Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Ho\ng ana\n “ Du\m klei bhia\n brua\ duh mkra, mđ^ klei thâo ai dưi mơ\ng pô jing ai ktang bi mmia\ mơ\ng brua\ duh mkra Việt Nam “ Klei k[^n {^ng hgu\m mđ^ kyar Việt Nam thun 2014 ( VDPF 2014 ) mphu\n po\k leh aguah mbruê ti Hà Nội ho\ng klei g^t gai mơ\ng Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng ho\ng Aduôn Victoria Kwakwwa , Khua Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n ti Việt Nam. Hla\m klei kla\ mgac\ bi mko\ leh ana\n bi hgu\m đua klam, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng khua g^t gai du\m Phu\n dhar brua\ alu\ wa\l mđing hmư\ bi blu\ hra\m trông mb^t ho\ng [^ng hgu\m mđ^ kyar, du\m êpul brua\ Quốc tế, du\m klei bhia\m mkla\ kluôm ro\ng la\n kơ klei bi mguôp tliêr kja\p ho\ng brua\ gai dla\ng mơ\ng knu\k kna, boh nik djo\ tuôm kơ mkra mlih du\m klei bhia\n mtru\n brua\ duh mkra êngiê leh ana\n mđ^ kyar brua\ duh mkra êngao knu\k kna. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng bi mkla\: Việt Nam lo\ dơ\ng pral thâo `u\ kma quốc tế, k[^n ba yua mâo klei tu\ du\m Klei bi kuôl ka\ blei mnia êngiê 2 nah leh ana\n lu t^ng leh mâo, mb^t ana\n s^t êm^t bi trông, si`ê du\m klei kuôl ka\ blei mnia êngiê kyua mơ\ng gưl mnuih mrâo, mơ\ng ana\n lo\ dơ\ng mjing klei ga\l êlưih, mtru\t mđ^ brua\ blei mnia leh ana\\n iêo jak phung duh bi liê ala tac\ êngao. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng a\t bi mkla\: Knu\k kna Việt Nam sra\ng nga\ ja\k h^n brua\ rơ\ng hnơ\ng mta\p mđơr, ja\k êđa\p klei hd^p mda yang [uôn hla\m dja\p mta brua\, mb^t ana\n lo\ dơ\ng hluê nga\ mâo klei tu\ du\m hdra\ k`a\m thiên niên kỷ.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk bruă Knu\k kna, K’iăng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh drông ]hưn leh Khua Knơ\ng prăk Dlông ro\ng lăn ( World Bank) ti Việt Nam, aduôn Victoria Kwakwa. Bi ala kơ Knu\k kna Việt Nam, K’iăng khua Knu\k kna Vũ Văn Ninh bi êdah klei la] jăk kơ du\m klei đru brei jăk siam mơ\ng WB ho\ng Việt Nam hlăm hruê mlan êgao. K’iăng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh leh ana\n aduôn Victoria Kwakwa ăt bi blu\ hra\m kơ du\m hdră bruă 2 nah hdăng bi mđing, djo\ tuôm kơ 3 mta bruă phu\n lo\ mko\ dăp. Klă s^t, ana\n jing bruă World Bank đru brei phung thơ\ng kơ bruă mâo klei thâo hlăm bruă mkra mđ^ brua\ ngăn prăk, đru ktrâo k]e\ hlăm bruă mkra mđ^ êpul bruă mnia mblei Knu\k kna.

 

- Hruê mbruê, ti sang k[^n c\ar Dak Nông mko\ mjing leh Klei bi k[^n phung bi ala mnuih djuê [ia\ c\ar Dak Nông tal II thu\n 2014. Mơ\ng 5 thu\n hluê nga\ Hra\ hur har leh ana\n Hdra\ nga\ brua\ mơ\ng Klei bi k[^n tal I, mb^t ho\ng du\m hdra\ êlan, hdra\ brua\ mơ\ng Đảng leh ana\n Knu\k kna duh bi liê kơ kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ bi mkra mlih leh kơ klei hd^p mnuih [uôn sang, klei hgu\m mguôp sia\ suôr plah wah du\m djuê anba lo\ dơ\ng bi kja\p, hdra\ brua\ duh mkra mâo lu êpul phung mjing leh leh ana\n đ^ kyar, hdra\ brua\ duh mkra dưi bi mlih hluê hdra\ duh mkra mnơ\ng ba c\h^. Klei bi k[^n mtru\n hdra\ k`a\m hla\m wưng mơ\ng 2014 – 2019 jing : Mđ^ kyar brua\ duh mkra, yang [uôn kluôm pral, h’^t kja\p; Mđ^ ktang brua\ bi mhro\ [un, hrut điêt [ia\ klei bi kpleh mđ^ kyar plah wah du\m djuê ana; bi mhro\ kr^ng dleh dlan; [rư\ [rư\ bi mjing du\m anôk brua\ duh mkra, dhar kreh kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\; Mđ^ kyar mnuih nga\ brua\ kr^ng mnuih djuê [ia\; Mđ^ ênoh, hnơ\ng knua\ druh jing mnuih djuê [ia\; bi kja\p brua\ kđi c\ar nah gu\; kriê kja\p brua\ kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar.

                            

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Bảo Lộc, ]ar Lâm Đồng mko\ mjing klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo hâo hưn kơ Hruê kăm dhar kreh ]ê  Lâm Đồng gưl tal 5 thu\n 2014. Anei jing bruă ngă hlăm klei mjưh rue# Thu\n hiu ]hưn ala ]ar thu\n 2014 Dap kngư- Đà Lạt. Ho\ng ana\n “ Mnâo ]ê hlăm kr^ng lăn Dap Kngư Lâm Đồng”, Hruê kăm dhar kreh ]ê Lâm Đồng tal anei srăng mko\ mjing du\m bruă mse\ si mlam mphu\n po\k knăm mơak “ }ê B’Lao- mnâo lăn klei khăp ]ia\ng anak mnuih”, klei bi trông ]hai khoa học”, du\m hdră mđ^ kyar h’^t kjăp kr^ng ]ê Lâm Đồng”, klei bi lông pe\ ]ê “ tlao mơak boh mnga hrui w^t đ^”, klei ]h^ rang mdah ]ê leh ana\n hiu ]hưn ênguê kr^ng pla ]ê… Du\m mta bruă ngă ti Hruê kăm dhar kreh ]ê Lâm Đồng gưl tal 5 mko\ mjing lu êdi ti [uôn pro\ng Bảo Lộc, mơ\ng hruê 20 truh kơ hruê 25/12.

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng Quy Nhơn, ]ar Bình Định leh ana\n Knơ\ng bruă Orbis Việt Nam sơ`ê klei kuôl kă đru hgu\m hluê ngă Hdră bruă “ Mđ^ kyar bruă kriê dlăng ală mta kơ phung hđeh êlăk ti Bình Định”. Hdră bruă anei dưi hluê ngă hlăm 4 thu\n ho\ng ênoh prăk duh bi liê truh êbeh 1 êklăk 200 êbâo đôlar Mi. Hlăm ana\n, pra\k đru brei amâo lo\ tla w^t mơ\ng Knơ\ng bruă Orbis Việt Nam truh 1 êklăk đôlar Mi, du\m adôk jing prăk mơ\ng ]ar Bình Định. Bruă ngă phu\n mơ\ng hdră bruă anei ana\n jing mko\ mjing leh ana\n ba yua Anôk bruă kriê dlăng ală mta su\k suôr ho\ng phung hđeh êlăk, mdưm ti Sang êa drao mdrao Ală ]ar Bình Định, mkă dlăng leh ana\n mdrao mang du\m mta klei ruă kơ ală kơ phung hđeh êlăk.

 

- Kyua hma\i djo\ mơ\ng ang^n êbu\ mrô 4, du\m hruê êgao ti c\ar Gia Lai mâo adiê hjan pro\ng hla\m lar [ar, nga\ luc\ liê kơ brua\ duh mkra pla mjing ti du\m anôk, hla\m ana\n mâo mnơ\ng rông mơ\ng kdriêk Kon C|ro djiê lu. Hluê si Anôk g^t gai mgang kdơ\ng ho\ng klei êa l^p lêc\ ang^n êbu\ c\ar Gia Lai, truh kơ mmông anei ti kdriêk Kon C|ro mâo 76 drei êmô djiê, 6 drei luc\ ka thâo [uh, 4 drei bê djiê. Bi ti sa\ Đa\k Song luc\ liê kjham êdi, ho\ng 30 drei êmô djiê. Mta phu\n jing kyua klei amâo mâo răng mơ\ng mnuih [uôn sang pô mâo klei bhia\n mưng ka\ êmô bê ti djiêo hnoh êa hla\m mlam. Ana\n hla\k êa krông đ^ pro\ng hlo\ng nga\ kơ êmô bê gơ\ djiê mnga\t hla\m êa,  amâo dah êa kpuh mđung đue#, luc\ amâo thâo lo\ [uh. Brua\ knu\k kna leh ana\n brua\ djo\ tuôm alu\ wa\l hla\k t^ng yap klei luc\ liê pioh đru kơ du\m go\ êsei mâo mnơ\ng rông djiê leh ana\n luc\ ka thâo [uh.

 

- Hlăm du\m hruê mrâo êgao ti [uôn pro\ng Kon Tum, ]ar Kon Tum, mnuih [uôn sang [uh leh ala mtah ku hrah mu\t hlăm sang. Klei mrâo [uh giăm anei h^n hlăk yang hruê dơ\ng hruê 2/12, amai Đỗ Thị Hồng Hạnh dôk ti sang mrô 162/13 êlan Duy Tân, phường Trường Chinh, [uôn pro\ng Kon Tum leh w^t mơ\ng sang ]ơ [uh 1 drei ala mtah ku hrah ( ala mtah) dôk kwiêl hlăm ê`an sang. Hu^ đei, amai Đỗ Thị Hồng Hạnh iêo mnuih riêng gah hriê đru. Hluê si Sang êa drao pro\ng ]ar Kon Tum, mơ\ng ako\ mlan 11 truh kơ ara\ anei, mâo tu\ mdrao leh 6 ]ô mnuih ala c\oh. Hlăm ana\n mâo 2 ]ô mnuih mâo klei bi êdah mko\ êrah, đăo đing ala mtah ku hrah c\oh. Jih jang mnuih ala c\oh hmao do\ng mdrao leh ana\n kbiă leh mơ\ng sang êa drao.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Pô bi ala mơ\ng MY dla\ng brua\ hdra\ ntru\n mơ\ng Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Sung Kim hruê mbruê mâo leh klei bi trông ho\ng pô dla\ng brua\ hdra\ mtru\n kơ Cộng hòa dan chủ nhân dân Triều Tiên mơ\ng Hàn Quốc Hwang Joon Kook ti [uôn pro\ng Phu\n Seoul Hàn Quốc c\ia\ng bi trông kơ hdra\ lo\ w^t mko\  du\m klei bi trông 6 t^ng ti kjhôc\ ks^ Triều Tiên gơ\ gun kpa\l he\ mơ\ng sui. Klei bi mtuôm mko\ mjing hla\m klei Choe Ryong Hae pô bi ala hriê mơ\ng Khua g^t gai Triêu Tiên Kim Jong Ul hla\m gưl nao c\hưn kơ ala c\ar Nga gia\m anei lac\ leh snei: Bình Nhưỡng mpra\p lo\ w^t mko\ klei bi trông 6 t^ng mâo Triều Tiên, Hàn Quốc, My, Trung Quốc, Nga leh ana\n Nhật Bản [ia\ amâo mâo ya klei c\ia\ng bi mgrơ\ng ôh. Êngao kơ ana\n, a\t mâo klei hâo hưn lac\ snei: phung khua êmua Triều Tiên leh ana\n phung thơ\ng kơ brua\ kriê mgang klei êđa\p ênang My hla\k dôk t^ng dla\ng năng ai sra\ng hluê nga\ sa klei bi mtuôm ti Sigapor hla\m mlan kơ ana\p.

 

- Dhar bruă tu\ mă klei blu\ mguôp hlăm Êpul hgu\m Mkra mđ^ mlih ala ]ar Thái Lan hruê mbruê brei thâo: mơ\ng klei akâo phung khua bi ala kơ 23 đảng ti Thái Lan dhar bruă anei tu\ mă kơ du\m mta klei bi mkra mđ^ ala ]ar leh ana\n ]ih mkra hdră bhiăn mrâo, du\m đảng bi la] sơnei: Khua knu\k kna c\ia\ng bi hgao sa klei hro\ng ruah mơ\ng 1 Quốc hội. Khă sơnăn djo\ tuôm kơ klei mko\ dăp dưm  Quốc hội, mâo 15 đảng la] sơnei: bi kriê mse\ si hđăp hdră bruă 2 viện mse\ si ara\ anei, ana\n jing thượng viện leh ana\n hạ viện. Hlăk êjai ana\n 6 đảng mkăn la] sơnei: bi mko\ mjing 1 Quốc hội mâo 3 viện, ana\n jing thượng viện, hạ viện leh ana\n Hội đồng nhân dân. Thái Lan ăt kriê kjăp hdră bhiăn l^ng k’han hlăm kluôm ala leh ana\n knu\k kna ara\ anei amâo mâo brei ôh du\m đảng leh ana\n êpul êya yang [uôn dưi mko\ mjing du\m bruă ngă djo\ tuôm kơ bruă kđi ]ar.

 

- Khua mil c\hil Pra\ng Franois Hollande hruê mbruê ieo mthưr Ucraina leh ana\n Nga , Đức bi hgu\m hra\m mb^t bi mhro\ klei ruưng ra\ng ti Ngo\ C|âu Âu. Blu\ hra\m hla\m klei bi k[^n mb^t ho\ng khua mil c\hil Kazakhstan Nurssulttan Nazarbayev hla\m gưl nao c\hưn kơ [uôn pro\ng phu\n Astana, ala c\ar Kazakhstan, khua mil c\hil Pra\ng m`a\ kla\ snei: klei ru\ng ra\ng lo\ dơ\ng mâo riêng gah klei bi nga\ ti Ucraina sra\ng amâo mâo ba ya hdra\ msir ôh kơ brua\ anei. Hollande iêo mthưr Khua mil c\hil Nga Vladimir Putin bi dla\ng kơ êdei ana\p mhrô kơ wưng leh êgao c\ia\ng đru bi êdu klei ru\ng ra\ng djo\ tuôm kơ klei ru\ng ti Ucraina. 

 

- Knu\k kna alu\ wa\l kwar Krah Philippin hruê mbruê mbe\ mđue# du\m pluh êbâo ]ô mnuih đue# mơ\ng du\m boh [uôn tuê hang ks^ leh ana\n alu\ wa\l hu\i mâo klei klưh lăn. Hluê si Knơ\ng bruă ksiêm dlăng klei truh tơl mơ\ng yan adiê ngă Liên hợp quốc, hlăm brô 200 êbâo ]ô mnuih ti ]ar Cebu kwar Krah ăt mbe\ mđue# leh mơh. Asa\p mtru\n mbe\ mđue# dưi ba hưn mdah 1 hruê êlâo kơ ang^n êbu\ ktang Hagupit tuh nao kơ Philippin hlăm hruê anei. Lu kdru\n ho# mran kđăl [a\ng ngă êbeh 2 êbâo ]ô tuê dôk đuôm ti [uôn pro\ng phu\n Manila, alu\ wa\l kwar Krah Bicol leh ana\n plao ks^ Minđanao, leh du\m mta bruă trah mă hlăm êa ks^ mdei he\ kyua ang^n êbu\.

 

- Knơ\ng klei mrâo Antara mơ\ng Indonesia aguah anei brei thâo: [ia\ êdi mâo 29 c\ô mnuih djiê kyua mna\m djo\ kpiê rua\ c\o\ng tu\k ria\ ma\ pô ti c\ar Yu\ Jawa mơ\ng ala c\ar anei hla\m du\m hruê êgao. Leh mâo klei anei, khan ksiêm alu\ wa\l ma\ kơ\ng leh du\m phung tle\ tu\k ria\ kpiê. Yan adiê ê’a\t nga\ kơ klei c\ia\ng mna\m kpiê lu ti Indonesia. Lu anôk tu\k ria\ mjing kpiê soh ho\ng hdra\ bhia\n ti Indonesia c\o\ng lo\ dưm mta methanol hla\m kpiê c\ia\ng bi mhro\ pra\k bi liê mkra mjing leh ana\n ênoh c\h^ hliê. Klei anei nga\ hma\i djo\ kjham kơ klei suaih pral mnuih yua.