Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Knu\k kna K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam drông leh Êpul brua\ Sarbica Brua\ hgu\m kriê pioh quốc tế, mâo Sarbica Mustari Irawan Khua Êpul brua\ anei, ngă khua êpul hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Ti anôk drông, k’ia\ng khua Knu\k kna Vũ Đức Đam kkuh mơak mâo êpul hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam, lehana\n nao ti anôk bi trông ]hai kơ brua\ kreh knhâo “Klei kla\ mnga] kơ hra\ mơar brua\ kriê pioh mơ\ng điện tử” mko\ mjing hruê anei. K’ia\ng khua knu\k kna m`a\ kơ klei yuôm bhăn kơ brua\ kriê pioh mơ\ng grăp ala ]ar hlăm ênuk ara\ anei, lehana\n [ri ho\ng wưng anei, du\m dhar brua\ kriê pioh dlông ro\ng lăn đru kah mbha kơ Việt Nam thâo ba yua tu\ jing brua\ điện tử mơ\ng Knu\k kna ala ]ar drei. K’ia\ng khua knu\k kna bi kla\ Knu\k kna Việt Nam srăng lo\ dơ\ng mđing h^n, g^t gai brua\ kriê pioh Việt Nam mjing klei găl hlăm brua\ hgu\m jăk mâo klei kreh knhâo brua\ knua\ mơ\ng Sarbica, k`ăm mđ^ h^n brua\ klam, k’hưm mơ\ng brua\ kriê pioh Việt Nam hlăm klei hgu\m brua\ duah nah, lehana\n lu t^ng hlăm klei kriê pioh mơ\ng du\m ala ]ar hlăm alu\ wa\l, lehana\n ho\ng ta] êngao, mâo klei hơ^t kjăp, lehana\n hgu\m brua\ hlăm alu\ wa\l.

 

- Tlam mbruê ti Hà Nội, Khua Knơ\ng brua\ Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nao kơ Anôk k[^n mphu\n po\k thu\n hria\m mrâo Sang hra\ Đại học Sư Phạm Hà Nội. Blu\ hra\m ti mmông k[^n, Nguyễn Thiện Nhân bi mni kơ du\m klei tu\ mơ\ng sang hra\  leh ana\n m’^t truh kơ phung nai mtô mơ\ng sang hra\ asa\p lac\ ja\k kyua klei myơr leh kơ hdra\ brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m mơ\ng la\n c\ar hla\m 63 thu\n êgao. Nguyễn Thiện Nhân lac\ snei: Đảng, Knu\k kna a\t mđing dla\ng duh bi liê kơ brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m, hla\m ana\n mâo phung nai mtô hđeh jing pô m^n mjing yuôm bha\n mơ\ng brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m. Kyua ana\n, brua\ sang hra\ m’ar Sư Phạm `u mâo klei yuôm bha\n êdi. Nguyễn Thiện Nhân lac\:" Sang hra\ Sư Phạm hruê anei jing brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m kơ êdei ana\p mơ\ng la\n c\ar. Drei mâo klei dưi bi mkla\ mtru\n brua\ yuôm bha\n. Drei ktưn hưn kơ hdra\ brua\ Sang hra\ m’ar mtô hria\m kriê dla\ng kơ brua\ mtô hria\m, kriê dla\ng kơ phung nai mtô jing yuôm bha\n êdimi. La\n c\ar kơ êdei ana\p dôk hla\m brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m, bi brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m kơ êdei ana\p jing dôk ti du\m Sang hra\ Sư Phạm. Drei ktưn hưn kơ phung nai mtô hđeh, g^r ktưn kơ brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m êdei ana\p mơ\ng la\n c\ar Việt Nam”.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, phu\n brua\ mnuih ma\ brua\ phung knap m`ai hgu\m leh ho\ng phu\n brua\ mnuih ma\ brua\ Mi, Êpul brua\ mnuih ma\ brua\ quốc tế ILO, mko\ mjing klei bi trông ]hai kơ brua\ mko\ mjing hdră êlan đru răng mgang, lehana\n bi hro\ klei phung hđeh ma\ brua\ knua\ ti Việt Nam. Klei bi trông ]hai mâo mb^t ho\ng phung bi ala mơ\ng du\m dhar brua\, êpul brua\ yang [uôn, du\m êpul hgu\m brua\ knua\ mơ\ng [uôn pro\ng Hồ Chí Minh lehana\n du\m ]ar nah Dhu\ng. Phung bi ala nao ti anôk bi trông ]hai bi la]: }ia\ng bi hro\ ênoh phung hđeh ma\ brua\ knua\, năng bi mâo hdră ma\ brua\ mđrăm, dơ\ng mơ\ng klei hâo hưn mđ^ klei thâo săng hlăm yang [uôn, ta\ êlan kơ klei ma\ brua\ knua\, mjua\t bi hriăm brua\ knua\, duah brei brua\ knua\ ma\ kơ phung hđeh, truh kơ klei ksiêm dlăng kjăp brua\ ba yua phung hđeh ma\ brua\. Du\m brua\ ngă anei brei mđing hlăm du\m kr^ng [uôn sang, êngao [uôn pro\ng, anôk mâo lu phung hđeh ma\ brua\ mơ\ng điêt, nô năng digơ\ ka dưi ma\ brua\ ôh mka\ ho\ng thu\n.

 

- Aguah mbruê, Anôk dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Lak mko\ mjing klei bi k[^n gra\p g\l w^t dla\ng brua\ mlan 8 leh ana\n po\k nga\ brua\ mlan 9/2014. Hla\m mlan 8, anôk dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar Dak Lak lo\ dơ\ng hluê nga\  ja\k brua\ mtru\t mjhar, ksiêm dla\ng klei hluê nga\ Hdra\ mtru\n mơ\ng Hội Đồng Nhân Dân c\ar, nao kơ anôk k[^n mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar c\ia\ng hmư\ klei hưn mdah kơ boh klei hluê nga\ brua\ hrui, yua pra\k knu\k kna, duh bi liê kơ brua\ ru\ mdơ\ng phu\n, boh klei hluê nga\ du\m hnơ\ng c\ua\n mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn, rơ\ng kja\p brua\\ kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar… kơ klei msir mghaih du\m brua\ mâo plah wah 2 gưl k[^n, anôk dla\ng brua\ Hội Đồng Nhân Dân c\ar bi tu\ ư leh ho\ng Knơ\ng brua\ Sang c\ư\ êa c\ar bi mbo\ 5 hdra\ brua\ duh bi liê ru\ mdơ\ng hla\m ana\n du\m hdra\ brua\ iêo ja\k duh bi liê mơ\ng thu\n 2012 – 2015 hla\m wa\l c\ar, mâo hra\ m’ar w^t lac\ kơ Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar kơ klei êmưt ba jao pra\k ba yua la\n mơ\ng du\m go\ êsei djo\ jao la\n mâo hrui pra\k dja\ yua la\n hla\k knu\k kna hrui ma\ la\n c\ia\ng ru\ nga\ êlan nah êngao t^ng nah Yu\ [uôn pro\ng {uônmathuôt, brua\ hrui pra\k ta\k ra\ng mgang la\n êa wa\l hd^p mda ho\ng êa dja\h djâo mơ\ng êa yua ti Knơ\ng brua\ TNHH MTV mka\p êa leh ana\n Duh bi liê ru\ mdơ\ng Dak Lak.

 

- Leh tlâo thu\n hluê ngă klei bi hmô mâo boh tu\ dưn, k]ưm hlăm thu\n hriăm mrâo anei, ]ar Kon Tum kla\ klơ\ng mko\ mjing brua\ mtô klei blu\ Banar, lehana\n Jrai kơ phung hđeh mnuih djuê [ia\ mơ\ng adu\ 3 – 5. Thu\n hriăm anei, Knơ\ng brua\ sang hra\ mơar alu\ wa\l mko\ mjing leh brua\ mtô hlăm 15 boh sang hra\ ti 3 kdriêk, wa\l krah jing: Kon Braih, Sa Thầy, lehana\n [uôn pro\ng Kon Tum. Hlăm năn 10 boh sang hra\ mtô klei blu\ Banar lehana\n 5 boh sang hra\ mtô klei Jrai ho\ng ênoh jih jang 50 boh adu\, êbeh 1 êbâo ]ô hđeh hriăm hra\. Hlăm du\m thu\n kơ ana\p, brua\ anei srăng mâo mko\ mjing hlăm jih jang alu\ wa\l mâo phung hđeh hriăm hra\ mnuih djuê [ia\. Nai Nguyễn Trọng Khanh, khua sang hra\ gưl sa Võ Thị Sáu, alu\ Thống Nhất, [uôn pro\ng Kon Tum, anôk mâo phung hđeh mnuih djuê ana bahnar sơăi, brei thâo:“Brua\ mtô klei blu\ Bahnar kơ phung hđeh hriăm hra\ mâo leh du\m gưl kia\ kriê brua\ sang hra\ mơar, lehana\n sang hra\ mâo klei mđing. Mâo klei sa ai mơ\ng am^ ama phung hđeh, kyuadah anei jing phu\n, anôk kriê pioh boh hra\ ]ih mơ\ng mnuih [uôn sang. Klei bi hriăm klei blu\ anei, phung hđeh mâo ai dhuai h^n, jho\ng kmăl h^n, lehana\n đăo knang h^n mơh kơ klei pô hriăm hra\ mơar”.

 

- Đoàn êpul du\m Knơ\ng brua\ c\ar Dak Nông leh ana\n Đòan êpul anôk brua\ duh mkra mnia blei c\ar Dak Nông mrâo mko\ mjing klei brei mđup mnơ\ng leh ana\n ksiêm mka\ dla\ng mbha êa drao mang  kơ du\m go\ êsei [un, go\ êsei mnuih djuê [ia\ ti sa\ Dạ Ru, kdriêk Dak R’Lâp, c\ar Dak Nông. Êpul ksiêm mka\ dla\ng mbha leh gia\m 300 hra\ êa drao ho\ng ênoh pra\k truh gia\m 21 êkla\k pra\k, brei mđup 80 hnư mnơ\ng, 300 blah c\hum ao sô leh… Anei jing sa hla\m du\m brua\ nga\ c\ia\ng hluê nga\ Thu\n Êdam êra ba ana\p 2014 a\t mse\ mơh ba klei tu\ kkuh m’ak klei bi k[^n Êpul hgu\m brua\ êdam êra c\ar tal 3 mơ\ng thu\n 2014 – 2015.

 

- Mơ\ng 6h tlam mma\t mbruê, du\m anôk brua\ ]h^ êa săng êa pui lo\ dơ\ng mtru\n ênoh mơ\ng 30 prăk – 160 prăk/lit. Hlăm năn êa săng tru\n 30 prăk/lit, jing ênoh êa săng A92 adôk 23.710 prăk/lit, êa pui petrol, lehana\n diezel tru\n mơ\ng 150 – 160 prăk/lit… Anei jing gưl mtru\n ênoh tal 5 leh hlăm wang êbeh 1 mlan êgao kơ mnơ\ng ]h^ anei. Leh 5 blư\ mtru\n ênoh, êa săng tru\n jih jang truh giăm 2 êbâo prăk/lit, lehana\n ênoh êa tru\n jing kdlưn h^n ho\ng hnơ\ng êa săng đ^ hlăm wưng êgao.

- Aguah mbruê, 6 kdriêk, wa\l krah hla\m c\ar Hải Dương bi mko\ mjing klei k[^n ba jao khan gưl tal 2 thu\n2014. Jih jang mâo 1.400 c\ô khan mrâo mu\t hla\m gưl anei ba jao leh kơ du\m anôk brua\ ako\. Kyua nga\ ja\k brua\ mpra\p ana\n klei k[^n jao khan ti du\m alu\ wa\l mơ\ng c\ar Hải Dương mko\ mjing ho\ng klei kdrưh ja\k êđa\p djo\ ho\ng klei kc\ah mtru\n. Hla\m gưl ma\ khan tal anei, ênoh êdam êra djo\ hnơ\ng klei suaih pral mta I mâo gia\m 48% hla\m ana\n phung mơ\ng 18 – 21 thu\n mâo gia\m 94%, hnơ\ng hria\m hra\ m’ar mơ\ng gưl II kơ dlông. Êlâo ana\n, Êpul hgu\m brua\ c\ua\n L^ng khan du\m alu\ wa\l bi mko\ mjing lu brua\ nga\ mtô mblang bi hria\m  knhuah bhia\n kơ khan mrâo mse\ si: ba myơr brui mngưi bi hdơr kơ du\m phung jho\ng ktang mơ\ng djuê ana, nao c\ua\ wa\l msat khan djiê êngia\, knưng bi hdơr kơ khan djiê êngia\, nao c\hưn dla\ng sang knhuah mơ\ng l^ng khan.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê 8/9, khua mil ]hil Mi Bara\c Obama bi trông ]hai leh hluê đ^ng blu\ ho\ng khua knu\k kna Austrâylia Tony Abbott, kơ hdră đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar hlăm klei w^t kdơ\ng ho\ng k’han ngă ru\ng Knu\k kna Islam Is. Khua mil ]hil Bara\c Obama la] jăk kơ khua knu\k kna Tony Abbott kơ du\m klei đru mguôp mơ\ng Austrâylia hlăm bruă đru brei mnơ\ng kơ mnuih [uôn sang knap m`ai ti kwar Dưr Ira\c leh ana\n đru nah tluôn kơ du\m êpul bruă ti ala ]ar anei. 2 ]ô khua g^t gai ăt bi trông ]hai kơ klei ]ia\ng msir mghaih klei dleh hlăm bruă đru mnuih knap m`ai hlăk mâo ti Ira\c leh ana\n klei arưp aram mơ\ng êpul k’han ngă ru\ng Knu\k kna Islam Is. Khua mil ]hil Obama m`ă klă; Mi lo\ dơ\ng đru hgu\m tliêr kjăp ho\ng Austrâylia hlăm bruă w^t kdơ\ng ho\ng êpul k’han ngă ru\ng Knu\k kna Islam leh ana\n du\m klei găl ênưih kriê dlăng klei êđăp ênang ala ]ar mkăn.

 

- Hruê mbruê, khua Phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Prăng Jean-Yves Le Drian mtru\t mjhar êpul êya quốc tế bi mâo bruă ngă mkhư\ mgang ti Libi, anôk `u đing jing kr^ng wa\l kwar Dhu\ng hlăk jing anôk dôk phu\n mơ\ng du\m êpul ngă măk [ai, anôk di`u mko\ mjing phu\n knơ\ng mkăp phao ktuang leh ana\n ruah mă l^ng k’han. Hlăk êjai kwar Dưr Libi, anôk phu\n bruă duh mkra leh ana\n kđi ]ar mơ\ng ala ]ar Dưr C|âu Phi anei, ana\p le\ hlăm kriê kngan êpul mblah ngă djiê hd^p Jihadist su\k suôr ho\ng êpul ngă măk [ai quốc tế Al Qaeda. Khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Prăng m`ă klă klei hưn răng anei hla\k Libi jing mbah [a\ng ]ia\ng nao truh kơ châu Âu leh ana\n alu\ wa\l Sahara.

 

- Klei ru\ng răng mơ\ng klei ruah khua ti Apganistan lo\ dơ\ng đ^ h^n leh pô mgơ\ng asei ruah khua mil ]hil Abdullah Abdullah ]o\ng hưn mthâo mâo klei tu\ dưi leh ana\n bi mklă hdră bruă kđi ]ar mko\ mjing 1 knu\k kna hgu\m mguôp djuê ana ti ala ]ar Dhu\ng châu Á anei. Hu^ hyưt kơ klei ru\ng răng lo\ bluh đ^ leh asa\p hưn mthâo si la] ti dlông, knu\k kna Mi mtru\t mjhar 2 ]ô mgơ\ng asei mpu\ kơ boh tu\ dưn bruă ksiêm yap hră mple\, bi tu\ ư ]ia\ng djăl mko\ mjing 1 knu\k kna hgu\m mguôp mrâo.

- Hruê mbruê, knơ\ng klei mrâo IRNA mơ\ng Iran ]ih hluê si asa\p khua djă ako\ êpul bi trông ]hai hạt nhân ala ]ar anei Abbas Araqchi m`ă klă: hlăm du\m klei bi trông 2 nah ho\ng phung khua êmua Mi, t^ng kơ Iran lac\ kla\ leh snei: ala ]ar anei amâo dưi lo\ tu\ ya klei bi kmhal mơ\ng Mi ôh. Asa\p hưn mthâo anei ba hưn mdah leh Iran leh ana\n Mi mâo klei bi trông ]hai hạt nhân 2 nah tal 2 ti Geneve ala ]ar Thuỵ Sĩ hlăk ako\ mlan 9. Êlâo kơnăn 1 hruê kăm, Mi mđ^ ktang hdra\ bi kmhal kơ lu knơ\ng bruă leh ana\n mnuih Iran, kyua ]hal ]la] ngă soh ho\ng du\m asa\p mtru\nbi kmhal mơ\ng Mi hlăk ba yua djo\ tuôm kơ hdră bruă hạt nhân ngă klei bi tăng mgăl mơ\ng ala ]ar Cộng hoà Islam.

 

- 1 hdră bruă kđi ]ar mko\ mjing ti châu Âu, hlăk mâo lu mnuih mđing, ana\n jing bruă Scotland prăp êmiêt mđing êmuh klei m^n mnuih [uôn sang kơ bruă ]ia\ng bi ktlah ho\ng ala ]ar Anh. Boh tu\ dưn klei mđing hmư\ mrâo anei h^n brei [uh; gưl tal êlâo, mâo hlao mkrah wah ênoh mnuih [uôn sang Scotland djo\ êmuh nao ai kơ klei ala ]ar ]ia\ng bi ktlah ho\ng ala ]ar Anh leh giăm 300 thu\n mu\t hgu\m. Phung khua êmua Châu Âu bi êdah klei dôk hyưt kơ klei Scotland bi ktlah mơ\ng Anh hlăm klei mđing êmuh klei m^n mnuih [uôn sang amra mko\ mjing hlăm 10 hruê ana\p truh.

 

- Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn hruê 8/9 hưn răng: kman klei ruă Ebola hlăk tưp lar hlăm lu anôk, du\m êbâo ]ô mnuih ti Liberia hu\i djo\ kman klei ruă anei hlăm 3 hruê kăm kơ ana\p. Liberia jing ala ]ar klei ruă Ebola tưp lar đ^ ktang h^n êdi ho\ng giăm 1.100 ]ô mnuih djiê. Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn mâo asa\p hưn mtru\n brei thâo sơnei: Êpul bruă anei amra lo\ dơ\ng đru jhưng đih mdrao kơ mnuih djo\ kman klei ruă Ebola ti Liberia leh ana\n du\m ala ]ar mkăn, mb^t ana\n bi m[^n du\m êpul brua\  mơ\ng quốc tế ]ia\ng kdơ\ng mgang ho\ng gưl klei ruă bluh đ^ ktang ka tuôm [uh mâo anei.