Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê mbruê, ti anôk brua\ Phu\n brua\ ho\ng ta] êngao, Khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Phạm Bình Minh drông leh Sugi Ryotaro, Khua bi ala brua\ hgu\m Việt Nam - Nhật Bản. Khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Phạm Bình Minh bi myuôm ai tiê klei khăp sia\ suôr ho\ng lăn ]ar, anak mnuih Việt Nam, lehana\n du\m klei đru mguôp pro\ng pr^n mơ\ng Sugi Ryotaro kơ brua\ mđ^ kyar klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t Việt Nam - Nhật Bản hlăm êbeh 20 thu\n êgao. Khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao ăt bi mni kơ du\m brua\ jăk j^n Sugi mâo ngă leh êjai păn brua\ bi ala klei hgu\m brua\ Việt Nam - Nhật Bản, hlăm năn mâo brua\ hgu\m ho\ng t^ng Việt Nam mko\ mjing leh lu brua\ yuôm bhăn ]ia\ng bi hdơr thu\n Hgu\m mb^t Việt Nam - Nhật Bản 2013, lehana\n bi êdah klei ]ang hmăng kơ Sugi Ryotaro lo\ dơ\ng mâo du\m klei đrum guôp yuôm bhăn hlăm brua\ ata\t klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t Việt Nam- Nhật Bản đ^ kyar ktang h^n lehana\n mâo ba w^t lu klei tu\ dưn.

 

- Tlam mbruê, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Tòng Thị Phóng nao c\hưn ho\ng phung knua\ dru\h, mnuih nga\ brua\ mơ\ng Knơ\ng brua\ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam kr^ng wa\l Yu\ Dưr. K’iang khua dla\ng brua\ Quốc hội dla\m myuôm kơ du\m klei tu\ leh mâo ba w^t mơ\ng Knơ\ng brua\ dôk jưh ti Yu\ Dưr hla\m 16 thu\n êgao leh ana\n lac\ snei: Brua\ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mko\ mjing klei c\ih mkra mđung asa\p ti ana\n mtam 3 klei blu\ djuê [ia\ ti kr^ng wa\l Yu\ Dưr mâo klei yuôm bhga\n brua\ kđi c\ar pro\ng êdi. Kyua ana\n, brua\ mơ\ng Knơ\ng Sang mđung asa\ blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Yu\ Dưr  c\ia\ng lo\ dơ\ng bi mlih mrâo mta klei bi mtô mblang hdra\ mđung asa\p blu\ djuê [ia\, hmao ba hdra\ mtru\n mơ\ng Đảng, hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna truh ho\ng mnuih [uôn sang, kla\ s^t jing kban mduê plah wah mnuih [uôn sang ho\ng Đảng, knu\k kna jing anôk bi k[^n mơ\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang ho\ng Quốc hội.

  

- Hruê mbruê, Sang hra\ gưl 3 Chuyên Nguyễn Du, ]ar Daklak mko\ mjing knăm mko\ mjing mphu\n ba yua sang hra\ mrâo, lehana\n po\k thu\n hriăm mrâo 2014 – 2015. Anei jing sa boh sang hra\ ênuk mrâo mrang, lehana\n pro\ng h^n ]ar Daklak, jing leh hla ]hia\m gru ba ako\ mơ\ng brua\ mjua\t bi hriăm hlăm alu\ wa\l kwar Krah – Lăn Dap Kngư. Leh 4 thu\n ru\ mdơ\ng, sang hra\ gưl 3 chuyên Nguyễn Du mâo bi leh gưl tal êlâo, ho\ng ênoh prăk bi liê truh 110 êklai prăk. Lê Văn Thái, Khua sang hra\ anei brei thâo:“Ho\ng sa boh sang hra\ pro\ng siam, lehana\n ho\ng ênuk mrâo mrang mse\ snei, snăn phung nai mtô sang hra\ gưl 3 chuyên Nguyễn Du lo\ dơ\ng mlih mrâo hdră mtô, lehana\n hriăm, ksiêm dlăng, boh nik mđing kơ klei thâo [uh, hro\ng ruah, bi hriăm mbo\ mjua\t mjing ]ia\ng kơ [rư\ [rư\ mđ^ hnơ\ng kjăp, mâo ênoh phung hđeh hriăm hra\ thâo kdlưn h^n. Mko\ mjing sa boh sang hra\ jăk, ênuah, mâo klei bi mguôp kjăp plah wah sang hra\ ho\ng găp djuê lehana\n yang [uôn. Phung nai lehana\n phung hđeh hriăm hra\ mơ\ng sang hra\ anei dưn yua jih hnơ\ng klei ]o\ng hriăm, ]o\ng ksiêm duah mơ\ng pô ]ia\ng mđ^ hdră mtô, lehana\n hriăm ti sang hra\ [rư\ hruê mâo klei đ^ kyar, đru mđ^ kyar mnuih ma\ brua\ kơ ]ar Daklak”.

 

- Aguah mbruê, klei mphu\n po\k thu\n hria\m mrâo 2014 – 2015 mko\ mjing leh ho\ng klei mtluk mtlak ti Sang hra\ gưl III chuyên Hùng Vương leh ana\n Sang hra\  knu\k kna c\iêm rông hđeh djuê [ia\ c\ar Gia Lai. Blu\ hra\m ti mmông mphu\n po\k thu\n hria\m mrâo, Phạm Đình Thu, Khua brua\ Hội đồng nhân dân c\ar Gia Lai m`a\ kla\ “ Hla\m thu\n hria\m ti ana\p, sang hra\ sra\ng lo\ dơ\ng bi mlar gru hmô kah mbha hđeh hria\m hra\ thâo, thâo kdlưn dla\ng đru brei phung hđeh hria\m êdu awa\t, msir klei hnơ\ng hria\m phung hđeh adu\ 10 adôk awa\t k[a\h klei thâo, msir klei `u\t hê` amâo mâo klei đa\o knang kơ asei pô mơ\ng phung hđeh… Bohnik, mko\ mkra bi mjing brua\ sang hra\ m’ar kluôm dhuôm, mlih mrâo hdra\ mtô hria\m rơ\ng dưi djo\ ho\ng hdra\ ta\ brua\ sang hra\ m’ar kluôm ala êjai leh ana\n dưi kriê yua knhuah dhar kreh kơ anak aneh mnuih djuê [ia\ hla\m c\ar êjai… g^r ktưn ba sang hra\ jing sang hra\ ba ako\ hla\m hdra\ brua\ sang hra\ gưl III ho\ng hđeh djuê [ia\ hla\m c\ar.

 

- Kkuh mơak thu\n hriăm mrâo 2014 – 2015, hruê mbruê, ti anôk brua\ Dăng Kông ]ar Dak Nông, Knơ\ng brua\ sang hra\ mơar mko\ mjing leh klei Yuôl mdah rup phung hđeh mnuih djuê [ia\ ]ar Dak Nông thu\n 2014, ho\ng ana\n: “Kâo yăl dliê ih hmư\”. Klei yuôl mdah anei mâo 124 po\k rup mơ\ng 49 ]ô mnuih ma\ rup jing hđeh hriăm hra\ mnuih djuê [ia\ gưl sa hriê mơ\ng du\m ]ar Dak Nông, Lao Cai, lehana\n Ninh Thuận. Grăp po\k rup jing sa klei yăl dliê sia\ suôr ho\ng klei hd^p aguah tlam mơ\ng phung hđeh, kơ du\m klei mse\ si: Klei hlăp mbul, klei hria\m hra\ mơar, klei hd^p mda, klei ma\ brua\ knua\, klei hr^ m`am, Dhar kreh, klei kưt mu`, klei mjua\t ktang asei mlei…Anei jing du\m brua\ ngă k`ăm đru phung hđeh hriăm hra\ mnuih djuê [ia\ mâo mmông găl bi êdah klei thâo, klei ]o\ng thâo knang kơ pô, lehana\n bi êdah klei blu\, klei ]ang hmăng mơ\ng pô.

 

- Aguah mbruê, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Kiên Giang mb^t ho\ng Knơ\ng brua\ hra\ m’ar knu\k kna c\ar Tà Keo ala mtao Campuchia mko\ mjing klei bi k[^n mphu\n ru\ mkra gơ\ng kna\l knông la\n mrô 287 hla\m wa\l anôk kdriêl knông plah wah Giang Thanh, c\ar Kiên Giang leh ana\n kdriêk Kirivong c\ar Tà Keo. Gơ\ng kna\l kdriêl knông la\n 287 mb^t ho\ng gơ\ng kna\l 288, 289, 290, 291 mrâo mâo 2 ala c\ar Việt Nam leh ana\n Campuchia bi mkla\ mâo klei yuôm bha\n êdimi, đru mguôp hla\m klei tu\ mb^t mơ\ng brua\ kah mkla\ kông la\n hla\m kluôm ktuê êlan knông la\n hang 2 ala c\ar. M^n t^ng, brua\ kah mkla\ knông la\n plah wah 2 ala c\ar sra\ng nga\ rue# leh hla\m knhal jih thu\n anei.

 

- Tlam mbruê, Khua phu\n brua\ lo\ hma, Khua dhar brua\ ala ]ar g^t gai brua\ gang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp kơ mnu\ ada Cao Đức Phát mâo leh asa\p mtru\n mjê], mta\ mtăn kơ phung khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar, [uôn pro\ng hlăm gưl dlông, du\m phu\n dhar brua\ dôk hlăm dhar brua\ ala ]ar gang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp kơ mnu\ ada, hyua\ h^n brua\ răng mgang klei rua\ tưp kơ mnu\ ada mơ\ng kman H5N6, lehana\n du\m mta kman mkăn kơ mnu\ ada. Asa\p mtru\n anei mta\ kơ Phu\n brua\ hâo hưn g^t gai djăp dhar brua\ djo\ tuôm mơ\ng gưl dlông hlo\ng kơ nah gu\, mko\ mjing lar [ar klei hâo hưn truh kơ mnuih [uôn sang, kơ klei jhat mơ\ng klei rua\ tưp kơ mnu\ ada, đăm duah [ơ\ng ôh ]^m lu\k êrah, amâo mâo ]uh [ơ\ng ôh mnu\ ada kmăp, mnu\ djiê rua\, tơdah [uh mnu\ ada mâo klei rua\ bi nao hưn mtam ho\ng brua\ sang ]ư\ êa, kăm ktang ph^t klei mdăp klei rua\ tưp, klei bi ]h^ mnia mnu\ da rua\ ngă lo\ bi mtưp klei rua\, ksiêm dlăng kjăp brua\ du\ mdiăng mnu\ ada, mnơ\ng mkra mjing mơ\ng mnu\ ada găn knông lăn.

 

- Klei kma tro# ms^n hla\k mâo ti du\m mba\h krông, ktuê hang ks^ c\ar Phú Yên nga\ hma\i djo\ kơ brua\ duh mkra, klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang. Ti du\m wa\ anôk mnuih [uôn sang dôk hla\m sa\ Hòa Hiệp, kdriêk Đông Hòa, c\ar Phú Yên, klei kma tro# ms^n nga\ leh kơ 600 go\ êsei mnuih [uôn sang ti anei k[a\h êa yua. Êjai ana\n ti du\m sa\ jum dar tra\p Ô Loan hla\m kdriêk Tuy An klei kma tro# ms^n a\t hla\k ti hnơ\ng hưn ra\ng mơh, nga\ kơ du\m êtuh ha la\n nga\ lo\ hma mơ\ng mnuih [uôn sang bi lui êru\h, hma\i djo\ kơ hnơ\ng boh mnga mơ\ng pla mjing.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Mi leh ana\n Iran hruê mbruê mphu\n k]ưm du\m klei bi blu\ hrăm kơ brua\ hạt nhân 2 nah ti Geneve ala ]ar Thuỵ Sĩ. Anei jing gưl tal 2 dua nah mâo klei bi tuôm 2 nah yap mơ\ng leh Iran leh ana\n êpul P5+1 amâo mâo klei tu\ dưn ôh hlăm bruă ngă truh wưng k]ah hlăm hruê 20/7 ]ia\ng msir mghaih du\m klei amâo thâo bi djo\ kơ brua\ hạt nhân. Êdei kơnăn, Iran leh ana\n êpul P5+1 tu\ ư bi k]ah hruê mlan ]ia\ng mâo klei bi tu\ ư kơ brua\ hạt nhân kluôm ênu\m hlăm hruê 24/11 ana\p truh. Blu\ hrăm êlâo kơ klei bi tuôm, khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao Iran Mohamad Zarif bi êdah klei đăo knang kơ 1 hdră bruă msir mghaih amra mâo klei tu\ dưn hlăm thu\n anei.

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Sergei Lavrov hruê mbruê hưn răng êlâo Êpul hgu\m k’han Dưr Đại Tây Dương ( NATO) đăm jak iêo ôh Ucraina mu\t hlăm êpul anei, mb^t ana\n iêo mthưr Mi đăm g^r ba klei hma^ djo\ kơ ala ]ar hlăm Liên Xô hđăp anei hlăk êjai klei bi k[^n gưl dlông ANTO dôk bi k[^n. Blu\ hrăm ti anôk bi trông ]hai ho\ng Êpul bruă kriê mgang klei êđăp ênang leh ana\n đru hgu\m châu Âu, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Sergei Lavov m`ă klă: klei anei dưi ngă bi kpleh jih du\m klei g^r ktưn k`ăm bi mko\ mjing 1 klei blu\ hrăm kơ rơ\ng kjăp bruă msir bi hlai djuê ana ti Ucraina.

 

- Khua anôk bruă bi kdơ\ng ho\ng klei ngă măk [ai ala ]ar Mi Matthew Olsen brei thâo; Mi hlăk mđ^ ktang klei ksiêm hgăm ti Ira\c, Siri, mb^t ana\n hưn mthâo hdră k]ah mkhư\ gang phung djă phao ktuang ala ta] êngao nao đru hgu\m ho\ng êpul djă phao ktuang hlăm klei blah ngă ti Trung Đông. Blu\ hrăm ti anôk brua\ ksiêm duah Brookings, Matthew Olsen mklă mklơ\ng klei g^r mơ\ng Mi bi kdơ\ng ho\ng êpul Knu\k kna Islam hlo\ng truh amâo lo\ mâo ôh êpul ngă măk [ai ti Trung Đông leh ana\n ]ia\ng ru\ ênua kơ pô ]ih klei mrâo tuôm ho\ng êpul k’han ngă ru\ng bi mdjiê. Olsen ăt hưn răng êlâo, phung djă phao ktuang mơ\ng ala ta] êngao nao đru êpul Knu\k kna Islam ti Trung Đông ana\n jing 1 klei hu^ hyưt ho\ng du\m ala ]ar êgar Yu\.

 

- Hruê mbruê, khua knu\k kna Anh David Cameron hưn mthâo hlăk t^ng dlăng klei mkăp phao ktuang leh ana\n hriăm mjuăt l^ng k’han kơ mnuih Kurd ti Ira\c, k`ăm bi kdơ\ng ho\ng phung djă phao ktuang ai ngăm hlăm êpul ]o\ng bi mdưm mă pô “ Knu\k kna Islam”. Hlăm klei w^t la] klei êmuh mơ\ng hdră mđung rup, Cameron brei thâo: ara\ anei Anh mkăp leh kdrăp mnơ\ng yua l^ng k’han kơ phung l^ng k’han ti Ira\c. Hluê si m^n Anh ăt amra mkăp phao ktuang leh ana\n đru l^ng k’han mnuih Kurd bi kdơ\ng ho\ng k’han ngă ru\ng Islam.

 

- Du\m knơ\ng bruă ksiêm hgăm Ấn Độ hruê mbruê brei knu\k kna lu bang dôk hlăm klei răng mjê] leh asa\p hưn mthâo mơ\ng khua păn ako\ êpul ngă măk [ai AlQaeda Ayman al Zaouahri mko\ mjing 1 êpul mơ\ng Al-Qaeda ti Dhu\ng châu Á. Hlăm kdrê] dang dlông 55 mn^t, ]ih mkra hlăm mạng hruê 3/9, Ayman al Zaouahri la] klei mâo Al-Qaeda ti alu\ wa\ anei jing “1 klei jăk siam ho\ng mnuih Islam” mkhư\ gang ho\ng klei amâo mâo mtăp mđơr leh ana\n ap gư\ ktư\ juă.

 

- Klei ]ang hmang mrâo kơ klei bi kdơ\ng kluôm boh lăn ho\ng klei ruă Ebola hla\k hruê 3/9 lo\ mâo thiăm 1 ]ô mnuih Anh rua\ kbiă mơ\ng sang êa drao leh 10 hruê mdrao mgu\n ho\ng êa drao lông ba yua Zmapp. Anei jing mnuih ruă tal 3, leh 2 ]ô mnuih Mi rua\ mdrao hlao klei ruă kyua mâo êa drao mơ\ng knơ\ng bruă mkra êa drao công nghệ sinh học Mi mkra mjing. Knơ\ng bruă  mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn ăt hlăk bi k[^n hlăm 2 hruê, hruê 4, 5/9, k`ăm bi trông ]hai bruă ba yua du\m mta êa drao lông ba yua hlăm bruă mdrao klei ruă Ebola.