Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mma\t mbruê, ti Anôk brua\ Khua la\n c\ar, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang drông c\hưn leh ho\ng Khua phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Nhật Bản Fumio Kishida hla\k dôk c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam. M`a\ klei bi mje\ Việt Namleh ana\n Nhật Bản ka mâo ôh wưng ja\k siam mse\ si ara\ anei, Khu ala\n c\ar bi êdah klei lac\ ja\k kơ Nhật Bản đru leh Việt nam mđ^ kyar brua\ duh mkra hla\m lu thu\n êgao. Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang lac\ snei: hla\m mgi dih ho\ng tur knơ\ng bi đa\o knang kơ brua\ kđi c\ar, klei bi mje\ 2 ala c\ar lo\ dơ\ng mâo lu klei tu\ na\ng djo\ ho\ng klei dưi ga\l. Khua la\n c\ar hưn mthâo ho\ng Nhật Bản, Việt Nam nga\ rue# leh hra\ m’ar c\ia\ng ba yua nga\ brua\ Sang hra\ đại học Nhật - Việt, jing gru bi êdah hmô mơ\ng klei bi hgu\m. Mgei ai tiê hla\k lo\ bơ\k bâo kơ du\m gru mngac\ mơ\ng du\m [^ng ga\p Nhật Bản ti kr^ng Kansai, Ibaraki đru brei leh ho# mran trah wah ma\ akan ngư leh ana\n bi hria\m ba jao hdra\ pla mjing kơ mnuih nga\ lo\ hma Việt Nam, khua la\n c\ar lac\ kla\: klei đru mơ\ng Nhật Bản ho\ng Việt Nam hla\m du\m gưl dleh dlan jing yuôm bha\n êdi.

 

- A|t hlăm tlam mbruê, ti adu\ bruă knu\k kna, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng drông ]hưn leh khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật Bản Fumio Kishida hlăk dôk ]hưn ti Việt Nam. Ti anôk drông ]hưn, khua phu\n bruă Fumio Kishida hưn mthâo leh ho\ng khua knu\k kna kơ du\m boh tu\ dưn mâo ba w^t hlăm gưl ]hưn dlăng Việt Nam, mb^t ana\n bi êdah Nhật Bản hơ\k mơak ăt mse\ mơh đăo knang klei mje\ mgiăm 2 ala ]ar amra lo\ dơ\ng đ^ kyar ktang kjăp hlăm hruê mlan kơ ana\p. Khua phu\n bruă ăt mklă mklơ\ng 2 ala ]ar adôk lu klei găl đru hgu\m kơ bruă duh mkra, mnia mblei leh ana\n duh bi liê leh ana\n Nhật Bản ]ang hmang đru hgu\m ho\ng Việt Nam hlăm bruă anei. Hluê ho\ng ana\n, Nhật Bản [ua\n rơ\ng đru Việt Nam hluê ngă hdră bruă mlih mrâo; lo\ dơ\ng đru prăk ODA kơ Việt Nam. Nhật Bản ăt hlăk ksiêm dlăng s^t êm^t du\m klei akâo mơ\ng Việt Nam kơ klei mtru\t mđ^ bruă mnia mblei 2 nah, hlăm ana\n mâo du\m mta mnơ\ng ]h^ mnia mă mơ\ng lo\ hma Việt Nam ba ]h^ hlăm sang ]ơ mnia Nhật Bản, amâo mâo ngă hră mơar akâo mu\t dôk ho\ng mnuih [uôn sang Việt Nam leh ana\n mđ^ ênoh phung hriăm bruă mdrao mgu\n, hộ lý nao ngă bruă ti Nhật Bản. Nhật Bản ăt amra lo\ dơ\ng đru Việt Nam mđ^ ktang klei thâo hluê ngă hdră bhiăn hlăm êa ks^.

 

- Aguah mbruê, ti Anôk brua\ Khua la\n c\ar, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang, Khua Anôk g^t gai brua\ mkra mlih brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n Trung ương mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng Êpul hgu\m luật sư Việt Nam kơ klei tu\ brua\ knua\ hla\m gưl tal I leh ana\n 6 mlan ako\ thu\n anei. Blu\ hra\m ti mmông nga\ brua\ Khua la\n c\ả lac\ snei: ho\ng du\m klei c\ia\ng mđ^ ktang brua\ mkra mlih klei kriê dla\ng hdra\ bhia\n, mko\ mkra knu\k kna kriê dla\ng ho\ng hdra\ bhia\n xã hội chủ nghĩa. Ho\ng ai tiê nga\ phu\n mil mnuih [uôn sang, bi mlih mrâo, hdra\ bhia\n phu\n ala c\ar thu\n 2013 tu\ yap leh du\m klei bhia\n yuôm bha\n mơ\ng brua\ knua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n leh ana\n kc\ah mtru\n brua\ ra\ng mgang klei bhia\n mtru\n, ra\ng klei djo\ kpa\ hdra\ bhia\n, ra\ng mgang klei dưi êngiê anak mnuih… Kyua ana\n, brua\ leh ana\n klei đua klam mơ\ng luật sư, êpul brua\ luật sư c\ia\ng bi mlih mrâo ktang h^n, mđ^ hnơ\ng thâo kơ brua\ c\ia\ng djo\ ho\ng klei c\ia\ng kơ brua\ hla\m ênuk gưl mrâo. Khua la\n c\ar brei bi mđing, ênoh luật sư adôk [ia\, mđ^ kyar ka na\ng djo\ ôh, a\t adôk mâo luạt sư nga\ soh ho\ng knhuah nga\ brua\, nga\ soh ho\ng hdra\ bhia\n kyua ana\n c\ia\ng bi k[^n mko\ mjing êpul nga\ brua\ luật sư, bi sia\ suôr ho\ng mđ^ ktang klei mtô mblang c\ia\ng bi mđ^ gru rup leh ana\n klei thâo sa\ng kơ brua\ kđi c\ar, mjing klei đa\o knang mơ\ng mnuih [uôn sang ho\ng Luật sư, ho\ng klei bhia\n mtru\n leh ana\n klei kpa\ djo\ mơ\ng hdra\ bhia\n.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội mko\ mjing klei bi k[^n knơ\ng bruă đru hgu\m Việt Nam- Nhật Bản gưl tal 6. K’iăng khua knu\k kna hlo\ng ngă khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Phạm Bình Minh leh ana\n khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật Bản Fumio Kishida hrăm mb^t g^t gai klei bi k[^n. 2 nah tu\ ư mđ^ ktang klei đru hgu\m, Nhật Bản mđ^  kyar bruă duh bi liê kơ Việt Nam, mb^t ana\n m`ă klă; bruă ra\ng kriê klei êđăp ênang, hơ^t kjăp, hnu\k êngiê leh ana\n êngiê găn êrô êlan êa ti êa ks^ Ngo\ jing klei đua klam leh ana\n boh tu\ dưn mb^t mơ\ng êpul êya quốc tế. Ho\ng klei kpă mngac\, bi mko\ leh ana\n đăo knang hdăng găp, 2 nah mâo leh klei blu\ hrăm leh ana\n bi tu\ ư lu hdră bruă mđ^ h^n klei mje\ mgiăm 2 ala ]ar đ^ kyar ho\ng kluôm, mâo boh tu\ dưn leh ana\n hơ^t kjăp hlăm hruê mlan kơ ana\p. Leh klei bi k[^n, 2 nah si`ê kuôl kă hră mơar kơ ênoh đru brei amâo mâo lo\ tla w^t prăk tăk hdra\ brua\,rơ\ng kjăp klei êđăp ênang êlan êa leh ana\n hră mơar  kơ hnư đru brei amâo lo\ tla w^t hlăm hdră bruă đru pra\k bi hriăm mđ^ kyar mnuih ngă bruă thu\n 2014.

 

- La\n ala jing nga\n do\, jing nga\n dra\p yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar leh ana\n jing mnơ\ng pioh yua duh mkra mdê êdi. Kyua ana\n brua\ bi rue# leh klei bhia\n mtru\n dưn yua, kriê dla\ng leh ana\n ba yua la\n ala jing brua\ mđing dla\ng êdi mơ\ng Đảng leh ana\n knu\k kna. Anei jing klei bi mkla\ dưi ba hưn mdah ti anôk bi k[^n trông  khoa học “ Mđ^ klei tu\ kriê dla\ng leh ana\n ba yua la\n ala hla\m hdra\ brua\ duh mkra êngiê ta\ hdra\ xã hội chủ nghĩa”. Kyua mơ\ng Phu\n brua\ nga\n do\ leh ana\n la\n êa wa\l hd^p mda bi hgu\m ho\ng Anôk brua\ duh mkra Trung ương leh ana\\n Hra\ klei mrâo Cộng sản mko\ mjing hla\m aguah mbruê ti Hà Nội. Ho\ng 45 klei c\ih leh ana\n klei blu\ mguôp ti anôk bi k[^n trông mơ\ng phung thơ\ng kơ brua\, phung knhâo knha\k k[^n nga\ bi mkla\ du\m brua\ mse\ si: tu\ ư sa ana\n kơ klei thâo [uh, sa\ng kơ klei dưi leh ana\n klei đua klam mơ\ng knu\k kna hla\m brua\ bi mkla\ la\n ala jing mnơ\ng dưn yua mơ\ng jih jang mnuih [uôn sang kyua mơ\ng knu\k kna bi ala kơ pô dưn yua leh ana\n tu\ ư sa ana\n klei kriê dla\ng leh ana\n ba yua la\n ala. Mb^t ana\n, phung bi ala a\t mâo klei akâo mtru\n lu hdra\ msir c\ia\ng mko\ mjing hluê nga\  hdra\ mtru\n, hdra\ bhia\n la\n ala mâo klei tu\ hla\m wưng kơ ana\p, ho\ng klei bi mđ^ ai dưi klei thâo phung khua g^t gai mơ\ng Đảng hla\m brua\ la\n ala djo\ guôp ho\ng hdra\ brua\ duh mkra êngiê ta\ hdra\ Xã hội chủ nghĩa leh ân\n bi mđ^ klei đua klam mơ\ng du\m êpul brua\ kđi c\ar yang [uôn hla\m klei kriê dla\ng leh an\n ba yua la\n ala.  

 

- Lo\ dơ\ng hâo hưn kơ klei m]ah knơ\ng kdơ\ng êa bi êran phu\n pui kmlă Ia Krêl 2 ti ]ar Gia Lai, blu\ hrăm ho\ng phung ]ih klei mrâo sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, Võ Thanh Hùng, khua knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk Đức Cơ, ]ar Gia Lai brei thâo: truh kơ m’măt hruê mbruê, du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm mơ\ng kdriêk t^ng yap leh jih jang go\ êsei mnuih [uôn sang pla mjing t^ng nah tluôn phu\n pui kmlă Ia Krêl 2, ktuê 2 nah hang êa. Hluê ho\ng ana\n, lu go\ êsei kyua mâo klei hâo hưn mơ\ng aguah ưm, sơnăn hmao mbe\ mđue#, du\m ]ô mnuih êa puh mđung bi ktlah ăt mâo êpul đru do\ng ba nao kơ anôk êđăp ênang, sơnăn amâo mâo klei lui] liê kơ mnuih ôh. Khă sơnăn, klei lui] liê kơ ngăn do\, mnơ\ng pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang kbiă mơ\ng m]ah knơ\ng kdơ\ng êa bi êran phu\n pui kmlă anei pro\ng êdi, klei êa kur proh kbiă mơ\ng klei m]ah knơ\ng kdơ\ng êa ngă pro\ng h^n mkă ho\ng gưl m]ah knơ\ng kdơ\ng êa mlan 6 thu\n 2013. Ti ktuê hnoh Ia Krêl ho\ng boh dlông 10km, mnơ\ng pla mjing, êtak êbai, pưk sang leh ana\n lu ngăn do\ mơ\ng mnuih [uôn sang êa kpuh mđung.

 

- Mma\t mbruê ti êlan Nguyễn Tất Thành, [uôn pro\ng Quy Nhơn, klei bi lông Quốc tế Võ djuê ana Việt Nam – Bình Định thu\n 2014 kla\ s^t mphu\n po\k. Ho\ng ana\n “ Kriê pioh leh ana\n mđ^ lar võ djuê ana Việt Nam mơ\ng đưm”, hdra\ k[^n mâo 3 kdrêc\: mphu\n klei bi k[^n, klei bhia\n bi mpu\ kơ Pô mphu\n mjing brua\ leh ana\n du\m klei kdo\ mmui` kơ ai êwa kdrưh kwang Việt Nam, ai êwa Tây Sơn – Bình Định, bi mni kơ [uôn sang la\n êa, anak mnuih Bình Định hla\m klei mko\ mjing leh ana\n đ^ kyar. Klei bi lông quốc tế Võ djuê ana Việt Nam mkio\ mjing mơ\ng hruê 1/8 – 4/8/2014. Hdra\ mâo du\m brua\ mse\ si: kna\m m’ak êlan klông, klei bi lông ruah mniê siam quốc tế võ djuê ana, klei bi lông võ thuật kluôm ala tal III thu\n 2014.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua knu\k kna Nhật Bản Shinzo Abe mrâo hưn mthâo hdră k]ah mkra mlih knu\k kna hlăm ako\ mlan 9 ana\p truh. Anei amra jing gưl mkra mlih knu\k kna tal êlâo yap mơ\ng Abe đ^ păn bruă hlăk knhal jih thu\n 2012 hlăk êjai ênoh nao ai ho\ng knu\k kna Nhật Bản hro\ tru\n kjham wưng giăm anei. Blu\ hrăm ho\ng phung ]ih klei mrâo hlăm gưl ]hưn dlăng alu\ wa\l Mỹ Latinh, Abe la] sơnei:“ `u ]ia\ng mkra mlih knu\k kna leh ana\n ksiêm dlăng êpul khua g^t gai mơ\ng đảng Dân chủ Tự do ( LDP) hlăm hruê kăm tal êlâo mơ\ng mlan 9”.

 

- Knơ\ng klei mrâo Trung ương Triều Tiên ( KCNA ) hruê mbruê brei thâo: Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên brei My leh ana\n Hàn Quốc mjưh mdei mtam klei bi hria\m mblah mb^t mâo ana\n “ Mnuih ra\ng mgang klei êngiê Ulchi”. Hla\m thu\n anei. KCNA c\ih hluê asa\p pô blu\ bi ala mơ\ng Knơ\ng brua\ ala c\ar kyua kơ klei êđa\p ênang Triều Tiên hla\m sa klei hưn mtru\n lac\ snei: du\m klei bi hriua\m mblah mb^t mơ\ng My ho\ng Hàn Quốc amâo djo\ kno\ng jing sa klei lông dla\ng kla\ klơ\ng đuic\ ôh ho\ng klei g^r mơ\ng Triều Tiên kơ klei mkra mđ^ klei bi mje\ mlir Triều, [ia\ lo\ jing brua\ nga\ bi mđ^ duêh ai l^ng khan kjham êdi. Triều Tiên hưn ra\ng êlâo dja\p êpul hluê nga\ klei bi hria\m mblah leh ân\n du\m êpul dôk nah tluôn mâo knu\k kna leh ana\n Phu\n brua\ kriê mgang ala c\ar My, Anôk brua\ Khua mil c\hil Hàn Quốc leh ana\n du\m pôih kđông khan ti Hàn Quốc sra\ng jing anôk k`a\m ksu\ng nga\ mơ\ng du\m mta phao ktuang mrâo mrang leh ana\n mâo hnơ\nh djo\ kla\ pro\ng mơ\ng Triều Tiến me\ si [ra\m pui mrâo mrang leh ana\n djo\ kla\ êdi.

 

- L^ng k’han Israel mrâo hưn mthâo bi kruh rai asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang 72 m’mông ho\ng êpul djă phao ktuang Hamas ksiêm dlăng Gaza tuôm ho\ng klei kruh rai, kno\ng ka bo\ mơh 6 m’mông leh ba yua hlăm aguah mbruê. Klă s^t, hlăm du\m m’mông tal êlâo mơ\ng asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang mtam, l^ng k’han Israel po\k leh du\m gưl mnah knong hlăm alu\ wa\l [a\ng jang knông la\n Rapha, plah wah Gaza leh ana\n Ai Cập, ngă [ia\ êdi 40 ]ô mnuih Palestin djiê leh ana\n hlăm brô 150 ]ô mnuih mkăn êka.

 

- Pô blu\ bi ala kơ Knơng bruya\ kriê mgang ala c\ar Ucraina Andriy Lyshenko hruê mbruê brei thâo: knu\k kna Ucraina brei leh du\m anôk brua\ kriê mgang klei êđa\p ênang ala tac\ êngao, boh nik `u êpul kriê mgang klei êđa\p ênang Hà Lan leh ana\n Australia dưi ra\ng mgang anôk le\ êdeh phiêr MH17 mơ\ng Malaisia. Anei dưi dla\ng jing êpul brua\ mơ\ng ala tac\ êngao pro\ng êdi dưi brei nao truh kơ anôk êdeh phiêr MH17 le\ t^ng mơ\ng leh êdeh phiêr MH17 djo\ ara\ng mnah le\ ti Ucraina hla\k hruê 17/7 mrâo êgao.

 

- Leh My leh ana\n Anh, truh kơ Đức hruê mbruê iêo mthưr leh Prăng lăm lui klei kuôl kă ]h^ ho# mran mblah ngă kơ Nga. Hluê si knu\k kna Đức, 1 bruă ngă mse\ djuê ana\n hlăm wưng ara\ anei jing “ amâo mâo djo\ guôp ôh”. Blu\ hrăm hluê hdră mđung rup ARD mơ\ng Đức, k’iăng khua knu\k kna Đức Simar Gabriel la] sơnei: tơdah asa\p mtru\n bi kmhal k`ăm kơ Nga mâo klei tu\ dưn h^n, sơnăn 1 asa\p mtru\n kăm Prăng ba ]h^ ho# mran mâo ta] êdeh phiơr kơ Nga ăt jing klei kăn dưi lui lei. Hluê si klei kuôl kă plah wah Nga leh ana\n Prăng hlăm mlan 11/2011, ho# mran ksu\ng ngă  Mistral tal êlâo amra ba jao kơ Nga hlăm knhal jih thu\n anei, êlâo kơ ho# mran tal 2 m^n t^ng amra ba jao hlăm thu\n ana\p truh. Khă sơnăn, du\m t^ng đru hgu\m mơ\ng êpul hgu\m châu ÂU mâo Đức yơh jing phu\n knơ\ng, la] sơnei: klei kuôl kă anei jing “ amâo mâo djo\ guôp ôh” hlăk êjai châu Âu mđ^ ktang du\m asa\p mtru\n bi kmhal ho\ng Nga, kyua bruă ngă hlăm klei ru\ng răng ti Ucraina ara\ anei.