Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- {ri bi hdơr 60 thu\n blah dưi Điện Biên Phủ, lehana\n 55 thu\n hruê awa Hô nao ]hưn kơ kr^ng Yu\ Dưr. Hruê 3/5 Tòng Thị Phóng k’ia\ng khua Quốc hội mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ nao ]uh leh brui mngưi lehana\n pla kyâo pioh bi hdơr hlăm alu\ wa\l knhuah gru h[uê ênuk ti dua kdriêk Yên Châu, lehana\n kdriêk Mai Sơn ]ar Sơn La. Ti kdriêk Yên Châu, ]ar Sơn La, k’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng nao ]uh leh brui mngưi, pla kyâo ti alu\ wa\l bi hdơr kơ awa Hô. Leh kơ năn, `u mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ adu\ brua\ Quốc hội, lehana\n ]ar Sơn La nao ]uh brui mngưi bi hdơr kơ phung hla\k ai ba ana\p săn asei ti kang êlan ktlah mtlâo Cò Nòi. K’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ pla leh kyâo pioh bi hdơr hlăm wa\l knưng bi hdơr.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội Anôk g^t gai Trung ương kơ Mgang kdơ\ng ho\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k mphu\n po\k klei bi k[^n kluôm ala brua\ mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k thu\n 2014. Khua dla\ng brua\ Đảng Nguyễn Phú Trọng g^t gai klei k[^n. Nao kơ anôk bi k[^n mâo khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, Khua dla\ng brua\ Đảng anôk dla\ng brua\ Đảng Lê Hồng Anh, Khua anôk brua\ Nội chính Trung ương Nguyễn Bá Thanh, du\m phung khua hla\m Anôk g^t gai Trung ương mga\ng kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k, Khua dla\ng brua\ Đảng cán sự Đảng, Đảng đoàn, brua\ Đảng hla\m Trung ương, Khua dla\ng brua\ Đảng mơ\ng du\m c\ar, [uôn pro\ng hla\m Trung ương, Khua dla\ng brua\ đảng anôk brua\ hra\ m’ar Trung ương, Khua dla\ng Anôk brua\ Nội chính du\m brua\ đảng c\ar, brua\ đảng [uôn pro\ng hla\m Trung ương, phung bi ala khua g^t gai du\m Êpul group duh mkra knu\k kna, Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ 91, du\m Knơ\ng pra\k blei mnia mâo pra\k mơ\ng knu\k kna, Khua du\m Knơ\ng brua\, Anôk brua\ mâo brua\ mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k, Khua brua\ ksiêm ruh du\m phu\n dhar brua\ bi knar ho\ng phu\n brua\, khua bi ala du\m knơ\ng, anôk brua\ djo\ tuôm. Ti anôk bi k[^n anei, phung bi ala sra\ng k[^n kc\ik mblang, w^t dla\ng boh klei, klei tu\ brua\ mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k thu\n 2013, bi êmuh hria\m klei thâo, thâo kla\ du\m klei hâo hưn yua kơ brua\ mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng nga\n pra\k, brei klei blu\ mguôp kwưh akâo kơ du\m hdra\ êlan, hdra\ msir c\ia\ng bi mđ^ klei tu\ brua\ mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng ngan\ pra\k thu\n 2-14 leh ana\n hla\m wưng kơ ana\p.

 

- }ia\ng kkuh mơak bi hdơr 60 thu\n blah dưi Điện Biên Phủ (7/5/1954–7/5/2014), 124 thu\n hruê kkiêng khua g^t gai Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2014) lehana\n ana\p bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2014), mlam mbruê ti Hà Nội mko\ mjing leh hdră mje\ mjuk klei kdo\ mu` “klei đăo knang Việt Nam – ai ktang Việt Nam” ho\ng ana\n “Điên Biên Phủ gru kruak knăl ênuk mrâo” hdră mje\ mjuk klei kdo\ mu` ana\n mâo mko\ mjing hlăm 4 kdrê]: “Đue# nao hluê asa\p awa Hô iêu”, “klei ktang mơ\ng ai tiê mnuih [uôn sang”, “Jih ai tiê bi blah, ba w^t klei dưi pro\ng”, “Klei mu` jho\ng kdrăm kwang nanao”. Mnuih nao dlăng mse\ si lo\ w^t hd^p hlăm h[uê ênuk bi blah jho\ng ktang ho\ng Prăng, ti gu\ klei g^t gai mbrua\ mơ\ng brua\ Đảng gưl dlông, mơ\ng awa Hô, mơ\ng Đai tướng Võ Nguyên Giáp, kdloh [ro\ng h^n jing klei blah dưi Điện Biên Phủ ho\ng djăp klei mu` êbat nao hrăm mb^t ho\ng thu\n mlan mse\ si: “Qua miền Tây Bắc”, “Trên đồi Him Lam”, “Hò kéo pháo”, “Đóng nhanh tốt lúa”, “Giải phóng Điện Biên”… Boh nik ]ia\ng bi êdah klei lo\ dơ\ng ]uê knhuah gru jho\ng ktang mơ\ng aê ama pô, kdrê] 4 hlăm hdră mâo du\m klei mu` bi êdah kơ ai tiê klei m^n, klei êpa mhao mơ\ng phung hđeh gưl mrâo dja\ pioh knhuah bhiăn, klei m^n Việt Nam, mko\ mjing sa klei tu\ dưn mrâo, du\m boh Điện Biên mrâo hla\m brua\ ru\ mdơ\ng lăn ]ar.

 

- Hruê mbruê, êpul brua\ khan hđa\p [uôn pro\ng Cần Thơ bi hgu\m ho\ng brrua\ Đoàn Cần Thơ mko\ mjing klei bi mtuôm [o# mje\ mjuk bi hdơr 60 thu\n hruê mblah dưi Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2014). Mmông bi mje\ mjuk bi hdơr mâo gia\m 200 c\ô khan hđa\p ênuk bi kdơ\ng mblah phung kar kak Pra\ng leh ana\n đế quốc My mb^t ho\ng 1.000 c\ô Đoàn viên êdam êra  [uôn pro\ng Cần Thơ. Ho\ng ana\n: “ Mblah dưi mâo ma\ Điện Biên Phủ - Kdrêc\ jho\ng ktang ênuk gưl Hồ Chí Minh.” phung bi ala mb^t ho\ng đoàn viên êdam êra lo\ w^t bi hdơr klei mblah dưi Điện Biên Phủ [uê ênuk “Hing ang kdrưh pro\ng, mgei tar ro\ng la\n.” đưm êlâo. Mơ\ng ana\n, bi c\uih mjing knhuah gru ai tiê kha\p c\ia\ng kơ la\n c\ar, ai tiê hgu\m mguôp leh ana\n ktưn hưn djuê ana kơ gưl hđeh ara\ anei.

 

- Đơ thu\n leh êgao, mb^t ho\ng hdră êlan mơ\ng gưl dlông, ]ar Dak Nông mâo lu hdră ma\ brua\ kla\ mnga] lehana\n djo\ guôp ]ia\ng mđ^ hnơ\ng mjua\t bi hriăm phung hđeh hriăm hra\ kr^ng mnuih djuê [ia\. Tui si knơ\ng brua\ sang hra\ mơar, kha\dah ăt adôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, [ia\dah kyua mâo klei mđing ma\ brua\ mđrăm djăp hdră, mb^t ho\ng jih jang hdră êlan kla\ mnga] mâo đru mguôp leh jăk hlăm brua\ mjua\t bi hriăm phung hđeh mnuih djuê [ia\. Hnơ\ng ênoh phung hđeh mnuih djuê [ia\ awa\t hlăm klei hriăm tiếng việt hro\ leh hlăm grăp thu\n. Êdah êdi ako\ thu\n hriăm 2013 – 2014, phung hđeh mnuih djuê [ia\ awa\t klei hriăm tiếng việt truh 17%, snăn truh knhal jih gưl 1 tru\n adôk 12%.

 

- Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Gia lai mrâo mkla\ mklơ\ng hdra\ kc\ah brua\ nga\ leh ana\n hdra\ brua\ pra\k nga\ thu\n 2014 mơp\ng hdra\ brua\ mgang kdơ\ng klei rua\ êngoh bi ktư\ - Keh pra\k kluôm boh la\n c\ar Gia lai. Ênoh pra\k yua hluê nga\ hdra\ brua\ truh êbeh 8 êklai 100 êkla\k pra\k, po\k nga\ ti 13 kdriêk mâo lu klei rua\ êngoh bi ktư\ mâo kdriêk: C|ư\ Pah, C|ư\ Pro\ng, C|ư\ Pưh, C|ư\ Sê, Đak Đoa, Đak Pơ, Đức Cơ, Êa Grai, Êa Pa, Kbang, Kon C|ro, Krông Pa, leh ana\n mang Yang. Mơ\ng ana\n, Anôk kriê dla\ng hdra\ brua\ mgang kdơ\ng klei rua\ êngoh bi ktư\ - Keh pra\k kluôm boh la\n c\ar Gia Lai tu\ đua klam po\k nga\ brua\ mơ\ng hdra\ brua\ thu\n 2014 hluê djo\ si klei kc\ah mtru\n, hluê nga\ mâo klei tu\ hdra\ k`a\m phu\n jing mđ^ brua\ dưi ba yua du\m hdra\ mgang kdơ\ng klei rua\ êngoh bi ktư\ mâo klei tu\, mđ^ klei dưi ba yua brua\ ksiêm mka\ dla\ng leh ana\n mdrao klei rua\ êngoh bi ktư\ mâo klei tu\, hluê dla\ng leh ana\n msir mdrao klei rua\ êngoh bi ktư\, mđ^ ai dưi thâo nga\ hdra\ brua\ mgang kdơ\ng klei rua\ êngoh bi ktư\ ala c\ar.

 

- }o\ng kăp mdrơ\ng ho\ng hjan pro\ng êa lip lê] ang^n êbu\ thu\n anei, knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Kon Tum ksiêm dlăng leh jih jang knơ\ng êa, lehana\n mâo hdră mghaih msir đơ knơ\ng êa amâo mâo kjăp. }ar Kon Tum ara\ anei mâo êbeh 520 knơ\ng êa, hlăm năn mâo 70 ênao mgơ\ng êa, giăm 450 knơ\ng bư\ êa, lehana\n 8 anôk pom êa Leh ksiêm dlăng [uh 20 knơ\ng mbông êa jhat rai, hlăm năn mâo 7 knơ\ng êa kjham h^n, ]ia\ng mâo hdră lo\ mkra mđ^ mtam êlâo kơ yăn hjan êa alip lê] mse\ si ênao mgơ\ng êa C5 ti sa\ Hơ Moong, kdriêk Sa Thầy, knơ\ng êa Dak Prong, kdriêk Đăk Hà.

 

- Hluê si Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n ra\ng mgang, Phu\n brua\ mdrao mgu\n, hruê 3/5 kluôm ala tu\ yap mâo leh sa c\ô mnuih djiê djo\ tuôm ho\ng klei rua\ m[le\ sruê. Ana\n jing sa c\ô hđeh hla\k dôk mdrao ti sang êa drao mdrao hđeh Trung ương . Sna\n, truh kơ ara\a nei mâo leh 133 c\ô mnuih djiê kyua djo\ tuôm ho\ng klei rua\ m[le\ sruê. Du\m kr^ng wa\l kwarr Dhu\ng, kwarr Krah, leh ana\n la\n Dap Kngư truh kơ ara\ anei ka [uh hưn lac\ mâo mnuih djiê ôh. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng Phu\n brua\ mdrao mgu\n truh kơ mmông anei kluôm ala lo\ dơ\ng mâo 52 c\ô mnuih djo\ mâo klei rua\ m[le\ sruê, mđ^ ênoh mnuih djo\ mâo klei rua\ m[le\ sruê mơ\ng ako\ thu\n 2014 truh kơ ara\ anei truh gia\m 4.000 c\ô mnuih.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, khua knu\k kna Trung Quốc Lý Khắc Cường mphu\n k]ưm gưl hiu ]hưn klă s^t kơ 4 ala ]ar châu Phi, hlăm 7 hruê, mơ\ng hruê 4 truh kơ hruê 11/5. 4 ala ]ar Châu phi Lý Khắc Cường nao ]hưn mâo: Ethiopia, Nigieria, Angola leh ana\n Kenia. Êngao kơnăn, Lý Khắc Cường lo\ nao ]hưn kơ adu\ bruă êpul hgu\m châu Phi ti Ethiopia, nao kơ klei bi k[^n gưl dlông tal 14 alu\ wa\l châu Phi hlăm klei bi k[^n bruă duh mkra dlông ro\ng lăn mko\ mjing ti Nigieria. Anei jing gưl hiu ]hưn kơ ala ta] êngao tal êlâo hlăm thu\n anei leh ana\n jing gưl hiu ]hưn châu phi tal êlâo mơ\ng Lý Khắc Cường hlăm wưng păn ngă khua knu\k kna.

 

- Khua mil ]hil Kazakhstan Nursultan Nazarbaev bi êdah klei đăo knang Kazakhstan amra jing êpul hgu\m hlăm Êpul bruă mnia mblei dlông ro\ng lăn (WTO) hlăm thu\n anei. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n grăp thu\n gưl tal 47 mơ\ng Êpul hgu\m khua knơ\ng sang prăk mđ^ kyar châu Á,hlăk mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Astana ala ]ar Kazakhstan mơ\ng hruê 2 truh kơ hruê 5/5, Nazarbaev brei thâo: bruă bi trông ]hai  mu\t hlăm Êpul bruă mnia mblei dlông ro\ng lăn mơ\ng Kazakhstan truh leh gưl knhal tui]. Khua mil ]hil Nazarbaev m`ă klă: bruă jing ala c\ar hla\m êpul hgu\m bruă mnia mblei dlông ro\ng lăn amra đru mtru\t mđ^ klei đ^ kyar mơ\ng ala ]ar Kazakhstan leh ana\n po\k phai klei mje\ mgiăm đru hgu\m mơ\ng ala ]ar Kazakhstan ho\ng ala ]ar mkăn.

 

- Êpul hgu\m châu Âu hruê 3/5 mni m’uăn kơ bruă du\m phung ngă lagreo ti kwar ngo\ ala ]ar Ucraina phưi êngiê kơ phung ngă bruă ksiêm dlăng hlăm knơ\ng brua\ kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n đru hgu\m châu Âu (OSCE) ara\ng mă kơ\ng mơ\ng hruê 25/4 mrâo êgao. Nga jing ala ]ar hgu\m hlăm (OSCE) krơ\ng kna msir mghaih đru phung ngă bruă ksiêm dlăng hlăm OSCE ara\ng mă kơ\ng dưi phưi êngiê. Hluê si êpul hgu\m châu Âu, êpul bruă ksiêm dlăng brua\ l^ng kahan mâo phung ngă bruă ksiêm dlăng mơ\ng Đức, Cộng hoà Séc, Đan Mạch, Ba Lan leh ana\n Thuỵ Điển mko\ mjing mlan êlâo leh ana\n tio\ nao kơ kwar ngo\ ala ]ar Ucraina pioh ktuê dlăng klei ngă lagreo. Êlâo kơnăn, phưi êngiê 1 ]ô mnuih ngă bruă ksiêm dlăng hlăm êpul bruă ksiêm dlăng 13 ]ô mnuih kyua amâo mâo suaih asei mlei.

 

- Khua mil ]hil Siri Bashar al – Assad hruê 3/5 iêo mthưr du\m knơ\ng bruă knu\k kna ala ]ar anei mâo bruă ngă đru do\ng du\m alu\ wa\l jhat rai kyua mơ\ng klei bi mblah ngă, mđ^ ktang klei đru hgu\m ho\ng du\m knơ\ng bruă alu\ wa\l leh ana\n quốc tế k`ăm mđ^ ktang brua\ đru do\ng. Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n mơ\ng Knơ\ng bruă đru do\ng knu\k kna Siri, Bashar al – Assad brei thâo: du\m phu\n leh ana\n du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm kơ bruă đru do\ng mnuih knap m`ai bi mâo klei đru do\ng amâo dưi êmưt hnui, mb^t ana\n ngă bruă ho\ng du\m Êpul bruă mkăn, k`ăm rơ\ng kjăp bruă đru do\ng ho\ng klei găl êlưih.

 

- Hruê mbruê, du\m êpul đru do\ng mjê] nao đru mnuih [uôn sang ti alu\ wa\l ngo\ dưr Apganistan mrâo tuôm ho\ng klei klưh lăn kjham, ngă du\m êtuh ]ô mnuih djiê leh ana\n du\m êbâo ]ô mnuih lui] pưk sang. Klei truh anei hlăk aguah hruê 2/5, leh 1 boh ]ư\ klưh kdơr [uôn Hobo Barik hlăm ]ar Badakshan ho\ng êlu\ leh ana\n lăn boh tâo. W^t la] klei êmuh kơ pô ]ih klei mrâo, khua g^t gai ]ar Shah Waliullhah Adeeb brei thâo; tui hluê si du\m klei hâo hưn, hlăm brô 300 boh sang lăn kdơr leh ana\n [ia\ êdi 300 ]ô mnuih thâo klă djiê leh. Ênoh anei amra đ^ truh du\m êtuh ]ô mnuih. Êlâo kơnăn, du\m klei hâo hưn tal êlâo brei thâo; mâo êbeh 2.500 ]ô mnuih lăn kdơr leh ana\n [ia\ đui] ]ang hmang dưi thâo [uh mnuih adôk hd^p. Ara\ anei êpul đru do\ng mdei leh bruă tui duah kyua amâo mâo dưi kuai truh ôh ho\ng du\m boh sang lăn kdơr êlam truh du\m êtuh mét. Truh kơ ara\ anei, kno\ng duah [uh du\m asei atâo mơ\ng kăm m]ah  kơ ta] ana\n đu].