Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Lo\ dơ\ng hlăm klei bi k[^n tal 32, tlam mbruê, Dhar brua\ g^t gai Quốc hội hmư\ lehana\n ma\ klei blu\ kơ klei knu\k kna hâo mdah, klei Sang phat kđi gưl dlông lehana\n Knơ\ng brua\ ksiêm dlăng Yang [uôn gưl dlông mghaih msir klei mnuih [uôn sang k]u\t hưn thu\n 2014. Du\m klei hâo mdah la] kla\: Thu\n 2014, klei bi k]u\t hưn lo\ dơ\ng tru\n, [ia\dah boh tu\ dưn klei drông lehana\n mghaih msir klei k]u\t ka pro\ng ôh. Sa ai ho\ng du\m hdră mâo Knu\k kna hâo mdah ta leh hdră kơ klei mghaih msir klei mnuih [uôn sang k]u\t hlăm thu\n 2015, phung bi ala m`a\, wưng kơ ana\p lo\ bi ksiêm dlăng, ngă bi leh djăp hdră bhiăn kơ klei k]u\t hưn, lehana\n du\m hra\ mơar djo\ tuôm kơ klei dưi, lehana\n klei tu\ dưn mơ\ng mnuih [uôn sang bi djo\ guôp ho\ng hdră bhiăn phu\n 2013, bi mlih mkra klei awa\t êdu hlăm brua\ knu\k kna kia\ kriê, boh nik hlăm du\m brua\ ênưih le\ hlăm klei bi k]u\t hưn mse\ si klei kơ lăn ala, brua\ ru\ mdơ\ng phu\n… hgu\m bi mghaih msir pral djăp klei bi k]u\t lu mnuih, k]u\t êgao gưl, lehana\n bi kjăp êpul brua\, knua\ druh ngă brua\ drông, lehana\n mghaih msir klei k]u\t hưn.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk brua\ Khua la\n c\ar, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễ Thị Doan bi tuôm su\k suôr ho\ng Êpul bi ala kơ Êpul hgu\m khan [uôn pro\ng đưm Quảng Trị ti c\ar Vĩnh Phúc nao c\hưn dla\ng [uôn pro\ng phu\n Hà Nội. Blu\ hra\m ho\ng phung Khan [uôn pro\ng hđa\p Quảng Trị c\ar vĩnh Phúc, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan bi êdah klei hdơr knga leh ana\n m’^t asa\p h’êc\ hmưi klei suaih pral truh kơ phung khan, du\m phung ba myơr leh ai tiê pro\ng pr^n hla\m hdra\ brua\ kgu\ kru\ kdơ\ng mtlaih êngiê djuê ana. Dla\ng myuôm kơ du\m brua\ nga\ yuôm bha\n mơ\ng Êpul hgu\m khan [uôn pro\ng hđa\p Quảng Trị lac\ mb^t leh ana\n Êpul hgu\m khan [uôn pro\ng hđa\p Quảng Trị c\ar Vĩnh phúc lac\ hja\n, K’ia\ng khua la\n c\ar nguyễn Thị Doan c\ang hmang Êpul hgu\m [rư\ hruê [rư\ kja\p ktang, jing anôk bi mtuôm, bi kah du\m klei dleh dlan hla\m klei hd^p mơ\ng mnuih hla\m êpul, mtô hria\m brei knhuah gru [uê ênuk kơ gưl êdei. K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan m`a\ kla\: Việt Nam hla\k dôk hla\m klei tuh tia mkra mjing bi mrâo mrang la\n c\ar, `u\ kma [rư\ hruê [rư\ êlam ho\ng ara\ng ala tac\ êngao.

 

- Knhal jih mmông tlam mbruê ti anôk brua\ knu\k kna, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh drông leh aduôn Fiona Woolf khua alu\ wa\l ngăn prăk London, mb^t ho\ng phung duh bi liê Anh hlăk hriê ]hưn lehana\n tui duah klei găl kơ brua\ duh mkra mnia mblei ti Việt Nam. Ti anôk drông ana\n, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Văn Ninh bi mni kơ klei hgu\m mđ^ kyar mơ\ng Knu\k kna Anh ho\ng Việt Nam wưng leh êgao hluê nga\ mâo klei tu\ dưn brua\ hgu\m kluôm dhuôm Việt Nam – Anh, lehana\n klei phung duh mkra mnia mblei Anh mđing kơ Việt Nam. Lehana\n brei thâo Việt Nam mâo nanao klei hơ\k mơak mâo phung duh mkra hlăm ala ]ar lehana\n mơ\ng ala ta] êngao bi hgu\m kia\ kriê lehana\n ma\ brua\ ho\ng phung duh mkra Việt Nam.

 

- Tlam mbruê, êpul bi ala Quốc hội c\ar Bắc Giang kyua mơ\ng Khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, Khua knơ\ng brua\ Mặt trân tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân dja\ ako\ mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng brua\ đảng, ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa  c\ar Bắc Giang kơ boh klei duh mkra yang [uôn mơ\ng c\ar hla\m 9 mlan ako\ thu\n, brua\ phu\n yuôm bha\n hla\m du\m mlan knhal jih thu\n. Ti mmông nga\ brua\, c\ar Bắc Giang brei Êpul bi ala Quốc hội kr^ng wa\l c\ar Bắc Giang akâo ho\ng Quốc hội dja\l mtru\n Hdra\ bhia\n duh bi liê mlih mbo\ mta klei kc\ah mtru\n kơ msir mkra pra\k ba yua la\n, pra\k mưn yua la\n leh ana\n nga\n dra\p duh bi liê leh ti la\n mơ\ng phung duh bi liê nga\ soh ho\ng Hdra\ bhia\n duh bi liê; Knu\k kna dla\ng dưi brei mko\ mjing klei nao duah ksiêm dla\ng ti dja\p anôk brua\ kriê dla\ng wa\l tuh tia mkra mjing, wa\l duh mkra, wa\l tuh mkra gưl c\ar; bi mlih mbo\ du\m hdra\ mtru\n đru mđ^ kyar brua\ lo\ hma, kr^ng [uôn sang lo\ hma mse\ ho\ng bi mlih hdra\ mtru\n đru kơ mnuih pla mjing mdiê gra\p thu\n; Phu\n brua\ Dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei leh ana\n Hiu c\hưn dla\ng mđing dla\ng ba Bắc Giang jing anôk phu\n yuôm bha\n kơ mđ^ kyar brua\ hiu c\hưn dla\ng mơ\ng kluôm ala.

 

- Aguah mbruê, Êpul ma\ brua\ mơ\ng Dhar brua\ g^t gai brua\ Đảng ]ar Daklak ma\ leh brua\ ho\ng kdriêk Êa Sup lehana\n brua\ Đảng du\m sa\ Ea Rve, Ea Hlôp ]ia\ng ksiêm dlăng klei mko\ mjing brua\ kđi ]ar nah gu\ hlăm 9 mlan êgao, lehana\n brua\ knua\ kơ du\m mlan adôk hlăm thu\n 2014. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n, Êban Y-Phu, k’ia\ng khua brua\ Đảng ]ar, ]ih pioh lehana\n mâo klei bi mni kơ du\m boh tu\ dưn brua\ Đảng kdriêk Êa Sup mâo leh hlăm brua\ kia\ kriê g^t gai wưng êgao. Ho\ng 3 mlan knhal jih thu\n, Êban Y- Phu mta\ kơ brua\ Đảng kdriêk Êa Sup amâo mâo mdei mđ^ hnơ\ng kjăp brua\ hâo hưn, ho\ng boh phu\n kla\ mnga] djo\ ho\ng klei jing s^t hla\m klei hd^p lehana\n ho\ng klei mnuih [uôn sang thâo săng.

 

- Hruê mbruê, 137 go\ êsei kr^ng ênga\p êa Phu\n pui kmla\ Plei Krông ti c\ar Kon Tum dưi tu\ ma\ leh pra\k tla hnô ho\ng la\n lo\ hma adôk k[a\h brei ka dja\p ênu\m leh gia\m 10 thu\n dôk c\ang guôn ti anôk dôk mrâo. Ana\n jing 137 go\ êsei ti 5 [uôn mâo: Plei Đak Vơt, Đak Jo, K’Tu, K’Tôn leh ana\n K’bai sa\ H’Moong, kdriêk Sa Thầy, c\ar Kon Tum hma\i djo\ kyua mơ\ng ru\ mkra hdra\ brua\ Phu\n pui kmla\ Plei Krông. Leh gia\m 10 thu\n dôk guôn truh hruê mbruê, du\m go\ êsei anei dưi tu\ ma\ pra\k tla hnô mơ\ng anôk brua\ duh bi liê jing Dhar brua\ kriê dlang hdra\ brua\ Phu\n pui kmla\ 4, ho\ng ênoh pra\k truh gia\m 2 êklai pra\k kơ 39 ha la\n nga\ lo\ hma hluê hnơ\ng kc\ah adôk k[a\h ka dja\p ênu\m kơ mnuih [uôn sang. Hla\m ana\n go\ êsei mâo tu\ ma\ lu êdi truh 60 êkla\k pra\k leh ana\n [ia\ êdi mâo 120 êbâo pra\k. Tu\ ma\ pra\k [ia\ amâo mâo klei m’ak ôh, ana\n jing [uh mb^t mơ\ng du\m go\ êsei.

 

- Truh kơ ara\ anei dhar brua\ pui kmla\ ]ar Phú Yên mprăp leh djăp mta klei ]ia\ng mdrơ\ng ho\ng du\m ang^n êbu\ truh. Hluê ana\n, dhar brua\ pui kmla\ Phú Yên hlăk dôk mkra w^t pro\ng k`ăm bi kjăp djăp êlan pui kmla\, mkhư\ klei ktro\ êgao đei êlan klei pui 22kW ti [uôn pro\ng Tuy Hoà lehana\n kdriêk Đông Hoà. Knơ\ng brua\ pui kmla\ Phú Yên ăt hlăk ksiêm dlăng jih jang êlan klei pui kmla\, du\m anôk mđ^ mtru\n pui hlăm ]ar, ho\ng ênoh bi liê jih jang êbeh 30 êklai prăk. Ti du\n alu\ wa\l êlan klei pui găn hnoh krông, hnoh êa ênưih tuôm ho\ng klei klưh hroh ktuê hang, amâo dah êa lip, dhar brua\ pui kmla\ ]ar Phú Yên ngă leh klei bi kjăp brua\ mka\p pui hla\m yăn ang^n êbu\ thu\n anei.

 

- Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, brua\ đảng [uôn pro\ng Đà Nẵng k[^n hluê nga\ brua\ mko\ mkra Đảng , da\p dưm bi kmlah leh ana\n ruah mdưm knua\ druh…. mpra\p mnuih nga\ brua\ kơ Klei bi k[^n đảng bộ du\m gưl. Bohnik, [uôn pro\ng Đà Nẵng po\k nga\ leh mâo klei tu\ Thu\n phung duh mkra mnia blei 2014, hmao msir mghaih klei dleh dlan, gun kpa\k kơ du\m anôk brua\ duh mkra mnia blei. Anôk dla\ng brua\ đảng [uôn pro\ng Đà Nẵng a\t bi mko\ mjing leh du\m êpul nga\ brua\ hluê nga\ klei ksiêm dla\ng boh klei msir mkra nư la\n anôk dôk mrâo mơ\ng mnuih [uôn sang ti 4 kdriêk adôk ksu\n hla\m lu thu\n. Ti anôk k[^n, brua\ Đảng [uôn pro\ng Đà Nẵng tal 17 mko\ mjing hla\m hruê mbruê, brua\ Đảng [uôn pro\ng Đà Nẵng bi mkla\ 3 êpul brua\ phu\n kơ brua\ kđi c\ar, duh mkra leh ana\n ra\ng kriê ja\k êđa\p klei hd^p mda yang [uôn ba hluê nga\ mơ\ng ara\ anei truh kơ knhal jih thu\n c\ia\ng nga\ bi rue# leh du\m hnơ\ng c\ua\n leh mtru\n. Trần Thọ, Khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Đà Nẵng brei thâo: Đà Nẵng kla\ s^t po\k nga\ hdra\ brua\ ru\ mdơ\ng 1.000 boh sang kơ go\ êsei knu\k kna dla\ng ba, đru mnuih [un ga\n hgao klei dleh dlan.

 

  Kei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua phu\n bruă Ngăn prăk Prăng Michel Sapin hruê mbruê brei thâo; Knơ\ng bruă châu Âu amâo mâo klei dưi lăm lui ôh ngăn prăk mơ\ng Prăng kyua amâo mâo djăp du\m hdră k`ăm khăt mhro\ klei k[ah prăk kăk yua. ~u ăt hưn mthâo; Prăng amra amâo mâo khăt mhro\ pra\k bi liê hlăm thu\n ana\p truh. Asa\p hưn mthâo mơ\ng Khua phu\n bruă Ngăn pra\k Prăng ba hưn mdah hlăk êjai Knơ\ng bruă châu Âu ana\p lăm lui hdră bhiăn ngăn prăk mơ\ng Prăng hlăm knhal jih mlan anei leh ana\n akâo ba hưn mdah hdră bhiăn ngăn prăk mrâo djo\ guôp ho\ng klei pô [ua\n rơ\ng h^n.

 

- K’iăng Khua Knu\k kna Singapore Teo Chee Hean, hruê mbruê brei thâo, mâo [ia\ êdi 2 ]ô mnuih [uôn sang ala ]ar anei truh leh ti Syria mu\t mb^t ho\ng Êpul Knu\k kna Islam (IS) ]o\ng mdưm ma\ di`u pô. Teo Chee Hean mklă mklơ\ng: Phung khua êmua Singapore s’răng lo\ dơ\ng ksiêm dla\ng ]ia\ng bi mklă du\m phung mâo klei m^n nao ai ho\ng phung ngă măk [ai leh ana\n yua ai jho\ng ktang anei. Hluê si K’iăng Khua Knu\k kna Singapore Teo Chee Hean, bruă Knu\k kna Islam po\k mlar klei mblah mh^a ma\ ti Iraq leh ana\n Syria hlăm 3 mlan êgao hlăk jing klei arưp aram [rư| hruê [rư| pro\ng wa\t kơ ala ]ar Singapore. Phung khua g^t gai ala ]ar Singapore ăt hưn răng êlâo hnơ\ng ngă măk [ai mơ\ng Knu\k kna Islam hlăk di`u amâo djo\ kno\ng bi mdjiê du\m ]ô mnuih di`u mă kơ\ng mơ\ng Êgar Yu\ đuic\ ôh, [ia\ lo\ bi mdjiê wa\t phung đao\ Islam leh ana\n k`ăm kơ du\m êpul êya mnuih djuê [ia\ ti Iraq leh ana\n Syria.

- Dlông ro\ng lăn ]ia\ng bi mâo du\m mta bruă ngă s^t êm^t leh ana\n pral kdal ]ia\ng ngă bi leh hdră k]ah kluôm boh lăn 10 thu\n kơ klei rơ\ng kjăp lu mta mnơ\ng hd^p hlăm dlông ro\ng lăn. Anei jing hră hưn mtru\n ti anôk mphu\n po\k klei bi k[^n tal 12 mơ\ng du\m ala ]ar hluê ngă klei kuôl kă Liên hợp quốc kơ lu mta mnơ\ng hd^p mko\ mjing hruê 6/10 ti [uôn pro\ng Pyeongchang ala ]ar Hàn Quốc. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala t^ng knăl kơ hdră k]ah wưng thu\n 2011 - 2020 kơ lu mta mnơ\ng hd^p lehana\n hluê ngă du\m hdră k`ăm lu mta mnơ\ng hd^p ana\p truh hdră k`ăm mđ^ kyar hơ^t kjăp mơ\ng Liên hợp quốc hlăm wưng êdei kơ thu\n 2015.

 

- Hruê mbruê, Phung Khua êmua bruă mdrao mgu\n ala ]ar Tây Ban Nha hưn mthâo lo\ mâo 3 ]ô mnuih đing djo\ kman klei rua\ Ebola nao đih mdrao leh kơ sang êa drao ti [uôn pro\ng phu\n Mandrid. Klei hâo hưn anei ba hưn mdah sa hruê leh sa ]ô mniê nai êa drao tuôm mdrao kơ 2 ]ô mnuih Tây Ban Nha djiê leh kyua djo\ kman klei ruă tưp Ebola ti Yu\ Châu Phi. Mniê nai êa drao drao anei, 44 thu\n, dưi mklă leh djo\ kman klei ruă tưp Ebola tal êlâo nah êngao kri\ng wa\l Châu Phi. Ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo, phung khua êmua bruă mdrao mgu\n Mandrid brei thâo 3 ]ô mnuih ruă đing djo\ kman klei ruă Ebola bi nao đih mdrao kơ sang êa drao mâo wa\t ung mniê nai êa drao anei, sa c\ô nga\ brua\ mdrao mgu\n leh ana\n sa ]ô mnuih mrâo w^t mơ\ng kri\ng mâo klei ruă tưp Ebola ti Yu\ Châu Phi. Êngao kơ ana\n, 22 ]ô mnuih tuôm so# djo\ ho\ng mniê nai êa drao djo\ klei ruă tưp Ebola anei hlăk dôk ktuê dlăng tliêr kjăp.

- {ia\ êdi 1 ]ô mnuih djiê leh ana\n 38 ]ô mnuih mkăn êka leh klei mgei lăn ti ]ar Vân Nam ala ]ar Trung Quốc m’măt mbruê. Anei jing gưl mgei lăn tal 2 ti ]ar Vân Nam hlăm 2 mlan êgao, ho\ng gưl mgei lăn mâo ako\ mlan 8 ngă [ia\ êdi 615 ]ô mnuih djiê. Gưl mgei lăn tal anei mâo ti alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk, jih jang du\m boh sang mơ\ng du\m êpul mnuih [uôn sang djuê [ia\ mâo ru\ mdơ\ng ho\ng kyâo. Du\m êbâo boh sang dlưh leh ana\n jhat rai kyua klei mgei lăn leh ana\n du\m klei mgei lăn ăt mâo n’nao đrông. Ti đađa alu\ wa\l, pui kmlă leh ana\n brua\ hâo hưn tuôm ho\ng klei gun kpăk, [ia\dah êlan klông găn êrô ăt mse\ ho\ng aguah tlam. Knu\k kna alu\ wa\l tio\ nao êbeh 3.200 ]ô k’han nao kơ alu\ wa\l mgei lăn hlăk 1 m’mông aguah anei hluê si m’mông alu\ wa\l. Êpul hgu\m gru bi kal hrah Trung Quốc ăt hluê ngă mtam du\m mta bruă đru do\ng leh ana\n đru brei kơ alu\ wa\l mâo klei hma^ djo\, boh nik gơ\ du\m ]ô mnuih hlăk mbe\ mđue#.