Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang bi tuôm leh ho\ng phung bi ala nao hla\m klei bi lông âm nhạc mrâo lu ala ]ar mơ\ng Châu Á, lehana\n Châu Âu 2014. Anei jing gưl tal êlâo klei bi lông âm nhạc lu ala ]ar mơ\ng Châu Á – Châu Âu mâo mko\ mjing ti Việt Nam lehana\n alu\ wa\l Châu Á mâo lu phung nhạc sĩ, nghệ sĩ êbeh 30 ala ]ar nao bi lông. Hdră anei mâo Epul hgu\m phung Nhạc sĩ Việt Nam, Phu\n brua\ dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê mb^t ho\ng dhar brua\ tuyên giáo gưl dlông mko\ mjing. Ti anôk bi tuôm, bi ala kơ phung nhạc sĩ, nghệ sĩ ala ]ar Lao, Nga, Prăng, Mi mâo leh klei bi êdah ai tiê pô ho\ng lăn ]ar lehana\n anak mnuih Việt Nam. Boh nik, phung bi ala bi kla\ ho\ng klei blu\ lehana\n âm nhạc, jih jang mnuih srăng bi thâo săng h^n kơ âm nhạc ênuk ara\ anei, klei hưn mdah du\m âm nhạc mrâo lehana\n đru phung hmư\ thâo săng h^n kơ knhuah gru dhar kreh mơ\ng du\m djuê ana, mjing klei bi mguôp tliêr kjăp plah wah du\m ala ]ar lehana\n alu\ wa\l dlông ro\ng lăn.

 

- Tlam mbruê, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội brei klei blu\ mguôp kơ klei c\ih mlih mbo\ du\m mta klei mơ\ng du\m Hdra\ bhia\n jia. Lu phung hla\m Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội brei Knu\k kna c\ia\ng mâo klei hưn mdah w^t dla\ng klei hma\i djo\ mơ\ng klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n kơ pra\k mâo hrui w^t, brua\ ma\, klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang, bohnik klei hma\i djo\ kơ brua\ lo\ w^t kru\ leh ana\n mđ^ kyar mơ\ng du\m Anôk brua\ duh mkra mnia blei s^t hdra\ mtru\n anei mâo klei tu\ ba yua. Bi trông ti anôk k[^n, Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội lac\ snei: Hla\m boh klei brua\ duh mkra dlông ro\ng la\n leh ana\n hla\m ala c\ar dleh dlan, ênoh anôk brua\ duh mkra mnia blei tuôm ho\ng klei dleh dlan bi kruh rai amâo dah mdei nga\ brua\ knua\ đ^ lu. Klei hluê nga\ du\m klei kc\ah mtru\n mơ\ng brua\ Hdra\ bhia\n djo\ tuôm adôk lu klei gun kpa\k, wưng ba jao pra\k jia ti hnơ\ng lu đ^ mka\ ho\ng du\m ala c\ar hla\m kr^ng wa\l, nga\ dleh dlan kơ du\m anôk brua\ leh ana\n mnuih [uôn sang. Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội tu\ ư ho\ng brua\ ba mdah kơ Quốc hội trông bi mkla\ Hdra\ bhia\n mlih mrâo mbo\ du\m mta klei mơ\ng du\m hdra\ bhia\n jia.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Dhar brua\ ala ]ar kơ klei mlih yăn adiê mko\ mjing leh klei bi k[^n ho\ng phung kăp đru, êpul hgu\m mđ^ kyar kơ hdră Đru mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê. K’ia\ng khua knu\k kna Hoàng Trung Hải nao lehana\n mâo klei blu\ hrăm ti anôk bi k[^n `u bi mni kơ du\m brua\ mơ\ng Êpul hgu\m anei mâo ngă leh. Êngao kơ êbeh 250 hdră brua\, bi liê êbeh 1 êklai dolar kơ djăp brua\ mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê, snăn brua\ mđ^ klei thâo săng hlăm mnuih [uôn sang kơ klei bi mlih yăn adiê, lehana\n klei hmăi pro\ng mơ\ng hdră brua\ anei hlăm 6 thu\n êgao yap jing klei tu\ dưn pro\ng. Du\m hdră mđ^ kyar mơ\ng du\m phu\n dhar brua\, alu\ wa\l mâo sơăi klei bi mguôp ho\ng du\m hdră mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê jing klei sa ai mơ\ng yang [uôn. 10 thu\n kơ anei, ênoh mnuih djiê kyua yănadiê ngă ti Việt Nam hro\ leh mkrah, anei jing klei tu\ dưn mơ\ng brua\ ngă hlăm klei mdrơ\ng ho\ng klei yăn adiê bi mlih. Mb^t ho\ng klei duh bi liê mơ\ng phung đru ba, Việt Nam ăt mâo lu mơh klei duh bi liê êngao knu\k kna duh m^n kơ brua\ mdrơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê.

 

- Tlam mbruê, Anôk dla\ng brua\ Hội đồng nhân dân c\ar Dak Lak mko\ mjing klei k[^n gra\p gưl c\ia\ng w^t dla\ng klei tu\ brua\ mlan 9, po\k nga\ brua\ mlan 10/2014. Kơ du\m mta klei nga\ brua\ mlan 10, Anôk dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Lak k[^n hluê nga\ du\m brua\ phu\n mse\ si: Lo\ dơ\ng mtru\t mjhar, ktuê hluê dla\ng klei po\k hluê nga\ du\m Hdra\ mtru\n mơ\ng Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Lak trông bi mkla\ leh ti anôk bi k[^n tal 8 leh ana\n du\m Hdra\ mtru\n adôk mâo klei tu\ yua; c\ih mkra hdra\ kc\ah, ana\n brua\ ktuê hluê dla\ng klei po\k hluê nga\ Hdra\ mtru\n kơ mko\ mkra [uôn pro\ng {uônmathuôt jing [uôn pro\ng phu\n kr^ng wa\l Dap Kngư mơ\ng 2012 -2020; bi rue# leh mtru\n hra\ hưn mdah klei tu\ brua\ ktuê hluê dla\ng kơ mko\ mjing Keh pra\k mtru\t mjhar brua\ tuh tia mkra mjing Dak Lak, bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar du\m brua\ mâo plah wah 2 gưl k[^n leh ana\n duah dla\ng du\m mta klei ba hưn mdah ti anôk k[^n Hội Đồng Nhân Dân c\ar hla\m knhal jih thu\n.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông mko\ mjing leh klei bi k[^n ksiêm w^t klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn, rơ\ng kjăp klei êđăp ênang 9 mlan lehana\n hluê ngă brua\ kơ 3 mlan adôk hlăm thu\n. Blu\ hrăm g^t gai hlăm klei bi k[^n, Lê Diễn, Khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông bi mni leh kơ du\m klei g^r mơ\ng djăp gưl, dhar brua\ hla\m wưng êgao kơ klei hluê ngă ênoh ]ua\n, brua\ knua\ jao. {ia\dah, wưng adôk hla\m thu\n amâo mâo sui ôh kyuana\n du\m gưl, dhar brua\ năng kđiăp h^n ho\ng mta k`ăm, ênoh ]ua\n k]ah ]ia\ng mâo djăp hdra\ g^t gai, ngă brua\ bi jăk. Boh nik du\m gưl dhar brua\ pral bi liê ngăn prăk, ngă bi pral brua\ msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap ho\ng klei kjăp, mghaih msir brua\ knua\ ma\ kơ mnuih ma\ brua\, bohnik ho\ng phung hđeh leh rue# hriăm ka mâo ôh brua\ knua\ ma\, bi hơ^t klei mnia mblei, rơ\ng mâo djăp mnơ\ng dhơ\ng mnia mblei, mnơ\ng yua kơ mnuih [uôn sang hlăm wưng knhal jih thu\n, mđing mghaih msir bi jăk du\m klei bi k]u\t hưn, lehana\n mđ^ klei tu\ dưn brua\ răng mgang dliê.

 

- Tlam mbruê, c\ar Lâm Đồng mko\ mjing leh klei k[^n phung c\ih klei mrâo kơ klei truh dlai ling lu\ la\n hra\h kyua mc\ah guê mgang mơ\ng ênao mgơ\ng êa dja\h djâo Bocid – Ksuêh Tân Rai ti Lâm Đồng. Hluê si klei hưn mthâo mơ\ng Knơ\ng brua\ nga\n do\ leh ana\n la\n êa wa\l hd^p mda Lâm Đồng, klei truh mc\ah guê mgang ênao mgơ\ng êa dja\h djâo mrô 5 hla\m hdra\ brua\ hgu\m Bocid – Ksuêh Tân Rai hla\k 3h30’ aguah hruê 8/10. Hluê ana\n, sa kdrêc\ guê mgang boh dlông đ^ kơ dlông1m, boh dlông taih 5m mc\ahnga\ kơ du\m êbâo m3 êa leh ana\n la\n lu hra\h hroh tru\n hla\m ênao êa Cai Bảng ti t^ng nah tluôn. Leh [uh mâo klei truh, Knơ\ng brua\ TNHH Ksuêh Lâm Đồng, anôk brua\ kriê dla\ng leh ana\n ba yua hdra\ brua\  iêo ba leh mnuih nga\ brua\, ra\ng mgang dôk gak dla\ng ba yua ênao êa leh ana\n kdra\p mnơ\ng yua êdeh êdâo c\ia\ng bư\ kga\n. 1h êdei dưi msir leh klei truh anei.

 

- 9 mlan leh êgao, Dhar brua\ mtru\t mjhar “Hruê kyua mnuih [un” ]ar Thừa Thiên Huế mâo tu\ ma\ leh êbeh70 êklai prăk mơ\ng du\m êpul êya, mnuih thâo bi đru. Mơ\ng keh anei, dhar brua\ mặt trận ]ar kwar Thừa Thiên Huế lehana\n du\m êpul brua\ mâo mkra w^t, mdơ\ng mrâo giăm 350 boh sang, đru mjeh mnơ\ng pla, mnơ\ng rông kơ êbeh 130 êbâo go\ êsei [un mđ^ kyar brua\ knua\ ma\, đru mnuih [un mka\ dlăng mdrao mgu\n klei rua\, ngă klei đru mjê] lehana\n pah mni kơ phung hđeh hriăm hra\ [un hriăm thâo.

 

- Kyua adiê mđia\ ktang bhang sui, mdiê yan puih mnga leh ana\n yan bhang hjan mrâo êgao ti kdriêk Bác Ái, c\ar Ninh Thuận hma\i djo\ truh êbeh 360 ha mnơ\ng pla mjing, hluê si t^ng klei luc\ liê truh êbeh 3 êklai pra\k. Anei jing ênoh mrô amâo điêt ôh ho\ng kdriêk kr^ng c\ư\ c\hia\ng, hla\k klei hd^p mda mnuih [uôn sang dôk tuôm ho\ng klei dleh dlan. Kyua ana\n, klei mâo Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Ninh Thuận kah mbha 102 tôn braih do\ng klei ư\ êpa êjai ka truh ôh yan hrui êmiêt kơ mnuih [uôn sang ma\ braih đru mơ\ng knu\k kna nga\ kơ mnuih [uôn sang gơ\ ư ai êdi. Kha\ sna\n, klei po\k hluê nga\ hdra\ êlan mtru\n anei ti sa\ Phước Thắng adôk êmưt đei.

 

- }ar Bình Thuận, hjan amâo mâo mdei hla\m du\m hruê êgao lehana\n ênao   kdơ\ng êa Sông Quao po\k mđue# êa ngă leh kơ du\m êtuh ha đang boh guga ti kdriêk Hàm Thuận Bắc êngăp êa, ba klei lu] liê lu kơ mnuih pla mjing. Tui si t^ng, kluôm kdriêk mâo êbeh 400 ha mdiê lehana\n đang ana guga êngăp êa. Hlăm năn đang guga jing pro\ng h^n. Jih jang đang tuôm ho\ng klei êngăp êa hlăk dơ\ng prăk êmiêt kơ klei yuôl pui mtru\t mboh mklăk ho\ng yăn.

 

 Kei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Pô blu\ bi ala kơ Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Iran Marzieh Afkham hruê mbruê brei thâo: tuôr bi trông ti ana\p plah wah Iran leh ana\n êpul P5+1 mâo 5 ala ]ar hla\m Êpul hgu\m kriê mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc leh ana\n Đức amra mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Viên ala ]ar Áo hlăm hruê kăm kơ ana\p. Hlăm asa\p hưn mtru\n ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo grăp thu\n mơ\ng Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Iran, Pô blu\ bi ala kơ Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Iran ăt brei thâo: Iran leh ana\n du\m ala ]ar êgar Yu\ bi kah leh klei m^n hdră msir mghaih kơ brua\ hạt nhân Iran c\ia\ng bi msir mghaih hluê hdră êlan bi trông ]hai. Hluê si Afkham, klei đ^ kyar hlăm klei bi trông ]hai hạt nhân Iran ara\ anei ăt adôk êmưt, [ia\ du\m t^ng hlăk [rư\ nao truh kơ bruă mhro\ klei amâo thâo bi djo\.

           

- Trung Quốc hruê mbruê (8/10) bi êdah klei mơak ho\ng du\m klei bi mlih ja\k siam  brua\ mje\ mgia\m plah wah Triều Tiên leh ana\n Hàn Quốc, leh 3 ]ô phung khua êmua gưl dlông mơ\ng Triều Tiên nao hla\m kna\m mjưh rue# klei bi lông mjua\t ktang asei mlei Châu Á gưl tal 17 ti Incheon, ala ]ar Hàn Quốc. Trung Quốc ư ai ho\ng du\m brua\ nga\ mơ\ng Triều Tiên leh ana\n Hàn Quốc k`a\m lo\ bi kja\p h^n klei bi mje\ mgia\m leh ana\n mđ^ ktang brua\ lo\ bi mgra\ng djuê ana leh ana\n hgu\m brua\ plah wah dua kr^ng hlăm klei bi blu\ hra\m.

 

- Klei hưn mdah mơ\ng Knơ\ng dla\ng bruă klei dưi êngiê anak mnuih Liên hợp quốc hruê mbruê brei thâo: amâo uê` kơ hdră mdei mtuh phao ktuang êdu awa\t hlăm wang 1 mlan êgao ti alu\ wa\l t^ng nah Ngo\ Ucraina, klei bi mblah ngă sui hruê mlan ti ala ]ar anei ngă [rư\ hruê [rư\ lu mnuih djiê leh ana\n êka. Hluê si klei hưn mdah, t^ng mơ\ng hruê 18/8 truh kơ hruê 16/9 thu\n anei, kha\ gơ\ amâo mâo ôh du\m klei ksu\ng ngă pro\ng mơ\ng Knu\k kna Ucraina leh ana\n êpul nah dih kwar Ngo\ ala ]ar anei leh klei bi tu\ ư mdei mtuh phao ktuang hruê 5/9, [ia\ du\m klei raih mnah knong đđiêt ăt kăn mdei đ^ nnao leh ana\n nga\ truh klei êka, djiê. Kno\ng hlăm 24 m’mông êgao, [ia\ êdi mâo 15 ]ô mnuih, hlăm ana\n mâo 7 ]ô mnuih [uôn sang djiê leh ana\n du\m pluh ]ô mnuih mkăn êka ti [uôn pro\ng Donetsk.

 

- Pô bi ala mơ\ng Liên Hợp Quốc ti Libi sa blư\ dơ\ng mta\ brei ra\ng ho\ng êpul knu\k kna Islam ]o\ng mdưm ma\ di`u pô (IS) dôk ksu\ng nga\ ti kr^ng Dưr Châu Phi bo\ ho\ng klei măk [ai anei, dôk jing sa klei hu^ hyưt êdi kơ klei êđa\p ênang ti alu\ wa\l. Pô dja\ ako\ Êpul đru do\ng mơ\ng Liên Hợp Quốc ti Libi Bernardino Leon brei thâo, du\m êpul l^ng kahan kgu\ kdơ\ng ti Libi, du\m ]ô mnuih dôk bi blah ti Syria leh ana\n Iraq, ara\ anei lo\ w^t leh ti ala ]ar dưr Châu Phi anei. Leon la] snei, du\m klei ru\ng ra\ng ara\ anei hin, sra\ng mjing sa anôk ja\k ]ia\ng mđ^ ênoh mnuih nao mu\t hla\m êpul ma\k [ai anei. Leon mkla\ mklơ\ng du\m ]ô mnuih dja\ phao ktuang anei adôk mâo leh ti Libi, m`a\ tơdah du\m t^ng a\t dôk bi ksu\ng nga\ , ala ]ar anei  sra\ng jing “kdra\n blah po\k” kơ êpul knu\k kna Islam ]o\ng mdưm ma\ di`u pô (IS).

 

- Tơdah amâo mâo dưi bi mjih tuc\ ôh klei ruă Ebola, bruă duh mkra mơ\ng ala ]ar Yu\ châu Phi ana\p lui] liê truh 32 êklai đôlar. Anei jing asa\p hưn răng êlâo mâo Knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn ]ih lac\ hlăm hră ba hưn mdah mrâo êdi hruê mbruê. Hră hưn mdah mơ\ng Knơ\ng prăk dlông ro\ng lăn la] klă: mơ\ng ara\ anei truh kơ mlan 12 kơ ana\p, tơ klei ruă Ebola amâo mâo dưi bi mkhư\ mtuc\ ôh ti 3 ala ]ar mâo: Liberia, Siêra Leon leh ana\n Guine, kluôm kr^ng wa\l Yu\ châu Phi amra tuôm ho\ng klei truh tơl kơ bruă duh mkra. {iă klei hma\i djo\ kơ bruă duh mkra dưi ksiêm dlăng, tơ du\m ala ]ar la] ti dlông ăt mse\ mơh êpul êya dlông ro\ng lăn mâo klei bi w^t kdơ\ng ti m’mông anei mtam.