Klei mrâo ala ]ar pô.

- Aguah anei hruê 7/5, ti [uôn pro\ng Điện Biên, ]ar Điện Biên mko\ mjing leh knăm ]uh brui mngưi myơr kơ phung kahan êngia\ asei, lehana\n ngă knăm minh tinh bi hdơr 60 thu\n blah dưi Điện Biên Phủ. Liăp 7h30, knăm kkuh hla ]hia\m gru, mâo lu phung khua g^t gai đảng, knu\k kna, lehana\n lu tuê êgar nao leh ti anôk bi hdơr ana\n. Knăm rue# kahan, rue# mnuih bi hdơr 60 thu\n blah dưi Điện Biên Phủ, k]ưm po\k klei rue# mdah lo\ bi hmô du\m klei g^r, klei săn asei mlei knap m`ai, ai tiê jho\ng ktang mơ\ng jih jang mnuih [uôn sang Việt Nam hlăm klei bi blah ktang ho\ng phung Prăng ti Điện Biên, leh mdah klei lo\ bi hmô jing klei mit tinh, lehana\n klei rue# kahan. Êpul nao hlăm klei rue# kahan, rue# mnuih mâo jih jang truh 15 êbâo ]ô mnuih mbha ngă mâo 27 êpul dôk dơ\ng lehana\n 37 êpul dôk gu\. Êpul rue# kahan bi klin mơ\ng kahan jơ\ng, kahan êa, kahan êdeh phiơr, kahan răng mgang knông lăn, kahan knhăk, kahan hâo hưn, kahan ksiêm êa ks^, êpul kahan hđăp, kahan [uôn… rue# găn ana\p knưng phung khua bi ala dôk, lehana\n nao hlăm êlan klông ho\ng klei kjăp ktang.

Dja\ ako\ êpul rue# kahan jing êdeh mgrông quốc huy, 54 ]ô mnuih bi ala kơ jih jang djuê ana Việt Nam, mgrông hla ]hia\m gru lăn ]ar, hla ]hia\m gru Đảng, êdeh mgrông rup khua g^t gai Hồ Chí Minh. Êpul rue# kbia\ hriê mơ\ng ta] ]ưng boh krah [uôn pro\ng Điện Biên Phủ, nao pha\ êlan dơ\ng pro\ng kbưi 3km, k]ưm mơ\ng êlan Hoàng Văn Thái, găn jơ\ng ]ư\ A1, djêu msat A1, lehana\n truh kơ êlan dơ\ng siam h^n [uôn pro\ng mâo ana\n Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Lu mnuih [uôn sang bi kuh ku\m ênu\m ênap ktuê dua nah êlan dơ\ng Võ Nguyên Giáp ]ia\ng ktuê dlăng klei rue# kahan.

Djo\ tr^p hruê anei hlăk 60 thu\n êgao hruê 7/5/1954, sa êpul kahan truh 55 êbâo ]ô Việt Minh ti gu\ klei g^ gai mơ\ng đại tướng Võ Nguyên Giáp blah rai l^ng kahan mơ\ng sa ala ]ar pro\ng ti Châu Âu, mjưh mdei 100 thu\n phung kar kak prăng kia\ kriê ti Đông Dương. Kdrăn blah Điện Biên Phủ mâo leh lu phung knhăk brua\ l^ng kahan bi la], jing sa kdrăn blah pro\ng h^n hlăm ênuk gưl tal 20, lehana\n jing knơ\ng kơ klei kgu\ kdơ\ng bi blah sua ma\ klei êngiê kơ lu djuê ana. Đại tướng Võ Nguyên Giáp jing leh sa hlăm phung kdloh [ro\ng hlăm h[uê ênuk Việt Nam, hmăi pro\ng lar kơ tar ro\ng lăn.

 

- Tlam mbruê, Anôk brua\ g^t gai Yu\ Dưr, Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao leh ana\n Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa c\ar Điện Biên bi hgu\m mko\ mjing klei k[^n bi tuôm plah wah êpul bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao ho\ng du\m c\ar Yu\ Dưr. Nao leh ana\n g^t gai klei k[^n mâo đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, K’ia\ng khua knu\k kna, khua g^t gai 14 c\ar hla\m kr^ng wa\l Yu\ Dưr leh ana\n du\m phu\n dhar brua\ Trung ương mb^t ho\ng phung bi ala du\m êpul brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao. Blu\ hra\m ti anôk bi k[^n, phung bi ala c\ang hmang bi hgu\m tliêr kja\p leh ana\n mâo klei tu\ h^n ho\ng du\m alu\ wa\l hla\m brua\ po\k nga\ hdra\ êlan s^t êm^t leh ana\n pral thâo `u\ mu\t quốc tế, đru mguôp s^t êm^t hla\m brua\ mđ^ kyar duh mkra yang [uôn mơ\ng du\m alu\ wa\l. Boh nik, ho\ng du\m c\ar Yu\ Dưr anôk mâo klei ga\l djo\, klei dưi kơ mđ^ kyar brua\ hiu c\hưn dla\ng, sna\n brua\ mđ^ klei bi hgu\m leh ana\n `u\ mu\t ho\ng ara\ng tac\ êngao mâo klei yuôm bha\n, đru kơ du\m c\ar iêo mguôp pra\k duh bi liê a\t mse\ mơh hưn mdah gru rup kơ la\n c\ar, anak mnuih kr^ng Yu\ Dưr lac\ hja\n leh ana\n mơ\ng Việt Nam lac\ mb^t.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, aduôn Hà Thị Khiết, khua hlăm dhar brua\ kia\ kriê brua\ Đảng gưl dlông, khua brua\ đru ]ung ba mnuih [uôn sang gưl dlông nao ]ua\, lehana\n hơê] hmưi êpul brua\ hgu\m kia\ kriê klei đăo yơng gưl dlông Việt Nam, [ri knăm Phật đản Vesak 2014. Bi ala kơ phung khua kia\ kriê Đảng, Knu\k kna, aduôn Hà Thị Khiết, khua dhar brua\ đru ]ung ba mnuih [uôn sang gưl dlông mâo leh klei hơê] hmưi kơ phung hoà thượng, thượng toạ, đại đức hlăm êpul brua\ hgu\m kia\ kriê klei đăo yơng gưl dlông Việt Nam, mb^t ho\ng jih jang phung yơng lehana\n phung đăo yơng [ri knăm Phật đản 2014, Phật lịch 2558. Aduôn Hà Thị Khiết bi myuôm, lehana\n ]ih pioh du\m klei đru mguôp mơ\ng êpul hgu\m klei đăo yơng Việt Nam hlăm brua\ đru do\ng kơ yang [uôn. Aduôn Hà Thị Khiết ]ang hmang, klei đăo yơng Việt Nam lo\ dơ\ng hrăm mb^t ho\ng djuê ana, mđ^ kyar brua\ duh mkra, msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, đru mguôp hlăm brua\ mlih mrâo lăn ]ar. Ti anôk drông Hoà Thượng Thích Thanh Nhiễu, k’ia\ng khua kia\ kriê brua\ hgu\m klei đăo yơng Việt Nam la] jăk klei Đảng, knu\k kna lehana\n du\m dhar brua\, êpul êya, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa mđing dlăng mjing leh klei găl pioh kơ brua\ hgu\m klei đăo yơng Việt Nam ma\ brua\ mâo klei tu\ dưn h^n.

 

- Kkuh m’ak s^t êm^t klei bi hdơr 60 thu\n mblah dưi Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2014) hruê mbruê, Êpul khan hđa\p leh ana\n Êpul du\m Knơ\ng brua\ c\ar Dak Nông bi hgu\m mko\ mjing hdra\ “W^t kơ phu\n agha ana hrue#.” ti kdriêk Dak Mil, ho\ng 40 c\ô khan hđa\p, đoàn viên êdam êra nao hgu\m. Êpul nao c\hưn dla\ng wa\l knhuah gru h[uê ênuk Sang mna\ Dak Mil, Kngư 722( Dak Sak), bi mje\ mjuk, bi trông ho\ng khan hđa\p leh ana\n thu\n hla\k ai kdriêk Dak Mil, brei mđup mnơ\ng kơ 2 c\ô khan hđa\p hla\m ênuk bi kdơ\ng blah Pra\ng hla\k dôk hd^p mda ti kdriêk Dak Mil, c\ar Dak Nông.

 

- Dhar brua\ g^t gai brua\ Đảng ]ar Gialai mrâo mtru\n hdră ma\ brua\ kơ mlan 5 thu\n 2014. Hluê ana\n, kơ klei duh mkra ala [uôn, du\m dhar brua\ alu\ wa\l bi g^t gai brua\ duh mkra pla mjing leh êgao, lehana\n prăp êmiêt kơ yăn ti ana\p, hyua kjăp h^n brua\ răng mgang dliê. Dhar brua\ djo\ tuôm lo\ dơ\ng ksiêm dlăng ngăn prăk kơ brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, lo\ dơ\ng ruh mgaih djăp mta brua\ dleh dlan kơ phung duh mkra, mđ^ h^n brua\ ru\ mdơ\ng phu\n, ksiêm dlăng lehana\n mghaih msir du\m klei bi ]ho\ wa\l hd^p mda, klei ba yua mnơ\ng ]o\ng mâo soh ho\ng klei bhiăn, bi kjăp, mkra w^t du\m kban yuôl leh jhat.

 

- Êpul ksiêm dla\ng mơ\ng Anôk g^t gai Hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo Trung ương kyua mơ\ng đồng chí Nguyễn Đồng Tiến – K’ia\ng khua knơ\ng sang pra\k knu\k kna dja\ ako\ mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng. Blu\ hra\m klah c\u\n mmông nga\ brua\, đồng chí Nguyễn Đồng Tiến brei thâo hla\m wưng kơ ana\p c\ar Lâm Đồng c\ia\ng hluê nga\ ja\k du\m mta klei mse\ si: kriê hluê dla\ng g^t gai hluê nga\, bi rue# leh du\m hnơ\ng c\ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, kriê dla\ng, hluê dla\ng ba yua mâo klei tu\ du\m phu\n pra\k, du\m knơ\ng pra\k brei c\an pra\k hla\m c\ar c\ia\ng nga\ ja\k brua\ brei c\an pra\k hluê djo\ si hdra\ mtru\n, c\ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo pra\k nga\ brua\ knua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, iêo lac\ mtru\t mjhar lu hdra\ duh bi liê c\ia\ng ru\ nga\ du\m hdra\ brua\ c\ia\ng êdi ti kr^ng [uôn sang.

 

- Brua\ hlăk ai “Klei mnga] kr^ng [uôn sang” mâo êpul hgu\m brua\ êdam êra kdriêk Krông Hnăng, ]ar Daklak mko\ mjing ti thôn Bình Minh, wa\l krah Krông Hnăng, đru leh du\m pluh go\ êsei mnuih [uôn sang djuê [ia\ [un [in mâo pui kmla yua\, đru mguôp s^t kơ brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo. }ia\ng kơ brua\ ru\ mkra djăl mâo ba yua, du\m pluh ]ô phung hla\k ai bi tio\ nao truh kơ grăp go\ sang hlăm thôn Bình Minh, ]ia\ng hmao mkra w^t êlan klei pui, mlih ăng pul pui, mkra côngta\k pui leh jhat, đru mnuih [uôn sang mâo yua pui kmla\ ho\ng klei êđăp ênang. Truh kơ ara\ anei, kluôm thôn Bình Minh mlih mrâo 115 boh ăng pul, 62 anôk k]u\t pui, 350m klei pui ho\ng ênoh jih jang giăm 15 êklăk prăk, amâo mâo ma\ prăk ôh kơ 45 go\ êsei [un.

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Klei bi k[^n gưl dlông châu Á- Thái Bình Dương (AMS) gưl tal 10 mphu\n po\k aguah mbruê ti [uôn pro\ng Jeddah, ala c\ar Saudi Arabia. Mâo êbeh 500 ]ô khua bi ala mơ\ng 50 ala ]ar leh ana\n kr^ng wa\l la\n ala nao kơ anôk bi k[^n, k`ăm kah mbha klei thâo nga\ mkra hra\ klei mrâo hâo hưn mtô mblang. Ho\ng ana\n “ Klei hâo hưn mtô mblang leh ana\n lu mta: klei thâo hla\m brua\ mđung asa\p, mđung rup bi lu mta h^n”; klei bi k[^n gưl dlông AMS thu\n 2014 jing m’mông găl kơ phung ngă bruă mđung asa\p, mđung rup kah mbha du\m klei m^n bi nga\ lu mta bruă hâo hưn mtô mblang hlăm ênuk gưl ara\ anei. Blu\ hrăm ti anôk mphu\n po\k klei bi k[^n AMS gưl tal 10, khua g^t gai AIDB Yang Binyuan la]: klei bi k[^n gưl dlông hră klei mrâo châu A- Thái Bình Dương hưn ktưn êdi dưi mtru\t ai kơ klei mđ^ kyar lu mta  ho\ng lu hdră nga\ mdê mdê.

- Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Kim Mun hruê mbruê truh leh kơ dhu\ng Suđăng hlăm klei g^r iêu mthưr du\m t^ng mjưh mdei klei blah ngă sui 4 mlan êgao, hluê si klei Liên hợp quốc la], klei bi blah anei ana\p ngă kơ ala ]ar mda mdo\k anei le\ hlăm klei tui] djuê ana. Hlăm asa\p hưn mthâo; Liên hợp quốc brei thâo; khua g^t gai Ban Kim Mun “m`ă w^t asa\p iêu mthưr khua g^t gai dhu\ng Suđăng bi duah hdră msir mghaih ho\ng bruă kđi ]ar leh ana\n ti m’mông ana\n mtam mjưh mdei klei mblah ngă ara\ anei”.

 

- Khua phu\n bruă hâo hưn Syria Omran Al-Zoabi hruê mbruê la] sơnei: klei ruah khua mil ]hil ana\p anei jing bruă knuă hlăm ala ]ar Siri pô dê. Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo ti Damas, Al- Zoabi la] sơnei: klei ruah khua jing bruă knuă hlăm ala ]ar leh ana\n gơ\ amâo mâo djo\ tuôm kơ hlei pô êngao ala ]ar Syria, kha\ digơ\ dôk giăm amâo dah kbưi, khă ana\n jing mnuih Arập, mnuih hlăm alu\ wa\l amâo dah mnuih ala ta] êngao, leh ana\n khă digơ\ jing mah jiăng amâo dah roh.

 

- Khua knu\k kna Trung Quốc Lý Khắc Cường hruê 5/5 k]ah mtru\n; Trung Quốc leh ana\n châu Phi mđ^ ktang h^n klei đru hgu\m kluôm ênu\m hlăm du\m mta bruă ngăn prăk, mnia mblei, mhro\ [un [in, kriê dlăng lăn ala êa juôr, mje\ mgiăm ho\ng mnuih [uôn sang, mtru\t mjhar klei êđăp ênang leh ana\n hơ^t kjăp. Hlăm klei blu\ hrăm ti adu\ bruă êpul hgu\m châu Phi ti [uôn pro\ng Adi Abeba ala ]ar Ethiopia, Lý Khắc Cường hưn mdah leh du\m hdră êlan ti Châu Phi mơ\ng Trung Quốc leh ana\n lo\ bi kla\ klei [ua\n rơ\ng hyuă kjăp h^n klei mje\ mgiăm đru hgu\m kluôm ênu\m Trung Quốc- châu Phi. Du\m thu\n êgao, ênoh prăk hrui w^t bruă mnia mblei plah wah 2 nah đ^ pral leh anăn m^n t^ng ana\p truh 400 êklai đôlar hlăm thu\n 2020, giăm 2 blư\ mkă ho\ng thu\n dih.

 

- Knu\k kna Mi hruê mbruê mâo klei hâo hưn hra\ hưn mdah mrâo lac\ kơ klei hma\i djo\ mơ\ng klei yan adiê bi mlih ti kluôm ala ]ar Mi, hlăm ana\n m`ă klă klei yuôm bhăn bi mhro\ êwa djah djâo. Klei hâo hưn anei mbo\ thiăm leh ana\nlac\ kơ klei hâo hưn ma\ mơ\ng hră hưn mdah klei yan adiê bi mlih hla\k mlan 1 thu\n 2013, hlăm ana\n lac\ klă klei truh tơl mơ\ng klei yan adiê bi mlih ho\ng klei suaih pral, anôk anơ\ng, mta bruă nah gu\, klei mkăp êa yua, bruă ngă lo\ hma… 10 thu\n êgao jing du\m thu\n hlơr h^n êdi ti Mi, ho\ng du\m klei yan adiê amâo mâo jăk mse\ si adiê mmđia\ ktang bhang sui k[ah êa sui, mao nnao adiê hjan pro\ng. Du\m klei yan adiê amâo mâo jăk, leh ana\n du\m klei hma^ djo\ mơ\ng klei yan adiê bi mlih ngă mđ^ h^n klei hu^ hyưt tưp lar klei ruă, đađa ba klei ju\ jhat kơ klei suaih pral ako\ dlô.