Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê anei, Quốc hội ma\ brua\ hlăm êpul, bi trông ]hai kơ Hdră bhiăn mko\ mjing Knu\k kna lo\ mlih mrâo, lehana\n Hdră bhiăn mko\ mjing brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l. Aguah, phung bi ala Quốc hội bi trông ]hai kơ Hdră bhiăn mko\ mjing knu\k kna lo\ mlih mrâo. Hdră bhiăn mko\ mjing knu\k kna mâo hluê ngă êbeh 12 thu\n ho\ng anei leh, mb^t ho\ng du\m boh tu\ dưn mâo ba w^t, snăn hdră bhiăn anei ăt adôk lu klei ka djo\. Kyuana\n, brua\ mlih mrâo thiăm mbo\ Hdră bhiăn mko\ mjing Knu\k kna thu\n 2001 jing năng ngă yơh. Tlam, phung bi ala Quốc hội bi trông ]hai kơ Hdră bhiăn mko\ mjing brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l. Kyuana\n, Hdră bhiăn mko\ mjing brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l ]ia\ng mlih hrô kơ hdră bhiăn thu\n 2013 jing yuôm bhăn êdi.

 

- Knhal jih tlam mbruê,ti Anôk brua\ Knu\k kna, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc drông c\hưn leh Khua Phu\n brua\ Knơ\ng dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\ Ala c\ar Nhật Bản Kozo Yoshida hla\m dôk c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam. Ti mmông drông, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc hơ\k m’ak [uh klei bi mje\ hgu\m pro\ng êlam Việt Nam - Nhật Bản hla\k lo\ dơ\ng đ^ kyar kja\p siam hla\m dja\p mta brua\. K’ia\ng khua knu\k kna lac\ ja\k kơ klei đru s^t êm^t leh ana\n mâo klei tu\ mơ\ng knu\k kna leh ana\n mnuih [uôn sang Nhật Bản, hla\m ana\n mâo klei đru hgu\m leh ana\n đru brei s^t êm^t mơ\ng Knơ\ng dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\ Ala c\ar Nhật Bản ho\ng du\m klei đru  kơ brua\ mkra mlih klei bhia\n brua\ knu\k kna mnuih nga\ brua\ mơ\ng Việt Nam. K’’ia\ng khua knu\k kna m`a\ kla\: Knơ\ng dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\ Ala c\ar Nhật Bản ho\ng brua\ jing [^ng hgu\m ho\ng JICA đru leh kơ Phu\n brua\ Nội vụ Việt Nam hluê nga\ du\m brua\ djo\ tuôm kơ klei mko\ mjing bi lông ma\ mnuih nga\ brua\ mklin. Brua\ nga\ anei mâo klei yuôm bha\n hla\m brua\ rơ\ng kơ hnơ\ng mnuih nga\ brua\ hla\m knu\k kna, mđ^ h^n klei đa\o knang mơ\ng mnuih [uôn sang leh ana\n klei kla\ mngac\, mta\p mđơr hla\m brua\ bi lông ma\ mnuih nga\ brua\ hla\m du\m Knơ\ng brua\ Knu\k kna.

 

- Hruê mbruê, ti thôn Nghĩa Chỉ, sa\ Minh Đạo, kdriêk Tiên Du, ]ar Bắc Ninh mko\ mjing leh klei bi k[^n pro\ng klei bi hgu\m mguôp djuê ana. Anei jing brua\ nga\ ]ia\ng kkuh mơak Klei k[^n pro\ng brua\ mặt trận ]ar kwar Việt Nam gưl 8, lehana\n bi hdơr 84 thu\n Hruê mko\ mjing brua\ Mặt trận djuê ana hluh lir Việt Nam hruê 18/11/1930 – 18/11/2014, lehana\n mjing klei bi mguôp kjăp plah wah Đảng bộ, brua\ sang ]ư\ êa, mặt trận ho\ng mnuih [uôn sang hlăm sa\ hrăm mb^t kyua klei mđ^ kyar [uôn sang pô. K’ia\ng khua brua\ mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam nao ti anôk bi k[^n lehana\n mâo klei blu\ hrăm:“Hruê k[^n pro\ng klei bi hgu\m mguôp djuê ana ti alu\ wa\l mnuih [uôn sang hd^p: kla\ s^t jing leh sa klei bi blu\ hrăm kla\ mnga], mjing ai bi mguôp mơ\ng grăp ]ô mnuih, mơ\ng go\ êsei hlăm yang [uôn. Kla\ s^t jing hruê mơak anôk bi mguôp [uôn sang:“Brua\ mko\ mjing Hruê klei bi hgu\m mguôp pro\ng jih jang djuê ana hla\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang hd^p, mjing leh klei bi ktưn truh kơ grăp ]ô mnuih grăp boh sang bi êdah dơ\ng mơ\ng brua\ mjua\t ktang asei mlei, lehana\n klei hua\ [ơ\ng bi hgu\m mguôp. Kâo la], ana\n jing sia\ suôr hla\m mnuih [uôn sang, mjing klei bi mguôp hlăm yang [uôn, pioh mko\ mjing alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk [rư\ hruê mdro\ng sah kjăp ktang”.

 

- Mma\t mbruê, ti [uôn pro\ng Tuy Hòa, Phu\n brua\ Khoa học leh ana\n Công nghệ bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Phú Yên mphu\n po\k klei mdah dla\ng leh ana\n bi mko\ mduê klei mka\p - klei c\ia\ng brua\ công nghệ kr^ng wa\l Dhu\ng kwar Krah leh ana\n Dap Kngư. Anei jing brua\ nga\ dôk hla\m du\m brua\ “ Klei mâo Khoa học leh ana\n Công nghệ kr^ng wa\l Dhu\ng kwar Krah leh ana\n Dap Kngư.”, c\ia\ng bi mko\ klei mka\p ho\ng klei c\ia\ng kơ brua\ Công nghệ plah wah du\m êpul brua\, mnuih c\ia\ng mtru\t mđ^ kyar brua\ công nghệ hla\m klei ba yua leh ana\n blei mnia pioh yua kơ klei hd^p mda brua\ duh mkra – yang [uôn. Êbeh 60 anôk brua\ hla\m leh ana\n êngao ala c\ar hluê nga\ klei ba hưn mthâo, rang mdah hla\m brô 185 kdra\p công nghệ, kdra\p mnơ\ng yua leh ana\n mnơ\ng Khoa học leh ana\n Công nghệ, k[^n hla\m brua\ công nghệ mtah doh pioh yua kơ brua\  mđ^ kyar klei hd^p mda mnuih [uôn sang, brua\ duh mkra yang [uôn kr^ng wa\l kwar Krah leh ana\n Dap Kngư. Ti mmông mphu\n po\k, mko\ mjing leh klei bi si`ê hgu\m bi hria\m kơ công nghệ, hra\ m’ar bi hdơr leh ana\\n klei bi tu\ ư hgu\m plah wah du\m Knơ\ng brua\ ksiêm hria\m leh ana\n Anôk brua\ duh mkra mnia blei.

 

- Mlam mmăt mbruê, ti [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak Phu\n brua\ hâo hưn hgu\m ho\ng Dhar brua\ răng mgang klei êđăp ênang êlan klông ala ]ar, Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak po\k klei bi lông phung hâo hưn kơ klei êđăp ênang êlan klông thu\n 2014 alu\ wa\l Lăn Dap Kngư lehana\n du\m ]ar riêng gah. Ho\ng ana\n: “Hyua\ kjăp h^n klei kia\ kriê êdeh êdâo, lehana\n ksiêm dlăng boh ktro\ êdeh êdâo”, klei bi lông anei k`ăm đru mnuih [uôn sang thâo săng h^n kơ klei êdeh mdiăng êgao hnơ\ng ktro\, mdiăng mnơ\ng êgao wông, mơ\ng năn mđ^ h^n brua\ hâo hưn du\m mta mtru\n mơ\ng Hdră bhiăn kơ brua\ kia\ kriê boh ktro\ êdeh êdâo mdiăng mnơ\ng hlăm phung duh mkra. Lehana\n anei ăt jing mmông găl ]ia\ng bi mni kơ du\m êpul êya, mnuih mâo leh du\m klei m^n mrâo hlăm brua\ hâo hưn kơ klei êđăp ênang êlan klông, lehana\n [uah ăl kơ du\m klei ngă soh ho\ng hdră bhiăn êđăp ênang êlan klông.

 

- Hruê mbruê, Êpul nga\ brua\ mơ\ng Anok dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Nông kyua mơ\ng Trương Văn Hiển, K’ia\ng khua Hội đồng nhân dân c\ar Dak Nông dja\ ako\ nga\ leh brua\ ho\ng Hjiê pra\k Knu\k kna c\ar Dak Nông c\ia\ng ktuê hluê dla\ng boh klei hluê nga\ klei ksiêm dla\ng brua\ bi liê pra\k knu\k kna hla\m wưng êgao. Blu\ hra\m ti mmông nga\ brua\, Trương Văn Hiển bi mkla\: hla\m wưng kơ ana\p, anôk dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Nông sra\ng nga\ brua\ ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Nông, du\m Knơ\ng dhar brua\ djo\ tuôm c\ia\ng [rư\ [rư\ msir mtlaih du\m klei dleh dlan, gun kpa\k hla\m brua\ ksiêm dla\ng klei bi liê pra\k, c\ia\ng rơ\ng si be\ nga\ mđ^ lar ja\k du\m phu\n pra\k mơ\ng alu\ wa\l, Trung ương yua kơ klei mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn mơ\ng alu\ wa\l.

 

 

- Yang hruê dơ\ng mbruê, 39 ]ô phung mkhư\ mdrao klei ra\ ra` matu^ ti anôk brua\ Mkhư\ mdrao – mjua\t bi hriăm yang [uôn Gialai, ti thôn 2, sa\ Biển Hồ, [uôn pro\ng Pleiku ktu\ng klưh mnư\ mnang lehana\n tle\ đue#. Knơ\ng brua\ mnuih ma\ brua\ - phung knap m`ai ]ar Gialai brei thâo, phung anei mrâo leh hua\ yang hruê dơ\ng, snăn Nguyễn Văn Bình kkiêng thu\n 1993, dôk ti Êpul mrô 2, alu\ Duy Tân, [uôn pro\ng Kon Tum, ]ar Kon Tum iêu mthưr, m]u\t m]hur phung dôk mjua\t hriăm mkhư\ mdrao klei ra\ ra` mkăn tle\ đue#. Leh kơ năn, 39 hlăm ênoh jih jang 97 ]ô phung ra\ ra` ti anei ma\ wa\ng ktu\ng êbuh êbeh 20m mnư\ kwa\t lehana\n tle\ đue#. Phung knua\ druh anôk brua\ anei iêu jak leh jih jang êpul ]ia\ng wang ma\, [ia\dah truh kơ 6h tlam, kno\ng lo\ mâo ma\ 8 ]ô mnuih ra\ ra` tle\ đue#.

 

- Aguah mbruê, Anôk brua\ Đru brei kơ phung hđeh hria\m hra\, sinh viên [uôn pro\ng Hồ Chí Minh bi hgu\m ho\ng du\m anôk brua\ mko\ mjing klei brei mđup pra\k đru hria\m hra\ m’ar kơ 67 c\ô phung hđeh sinh viên ga\n hgao klei dleh dlan hria\m thâo hla\k dôk hluê hria\m ti du\m Sang hra\ Đại học, Cao Đẳng hla\m [uôn pro\ng ho\ng ênoh jih jang mâo 392 êkla\k pra\k. Phung sinh viên tu\ ma\ pra\k đru hria\m hra\ tal anei a\t sra\ng dôk kriê brei pra\k đru hria\m gra\p thu\n tơl truh leh rue# hria\m, tơ dưi rơ\ng klei tu\ hria\m ja\k nnao amâo dah knar ho\ng thu\n hria\m êlâo. Anei jing sa hla\m du\m brua\ nga\ mơ\ng Anôk brua\ đru brei kơ  phung hđeh hria\m hra\, sinh viên [uôn pro\ng c\ia\ng đru kơ phung sinh viên [un knap lo\ mâo ai mtru\t c\ia\ng ktưn đ^ hla\m klei hria\m hra\ m’ar leh ana\n bi mjua\t.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Tlam mbruê, ti adu\ bruă Khua knu\k kna, [uôn pro\ng phu\n Vientian ala ]ar Lào, K’iăng khua knu\k kna Lào Bunpon Buttananong drông leh Kunio Mikuriya, Khua g^t gai knơ\ng bruă je\ êrô dlông ro\ng lăn nao ]hưn leh ana\n ngă bruă ho\ng Dhar bruă kriê dlăng klei je\ êrô ho\ng ta] êngao, Phu\n bruă ngăn prăk Lao mơ\ng hruê 5 truh kơ hruê 7/11. K’iăng khua knu\k kna Lào Bunpon Buttananong hơê] hmưi leh ana\n dlăng bi myuôm gưl hriê ]hưn leh ana\n ngă bruă ti Lào tal anei mơ\ng Khua g^t gai brua\ je\ êrô dlông ro\ng lăn. Gưl nao ]hưn  đru mguôp yuôm bhăn hlăm bruă mđ^ ktang klei mje\ mgiăm leh ana\n hgu\m brua\ plah wah knơ\ng bruă je\ êrô dlông ro\ng lăn leh ana\n Dhar bruă ksiêm dlăng klei je\ êrô, Phu\n bruă ngăn prăk Lào [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar.

 

- Hruê mbruê, Êpul hgu\m ]ih mkra hdră bhiăn ala ]ar Thái Lan bi k[^n hgăm ]ia\ng bi mklă kơ bruă thâo hluê nga\ mơh he\ klei ksiêm dlăng amâo dah hơa^ hră mơar brei mdei brua\ ho\ng khua êmua bruă kđi ]ar hđăp mơ\ng Knơ\ng bruă gang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng ngăn pra\k knu\k kna hưn mdah. Hluê ho\ng ana\n, knơ\ng bruă mgang kdơ\ng klei tle\ [ơ\ng ngăn pra\k knu\k kna brei Êpul hgu\m ]ih mkra hdră bhiăn ala ]ar Thái Lan hluê nga\ klei brei mdei brua\ ho\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội hđăp Somsak leh ana\n Khua Thượng viện hđăp Nikhom, kyua di`u ngă soh ho\ng Hdră bhiăn phu\n ala c\ar thu\n 2007; hlăk êjai Hdră bhiăn phu\n anei tuôm ho\ng Knơ\ng bruă kriê dlăng klei êđăp ênang ala ]ar lăm lui leh.

 

- Hruê mbruê, Khua g^t gai Êpul ]ih hră APEC, tiến sĩ Allan Bollard brei thâo, phung Khua phu\n bruă hlăm klei bi k[^n hgu\m bruă duh mkra châu Á - Thái Bình Dương (APEC) mphu\n k]ưm ksiêm dlăng ya klei dưi ngă mơ\ng klei kuôl kă bruă mnia mblei êngiê mrâo hlăm alu\ wa\l. Phung khua êmua knu\k kna mơ\ng 21 ala ]ar hgu\m APEC srăng truh kơ Bắc kinh nao kơ klei bi k[^n gưl dlông mơ\ng hruê 10/11 ana\p truh ]ia\ng bi trông ]hai kơ du\m hdră bruă, hlăm ana\n mâo bruă duh mkra - mnia mblei. Mta bruă phu\n ti anôk bi k[^n ana\n jing bi trông ]hai bruă mko\ mjing klei kuôl kă bruă mnia mblei êngiê châu Á- Thái Bình Dương, mơ\ng Trung Quốc bi êdah leh ana\n mâo 21 ala ]ar hgu\m nao ai.

 

- Hruê mbruê, Khua knu\k kna Hà Lan Mark Rutte truh leh kơ Australia leh mjưh rue# gưl nao ]hưn kơ Malaisia leh ana\n lo\ bi mklă klei [ua\n rơ\ng mko\ mjing bruă ksiêm dlăng ênu\m ênap kơ klei êdeh phiơr MH17 mơ\ng knơ\ng bruă êdeh phiơr Malaisia le\ ti kwar Ngo\ Ucraina hlăk mlan 7. Hlăm 2 hruê dôk ]hưn ti Australia, Khua knu\k kna Hà Lan srăng bi mtuôm ho\ng phung khua êmua Australia ]ia\ng hâo hưn du\m klei mrâo mrang h^n hlăm klei g^r ktưn tui duah leh ana\n ksiêm dlăng anôk êdeh phiơr le\.

 

- Hruê mbruê, êpul mnuih Kurd mơ\ng Iraq leh ana\n êpul nah dih Syria mple\ [om hlăm du\m pôih kđông mơ\ng k’han ngă ru\ng Knu\k kna Islam ti wa\l krah knông lăn Kobani ala ]ar Syria. Khă sơnăn, ara\ anei ka thâo klă ôh klei mguôp mb^t plah wah êpul mnuih Kurd mơ\ng Iraq leh ana\n êpul nah dih Syria ngă bi mlih mơh he\ boh klei ti anôk bi blah ktang ph^t Kobani anei amâo dah hơa^. Klei blah ngă ti Kobani dưi yap mse\ si klei ksiêm dlăng hnơ\ng ktang mơ\ng êpul k’han hgu\m mơ\ng Mi djă ako\ hlăm klei g^r ktưn mkhư\ gang knhuang  mơ\ng Knu\k kna Islam, êpul ai ngăm ba nao phao ktuang leh ana\n phung djă phao ktuang ksu\ng mu\t ]ia\ng plah miă wa\l krah anei êbeh 1 mlan êgao.

 

- Du\m ala ]ar Islam leh ana\n Knơ\ng prăk mđ^ kyar Islam hruê mbruê [ua\n rơ\ng đru brei du\m êklai đolar ]ia\ng kdơ\ng mgang ho\ng klei ruă Ebola ti Yu\ châu Phi. Klei bi k[^n mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Riyadh ala mtao Arab Saudi, Êpul  bruă hgu\m Islam, mâo adu\ bruă ti Arab Saudi leh ana\n Knơ\ng prăk mđ^ kyar Islam hưn mthâo srăng mkăp 45 êklăk đolar kơ knu\k kna Guinea, hlăm ana\n pioh 10 êklăk đolar kơ bruă mhro\ [un leh ana\n ênoh adôk pioh đru brei kơ du\m hdră bruă mdrao mgu\n, boh nik gơ\ kdơ\ng mgang klei ruă Ebola.