Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Mmăt mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mâo leh mmông ma\ brua\ ho\ng aduôn penny Pritzker, khua phu\n brua\ mnia mblei Mi lehana\n phung bi ala êpul hgi\m duh mkra Mi – ASEAN hlăk hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang dua ala ]asr Việt Nam – Mi mâo ngă bi kjăp klei leh bi tu\ ư plah wah khua lăn ]ar Trương Tấn Sang lehana\n khua mil ]hil Mi Barak Obama mâo kuôl ka\ hlăk mlan 7/2013, hlăm năn mâo klei bi tu\ ư kơ brua\ hgu\m duh mkra, mnia mblei, duh bi liê, đru kơ brua\ duh mkra dua ala ]ar mâo klei đ^ kyar ktang h^n, êlam h^n, kyua klei tu\ dưn kơ dua ala ]ar, kyua kơ klei êđăp ênang, hơ^t kjăp hlăm alu\ wa\l Châu Á – Thái Bình Dương.

 

- Hluê si hdra\ klei bi k[^n, klei c\ih mlih hdra\ bhia\n Sang phat kđi yang [uôn mâo phung bi ala bi trông ti sang k[^n hla\m tlam mbruê. Sa hla\m du\m mta na\ng mđing mơ\ng klei c\ih mlih hdra\ bhia\n anei jing lo\ mđ^ klei ktlah hja\n mơ\ng brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n, brua\ phat mkra, rơ\ng klei mta\p mđơr djo\ hdra\ bhia\n kơ mnuih [uôn sang. Hluê si K’ia\ng khua dla\ng Knơ\ng brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n mơ\ng Quốc hội Nguyễn Đình Quyền, brua\ bi mlih hdra\ bhia\n mko\ mjing Sang phat kđi yang [uôn tal anei jing rơ\ng klei mdê hja\n leh ana\n kno\ng hluê djo\ ho\ng hdra\ bhia\n mơ\ng du\m brua\ nga\ hla\m brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n. ~u lac\ snei: ti ala c\ar drei hdra\ mtru\n mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar kơ klei mko\ mjing Sang phat kđi hluê kr^ng wa\l, bi ktlah mơ\ng anôk brua\ hra\ m’ar. Kyua ana\n, hdra\ bhia\n mko\ mjing Sang phat kđi mlih tal anei mko\ mjing hluê 4 gưl phat mkra, bi ktlah mơ\ng du\m anôk brua\ hra\ m’ar.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Nguyễn Đắc Vinh, khua g^t gai brua\ đoàn Cộng sản Hồ Chí Minh gưl dlông Việt Nam drông leh êpul bi ala gưl dlông brua\ đoàn hlăk ai Cộng sản Lenin mâo Dolgachep Anatoli Nikolayevich, mâo khua g^t gai brua\ đoàn hlăk ai Cộng sản Lenin gưl dlông dja\ ako\ mâo wưng hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Nguyễn Đắc Vinh bi êdah klei hơ\k mơak mâo drông leh êpul brua\ đoàn Cộng sản Lenin hriê ]hưn lehana\n ma\ bruia\ ti Việt Nam. Nguyễn Đắc Vinh akâo kơ dua nah mđ^ h^n klei hâo hưn, mjua\t bi hriăm kơ phung hlăk ai dua ala ]ar kơ klei mje\ mgiăm jăk siam, mơ\ng năn hyua\ h^n klei khăp jăk siam mâo leh plah wah dua Đảng, dua djuê ana, po\k mlar lu h^n du\m brua\ hgu\m plah wah hlăk ai dua ala ]ar.

 

- K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Va\n Ninh mrâo jao kơ Phu\n brua\ mnuih nga\ brua\, khan êka êkeh leh ana\n yang [uôn jêc\ mbo\ ktrâo lac\ brua\ đru mnuih nga\ brua\ bi mdei he\ brua\ ti du\m anôk brua\ luc\ liê kyua du\m brua\ nga\ soh ho\ng hdra\ bhia\n ti du\m alu\ wa\l. Kla\ klơ\ng jing đru kơ mnuih nga\ brua\ mdei he\ brua\ mơ\ng hruê 12/5/2014 tơl truh kơ Anôk brua\ lo\ w^t nga\ brua\ ( êlâo kơ hruê 1/7/2014). Hnơ\ng đru jing hnơ\ng pra\k mlan mdei brua\ kyua mơ\ng Anôk brua\ leh ana\n mnuih nga\ brua\ ( amâo dah pô bi ala kơ mnuih nga\ brua\) bi tu\ ư knar ho\ng wưng mnuih mdei nga\ brua\ [ia\ amâo ti gu\ h^n hnơ\ng pra\k mlan [ia\ êdi mơ\ng kr^ng kyua mơ\ng knu\k kna kc\ah mtru\n. Klei đru kơ Anôk brua\, anôk brua\ amâo bi tla ôh pra\k mnga kyua ma\ tla pra\k mlan êla ho\ng pra\l mlan mlan 4 leh ana\n du\m hruê nga\ leh brua\ hla\mmlan 5/2014 mơ\ng mnuih nga\ brua\. Ênoh pra\k mlan mdei brua\ tla kơ mnuih nga\ brua\ dưi t^ng tla hla\m pra\k bi liê ba t^ng he\ s^t bi kla\ ênoh pra\k hrui w^t tu\ brei jia  mơ\ng pra\k mâo hrui w^t anôk brua\.

 

- Tui si klei hâo mdah pral mơ\ng phu\n brua\ sang hra\ mơar, klei bi lông ngữ văn aguah mbruê, mâo jih jang êbeh 900 êbâo ]ô hđeh nao bi lông, djăp 99,75% mka\ ho\ng ênoh ngă hra\ mơar bi lông. Klei bi lông Vật Lý mâo jih jang êbeh 430 êbâo ]ô hđeh nao bi lông, djăp 99,90% mka\ ho\ng ênoh ngă hra\ mơar bi lông. Klei bi lông lịch sử mâo êbeh 100 êbâo ]ô hđeh nao bi lông, djăp 99,50% mka\ ho\ng ênoh ngă hra\ mơar. Hlăm klei bi lông, klei bhiăn bi lông dưi hluê ngă kjăp. Du\m klei ngă soh ho\ng klei bhiăn bi lông mơ\ng phung hđeh bi lông lehana\n phung kia\ kriê klei bi lông hmao mâo mghaih msir mtam, rơ\ng kơ klei bi lông mâo mko\ mjing ho\ng klei djo\, lehana\n ênuah. Phu\n brua\ sang hra\ mơar la]; hruê tal êlâo klei bi lông jih gưl 3 thu\n 2014, mâo mko\ mjing hlăm klei êđăp ênang, djo\ klei bhiăn.

 

- Ti du\m c\ar Dap Kngư, kha\ gơ\ yan adiê amâo mâo ga\l djo\ ôh, mâo adiê hjan pro\ng mơ\ng krah tlam hruê bi lông tal êlâo, [ia\ klei bi lông mko\ mjing ho\ng klei kpa\ ênhuah, êđa\p ênang. Gưl bi lông hria\m jih gưl III thu\n anei, kluôm c\ar Dak Nông mâo 5.758 c\\ô hđeh nga\ hra\ m’ar nao bi lông, hla\m ana\n mâo 5.277 c\ô hđeh gưl phổ thông, 481 c\ô hđeh gưl giáo dục thường xuyên. Gưl bi lông dưi mko\ mjing ti 23 Êpul hgu\m bi lông, hla\m ana\n mâo 7 êpul hgu\m bi lông mguôp, ho\ng 251 adu\ bi lông. Tlam mbruê, klei bi lông pô c\o\ng ruah tal I jing klei hria\m Vật Lý mâo 2.330 c\ô hđeh nga\ hra\ m’ar bi lông, kluôm c\ar kno\ng êku\t ma\ 4 c\ô hđeh bi lông. Kơ ako\ klei bi lông klei hria\m Vật Lý, Trịnh Đức Thắng  hđeh bi lông ti Êpul bi lông Sang hra\ Chu Va\n An, wa\l krah Gia Nghĩa, c\ar Dak Nông lac\ snei: “ Dla\ng mb^t gơ\ êlưih mơh, kno\ng 1 prue# dleh, ana\n c\ia\ng mâo pua\ng lu êdi a\t ka dưi mơh, [ia\ ho\ng hnơ\ng hria\m mơ\ng kâo, kâo [uh mâo hla\m brô 8-9 pua\ng. Bi hruê bi lông hruê anei, hmei mpra\p leh mơ\ng sui ana\n gơ\ mâo klei tu\ s’a\i.”

       Bi ti Dal Lak, mâo êbeh 11 êbâo 200 c\ô hđeh nga\ hra\ m’ar bi lông klei hria\m Vật Lý, mâo 19 c\ô hđeh lui bi lông wa\t gưl hria\m phổ thông leh ana\n giáo dục thường xuyên, hla\m ana\n mâo 3 c\ô hđeh rua\ êngoh. 28 c\ô hria\m giáo dục thường xuyên mâo leh pua\ng mơ\ng gưl bi lông thu\n dih. Klei bi lông anei a\t mko\ mjing ho\ng klei kpa\ ênhuah, êđa\p ênang ti dja\p anôk bi lông, amâo mâo hlei pô hđeh nga\ soh ho\ng klei bhia\n bi lông ôh.

 

- Hruê anei, phung hđeh nao hlăm klei bi lông jih gưl 3 thu\n 2014, lo\ dơ\ng ]huang hlăm hruê bi lông tal 2. Aguah phung hđeh bi lông mgo# klei hriăm toán, ho\ng 120 mn^t ngă klei bi lông, hluê hdră ]ih. Tlam bi lông dua gưl, klei bi lông ]o\ng ruah, jing hóa học, ho\ng 60 mn^t ngă trắc nghiệm, lehana\n klei hriăm địa lý, ho\ng 90 mn^t ngă hluê hdră ]ih. Mâo phu\n brua\ sang hra\ mơar brei klei dưi kơ phung hđeh hro\ng ruah ya klei bi lông pô ]ia\ng, snăn ênoh hđeh nao hlăm dua klei bi lông hóa học lehana\n địa lý mâo klei bi kpleh pro\ng, hlăm năn mâo du\m êpul hgu\m klei bi lông kno\ng mâo ma\ [ia\ hđeh bi lông klei hriăm địa lý.

 

- Hluê si knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Lak, brua\ ba c\h^ mnơ\ng kơ ala tac\ êngao mơ\ng c\ar tuôm ho\ng lu klei dleh dlan. Du\m mta mnơ\ng mơ\ng lo\ hma phu\n mse\ si: kphê, tiêu, ksu, kbâo, hbei [lang…. dleh dưi ba c\h^, adôk ksu\n hla\m hjiê lu. Pra\k ka\k mâo ba w^t mơ\ng ba c\h^ mnơ\ng kơ ala tac\ êngao mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei mrâo mâo kno\ng 290 êkla\k dolar, ka mâo mơh 40% hdra\ kc\ah. Mơ\ng du\m klei dleh dlan hla\m brua\ duh mkra nga\ hma\i djo\ pro\ng kơ hnơ\ng hrui ma\ jia hla\m c\ar Dak Lak, truh kơ ara\ anei mrâo hrui ma\ kno\ng êbeh 1.500 êklai pra\k, ka mâo mơh 40% mka\ ho\ng hdra\ kc\ah kluôm thu\n. Ngô Việt Hồng, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ jia c\ar Dak Lak brei thâo: c\ia\ng msir mghaih he\ klei anei, brua\ jia c\ar Dak Lak sra\ng po\k nga\ du\m hdra\ ktang hla\m wưng kơ ana\p.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- 1 êpul bruă Hàn Quốc hruê mbruê truh leh kơ phu\n bruă ho\ng ta] êngao Mi ti [uôn pro\ng phu\n Wasingtơn ]ia\ng nao kơ klei bi mtuôm 2 nah Mi - Hàn Quốc bi trông ]hai kơ du\m hdră bruă djo\ tuôm kơ ala ]ar Triều Tiên. Nao kơ anôk bi mtuôm mâo khua bi ala kơ Mi đua klam hdră êlan ho\ng Triều Tiên Glyn Davies leh ana\n khua bi ala kơ Hàn Quốc đua klam kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n du\m hdră bruă kriê dlăng klei êđăp ênang hlăm kjhô] ks^ Triều Tiên Hwang joon-kook. Hluê si phu\n bruă ho\ng ta] êngao Mi, gưl ]hưn dlăng mơ\ng khua bi ala kơ Hàn Quốc brei [uh klei đru hgu\m tliêr kjăp plah wah Mi leh ana\n Hàn Quốc, ăt mse\ mơh klei ktưn ai mơ\ng Mi hlăm du\m hdră bruă mghaih msir amâo mâo hạt nhân hlăm kjhô] ks^ Triều Tiên.

 

- Knơ\ng bruă châu Âu hruê mbruê brei thâo: khua g^t gai 2 êpul group êa pui êwa ]uh pro\ng Nga leh ana\n Ucraina ana\n jing Gazprom leh ana\n Naftogaz amra lo\ dơ\ng du\m klei bi trông ]hai kơ hdră bruă êwa ]uh hlăm du\m hruê kơ ana\p. Klei hâo hưn ba hưn mdah leh klei bi mtuôm 3 t^ng plah wah khua bi ala kơ êpul hgu\m châu Âu, Nga leh ana\n Ucraina ăt mse\ mơh du\m klei bi mtuôm 2 nah plah wah khua g^t gai 2 êpul group êa pui êwa ]uh Nga leh ana\n Ucraina ti [uôn pro\ng phu\n Brucsel ala ]ar Bỉ. Ti du\m anôk bi mtuôm, 2 nah tu\ ư hlăm wưng mko\ mjing klei bi trông ]hai, du\m t^ng amâo mâo khăt mhro\ ôh phu\n mkăp ba êwa ]uh, ăt mse\ mơh t^ng Ucraina amra amâo mâo ba tla êlâo ôh prăk êwa ]uh mlan 6 leh ana\n du\m t^ng amra amâo mâo ba du\m klei bi tăng mgăl ti sang phat mkra kđi quốc tế ôh.

 

- W^t la] klei êmuh mơ\ng pô ]ih klei mrâo sang mđung rup gưl dlông Trung Quốc (CCTV) mrâo anei, khua knu\k kna Malayzia Na-díp Ra-dăc la] sơnei: plah wah malayzia leh ana\n Trung Quốc adôk mâo du\m klei ka thâo bi djo\ kơ boh klei êa ks^ ngo\, bi kriê kjăp klei êđăp ênang leh ana\n hơ^t kjăp ti alu\ wa\l anei, bi msir mghaih du\m klei amâo thâo bi djo\ ana\n hluê mta bhiăn, êlâo h^n, du\m t^ng bi tui hluê “asa\p mkla\ mklơ\ng kơ klei blu\ tlao nao hriê mơ\ng du\m t^ng ti êa ks^ ngo\ (DOC), Na-dip m`ă klă Trung Quốc ăt bi kla\ leh mơh asa\p mkla\ mklơ\ng anei. Malayzia bi kdơ\ng klei ba yua ai ktang amâo dah mâo du\m bruă ngă mđ^ h^n klei ru\ng răng, ]ang hmang du\m t^ng duah hdră msir mghaih boh klei hluê hdră bi trông ]hai êđăp ênang.

    

- Klei hâo hưn mơ\ng Anôk dla\ng brua\ hra\ m’ar êpul hgu\m du\m ala ]ar Ngo\ Dhu\ng châu Á ( ASEAN) brei thâo: 2 klei bhiăn mrâo hlăm bruă phat mkra klei ngă soh hlăm mạng Internet ana\n jing du\m êpul ngă bruă khua êmua gưl dlông ASEAN kơ klei ngă soh hlăm mạng Internet leh ana\n bi kdơ\ng ho\ng klei ngă măk [ai mâo mko\ mjing leh hlăm klei bi k[^n phung khua êmua gưl dlông ASEAN kơ klei ngă soh hluh ala ]ar ( SOMTC) mko\ mjing mrâo anei ti Singapor. Klei bi k[^n phung khua êmua gưl dlông ASEAN kơ klei ngă soh hluh ala ]ar tu\ ư kơ klei arưp aram mơ\ng klei ngă soh hlăm mạng Internet hlăm alu\ wa\l, klei ]ia\ng bi êdah klei [ua\n rơ\ng mơ\ng ASEAN hlăm bruă msir mghaih klei lông dlăng brua\ kriê mgang klei êđăp ênang ênuk ara\ anei hlăk đ^ lar leh ana\n ngă rue# riêng hdră êlan ASEAN kơ kdơ\ng klei ngă soh hlăm mạng Internet ho\ng hdră k`ăm mđ^ ktang klei hgu\m kr^ng wa\l kơ bruă mko\ mjing ai dưi, klei thâo leh ana\n mtô mjuăt, hluê ngă hdră bhiăn, klei kc\ah mtru\n leh ana\n du\m bruă djo\ ho\ng hdră bhiăn, bi mje\ hla\m brua\ hâo hưn leh ana\n đru hgu\m êngao kr^ng wa\l.

 

- Hruê mbruê, knu\k kna hgu\m mguôp djuê ana Palestin hưn mthâo đ^ păn bruă ti ana\p khua mil ]hil Mahmoud Apbas ti [uôn pro\ng Ramallah ti hang yu\. Blu\ hrăm ti anôk đ^ păn bruă, khua mil ]hil Apbas brei thâo; knu\k kna mrâo amra hluê ngă du\m klei [ua\n rơ\ng mâo knơ\ng bruă mtlaih êngiê Palestin (PLO) mklă mklơ\ng leh.