Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê mbruê, lo\ dơ\ng hdra\ bi k[^n tal 9 gưl 11, Anôk g^t gai Trung ương đảng hluê nga\ klei bi k[^n jih jang ti sang k[^n pro\ng. Klei bi k[^n trông leh kơ du\m Klei hưn mdah w^t dla\ng 15 thu\n hluê nga\ hdra\ mtru\n Trung ương 5 gưl 8 kơ c\ih mkra leh ana\n mđ^ kyar knhuah dhar kreh Việt Nam mrâo mrang, jia\ [a\l knhuah gru djuê ana, leh ana\n hmư\ klei hưn mdah mơ\ng Phu\n bua\ kđi c\ar kơ klei w^t dla\ng, ma\ klei hria\m brua\ hluê nga\ klei mkla\ mtru\n 165-QĐ/TW mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar kơ ma\ hra\ mple\ đa\o knang ho\ng phung khua g^t gai du\m gưl brua\ Đảng leh ana\n phung knua\ druh g^t gai hla\m du\m Knơ\ng brua\ đảng, knu\k kna, Mặt trận tổ quốc leh ana\n du\m êpul brua\ kđi c\ar yang [uôn, hra\ hưn mdah mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar kơ: klei c\ih mkra klei bhia\n ruah khua hla\m Đảng, W^t dla\ng klei hluê nga\ asa\p mtru\n mrô37-CT/TW mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar gưl 10 leh ana\n klei c\ih mkra Asa\p mtru\n mơ\ng Phu\n brua\ kđi c\ar gưl 11 kơ klei bi k[^n đảng bộ du\m gưl nao truh kơ Klei bi k[^n phung bi ala kluôm ala tal 12 mơ\ng Đảng, Hdra\ brua\ mko\ mjing đảng bộ ti ala tac\ êngao. Leh ana\n hra\ hưn mdah mơ\ng Anôk brua\ knua\ druh đảng, knu\k kna kơ w^t dla\ng klei hluê lông nga\ amâo mâo mko\ mjing HĐND kdriêk, alu\, phường. 

 

- Tlam mbruê, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, knơ\ng bruă măt trận tổ quốc Việt Nam ]ar Lâm Đồng mko\ mjing klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo kơ bruă prăp êmiêt klei bi k[^n mặt trận Tổ quốc Việt Nam ]ar gưl tal 7 wưng thu\n 2014-2019. Mâo ana\n “ mđ^ h^n bruă đua klam hlăm măt trận tổ quốc Việt Nam, mđ^ lar ai ktang hgu\m  mguôp pro\ng kluôm djuê ana, hluê ngă klei ngă phu\n agha mil pô, mđ^ ktang klei sa ai yang [uôn, mko\ mjing ]ar Lâm đồng đ^  kyar kluôm ênu\m”, klei bi k[^n Mặt trận tổ quốc Việt Nam ]ar Lâm Đồng gưl tal 7 wưng thu\n 2014-2019 m^n t^ng amra mphu\n po\k klă s^t hlăm 2 hruê 18 leh ana\n 19/5 ana\p truh, ho\ng 450 ]ô khua bi ala nao k[^n. Phạm Kim Khang, khua g^t gai knơ\ng bruă mặt trận tổ quốc Việt Nam ]ar Lâm Đồng brei thâo; truh kơ m’mông anei, klei bi k[^n mặt trận djăp gưl să leh ana\n kdriêk mko\ mjing rue# riêng leh, bruă mặt trận djăp gưl dưi bi hơ^t kjăp leh ana\n mđ^ kyar 1 knhuang năng yap mkă ho\ng êlâo dih. Ara\ anei djăp bruă prăp êmiêt kơ klei bi k[^n Mặt trận tổ quốc Việt Nam ]ar Lâm Đồng gưl tal 7 ngă rue# riêng leh.

 

- Hluê si Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Kon Tum, truh kơ hruê mbruê, brua\ mdrao mgu\n alu\ wa\l tu\ yap mâo leh 10 c\ô mnuih dưi bi kla\ djo\ kman m[le\ sruê leh ana\n mdrao hlao leh klei rua\. Na\ng mđing êdi jing klei rua\ jơ\ng, kngan, [a\ng êgei mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei tu\ yap mâo leh 133 c\ô mnuih rua\, đ^ êbeh 50 c\ô mka\ ho\ng gưl anei thu\n dih. Hla\m ana\n anôk mâo hđeh djo\ mâo klei rua\ jơ\ng, kngan, [a\ng êgei lu êdi mâo kdriêk: Dak Hà ho\ng 40 c\ô mnuih rua\, [uôn pro\ng Kon Tum, kdriêk sa Thầy leh ana\n Dak Giei gra\p anôk mâo êbeh 20 c\ô mnuih rua\. Ho\ng boh klei mse\ si anei, brua\ mdrao mgu\n hluê nga\ leh s^t êm^t brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp. Đào Duy Khánh, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Kon Tum brei thâo: “ Hmei kha\ng nga\ brua\ nao ksiêm dla\ng dja\l thâo [uh, bi ktlah mdrao đa\m lui `u lo\ tưp klei rua\ mka\n hla\m sang êa drao leh ana\n s^t w^t  kơ sang lo\ ba mtưp kơ êpul êya [uôn sang. Kc\e\ ktrâo brei kơ phung leh djio\ mâo klei rua\ hdra\ mgang kdơ\ng klei rua\ ja\k h^n. Hla\m brua\ mtô mblang, iêo lac\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ti kr^ng taih kbưi sna\n hmei a\t tuôm ho\ng lu klei dleh dlan mơh, kyua amâo thâo klei blu\ mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti ana\n, klei ga\n êrô le\ dleh dlan [ia\ hmei a\t g^r nao mtô mblang mtru\t mjhar mnuih [uôn sang bi mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ ”.

 

- Ka msir mghaih rue# riêng mơh du\m klei truh tơl hlăm du\m sang ]ơ mnia kr^ng [uôn sang ngă mkra leh ana\n lui mang, sơnăn mrâo anei, ti ]ar Dak Nông lo\ mâo thiăm du\m sang ]ơ mnia mrâo ngă mkra rue# riêng, [ia\dah amâo mâo mnuih ]h^ mnia ôh. Êbeh 1 thu\n êgao, ]ar Dak Nông mtru\t mjhar duah hdră msir mghaih 9 hdră bruă sang ]ơ mnia ngă mkra rue# riêng leh ana\n lui mang. Du\m sang ]ơ anei duh bi liê mơ\ng 500 êklăk truh êbeh 6 êklai prăk hlăm 1 sang ]ơ mnia, [ia\dah kyua amâo mâo mnuih ]h^ mnia, sơnăn đađa brei mưn yua ngă hjiê dưm mnơ\ng, đađa ngă sang hră mầm non, amâo dah ngă sang dhar kreh să… Mkra mlih klei mâo anei, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông mơ^t hră mtru\n asa\p kơ knơ\ng bruă sang ]ư\ êa du\m kdriêk bi hluê ngă djo\ hdră ru\ mdơ\ng sang ]ơ mnia, bi mâo klei blu\ mguôp mơ\ng mnuih [uôn sang ăt mse\ mơh klei blu\ mguôp mơ\ng knơ\ng bruă tuh tia mnia mblei, anôk bruă kriê dlăng knu\k kna kơ bruă anei. Khă sơnăn, hluê si Phạm Tường Độ, k’iăng khua knơ\ng bruă tuh tia mnia mblei Dak Nông, du\m alu\ wa\l ka hluê ngă ksă êma\ ôh klei g^t gai anei. Ako\ thu\n anei, lo\ mâo thiăm du\m sang ]ơ mnia să Dak Bu So ( prăk duh bi liê êbeh 7 êklai prăk), sang ]ơ să Dak R’Tih ( duh bi liê 3 êklai prăk) ti kdriêk Tuy Đức sơa^, ngă mkra rue# riêng leh, [ia\dah amâo mâo mnuih mu\t ]h^ mnia ôh.

 

- Djo\ tuôm kơ klei Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui HD-981 hla\m kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam, tlam hruê 9/5, Thiếu tướng Nguyễn Quang Đạm, Khua g^t gai Khan ksiêm êa ks^ Việt Nam brei thâo: truh kơ tlam mbruê, Trung Quốc ba yua leh 79 boh ho# mran ra\ng mgang wa\l anôk pra ktir duah êa pui, hla\m ana\n mâo 3 boh ho# mran khan( sa boh ho# mran [ra\m pui 534, 2 boh ho# mran hiu suang êwang ksu\ng nga\ pral 752,753), 39 boh ho# mran du\ mdia\ng, 6 boh ho# mran yua kơ brua\ êa pui êwa c\uh… Êngao kơ ana\n, Trung Quốc lo\ dơ\ng ba hriê truh pluh boh êdeh phiêr nga\ brua\ hla\m kr^ng wa\l. Ho\ng klei mse\ si anei, Êpul khan ksiêm êa ks^ Việt Nam hluê nga\ leh lu hdra\ djo\ guôp c\ia\ng ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng mơ\ng Việt Nam hla\m êa ks^, ho\ng hdra\ khut khat [ia\ a\t mâo klei ư\ a\n, hlak mblang leh ana\n brei t^ng Trung Quốc bi mpu\ klei dưi kriê dla\ng mơ\ng Việt Nam ti êa ks^. Êpul khan ksiêm Việt Nam a\t kja\p ai tiê leh ana\n hur har ra\ng kja\p klei dưi kriê dla\ng mơ\ng Việt Nam ti êa ks^.

 

- Bruă Trung Quốc mdơ\ng mgăn ba hriê pra ktir mă ê apui HD981 leh ana\n ba ho# mran răng mgang ngă bruă hlăm kr^ng bruă duh mkra ala ]ar Việt Nam ngă klei bi kdơ\ng ktang ph^t mơ\ng mnuih [uôn sang kluôm ala. Ti ]ar Ninh Thuận, lu mnuih ăt bi êdah klei bi kdơ\ng ho\ng klei ngă anei mơ\ng Trung Quốc. Lu mnuih [uôn sang ngă bruă trah mă kan hdang ti Ninh Thuận bi êdah klei bi kdơ\ng ktang ph^t ti ana\p klei ngă mgao mơ\ng Trung Quốc. Hlăm ana\n hdră bruă mâo lu mnuih [uôn sang ngă bruă trah mă kan hdang bi mđing êdi, ana\n jing bruă ngă anei ngă hma^ djo\ klei dưi trah mă kan hdang hlăm êa ks^ ngo\ mơ\ng mnuih [uôn sang trah mă kan hdang Việt Nam. Nguyễn Ba ti phường Đông Hải – [uôn pro\ng Phan Rang- Tháp Chàm- ]ar Ninh Thuận mâo klei blu\ hrăm sơnei: “Kâo ngê` kbê` êdi kơ Trung Quốc mko\ dưm pra ktir mă êa pui ti kr^ng êa ks^ Việt Nam, jing pô mgăt mran, sơnăn kâo ]ang hmang knu\k kna drei mb^t ho\ng Liên hợp quốc si be\ ngă brei `u ruh mghaih kbiă đue# mơ\ng kr^ng êa ks^ Việt Nam ]ia\ng kơ hmei hơ^t ai tiê trah mă kan hdang grăp hruê mâo djăp ênu\m hnơ\ng kan hdang leh ana\n kriê mgang ala ]ar.

 

- Du\m hruê anei, lu brua\ nga\ bi hdơr kna\m m’ak pro\ng Phật Đản 2558 leh ana\n klei nga\ yang pro\ng yang yơ\ng Liên Hợp Quốc (Vesak 2014) mko\ mjing pa\t c\ia\ng dja\p anôk sang yang Yơng hla\m c\ar Phú Yên. Gưl kna\m m’ak Phật Đản thu\n anei, khua g^t gai c\ar Phú Yên mko\ mjing klei nao c\ua\ c\hưn dla\ng, h’êc\ hmưi du\m êpul êya, anôk brua\, phung khua kia\ kriê klei đa\o Yơng hla\m du\m kdriêk Phú Hòa, Sơn Hòa, Tây Hòa, Đông Hòa, [uôn pro\ng Tuy Hòa leh ana\n wa\l krah Sông Cầu… Hla\m gưl anei Anôk g^t gai klei đa\o Yơng c\ar Phú Yên iêo mthưr du\m phung Yơng, mnuih đa\o Yơng, hluê nga\ ja\k hdra\ brua\: “Jih jang mnuih [uôn sang bi hgu\m mguôp mko\ mkra klei hd^p mrâo mrang đ^ kyar ti wa\l anôk dôk.” Hluê ho\ng hdra\ hd^p ja\k đa\o siam.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, ti Nay Pyi Taw ala ]ar Mianmar mko\ mjing leh klei bi k[^n phung khua êmua gưl dlông ASEAN prăp êmiêt kơ klei bi k[^n gưl dlông ASEAN gưl tal 24 leh ana\n du\m klei bi k[^n djo\ tuôm mâo klei bi k[^n khua phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao ASEAN; klei bi k[^n êpul hgu\m êpul bruă kđi ]ar – kriê dlăng klei êđăp ênang ASEAN gưl tal 11 leh ana\n klei bi k[^n êpul hgu\m g^t gai ASEAN gưl tal 14. Klei bi k[^n ksiêm dlăng leh bruă prăp êmiêt wa\t kơ mta phu\n leh ana\n hdră mko\ mjing, hlăm ana\n tu\ ư klei m^n t^ng hdră ngă bruă, bruă ngă hlăm klei bi k[^n leh ana\n hlăm du\m klei bi k[^n si la] ti dlông. Hluê ho\ng ana\n, ti anôk bi k[^n êpul hgu\m g^t gai ASEAN ( ACC), m^n t^ng du\m ala ]ar amra êmuh k`a kơ hnơ\ng đ^ kyar hluê ngă bruă mko\ mjing êpul êya ASEAN hlăm 3 mta bruă phu\n knơ\ng, ksiêm dlăng klei hâo hưn mơ\ng du\m knơ\ng bruă djo\ tuôm mse\ si klei hâo hưn mơ\ng 3 knơ\ng phu\n êpul êya, klei hâo hưn mơ\ng khua g^t gai ASEAN, knơ\ng bruă phung bi ala ( CPR), keh prăk ASEAN ( AF)… Ti anôk bi k[^n êpul bruă kđi ]ar- kriê dlăng klei êđăp ênang ASEAN, phung khua phu\n bruă amra ksiêm dlăng klei hluê ngă hdră k]ah kluôm êpul bruă kđi ]ar- kriê dlăng klei êđăp ênang ASEAN ( APSC). Ti anôk bi k[^n khua phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao ( AMM), phung khua phu\n bruă amra bi trông ]hai mb^t kơ du\m hdră bruă ngă, k`ăm mđ^ ktang bruă mko\ mjing êpul êya ASEAN, bruă nga\ phu\n mơ\ng ASEAN ti alu\ wa\l, po\k phai leh ana\n `u\ kma êlam h^n klei mje\ mgiăm hlăm ASEAN, ksiêm dlăng boh klei quốc tế leh ana\n alu\ wa\l, hlăm ana\n  du\m klei ru\ng răng dleh ksiêm dlăng hlăk mâo ti êa ks^ ngo\.

 

- Sa êpul Thượng nghị sĩ mâo klei hma\i djo\ pro\ng ti Quốc hội My pia klei nga\ mơ\ng Trung Quốc gia\m anei ti êa ks^ Ngo\ jing na\ng hu\i hyưt leh ana\n mtru\t mđ^ Thượng viên trông bi kla\ hdra\ mtru\n mkla\ w^t klei sa ai mơ\ng knu\k kna My ho\ng klei êngiê êlan êa ti kr^ng wa\l C|âu Á- Thái Bình Dương a\t mse\ mơh ho\ng hdra\ msir bi mje\ hla\m du\m klei bi mmia\ kr^ng wa\l êa ks^ leh ana\n la\n ala ara\ anei.

 

- Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin hruê mbruê truh leh kơ [uôn mpro\ng Sevastopol hlăm Crimea ]ia\ng nao kơ klei ep rue# l^ng k’han bi hdơr Hruê mblah rai Phát xit hlăm klei mblah ngă dlông ro\ng lăn gưl tal 2. Gưl hiu ]hưn dlăng mko\ mjing hlăk êjai klei mblah ngă đ^ lar pral ti kwar ngo\ ala ]ar Ucraina leh ana\n ti [uôn pro\ng Mariupool ngă êka, djiê lu. Putin mâo klei tu\ drông mơ\ng mnuih [uôn sang ti Sevastopol. Anei jing gưl ]hưn dlăng h[uê ênuk tal êlâo mơ\ng khua mil ]hil Nga nao Crimea yap mơ\ng kjhô] ks^t bi mu\t hlăm Nga hlăk mlan 3 leh êgao.

 

- Klei tu\ kla\ s^t hưn mdah hruê mbruê Đảng dân chủ Indonêsia kgu\ kdơ\ng (PDI-P) mâo klei tu\ dưi hla\m klei ruah khua c\ih mkra hdra\ bhia\n sui ho\ng anei sa mlan. Kha\ sna\n, đảng anei a\t c\ia\ng klei sa ai mơ\ng sa đảng mka\n mrâo kơh dưi dja\p ênoh  mâo 25% ênoh hra\ mple\\ tu\ ư c\ia\ng ba mgơ\ng asei mmia\ ruah nga\ khua mil c\hil.       

 

- Hruê mbruê, Thượng viện Thái Lan ruah khua g^t gai mrâo leh Nikom Wairatpanich tuôm ho\ng knơ\ng bruă mkhư\ gang klei tle\ [ơ\ng ngăn knu\k kna ala ]ar ( NACC) brei mdei bruă kyua mjhua ho\ng klei dưi pô hlăm bruă g^t gai. Wairatpanich ăt tuôm ho\ng phung ngă griâo bi kdơ\ng ho\ng knu\k kna ]hal la] đru kơ knu\k kna mơ\ng khua knu\k kna hđăp Yingluck Shinawatra, k’iăng khua g^t gai Thượng viện Surachai Liengboonlertchai, mnuih mâo êpul bi kdơ\ng ho\ng knu\k kna nao ai h^n djo\ ruah ngă khua g^t gai Thượng viện mrâo ala ]ar Thái Lan hlăm klei bi k[^n hruê mbruê.