Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Mơ\ng hruê 7 – 8/9, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mb^t ho\ng êpul ma\ brua\ mơ\ng Gưl dlông nao ]ua\ lehana\n ma\ leh brua\ ti ]ar Quảng Trị, ksiêm dlăng hdră bi hmô kơ brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo ti sa\ Vĩnh Thạch, Vinh Linh, lehana\n klei hd^p mda mnuih [uôn sang lehana\n l^ng kahan hlăm kdriêk plao ks^ Cồn Cỏ. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\ ana\n, Khua lăn ]ar la] Quảng Trị adôk lu klei dleh dlan, [ia\dah hdră mđ^ kyar hlăk mâo klei găl jăk. Boh nik w^t kơ kr^ng [uôn sang mrâo, Quảng Trị jing sa hlăm du\m boh ]ar  mâo mko\ mjing leh lu anôk bi hmô, đrum guôp hlăm brua\ msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, bi mlih klei jing hlăm [uôn sang, ta\ leh hdră mrâo kơ klei đ^ kyar hlăm ]ar. Khua lăn ]ar k]e\ kơ du\m brua\ adôk dleh dlan ti ana\p mse\ si kơ GDP, dleh dưi djăp mse\ ho\ng klei ]ar k]ah mtru\n, hnơ\ng ênoh go\ êsei [un ăt adôk lu, brua\ nah gu\, êlan klông pưk sang năng lo\ dơ\ng duh bi liê lu h^n pioh mđ^ kyar. Mđ^ mlih brua\ duh mkra hluê hdră êlan tuh tia ênuk mrâo, ]ar Quảng Trị ăt adôk mâo lu klei mtu\k mtu\l. Klei anei brei bi mâo hdră t^ng mka\ bi nik pioh mghaih msir.

 

- Hla\m gưl hriê c\hưn kơ ala c\ar drei, mma\t mbruê, Êpul khua dla\ng brua\ Quốc hội Liên bang Myanmar kyua mơ\ng Thura Shwe Man, Khua dla\ng Hạ viện hlo\ng nga\ khua dla\ng brua\ Quốc hội Myanmar dja\ ako\ nao leh kơ anôk drông c\hưn mơ\ng khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Hồ Chí Minh Lê Thanh Hải ti Sang k[^n pro\ng Thống Nhất. Ti mmông drông c\hưn, khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Hồ Chí Minh Lê Thanh Hải dla\ng myuôm kơ gưl hriê c\hưn hgu\m mơ\ng Khua dla\ng brua\ Quốc hội Myanmar, dla\ng anei jing gru krua\k knal klei đ^ kyar mơ\ng klei bi mje\ mâo leh mơ\ng đưm ja\k siam plah wah 2 ala c\ar. Hla\m klei bi mje\ alu\ wa\l, mơ\ng thu\n 2012, hla\k [uôn pro\ng Hồ Chí Minh bi si`ê klei hgu\m ho\ng [uôn pro\ng Yangun mơ\ng Myanmar, truh kơ ara\ anei klei bi mje\ hgu\m plah wah 2 nah ja\k êdi. Kno\ng hla\m brua\ bi blei mnia hla\m 3 thu\n êgao đ^ leh 3 bliư\, du\m anôk brua\ duh mkra mnia blei pro\ng mơ\ng [uôn pro\ng hla\k lo\ dơ\ng duah ksiêm mđing, nao duah dla\ng c\ia\ng duah klei ga\l duh bi liê ti Myanmar. Hla\k 11h50’ yang hruê dơ\ng hruê anei, êpul khua dla\ng brua\ Quốc hội Liên bang Myanmar sra\ng kbia\ mơ\ng tac\ êdeh phiêr Tân Sơn Nhất, mjưh rue# ja\k siam gưl hriê c\hưn kla\ s^t kơ ala c\ar drei.

 

- T^ng truh aguah mbruê, êpul kahan răng mgang knông lăn hlăm êa ks^ hgu\m ho\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m alu\ wa\l mâo hưn mthâo, lehana\n ktrâo ata\t hla\m brô 30 êbâo 200 ho# mran trah ma\ kan thâo kơ klei ang^n ktang hjan pro\ng hlăk mâo hla\m wa\l êa ks^ Ngo\ ]ia\ng mâo hdră dê] đue#. Kno\ng hlăm alu\ wa\l êa ks^ Hoàng Sa mâo truh 50 boh ho# trah ma\ kan mơ\ng du\m ]ar, [uôn pro\ng Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hoà. Du\m alu\ wa\l mkăn bi jưh kdê hlăm du\m kdru\n mâo êbeh 30 êbâo boh ho# mran. Mâo klei răng êlâo ho\ng klei ang^n ktang hjan pro\ng hla\m êa ks^, Dhar brua\ g^t gai brua gang kdơ\ng ho\ng klei êa lip lê] ang^n êbu\ Gưl dlông – Dhar brua\ Ala ]ar tui duah do\ng đru mnuih mâo klei truh mta\ kơ du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm, du\m ]ar, [uôn pro\ng lo\ dơ\ng hluê ngă djăp hdră mdrơ\ng ho\ng klei ang^n ktang hjan pro\ng hlăm êa ks^.

 

- Mpra\p bi kdơ\ng ho\ng ang^n êbu\ êa l^p lêc\, mâo leh 5 anôk brua\ duh mkra mnia blei hla\m c\ar Quảng Nam hluê nga\ brua\ mka\p mnơ\ng [ơ\ng hua\, mnơ\ng [ơ\ng ho\ng du\m mta mnơ\ng mâo: êbeh 180 êbâo thu\ng mi krô, 7.000 tôn braih, gia\m 3 êkla\k lit êa xăng, êa pui…. ho\ng ênoh truh du\m pluh êklai pra\k. Êngao kơ mnơ\ng [ơ\ng hua\, mnơ\ng [ơ\ng kyua mơ\ng du\m Anôk brua\ duh mkra mnia blei mka\p pioh, du\m alu\ wa\l kr^ng c\ư\ c\hia\ng, kr^ng êlưih bi ktalh dôk hja\n a\t pral mka\p pioh leh mơh mnơ\ng [ơ\ng hua\ hla\m wang mơ\ng 10 – 15 hruê. Lê Phước Thanh , khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Quảng Nam brei thâo:“ Yuôm bha\n êdi jing êpul êya ti ana\n mtam, kyua ana\n hmei mâo hdra\ êlan po\k nga\ truh kơ gưl nah gu\ brua\ iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang c\ia\ng bi hra\m mb^t hluê nga\. Mnuih thâo mâo [ia\ g^r đru brei kơ mnuih amâo thâo mâo. Ti du\m kr^ng mâo klei hma\i djo\ mơ\ng ang^n êbu êa l^p lêc\ sna\n hmei g^t gai mtam alu\ wa\l bi mpra\p, tal I jing kơ mnơ\ng [ơ\ng hua\ bi mâo dja\p ênu\m. Tal 2 jing mko\ mjing êpul đru do\ng mnuih hla\m gưl êa l^p lêc\ tơ mâo klei truh. Tal 3 jing ho\ng du\m kr^ng wa\l mâo kdru\n mran, sna\n bi da\p dưm mnuih dôk gak ra\ng ti ana\n pioh ksiêm dla\ng”.

 

- Dôk hlăm du\m brua\ pioh kơ phung hđeh [ri wưng trung thu, brua\ đoàn êdam êra ]ar Daklak hgu\m leh ho\ng phung thâo bi đru mko\ mjing mlam mơak mlan pu\r ti lu anôk hlăm ]ar. Tlam mbruê, Sang dhar kreh hlăk ai hđeh êlăh ]ar Daklak mko\ mjing leh hdră Mlam mlan pu\r ho\ng ana\n: “Mlan guh mnga] klei khăp” kơ phung hđeh [un, hđeh amâo mâo jăk asei mlei, hđeh êr^t êrin dôk hlăm du\m anôk yang [uôn rông ba hlăm [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak. Nao hlăm knăm mơak anei phung hđeh mâo hlăp mbul du\m klei hlăp djuê ana, bi lông ngă klei hlăp mgưt ngă Y-R^t, lehana\n Aduôn Sun lehana\n mâo klei hlăp amâo mâo liê prăk ôh hla\m alu\ wa\l hlăp mbul kơ phung hđeh Bi Bi Daklak. Êlâo ana\n, ti kdriêk {uôn Đon, brua\ đoàn hlăk ai hđeh êlăk Daklak ăt mko\ mjing mlan mơak mlan pu\r kơ phung hđeh kr^ng knông lăn hlăm kdriêk. Mb^t ho\ng du\m brua\ hlăp mbul, êpul mko\ mjing mâo mđup leh 50 hnư prăk đru hriăm hra\ mơar grăp hnư ho\ng ênoh 500 êbâo prăk, 10 boh êdeh wai, 200 hnư mnơ\ng hgo\ng ênoh 200 êbâo prăk/hnư, 250 boh kdô hra\ kơ phung hđeh mâo klei hd^p dleh dlan hriăm hra\ thâo, lehana\n 1 êbâo hnư mnơ\ng kơ phung hđeh nao hgu\m hlăm klei mơak anei.

 

- Mma\t mbruê, ti sang kdo\ mmui` Trưng Vương, brua\ Đòan [uôn pro\ng Đà Nẵng bi hgu\m ho\ng Sang hđeh êla\k [uôn pro\ng mko\ mjing Mlam m’ak mlan pur ho\ng ana\n “ Hđeh êla\k Việt Nam mđing truh kơ êa ks^, plao ks^ la\n c\ar”. Ti anei mâo êbeh 1.000 c\ô hđeh [un knap, anak aneh mơ\ng phung trah wah ma\ akan hdang leh ana\n phung khan ksiêm wa\l trah wah ma\ akan hdang, khan ksiêm êa ks^ hla\m [uôn pro\ng hluê nga\. Ti mlam m’ak, phung hđeh bi kdo\ mmui`, ya\l dliê ho\ng ana\n: “ M’ak mlan pur”, “ Trung thu hdơr kơ Awa”, “ Mlan kha\p c\ia\ng”, “ Bi kah klei kha\p c\ia\ng hđeh” … dưi mâo dla\ng kdo\ lân, mje\ mjuk hla\p ho\ng Chị Hằng, chú Cuội. Gưl anei, brua\ Đoàn [uôn pro\ng Đà Nẵng, phung đru brei a\t brei mđup 200 hnư mnơ\ng leh ana\n pra\k đru hria\m hra\ m’ar ho\ng ênoh jih jang truh êbeh 200 êkla\k pra\k kơ phung hđeh [un knap hla\m wa\l [uôn pro\ng.

 

 

      - Hruê mbruê, ti ]ar Long An mko\ mjing klei bi k[^n ksiêm w^t brua\ bi hmô duh mkra pla mjing mdiê yăn hjan thu\n 2014, ta\ hdră duh mkra pla mjing yăn puih mnga thu\n 2014 – 2015. Ti anôk bi k[^n, K’ia\ng khua phu\n brua\ lo\ hma Trần Thanh Nam mta\ kơ dhar brua\ lo\ hma du\m ]ar Dap mnai Krông Cửu Long lo\ dơ\ng hluê ngă du\m hdră êlan mđ^ h^n klei thâo mko\ mjing mơ\ng du\m brua\ mjua\t bi hriăm, đru kơ drăp ma\ brua\ mse\ si mkra kpur bi mthu, hjiê mkăm pioh… ]ia\ng kơ phung duh mkra mnia mblei mko\ mjing hdră ma\ brua\ ru\ mjing kdrăn lo\ [lu\ng pro\ng, mko\ mjing kr^ng pla mjing mdiê mâo klei tu\ dưn, lehana\n kjăp h^n.

 

- Ti [uôn pro\ng Sơn La, c\ar Sơn la hla\k mko\ mjing klei bi lông c\ưng boh mniê ala c\ar gưl 19 thu\n thu\n 2014 tuôr dai w^t. Klei bi lông kyua mơ\ng  c\ar Sơn La phu\n tal êlâo akâo mko\ mjing leh ana\n anei jing sa kdrêc\ hla\m hdra\ kc\ah mko\ mjing du\m klei mâo Dhar kreh – Mjua\t ktang asei mlei pro\ng mơ\ng c\ar hla\m thu\n 2014. Klei bi lông mâo gia\m 150 c\ô bi lông hriê mơ\ng du\m c\ar, [uôn pro\ng mâo hdra\ brua\ c\ưng boh đ^ kyar. Du\m êpul bi lông tuôr dar 2 bliư\ t^ng pua\ng c\ia\ng ruah ma\ êpul dôk mrô I. Klei bi lông jing knhuang mpra\p mnuih c\ưng boh kơ êpul c\ưng boh U 19 mniê ala c\ar nao bi lông AFF Cup leh ana\n tuôr bi kbia\ tal I Asian Cup 2015 mko\ mjing hla\m knhal jih thu\n anei.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- M’măt mbruê, ti sang hră mtô 2 klei blu\ Nguyễn Du, mơ\ng Êpul hgu\m mnuih Việt Nam ti [uôn pro\ng phu\n Viêng chăn mko\ mjing, phung hđeh mnuih Việt Nam mâo tu\ drông tết trung thu mơak m`ai leh ana\n h’uh mđao. Mơak tết trung thu mb^t ho\ng phung hđeh mnuih Việt Nam mâo khua bi ala kơ adu\ bruă bi ala Việt Nam ti Lào, dhar bruă g^t gai Êpul hgu\m mnuih Việt Nam ti [uôn pro\ng phu\n Viêng chăn, knơ\ng bruă mtô mjuăt sang hră mơar [uôn pro\ng Viêng chăn; am^ ama phung hđeh hriăm hră Việt Nam leh ana\n Lào. Nao kơ hlăm knăm mơak, phung hđeh lo\ thâo săng thiăm kơ knhuah siam ê[a\t dhar kreh phu\n agha, kơ klei khăp ]ia\ng leh ana\n ai tiê thâo pap. Phung hđeh mâo tu\ mă [ê` Trung thu mơ\ng phung amiêt khua awa mduôn mnuih Việt Nam dôk ti Lào ]ia\ng bi đru klam klei dleh dlan ho\ng phung dôk hla\m klei dleh dlan.

 

- Pô đru k]e\ brua\ kriê mgang klei êđăp ênang ala ]ar Mi, aduôn Susan Rice hruê mbruê truh leh kơ [uôn pro\ng phu\n Bắc Kinh, k`ăm prăp êmiêt kơ gưl nao ]hưn dlăng Trung Quốc mơ\ng khua khua mil ]hil Mi Barack Obama hlăm mlan 11 ana\p anei. Ti anôk bi trông ]hai ho\ng khua hlăm Quốc vụ Trung Quốc Dương Khiết Trì, aduôn Susan Rice bi mklă: Mi ăt yap Trung Quốc jing sa ala c\ar mđing tal êlâo leh ana\n gưl ]hưn dlăng mơ\ng aduôn k`ăm prăp êmiêt kơ hdra\ bi k[^n kơ klei bi mtuôm ana\p anei plah wah khua mil ]hil Obama leh ana\n khua lăn ala Trung Quốc Tập Cận Bình. Hluê si aduôn Rice, khua mil ]hil Obama dôk guôn êdi kơ gưl ]hưn dlăng Trung Quốc nao kơ klei bi k[^n Hgu\m bruă duh mkra châu Á- Thái Bình Dương ( APEC) ăt mse\ mơh hluê nga\ du\m klei bi trông ]hai 2 nah yuôm bhăn.

 

- Quốc hội Ira\c mlam mbruê tu\ ư knu\k kna mrâo mơ\ng khua knu\k kna Haider Abadi djă ako\. Khă sơnăn, ka mâo ôh ana\n khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar leh ana\n Ksiêm dlăng brua\ ala ]ar. Khua knu\k kna mrâo djo\ ruah mdưm Abadi [ua\n rơ\ng amra bi leh jăk du\m mta bruă anei hlăm wang 1 hruê kăm. Abadi ăt [ua\n rơ\ng mđ^ mlih klei mje\ mgiăm plah wah knu\k kna ho\ng êpul mnuih Cuốc ti Ira\c, mđ^ ktang hdră bruă bi jao klei dưi kia\ kriê leh ana\n lo\ mko\ w^t brua\ l^ng k’han Ira\c. Knu\k kna mrâo mơ\ng Ira\c hluê si t^ng amra tlă ana\p ho\ng lu klei dleh dlan, hlăm ana\n mâo klei bi plah miă alu\ wa\l mơ\ng mnuih Islam djuê ana Sunni mơ\ng êpul djă phao ktuang pia Knu\k kna Islam leh ana\n du\m êpul djă phao ktuang mkăn hlăk ksiêm dlăng.

 

- Hruê mbruê, Arập Xê út bi rue# leh ba yua mnư\ mnang dlông 560km ktuê êlan knông lăn ho\ng Ira\c. Anei jing 1 kdrê] hlăm hdră bruă mđ^ ktang bruă kriê mgang klei êđăp ênang mơ\ng Arập Xê út. Êngao kơ mnư\ mnang ktuê knông lăn ho\ng Ira\c, hdră bruă anei lo\ mâo du\m anôk dôk gak, anôk bruă ksiêm dlăng, anôk w^t kdơ\ng pral leh ana\n kdra\p rađa.

 

- Phu\n bruă êa drao Singgapor hruê mbruê brei thâo; ara\ anei, klei hu^ hyưt bluh đ^ mơ\ng klei ruă Ebola ti ala ]ar kno\ng [ia\ đui] kyua hro\ leh ênoh tuê hiu ]hưn mơ\ng du\m ala ]ar mâo klei ruă ti Yu\ châu Phi hriê. Hluê si khua phu\n bruă êa drao Singgapor, ara\ anei ênoh tuê hiu ]hưn mơ\ng du\m ala ]ar mâo klei ruă hriê truh kơ Singgapor hro\ tru\n. Leh knơ\ng brua\ êa drao dlông ro\ng lăn (WHO) mtru\n asa\p răng mjê] kơ bruă mdrao mgu\n klei ruă Ebola kluôm ro\ng lăn, lu knơ\ng bruă êdeh phiơr bi hro\ du\m gưl phiơr nao kơ du\m ala ]ar mâo klei ruă ti Yu\ châu Phi.

 

- Du\m êpul đru do\ng hlăk pral tui duah du\m êtuh êbâo ]ô mnuih hla\k adôk đuôm kpa\k kyua adiê hjan pro\ng ngă klưh lăn, êa lip ti Ấn Độ leh ana\n Pakistan. Ti kr^ng Casmir, kdrê] mơ\ng Ấn Độ ksiêm dlăng, ênoh mnuih djiê đ^ truh 175 ]ô ho\ng lu boh sang, pôih kđông l^ng k’han, sang êa drao êngăp hlăm êa l^p lêc\. L^ng k’han Ấn Độ mtio\ ba nao leh êdeh phiơr dăk wa\k, êdeh phiơr êdi nao mbe\ mđue# mnuih [uôn sang ti du\m kr^ng wa\l bi ktlah ho\ng nah êngao. Lu kban dlưh rai, êlan hâo hưn bi mje\ ho\ng nah êngao tloh he\.