Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Lo\ dơ\ng hdra\ nao c\hưn dla\ng gưl knu\k kna kơ Hàn Quốc, hruê mbruê, Khua dla\ng brua\ Đảng Nguyễn Phú Trọng nao c\hưn dla\ng leh kơ [uôn pro\ng Busan. Dôk ti t^ng nah Ngo\ Dhu\ng Hàn Quốc, Busan jing anôk phu\n brua\ duh mkra pro\ng tal 2 mơ\ng Hàn Quốc leh ana\n jing [uôn pro\ng kdru\n ks^ pro\ng êdi  ti Hàn Quốc. Ti mmông drông, Khua dla\ng [uôn pro\ng Busan bi êdah klei hơ\k m’ak mâo drông c\hưn Khua dla\ng brua\ Đảng Nguyễn Phú Trọng leh ana\n lac\ snei: gưl hriê c\hưn kơ Hàn Quốc tal anei mơ\ng Khua dla\ng brua\ Đảng leh ana\n êpul bi ala gưl dlông Việt Nam jing klei mâo yuôm bha\n êdi mtru\t mđ^ h^n klei bi mje\ hgu\m Việt Nam – Hàn Quốc leh ana\n klei bi mje\ hgu\m êrô êbat plah wah  du\m alu\ wa\l mơ\ng 2 ala c\ar. Leh hưn mthâo klah c\u\n kơ du\m boh klei Việt Nam leh ana\n klei bi mje\ Việt Nam – Hàn Quốc a\t mse\ mơh klei tu\ gưl hriê c\hưn, hla\m wưng dôk ti Seoul, Khua dla\ng brua\ đảng Nguyễn Phú Trọng akâo brei [uôn pro\ng Busan lo\ dơ\ng mđ^ ktang klei tu\ bi hgu\m ho\ng [uôn pro\ng Hồ Chí Minh leh ana\n du\m alu\ wa\l mka\n mơ\ng Việt Nam hla\m du\m brua\ 2 nah mâo klei dưi ga\l djo\, bohnik hla\m brua\ duh mkra, blei mnia, duh bi liê, hiu c\hưn dla\ng, Dhar kreh, sang hra\ m’ar.

 

- {ri bi hdơr 60 thu\n hruê mtlaih engiê {uôn pro\ng phu\n hruê 10/10/1954 – hruê 10/10/2014, tlam mbruê ti Anôk bruă khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang bi mtuôm leh [o# ho\ng phung bi ala Êpul hgu\m Khoa học h[uê ênuk Việt Nam, Êpul hgu\m klei đăo Yơng Việt Nam, Hră klei mrâo An Ninh Thủ đô leh ana\n Knơ\ng bruă đru hgu\m Á Châu. Anei jing du\m anôk bruă bi hgu\m hluê ngă hdră bruă “ Ai êwa Thăng Long- Kyua klei êđăp ênang, đ^ kyar sah mdro\ng” tuh mkra gru rup Thánh Gióng k`ăm mpu\ mđ^ boh yuôm bhăn klei kha\p c\ia\ng anak mnuih, ai ktang Phù Đổng, ai ktang djuê ana. Gru rup tuh mkra k`ăm ba klei hâo hưn klei kha\p c\ia\ng anak mnuih, ai ktang Phù Đổng- kyua klei êđăp ênang, đ^ kyar sah mdro\ng, mâo klei yuôm bha\n brua\ dhar kreh- h[uê ênuk mơ\ng jih djuê ana; mb^t ana\n mpu\ mđ^ boh yuôm bhăn knhuah dhar kreh Việt Nam djo\ guôp ho\ng klei hd^p mda ênuk ara\ anei.

 

- Hruê mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng khua g^t gai phu\n [uôn pro\ng Hải Phòng c\ia\ng w^t dla\ng boh klei mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn 9 mlan ako\ thu\n lehana\n klei hluê nga\ du\m hdra\ msir, brua\ nga\ hla\m du\m mlan adôk c\ia\ng nga\ bi rue# leh tu\ jing du\m hdra\ k`a\m, hnơ\ng c\ua\n mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn thu\n 2014 mơ\ng [uôn pro\ng. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng brei thâo: Knu\k kna sra\ng mđing dla\ng, mtru\t mđ^ đru brei djo\ guôp c\ia\ng dja\l nga\ rue# leh ba yua leh ana\n ma\ yua bi knar mđra\m mb^t du\m hdra\ brua\ nah gu\ yuôm bha\n hla\m wa\l, ana\n jing êlan êran pral Hà Nội - Hải Phòng; Tac\ êdeh phiêr quốc tế Cát Bi; Kdru\n mbah ks^ Quốc tế Lạch Huyện. Du\m hdra\ brua\ anei sra\ng kla\ s^t bi mjing klei kpưn đ^ hla\m mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn amâo djo\ kno\ng kơ Hải Phòng đuic\ ôh, [ia\ wa\t kơ du\m alu\ wa\l hla\m kr^ng 3 kkiêng mđ^ kyar Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, K’iăng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc, khua kriê dlăng dhar bruă đru hgu\m Việt Nam - Lào g^t gai klei bi k[^n kơ boh klei hluê ngă du\m hdră bruă đru hgu\m Việt Nam - Lào thu\n 2014. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n, K’iăng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc, khua kriê dlăng dhar bruă đru hgu\m Việt Nam - Lào mă klă: klei mje\ mgiăm plah wah Việt Nam - Lào jing klei mje\ mgiăm pro\ng, boh nik gơ\ kơ djăp mta bruă kđi ]ar, duh mkra, yang [uôn. Klei bi k[^n tal anei t^ng knăl, w^t duah dla\ng boh tu\ dưn hluê ngă bi mjing s^t êdi boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 36 Knơ\ng bruă hgu\m Knu\k kna Việt Nam - Lào hlăm du\m bruă hgu\m. Mơ\ng ana\n, prăp êmiêt mta klei, hdră k]ah klă klơ\ng ti anôk bi k[^n tal 37 mơ\ng Knơ\ng bruă hgu\m Knu\k kna Việt Nam- Lào ana\p truh.

 

- Hruê mbruê, ti wa\l krah Gia Nghĩa, Êpul bi ala Quốc hội c\ar Dak Nông mâo leh mmông bi mtuôm ho\ng phung bi ala kơ brua\ Mdrao mgu\n leh ana\n Bảo hiểm xã hội c\ar Dak Nông. Ti mmông bi mtuôm, leh hmư\ Pô bi ala mơ\ng Êpul bi ala Quốc hội hưn mthâo kơ mta klei m^n t^ng mơ\ng klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13, bohnik jing du\m brua\ djo\ tuôm kơ du\m mta hdra\ bhia\n bi mlih kơ brua\ Mdrao mgu\n leh ana\n Bảo hiểm xã hội sra\ng dưi ba bi trông ti anôk k[^n tal anei, phung bi ala kơ brua\ mdrao mgu\n bi êdah klei tu\ ư sa ana\n ho\ng du\m mta mơ\ng hdra\ bhia\n mtru\n; mb^t ana\n akâo kơ du\m brua\ djo\ tuôm hla\m brua\ pô. Leh hmư\ klei kwưh akâo, Êpul bi ala Quốc hội c\ar [ua\n sra\ng mđing hmư\ tu\ ma\ bi m[^n ba hưn mdah kơ du\m knơ\ng brua\ djo\ tuôm mơ\ng Trung ương hlo\ng truh kơ c\ar dla\ng msir mkra brei.

 

- Hruê mbruê, Anôk bruă kriê dlăng Hdră bruă răng mgang klei ruă tưp kr^ng  kr^ng Krông Mêkông kdrê] tal 2 mơ\ng ]ar Dak Lak mko\ mjing Klei k[^nbi trông ]hai t^ng dla\ng bruă knua\ mơ\ng êpul êya, mtô mblang hdră răng mgang klei ruă tưp. Klei bi trôngw^t dla\ng kơ boh klei rua\ tưp hl\m 9 mlan êgao ti Dak Lak h’^t, [ia\ a\t adôk mâo klei hu\i lo\ bluh đ^, boh nik gơ\ klei rua\ êngoh bi m[le\ êrah. Phung bi ala nao kơ anôk bi trông ]hai đru mguôp klei blu\ leh ana\n ba hưn mdah lu hdra\ msir mđ^ ktang hdră răng mgang klei ruă tưp. C|ia\ng bi mđ^ ktang h^n bruă mơ\ng phung đru bruă mdrao mgu\n ti [uôn sang hlăm bruă mtô mblang, mtru\t mjhar mnuih [uôn sang g^r ktưn răng mgang klei ruă tưp, boh nik gơ\ hlăm bruă tlo\ váccin mgang klei ruă M[le\ sơruê- Rubella, đa\m lui mao mnuih amâo mâo tlo\ mgang, hmao mka\p klei hâo hưn bi dja\p ênu\m kơ boh klei mơ\ng klei ruă tưp kơ du\m knơ\ng bruă mtô mblang hâo hưn.

 

- Hluê si Knơ\ng brua\ đa\o kna\l yan adiê êa juôr Trung ương, mơ\ng mlam mgi kyua hma\i djo\ mơ\ng êwa ê’a\t tru\n hriê kơ t^ng Dhu\ng, ti du\m c\ar mơ\ng Thanh Hóa truh kơ Hà Tĩnh sra\ng mâo adiê hjan man dưn hlo\ng kơ pro\ng. Mơ\ng hruê 6/10, kyua hma\i djo\ mguôp plah wah êwa ê’a\t leh ana\n klei bi m[^n mơ\ng adiê kr^ng hlơr mâo adiê hjan man dưn, pro\ng sra\ng tru\n nao ti gu\ du\m c\ar Krah kwar Krah, Dhu\ng kwar Krah leh an\n kr^ng dap Kngư. Gưl adiê hjan anei sui truh kơ 2 - 3 hruê leh ana\n mâo lu ti du\m c\ar mơ\ng Quảng Bình truh kơ Ninh Thụân ho\ng hnơ\ng hjan kơ jih gưl mâo mơ\ng 100 – 200mm, mâo đa anôk adiê hjan pro\ng h^n. Mơ\ng mlam hruê 5/10 êalêc\ ti du\m hnoh Krông mơ\ng Thanh Hóa truh kơ Hà Tỉnha\ng đ^, leh kơ ana\n mơ\ng hruê 6 – 8/10, ti du\m hnoh krông mơ\ng Quảng Bình truh kơ Ninh Thuận leh ana\n kr^ng wa\l Dap Kngư hu\i mao sa gưl êa lêc\ kluh. C|ia\ng ra\ng mgang klei hu\i mao êa lêc\ pro\ng ti du\m hnoh êa hnoh krông , êa lêc\ kluh, klưh la\n ti du\m c\ar mơng Nghệ An truh kơ Ninh Thuận leh ana\n  kr^ng wa\l Dap Kngư.

 

Kei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua Knu\k kna Anh David Cameron hruê mbruê mâo leh gưl nao ]hưn kdja\t `ha\rr kơ Afghanistan ]ia\ng bi trông ]hai ho\ng Knu\k kna mrâo mơ\ng ala ]ar anei. Cameron jing khua g^t gai êgar Yu\ tal êlâo nao ]hưn ti ala ]ar Dhu\ng Châu Á anei yap mơ\ng Asharf Ghani [ua\n rơ\ng đ^ păn bruă nga\ Khua Mil ]hil Afghanistan, mjưh ruê# lu mlan amâo hơ^t leh klei ruah khua ti ala ]ar anei. Blu\ hrăm ti anôk bi tuôm ho\ng Khua Mil ]hil mrâo Afghanistan Ashraf Ghani, Khua Knu\k kna Anh David Cameron brei thâo: Knu\k kna Anh ]ang hmang dưi mă bruă ho\ng phung khua g^t gai mrâo mơ\ng Afghanistan. Cameron ăt mklă mklơ\ng: kha\ gơ\ li\ng kahan ala c\ar Anh dôk  bi mblah ti Afghanistan s’răng w^t kơ ala ]ar hlăm knhal jih thu\n anei, [ia\ Anh ăt siă suôr hra\m mb^t na nao ho\ng Afghanistan hlăm bruă w^t mko\ mkra leh ana\n mđ^ kyar ala ]ar.

 

- Hdră kc\ah mơ\ng Israel kơ bruă mko\ mkra du\m anôk dôk mrâo ti nah Ngo\ Jerusalem hlăk arưp aram kơ klei êđăp ênang ti Trung Đông leh ana\n hu\i ngă amâo jăk kơ klei bi hgu\m plah wah Êpul hgu\m Châu Âu leh ana\n Israel. Hlăm sa klei hưn mtru\n, Êpul hgu\m Châu Âu brei thâo: hdră mko\ mkra du\m anôk dôk mrâo mơ\ng Israel ti nah Ngo\ Jerusalem jing sa knhuang ngă bi êdu klei ]ang đ^ mơ\ng sa hdră msir dua knu\k kna leh ana\n nga\ kơ  Êpul hgu\m Châu Âu mâo klei êmuh kơ du\m klei [ua\n rơ\ng mơ\ng ala ]ar anei hlăm klei bi trông êđăp ênang ho\ng mnuih Palestin. Klei hưn mtru\n m`ă klă,  klei bi mje\ hgu\m plah wah Êpul hgu\m Châu Âu leh ana\n Israel mgi dih tui hluê ho\ng klei hgluê nga\ Israel  hlăm hdră êđăp ênang hơ^t kjăp ho\ng hdră msir dua knu\k kna.

 

- Khua Knu\k kna Thỗ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu brei thâo: Thỗ Nhĩ Kỳ s’răng ngă djăp mta bruă ]ia\ng mgang kdơ\ng ho\ng klei hui\ kơ wa\l krah Kobani mơ\ng mnuih Kurd le\ hlăm kngan Êpul ngă măk [ai Knu\k kna Islam (IS). Hlăm du\m hruê giăm anei, phung djă phao ktuang IS hlăk ksu\ng nao giăm kơ wa\l krah Kobani leh mâo plah miă ma\ du\m êtuh boh [uôn riêng gah wa\l anei. Mâo leh 150 êbâo ]ô mnuih Kurd ti Syria đuê# nao dôk ti Thõ Nhĩ Kỳ. Blu\ hrăm hlăm sa klei êmuh, Khua Knu\k kna Thỗ Nhĩ Kỳ Davutoglu [ua\n rơ\ng s’răng kriê mgang  mnuih Kurd ti Syria ti ana\p du\m phung ngă măk [ai.

 

- Êpul l^ng kahan mơ\ng Australia s’răng ba nao truh kơ Iraq k`ăm đru klei mblah bi kdơ\ng ho\ng Êpul Knu\k kna Islam (IS), hlăk dôk ngă jho\ng ktang ti ala ]ar Trung Đông anei. Anei jing klei hưn mtru\n mơ\ng Khua Knu\k kna Australia Tony Abbot ba hưn mdah hlam hruê mbruê. Blu\ hra\m ti anôk k[^nphung c\ih klei mrâo, khua knu\k kna Anh Tony Abbot brei thâo: Knu\k kna ala ]ar anei s’răng brei l^ng kahan hluê ngă klei mnah mple\ ti Iraq hluê si klei ]ia\ng mơ\ng Knu\k knaala c\ar anei.  Knu\k kna Australia ăt brei ba nao du\m êpul l^ng kahan knha\k kơ Iraq ho\ng bruă đru k]e\ leh ana\n đru du\m êpul l^ng kahan Iraq. Abbot mklă mklơ\ng, IS jing klei arưp aram pro\ng ho\ng Australia ăt mse\ ho\ng dlông ro\ng lăn. Kyua ana\n ala c\ar anei ]ia\ng mâo bruă đua klam đru mguôp l^ng kahan ]ia\ng bi rai Êpul ngă măk [ai hui\ hyưt anei.

 

- Phung khua êmua mdrao mgu\n bang Texas, ala ]ar My brei thâo: hlăk dôk ktuê dlăng 100 ]ô mnuih năng ai mâo bi mtuôm so# djo\ ho\ng mnuih ruă tal êlâo đing đao\ djo\ klei ruă tưp Ebola ti ala ]ar My. Mnuih ruă anei jing Thoamas Duncan, mnuih Liberia, ksiêm mka\ dla\ng đing đao\ djo\ klei ruă tưp Ebola ti [uôn pro\ng Dallas, bang Texas hruê 30/9 leh ana\n hlăk dôk kjham. Khua Mil ]hil Barack Obama [ua\n rơ\ng s’răng đru  ti gưl liên bang ]ia\ng mgang mkhư\ kman Ebola tưp lar. Khua Mil ]hil My mklă mklơ\ng klei đao\ knang kơ êpul nai aê mdrao ăt mse\ mơh kdrăp mnơ\ng yua mdrao mgu\n mơ\ng My dưi mgang kdơ\ng ho\ng klei ruă tưp Ebola.