  

 

- Mrâo anei ti Hà Nội, êbeh 500 ]ô knua\ druh brua\ đoàn hlăm kluôm ala mâo mjua\t bi hriăm leh kơ klei thâo săng kơ wa\l êa ks^, plao ks^ Việt Nam. Klei bi k[^n anei mâo dhar brua\ tuyên giáo gưl dlông hgu\m ho\ng brua\ đoàn gưl dlông cộng sản Hồ Chí Minh mko\ mjing, k`ăm đru kơ phung hlăk ai mâo sa klei thâo [uh djăp ênu\m, lehana\n djo\ kla\ kơ boh klei wa\l êa ks^, plao ks^ ala ]ar drei ara\ anei. Klei bi k[^n mjua\t bi hriăm anei jing sa hlăm du\m brua\ bi êdah brua\ phung hâo hưn mbrua\ kluôm ala gưl tal 1 thu\n 2014, k`ăm đru hlăm brua\ hâo hưn kơ phung knua\ druh du\m gưl, mtru\t mjhar brua\ hâo hưn kơ boh klei hlăm ala ]ar, lehana\n dlông ro\ng lăn ho\ng phung hlăk ai hlăm kluôm ala thâo.

 

- Hluê nga\ klei bhia\n nga\ brua\ mơ\ng phung bi ala Quốc hội, hruê mbruê êpul bi ala Quốc hội c\ar Kon Tum mâo leh mmông bi mtuôm tal êlâo leh klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13 ho\ng phung bi ala kơ knua\ druh, l^ng khan. Ho\ng brua\ Trung Quốc lo\ mâo du\m brua\ nga\ jho\ng ktang, arưp aram ho\ng êpul hluê nga\ brua\ hdra\ bhia\n leh ana\n phung trah wah ma\ akan hdang mơ\ng drei, phung bi ala lac\ snei: drei c\ia\ng bi mngac\ knga mta đa\m le\ hla\m mnêc\ mc\hur mơ\ng Trung Quốc, mb^t ana\n lo\ dơ\ng bi êdah kla\ klei m^n kha\ng kja\p ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng la\n c\ar, [ia\ nga\ ho\ng klei êdu ênang leh ana\n djo\ ho\ng hdra\ bhia\n quốc tế. Mđing mko\ mjing du\m êpul l^ng khan c\ia\ng dưi djo\ ho\ng klei c\ia\ng ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng la\n c\ar a\t mse\ mơh jing klei c\ang hmang mơ\ng mnuih [uôn sang. Đại tá Phạm Va\n Thanh, K’ia\ng khua dla\ng brua\ kđi c\ar, Anôk g^t gai khan c\ar Kon Tum mâo klei blu\ snei:“ Mơ\ng boh klei ti êa ks^ Ngo\, knu\k kna kah brei leh 16 êbâo êklai pra\k kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang, khan ksiêm êa ks^ a\t mse\ mơh phung nga\ brua\ ksiêm dla\ng wa\l anôk trah wah ma\ akan hdang. Kha\ sna\n, mse\ si diih [uh leh mơh mrâo anei Trung Quốc hưn mtru\n amâo djo\ kno\ng ti êa ks^ đuic\ ôh. Hluê si kâo c\ia\ng kơ Quốc hội, knu\k kna bi mrâo mrang brua\ l^ng khan êa, khan êdeh phiêr, sna\n c\ia\ng mđing wa\t kơ êpul l^ng khan mka\n đa, boh nik jing êpul khan alu\ wa\l ti du\m c\ar knông la\n. C|ia\ng rơ\ng ai dưi bi kdơ\ng mblah êpul khan alu\ wa\l akâo kơ Quốc hội leh ana\n knu\k kna c\ia\ng bi mâo klei bi mđing h^n dơ\ng”.

 

- Hruê 4/7 ana\p anei, phung hđeh hriăm hra\ leh rue# hriăm gưl 3 kluôm ala srăng ]huang hlăm klei bi lông mu\t đại học, cao đẳng gưl 1, thu\n 2014. Ara\ anei, brua\ prăp êmiêt kơ klei bi lông, hlăk mâo du\m boh sang hra\, lehana\n phu\n brua\ sang hra\ mơar bi leh brua\. K’ia\ng khua phu\n brua\ sang hra\ mơar Bùi Văn Ga mta\ kơ phung hđeh hriăm hra\ prăp êmiêt kơ klei bi lông đại học anei snei:“Êjai ngă klei bi lông diih, ngă ho\ng klei mdje\, ho\ng klei êđăp ênang. Ako\ klei bi lông đại học, cao đẳng `u mdê ho\ng klei bi lông phổ thông jing mâo hdră hlak mblang. Diih bi ruah ti êlan ênưih ngă êlâo, êlan dleh ngă êdei ]ia\ng đăm lu] mmông. Êlâo kơ ngă klei bi lông, diih dlăng bi nik klei bhiăn bi lông, hdơr ya mnơ\ng dưi dja\, dja mnơ\ng amâo mâo dưi dja\ ba hla\m adu\ bi lông. Êjai nao bi lông, diih brei mâo ai tiê êđăp ênang, đăm mâo klei hu^ ôh. Ho\ng ai tiê mơak m`ai, klei m^n êđăp ênang s^t nik diih srăng dưi hlăm klei bi lông”.

 

- Mơ\ng hruê anei, mphu\n hdra\ brua\: “ Ktuê êlan hrah tal 2/2014.” Hdra\ kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ êrah leh ana\n brei êrah Trung ương mko\ mjing ho\ng lu brua\ mtô mblang hâo hưn kơ klei ai c\o\ng ba myơr êrah leh ana\n klei rua\ lik êrah mơ\ng tian am^ ti 25 c\ar, [uôn pro\ng mơ\ng kwar Dhu\ng truh kơ kwar Dưr. Hdra\ c\ia\ng iêo mthưr jih jang mnuih [uôn sang ba myơr êrah, mđ^ klei thâo sa\ng kơ klei ai c\o\ng ba myơr êrah, msir klei hu\i hin k[a\h êrah hla\m kluôm ala hla\m yan mdei pro\ng. Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Anh Trí, Khua Knơ\ng brua\ êrah leh ana\n brei êrah Trung ương, Khua anôk nko\ mjing Ktuê êlan hrah thu\n 2014 brei thâo: hdra\ k`a\m mơ\ng hdra\ jing iêo lac\ mâo mguôp [ia\ êdi 10 êbâo c\ô mnuih ka\p ba myơr êrah hla\m kluôm ala, iêo lac\ mâo hla\m brô 20 êbâo c\ô mnuih nga\ hra\ m’ar ba myơr êrah, m^n t^ng hrui mâo [ia\ êdi 16 êbâo mrô êrah, iêo lac\ đru mguôp mâo 500 tin nhắn đru mnuih rua\ lik êrah mơ\ng tian am^.

 

- Mơ\ng hruê po\k klei bi lông ]ư\ng boh tar ro\ng lăn Work Cup 2014 truh kơ ara\ anei, dhar brua\ kahan ksiêm kdriêk Dak Rlâp, ]ar Dak Nông mâo ma\ 3 anôk bi mơ\ng prăk klei bi lông ]ưng boh, ma\ kơ\ng mâo giăm 30 ]ô mnuih. Năng mđing êdi hlăm mlam hruê 29/6, đ^ aguah hruê 30/6, ti sa\ Quảng Tín, kdriêk Dak Rlâp êpul kahan ksiêm hiu suang klei ngă soh hla\m yang [uôn kdriêk Dak Rlâp mâo ma\ ti kngan Nguyễn Phúc Đồng 45 thu\n, dôk ti thôn 5, sa\ Quảng Tín, kdriêk Dak Rlâp hlăk dôk ]ih klei bi mđăo klei bi lông ]ưng boh ngă klei [ơ\ng prăk trăn bi lông Halan ho\ng Mexico kơ êbeh 20 ]ô hlăm sang mnăm kphê Ánh Tuyết, mâo Đồng jing khua hlăp in jin ana\n.

 

- Mb^t ho\ng du\m alu\ wa\l hla\m kluôm ala, mơ\ng hruê anei, Hà Nôi sra\ng ksiêm dla\ng, msir mkra mnuih mga\t êdeh ma\i đua đuôn mgang ako\ amâo djo\ hnơ\ng kc\ah. Hluê si hdra\ mtru\n 171 mơ\ng knu\k kna, mnuih đ^ êdeh ma\i, wa\t êdeh wai jơ\ng êran ho\ng pui, đua đuôn mgang ako\ amâo djo\ hnơ\ng sra\ng đu\ bi kmhal mơ\ng 100 – 200 êbao pra\k.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, knơ\ng bruă êa drao Lào leh ana\n Thái Lan mâo asa\p hưn mthâo mb^t kơ klei bi hgu\m mđ^ ktang brua\ ksiêm dlăng, mkhư\ gang klei ruă tưp k`ăm prăp êmiêt kơ hdră bruă hluh lir êpul brua\ duh mkra ASEAN (AEC) hlăm thu\n 2015. 2 nah bi tu\ ư kơ bruă ngă pioh kdơ\ng gang ho\ng du\m klei ruă tưp hu^ hyưt mse\ si rua\ tian eh, êwiên êwu, klei ruă hlăm êlan bi êwa kjham (SARS); mguôp mb^t mko\ mjing bruă ksiêm dlăng klei ruă tưp tuê knông lăn. Khăng mtô mblang hâo hưn kơ mnuih [uôn sang 2 ala ]ar tuê knông lăn thâo săng klei hu^ hyưt mơ\ng klei ruă tưp; du\m mta klei ruă ana\p bluh đ^ jing klei ruă tưp pro\ng ]ia\ng mkhư\ gang ksiêm dlăng bi hmao.

 

- Hluê si Êpul hgu\m ala ]ar kyua klei êđăp ênang leh ana\n hnu\k êngiê Thái Lan ( NCPO), hruê mbruê, ala ]ar anei mphu\n hluê nga\ hdra\ mkra mlih brua\ ruah khua mse\ si klei leh [ua\n rơ\ng êlâo ana\n mơ\ng khua g^t gai Êpul hgu\m ala ]ar kyua klei êđăp ênang leh ana\n hnu\k êngiê Thái Lan, tướng Prayuth Chan Ocha ]ia\ng dưi mko\ mjing klei ruah khua hlăm knhal jih thu\n 2015. Blu\ hrăm êlâo kơ klei bi mtuôm ho\ng knơ\ng brua\ ruah khua Thái Lan, khua g^t gai phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Thái Lan tướng Surasak brei thâo: hdra\ bi k[^n mơ\ng l^ng k’han amra k[^n kơ mkra mlih du\m đảng bruă kđi ]ar, amâo bi k[^n klei dưi leh ana\n mko\ mjing klei ksiêm dlăng ăt mse\ mơh bi kmhal du\m êpul bruă kđi ]ar ngă mdê] mdar hlăm klei ruah khua.

- Pô ]ih klei mrâo kơ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam ti Nhật Bản hưn mthâo; aguah mbruê, 2 boh ho# mran ksiêm dlăng mơ\ng Trung Quốc `u\ mu\t hlăm kr^ng plao ks^ Senkaku ala ]ar Nhật Bản. Hluê si êpul hiu suang dlăng êa ks^, 2 boh ho# mran ksiêm dlăng mâo mrô 2102 leh ana\n 2146 găn hlăm kr^ng plao ks^ anei 2 m’mông, êdei kơnăn lo\ dơ\ng nao hlăm lam kr^ng êa ks^ jing knông 2 ala ]ar. Hluê si klei t^ng yap mơ\ng êpul hiu suang dlăng Nhật Bản, anei jing gưl tal 15 ho# pui Trung Quốc `u\ mu\t hlăm kr^ng plao ks^ 2 ala ]ar dôk bi kuan mâo klei dưi kriê dlăng, [ia\dah ara\ anei dôk hlăm klei Nhật Bản kriê dlăng.

 

- Hruê mbruê, êbeh 100 ]ô k’han êa mblah jơ\ng Mi leh ana\n Philippin mko\ mjing klei ksu\ng mblah k`ăm kơ êpul nah dih hlăm hang ks^ San Antonio, t^ng nah Dưr [uôn pro\ng phu\n, knông ho\ng êa ks^ Ngo\. Phung khua êmua l^ng k’han 2 ala ]ar brei thâo: du\m klei bi hriăm mblah mb^t anei k`ăm mđ^ h^n klei thâo bi mguôp mb^t đru hgu\m hlăm bruă knuă, amâo mâo djo\ k`ăm kơ ala ]ar Trung Quốc ôh, ala ]ar ara\ anei hlăk mâo ala ]ar Philippin leh ana\n lu ala ]ar mkăn [uah ăl ktang ph^t djo\ tuôm kơ asa\p hưn mthâo klei dưi kriê dlăng hja\n pa\n êa ks^ Ngo\ leh ana\n êa ks^ Hoa Đông. Philippin, 1 ala ]ar hgu\m je\ giăm ho\ng Mi hlăm hruê mlan êgao akâo kơ Washington đru mkra mlih bi mrâo mrang bruă l^ng k’han k`ăm bi kdơ\ng ho\ng Trung Quốc leh klei ru\ng răng bi kuan mhiă lănaala hla\k đ^ pral h^n.

 

- Hruê mbruê, khua phu\n bruă kriê dlăng wa\l hd^p mda Inđônêzia Balthazar Kambuaya brei thâo; ala ]ar anei ngă leh kơ phung bi ala nao kơ klei bi k[^n kriê dlăng wa\l hd^p mda Liên hợp quốc (UNEA) mko\ mjing mrâo anei ti Nairôbi ala ]ar Kênia mđing kyua mâo du\m klei m^n jăk kơ brua\ kriê dlăng wa\l hd^p mda leh ana\n mâo bruă ngă jăk siam ti du\m gưl kia\ kriê. Klei bi k[^n tu\ yap du\m boh tu\ dưn, leh ana\n bruă klam mơ\ng Inđônêzia hlăm klei msir mghaih kriê dlăng wa\l hd^p mda. Inđônêzia ăt jing ala ]ar đru hgu\m jih ai tiê hlăm bruă mkhư\ gang klei tle\ ]h^ hlô mnơ\ng dliê.