Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Hruê mbruê, hlăm gưl nao ]ua\ lehana\n ma\ brua\ ti ]ar Bình Thuận, khua g^t gai đảng Nguyễn Phú Trọng nao ]ua\ leh kdriêk Phú Quý. Ma\ brua\ ho\ng phung knua\ druh knơ\ng hla\m kdriêk Phú Quý. Khúa g^t gai đảng la] kla\: Mb^t ho\ng klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, kdriêk ăt ngă jăk brua\ răng mgang klei êđăp ênang yang [uôn, răng mgang klei dưi êngiê kluôm dhuôm lăn êa pô. Kdriêk plao ks^ [rư\ [rư\ dưn yua jih klei găl ]o\ng mâo, lehana\n mđ^ kyar brua\ pla mjing du\m mta ana djo\ guôp, [rư\ [rư\ ]o\ng duah djăp hjăn pô mnơ\ng pioh yua, amâo guôn lo\ knang mơ\ng lăn hang ôh. Mgi dih hlăm plao ks^ bi mâo ênao mgơ\ng êa kba, dưi pla kyâo, pla dliê, ]ia\ng krơ\ng hnơ\ng êa mur, mđing mđ^ kyar brua\ sang hra\ mơar, brua\ mdrao mgu\n.

 

- Hruê mbruê, ti Anôk brua\ knu\k kna, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng g^t gai klei bi k[^n knu\k kna bi mkla\ Hdra\ kah mbha, ba yua 16 êbâo êklai pra\k đru kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang nga\ mkra ho# mran trah wah ma\ akan hdang kbưi ho\ng hang, nga\ mkra ho# mran, mpra\p kdra\p mnơ\ng yua kơ êpul khan ksiêm êa ks^, phung ksiêm dla\ng wa\l anôk trah wah ma\ akan hdang. Klei bi mkla\ brei êlâo pra\k knu\k kna đru lo\ w^t mkra, rơ\ng ja\k êđa\p du\m ênao mgơ\ng êa  thu\n 2014 leh ana\n hdra\ kc\ah đru lo\ mkra bi ja\k du\m ênao mgơ\ng êa thu\n 2015. Khua knu\k kna jao kơ Phu\n, dhar brua\ djo\ tuôm nga\ bi rue# leh hdra\  brua\, c\ih mkra klei kla\ mtru\n ba mdah kơ knua knu\k kna si`ê mtru\n. Khua knu\k kna a\t jao kơ Adu\ brua\ knu\k kna leh ana\n du\m Phu\n dhar brua\  djo\ tuôm bi rue# leh klei c\ih mkra hdra\ mtru\n mơ\ng knu\k kna kơ klei đru brei mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang nga\ mkra ho# mran nao trah wah kbưi ho\ng hang c\ia\ng ba mtru\n hla\m mlan 7/2014 anei mtam.

 

- Hruê mbruê, êpul phung bi ala Quốc hội ]ar Lai Châu nao bi tuôm leh ho\ng mnuih [uôn sang ti sa\ Nâm Tăm, kdriêk kdriêk Sìn Hồ, hâo mdah boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13 leh êgao. Boh nik, klei bi k[^n tal anei Quốc hội bi êdah klei m^n mơ\ng Đảng, Knu\k kna ho\ng brua\ Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui soh ho\ng klei bhiăn hlăm wa\l êa ks^ lăn ]ar drei, lehana\n ho\ng du\m klei Trung Quốc ngă nanao du\m klei bi duêh ho\ng êpul ngă brua\ răng mgang wa\l êa ks^ lăn ]ar drei. Mnuih [uôn sang bi êdah klei hơ\k mơak kơ boh tu\ dưn klei bi k[^n, lehana\n mâo klei akâo kơ êpul bi ala Quốc hội kơ du\m brua\ djo\ tuôm hlăm klei duh bi liê, mkra mđ^ êlan klông hlăm sa\, hlăm kdriêk, mđ^ klei đru kơ mnuih [uôn sang [un kr^ng dleh dlan.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa c\ar dak Nông mko\ mjing klei bi k[^n bi mni êpul hgu\m, Hợp tác xã êdah kdlưn đ^ kyar mơ\ng thu\n 2004 – 2014. 10 thu\n mko\ mjing brua\ duh mkra êpul lu, kluôm c\ar Dak Nông mâo leh 150 hợp tác xã leh ana\n êpul hgu\m, hla\m ana\n mâo mkrah wah nga\ brua\ mâo ba w^t klei tu\ dưn. Lu êpul hgu\m, hợp tác xã ti Dak Nông mjing leh brua\ ma\ kơ du\m êbâo c\ô mnuih ti kr^ng [uôn sang, mb^t ana\n đru kơ du\m go\ sang hla\m êpul mđ^ kyar brua\ duh mkra, mjing pra\k ka\k ba w^t kơ pô h’^t kja\p. Du\m keh pra\k brei mnuih [uôn sang c\an mka\p brei leh kơ mnuih [uôn sang pra\k c\an c\ia\ng du\m go\ sang hla\m êpul brua\  leh ana\n du\m go\ sang duh mkra điêt mđ^ ktang brua\ duh mkra , mnia blei. Dương Khắc Mai, Khua Êpul hgu\m Hợp tác xã c\ar Dak Nông brei thâo: 17 êpul hgu\m brua\ leh ana\n hợp tác xã mâo bo mni leh anan tu\ ma\ hra\ pah mni mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar gưl anei kla\ s^t jing du\m anôk brua\ êdah kdlưn hla\m hdra\ brua\ mđ^ kyar brua\ duh mkra lu mnuih hla\m wang 10 thu\n, mơ\ng hla\k mko\ mjing truh kơ ara\ anei ( 2004 – 2014 ).

 

- Hruê anei êbeh 570 êbâo ]ô phung hđeh nao hlăm klei bi lông Đại học gưl 1, thu\n 2014, ]huang hlăm hruê bi lông tal êlâo. Aguah mbruê, phung hđeh bi lông klei hriăm toán hluê hdră ]ih, hlăm 180 mn^t; tlam bi lông vật lý hluê hdră trắc nghiệm, ho\ng 90 mn^t. Hlăm gưl 1, kluôm ala mâo 141 boh sang hra\ mko\ mjing klei bi lông, ho\ng 938 b^t anôk mko\ mjing klei bi lông. Tui si k’ia\ng khua phu\n brua\ sang hra\ mơar Bùi Văn Ga, ako\ klei bi lông tal anei jing mdê h^n ho\ng gưl bi lông jih phổ thông. Kyuana\n, ya êlan dleh ngă êdei. Êlan ênưih ngă êlâo, lehana\n dlăng bi nik ako\ klei bi lông êlâo kơ ngă klei bi lông. Phung hđeh bi lông hluê gưt bi ênu\m klei bhiăn bi lông, ]ia\ng đăm le\ hlăm klei [uak mkra, mjưh mdei bi lông.

 

- Gưl bi lông đại học thu\n anei mâo 6.000 c\ô hđeh ba hra\ m’ar nao bi lông mu\t Sang hra\ Đại học Tây Nguyên, aguah mbruê, mâo leh 81% hđeh bi lông nao nga\ hra\ m’ar bi lông, hmư\ klei hâo hưn kơ klei bhia\n bi lông ti du\m anôk bi lông. Hla\m gưl 1 anei, Sang hra\ Đại học Tây Nguyên iêo ba leh êbeh 500 c\ô knua\ druh, mnuih nga\ brua\ dla\ng klei bi lông. Sang hra\ a\t bi hgu\m ho\ng du\m brua\ djo\ tuôm c\ia\ng rơ\ng kơ klei bi lông mko\ mjing ho\ng klei êđa\p ênang, kpa\ ênhuah. Tién sĩ Nguyễn Tấn Vui, Khua sang hra\ Đại học Tây Nguyên brei thâo:“ Jih du\m anôk bi lông mơ\ng sang hra\ mơ\ng anôk bi lông, kah mbha phung knua\ druh dla\ng klei bi lông truh kơ klei hgu\m ho\ng du\m knơ\ưng brua\ djo\ tuôm mse\ si: Công an, pui kmla\, Da\ng kông, knu\k kna alu\ wa\l, du\m phường hmei mpra\p leh dja\p ênu\m kơ brua\ ra\ng mgang, drông hđeh hriê bi lông. Êngao kơ ana\n, hmei a\t mpra\p leh phung nga\ brua\ ba ana\p c\ia\ng ktrâo lac\ brei kơ phung hđeh hriê bi lông kơ anôk dôk, hua\ [ơ\ng leh ana\n đru brei hla\m brô 6.000 hnư hua\ [ơ\ng mang amâo liê pra\k ôh kơ phung hđeh hla\m gưl anei, mjing dja\p klei ga\l kơ hđeh hriê bi lông leh ana\n mnuih hriê ata\t mb^t ana\n.

 

- K`ăm rơ\ng kơ phung hđeh nao bi lông đại học thu\n anei 2014, êpul ksiêm dlăng mơ\ng knơ\ng brua\ êa drao gu\n Hà Nội nao ksiêm dlăng leh ho\ng klei mjê] brua\ bi mdoh mnơ\ng [ơ\ng hua, hlăm wưng bi lông mu\t đại học cao đẳng gưl 1 thu\n 2014, ti sang hra\ Đại học Kiến Trúc Hà Nội, lehana\n sang hra\ ksiêm hriăm kơ brua\ Công nghệ bưu chính viễn thông. Hlăm gưl bi lông anei, sang hra\ Đại học Kiến Trúc Hà Nội mâo hlăm brô 3 êbâo ]ô hđeh nao bi lông, sang hra\ ksiêm hriăm kơ brua\ Công nghệ Bưu chính viễn thông mâo êbeh 5 êbâo ]ô hđeh nao bi lông. Anôk hua\ [ơ\ng lu mnuih pioh kơ hlăm brô 200 ]ô hua\ jing kơ phung nai dlăng klei bi lông, lehana\n phung hđeh nao bi lông ti sang hra\. Kơ brua\ rơ\ng djăp hlăm brua\ mdrao mgu\n, anôk brua\ mdrao mgu\n jih dua boh sang hra\ mâo sơăi phung aê mdrao dôk gak, mb^t ho\ng du\m mta êa drao mâo djăp pioh mka\ dlăng mdrao mgu\n tal êlâo kơ phung hđeh bi lông, kơ mnuih mơ\ng găp djuê hđeh, lehana\n kơ phung knua\ druh dlăng klei bi lông tơdah tuôm he\ ho\ng klei amâo mâo suaih.

 

- Êpul group pui kmla\ Việt Nam (EVN) bi hgu\m ho\ng c\ar Bình Thuận mko\ mjing klei po\k nga\ hdra\ Đru brei kơ mnuih [uôn sang pla boh guga bi mlih a\ngpul pui ho\ng arua\t c\uh ba yua a\ngpul pui bi mkiêt mkriêm pui mơ\ng 2014 – 2015 . Êpul group pui kmla\ Việt Nam jao kơ Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwar Dhu\ng po\k nga\ hdra\ brua\ ti 3 c\ar mâo: Bình Thuận, Tiền Giang, Long An. Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwar Dhu\ng  hrui ma\ a\ngpul pui wil arua\t c\uh mơ\ng du\m go\ sang hla\k ba yua, tla brei ênoh êbeh mơ\ng a\ngpul pui bi mlih mâo 4.000 pra\k/1 boh, đru brei mnơ\ng mko\ ja\k êđa\p pui kmla\ mâo ênoh 3.000 pra\k/ sa a\ngpul pui… Ênoh pra\k bi liê kơ hdra\ brua\ anei truh 20 êklai pra\k.

Klei mrâo ala ta] êngao:

Nam Dm Loc dKKKkkkKl

- Hruê mbruê, ti Seul ala ]ar Hàn Quốc, khua lăn ala Trung Quốc Tập Cận Bình leh ana\n khua mil ]hil Hàn Quốc Park Geun-hye mâo leh klei bi trông ]hai kơ du\m hdră bruă 2 nah, alu\ wa\l leh ana\n mđ^ ktang bruă mnia mblei, mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao. 2 ]ô khua g^t gai Hàn Quốc leh ana\n Trung Quốc k]ah mtru\n ba bruă mnia mblei 2 ala ]ar đ^ ti hnơ\ng 300 êklai đôlar hlăm thu\n 2015. Ti anôk bi trông ]hai, 2 ]ô khua g^t gai ăt êmuh k`a du\m knhuang êbat yuôm bhăn ]ia\ng mjưh mdei hdră bruă phao ktuang hạt nhân mơ\ng Triều Tiên leh ana\n mko\ mjing klei êđăp ênang lă lar hla\m kjhô] ks^ Triều Tiên.

 

- Iran leh ana\n êpul P5+1 hruê mbruê mphu\n k]ưm du\m klei bi blu\ hrăm trông ti Viên ala ]ar Áo, k`ăm ana\p truh kơ klei bi tu\ ư lă lar, êlâo kơ hruê mlan bi k]ah knhal tui] hlăm hruê 20/7 ana\p anei. Iran leh ana\n êpul P5+1 hlăk g^r ktưn  hrut điêt [ia\ du\m klei amâo thâo bi djo\ hlăm klei bi trông ]hai ho\ng ih ai tiê, kyua 2 nah thâo săng klă kơ ênoh bi tla tơ du\m klei g^r ho\ng hdra\ bi mje\ blu\ hra\m amâo mâo klei tu\ dưn. Tơdah du\m klei bi trông ]hai amâo mâo klei tu\ dưn, klei hu^ Israel ana\p ksu\ng ngă kơ du\m anôk brua\ hạt nhân mơ\ng Iran đ^ h^n, mmông ana\n amra ktu\ng ba wa\t kr^ng wa\l jih Trung Đông le\ hlăm klei mblah ngă pro\ng h^n. Khă sơnăn, hla\k adôk ka bo\ mơh 3 hruê kăm truh yơh hruê mlan bi k]ah ]ia\ng du\m t^ng bi tu\ ư kơ hdră bruă hạt nhân Iran, năng ai `u Iran leh ana\n P5+1 amra lo\ bi tai thiăm wưng du\m klei bi blu\ hrăm.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng phu\n Viêng Chăn ala ]ar Lào mphu\n po\k klei ]h^ rang mdah mnơ\ng dhơ\ng ]h^ mnia Lào - Việt thu\n 2014. Anei jing bruă ngă k`ăm hluê ngă hdră mko\ mjing bruă mnia mblei ala ]ar thu\n 2014 leh ana\n bi kuôl kă đru hgu\m plah wah 2 phu\n bruă tuh tia mnia mblei Việt Nam leh ana\n Lào. Klei ]h^ rang mdah mâo êbeh 250 knưng ]h^ mnia, hlăm ana\n mâo 90 êpul mnia mblei Việt Nam ho\ng du\m ana\n knăl mâo knuih k’hưm hlăm du\m mta mnơ\ng mse\ si mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma, dliê kyâo, kan hdang, ]hum ao, điện tử, mnơ\ng yua ho\ng pui kmlă, kdrăp yua kơ bruă tuh tia, mnơ\ng ru\ mdơ\ng pưk sang, mnơ\ng mkra ho\ng kyâo, êa drao, mnơ\ng yua kơ bruă mdrao mgu\n.

 

- Pô bi ala kơ Nhật Bản leh ana\n Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên bi mtuôm leh ti [uôn pro\ng phu\n Bắc Kinh ala ]ar Trung Quốc ]ia\ng bi trông ]hai kơ klei tle\ mă kơ\ng 13 ]ô mnuih [uôn sang Nhật Bản ngă knuă hgăm kơ Triều Tiên hlăm du\m thu\n 1979 leh ana\n thu\n 1980. Klei bi k[^n tal anei jing 1 knhuang yuôm bhăn hlăm msir mghaih du\m bruă plah wah Nhật Bản leh ana\n Triều Tiên. Mlan 5 mrâo êgao, Triều Tiên leh ana\n Nhật Bản ăt mko\ mjing leh mơh klei bi k[^n djuê ana\n ti Thuỵ Sĩ k`ăm mko\ mjing 1 knơ\ng bruă ksiêm dlăng klei tle\ mă kơ\ng mnuih si la] ti dlông anei.

 

- Ho\ng du\m klei hâo hưn hgăm la] sơnei; phung ngă măk [ai mơ\ng alu\ wa\l Trung Đông hlăk mkra mjing du\m mta boh bom tle\ ba nao hlăm du\m gưl phiơr mdiăng tuê, hruê 2/7 phung khua êmua ngă bruă hdră bhiăn mơ\ng Mi hưn mthâo amra mđ^ ktang bruă kriê dlăng klei êđăp ênang ti du\m boh ta] êdeh phiơr.

 

- Hluê si adu\ dlăng brua\ mnuih mă bruă Liên bang Đức, ênoh mnuih lui] bruă mă mơ\ng ala ]ar anei hlăm mlan 6 tru\n leh hlăm brô 39 êbâo ]ô mnuih mkă ho\ng mlan 5, tru\n adôk 2 êklăk 830 êbâo ]ô mnuih, ba ênoh mnuih lui] bruă mă hlăm mlan tru\n ti hnơ\ng 6,5%. Khă sơnăn, leh mkra mlih du\m brua\ hluê yan, ênoh anei ăt dôk kriê ti hnơ\ng 6,7% leh ana\n jing mlan tal 4 đrông kriê ti hnơ\ng anei.