Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Lo\ dơ\ng hlăm du\m klei bi k[^n APEC 22, hruê mbruê, klei bi k[^n gưl dlông brua\ duh mkra APEC 2014 mko\ mjing leh ti anôk brua\ bi k[^n ala ]ar Trung Quốc, ti Bắc Kinh. Nao ti anôk bi k[^n mâo êbeh 1.500 êpul gru\p mrô sa hlăm alu\ wa\l. Anei jing brua\ yuôm bhăn ho\ng Êpul phung duh mkra Châu Á – Thái Bình Dương mâo mko\ mjing hla\m hruê kăm Gưl dlông APEC, k`ăm mjing klei găl kơ phung duh mkra mâo klei bi tuôm, bi trông ]hai, lehana\n mâo du\m klei akâo ho\ng phung khua g^t gai gưl dlông APEC. Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mâo jak iêu nao ti anôk bi k[^n ho\ng ana\n: “Hyua\ h^n klei bi mguôp hlăm alu\ wa\l: Du\m brua\ tal êlâo kơ klei duh bi liê, brua\ nah gu\ lehana\n hdră êlan ma\ brua\” Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mâo bi êdah leh du\m klei g^r, lehana\n klei đru mguôp mơ\ng ASEAN hlăm brua\ mko\ mjing lehana\n mtru\t mjhar klei mnia mblei êngiê, klei duh bi liê, hyua\ h^n klei bi hgu\m mguôp hla\m êpul hgu\m APEC lehana\n ti Châu Á – Thái Bình Dương lehana\n bi myuôm du\m klei phung duh mkra mnia mblei ba ana\p hla\m brua\ hgu\m alu\ wa\l, Khua lăn ]ar mta\ kơ phung duh mkra hrăm mb^t mâo klei g^r lu h^n hluê ngă du\m hdră êlan leh ]ua\ hla\m klei bi mguôp APEC mâo bi kla\ leh hlăm klei bi k[^n Gưl dlông ti Bali, lehana\n ti Bắc Kinh. Khua Lăn ]ar lo\ ]ang hmăng kơ phung duh mkra mnia mblei ăt hrăm mb^t lehana\n đru Việt Nam hlăm brua\ mđ^ kyar brua\ nah gu\, boh nik klei kơ prăk kăk, kơ kdrăp ma\ brua\, lehana\n mđ^ klei thâo ma\ brua\.

 

- Tlam mbruê, a\t ti Anôk bi k[^n pro\ng ala c\ar Trung Quốc, khua la\n c\ar Trương Tấn Sang mb^t ho\ng phung Khua g^t gai hla\m Êpul hgu\m APEC nao leh hla\m klei blu\ hra\m ho\ng du\m phung mơ\ng Êpul hgu\m kc\e\ ktrâo brua\ duh mkra mnia blei APEC ( ABAC ). Phung khua g^t gai dla\ng myuôm leh ana\n tu\ yap du\m klei c\ia\ng akâo s^t êdi mơ\ng ABAC kơ hdra\ êlan leh ana\n hdra\ msir mđ^ klei bi hgu\m brua\ duh mkra kr^ng wa\l a\t mse\ mơh bi mđ^ brua\ mơ\ng APEC. Khua g^t gai mơ\ng Adu\ brua\ Blei mnia leh ana\n Tuh tia Việt Nam, Êpul group duh bi liê Sài Gòn, Êpul group Sovico, Wa\l tuh tia mkra mjing Sài Gòn – Bình Phước leh ana\n Êpul group Miên VIễn Triều ( MVT ), phung bi ala mơ\ng du\m Anôk brua\ Việt Nam hla\m Êpul hgu\m kc\e\ ktrâo brua\ duh mkra mnia blei APEC (ABAC) nao kơ anôk bi blu\ hra\m.

 

- Lo\ dơ\ng hlăm klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13, tlam mbruê, Quốc hội mâo leh klei mkla\ mklơ\ng kơ hdră mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn thu\n 2015, lehana\n hdră mkla\ mtru\n kơ ngăn prăk knu\k kna bi liê thu\n 2015, ho\ng lu ênoh phung bi ala tu\ ư. Hluê ana\n, thu\n 2015, Hnơ\ng GDP hrui w^t hla\m kluôm ala đ^ hlăm brô 6,2%, ênoh mnia mblei ho\ng ala ta] êngao đ^ hlăm brô 10%, hnơ\ng ênoh blei mnơ\ng mơ\ng ala ta] êngao, mka\ ho\ng hnơ\ng ênoh ]h^ mnơ\ng kơ ala ta] êngao bi kpleh hlăm brô 5%, hnơ\ng ênoh blei yua mnơ\ng dhơ\ng CPI hla\m brô 5%, ênoh prăk duh bi liê hla\m kluôm yang [uôn hlăm brô 30 – 32% GDP, hnơ\ng ênoh go\ êsei [un hro\ 1,7% - 2%...Mmông adôk hla\m tlam mbruê, Quốc hội hmư\ Khua kia\ kriê brua\ duh mkra hlăm Quốc hội Nguyễn Văn Giàu mâo klei hlak mblang hâo hưn, tu\ ma\ mlih mkra Hdră bhiăn duh mkra mnia mblei lo\ mlih mrâo, lehana\n phung bi ala Quốc hội bi trông ]hai kơ du\m brua\ adôk mâo klei blu\ mdê mdê mơ\ng hdră bhiăn anei.

 

- Tlam mbruê, khua Adu\ brua\ Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc brei thâo: Quốc hội ruah leh 4 c\ô khua Phu\n brua\\ w^t lac\ klei êmuh. Hluê ana\n, 4 c\ô khua Phu\n brua\ w^t lac\ klei êmuh tal anei jing khua Phu\n brua\ tuh tia blei mnia, khua Phu\n brua\ Nội vụ, khua Phu\n dla\ng brua\ Mnuih nga\ brua\, K'han êka êkeh leh ana\n Yang [uôn, Khua Phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng. Anei jing 4 hla\m 5 c\ô khua phu\n brua\ ba akâo klei blu\ mguôp mơ\ng Quốc hội, tui hluê ho\ng ênoh klei blu\ mguôp mơ\ng phung bi ala, Adu\ brua\ Quốc hội ruah ma\ mơ\ng dlông kơ gu\ hluê ho\ng ênoh klei êmuh mơ\ng phung bi ala Quốc hội c\ia\ng ruah 4 c\ô khua Phu\n brua\ w^t lac\ klei êmuh hla\m gưl anei. Hluê si hdra\, gưl êmuh mơ\ng phung bi ala Quốc hội ho\ng phung khua Phu\n brua\ mphu\n mơ\ng hruê 17/11 truh kơ hruê 19/11 leh ana\n hlo\ng mđung ti mmông ana\n mtam hluê Hệ thời sự Chính trị tổng hợp Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam.

 

            - Tlam mbruê, ti Hà Nội, Phu\n brua\ lo\ hma mko\ mjing klei bi trông ]hai “Ksiêm duah hdră êlan mđ^ kyar pla mjing mdiê ho\ng klei kjăp đru mko\ w^t brua\ mdiê braih Việt Nam”. Ti anôk bi trông ]hai phung bi ala la], pla mjing mdiê ho\ng klei kjăp brei mâo brua\ bi kna klei tu\ dưn mnuih pla mjing hlăm jih klei tu\ dưn mơ\ng mdiê braih. Mnuih pla mjing kreh tuôm nanao ho\ng klei ktro\ hla\m brua\ prăp êmiêt mnơ\ng duh tal êlâo, [ia\dah truh ti mmông ]h^ boh mnga kreh tuôm ho\ng klei amâo mâo hơ^t, lu blư\ phung ghan mnia kp^ ênoh hlăm klei hrui blei mdiê braih…Hluê ana\n, klei bi trông ]hai: “Mko\ w^t brua\ mdiê braih Việt Nam” brei bi mnga] djăp mta hdră k`ăm mâo klei tu\ dưn h^n, lehana\n mâo ai bi ktưn mơ\ng brua\ ]h^ braih, mđ^ kyar brua\ mdiê braih kjăp hla\m anôk mnia mblei.

 

- Êpul hgu\m brua\ mniê c\ar Dak Lak bi hgu\m ho\ng Anôk g^t gai khan kriê mgang knông la\n c\ar mrâo bi mko\ mjing klei ata\t Êpul bi ala Knơ\ng nga\ brua\ mniê c\ar Mondulkiri – ala mtao Campuchia nao dla\ng 2 gru hmô “ Ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ l^ng khan ho\ng mnuih [uôn sang.” ti [uôn Drang Phôk, sa\ Krông Ana, kdriêk {uôn Đon leh ana\n “ Hợp tác xã pơ\k m`am kpa` ”, ti [uôn Tơ\ng Ju\, sa\ Êa Kao, [uôn pro\ng {uônmathuôt. Hdra\ nao c\hưn dla\ng c\ia\ng hưn mthâo kơ Knơ\ng nga\ brua\ mniê c\ar Mondulkiri hdra\ mko\ mjing nga\ brua\ leh ana\n rơ\ng kja\p mơ\ng du\m gru hmô, Câu lạc bộ mâo klei yuôm bha\n s^t êdi hla\m brua\ mjing klei ga\l c\ia\ng mđ^ kyar brua\ duh mkra leh ana\n kriê dla\ng klei suaih pral kơ mnuih [uôn sang hla\m kr^ng knông la\n, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\. Hdra\ a\t đru mko\ mjing Êpul hgu\m brua\ mniê 2 nah bi mje\ mjuk, êmuh hria\m klei thâo kơ brua\ êpul, iêo jak amai adei mu\t hla\m êpul hgu\m mơ\ng ana\n bi mđ^ klei bi mje\, hgu\m mguôp sia\ suôr plah wah mniê leh ana\n mnuih [uôn sang kr^ng knông la\n mơ\ng c\ar Dak Lak leh ana\n c\ar Mondulkiri.

 

- Aguah mbruê, hlăm klei hiu suang êwa\ng ti wa\l krah Kiến Đức, kdriêk Dak Rlâp, ]ar Dak Nông, Êpul kahan ksiêm Êlan klông mrô 2 Hlăm adu\ brua\ kahan ksiêm Êlan klông ]ar Dak Nông, mơ\ng Thiếu tá Nguyễn Văn Thiêm ngă khua êpul, [uh sa ]ô hlăk ai mgăt êdeh moto mơ\ng Dak Nông nao pha\ [uôn pro\ng Hồ Chí Minh [uh mâo klei đing. Snăn Êpul ksiêm dlăng mtru\n asa\p brei mkơ\ng êdeh, [ia\dah pô anei ăt đue# nao. Mmông ana\n mtam, êpul hiu ngă brua\ hlo\ng tui tio\ lehana\n ma\ kơ\ng. Tal êlâo, pô anei hưn `u jing Nguyễn Hồng Phú kkiêng thu\n 1993, dôk ti kdriêk Krông Hnang, ]ar Daklak, hlăk tuôm ho\ng Dhar brua\ kahan ksiêm Kdriêk Krông Hnang tui tio\ kyua klei soh tle\ dăp. Êdeh moto wave, mrô 47P1-09878 `u dôk đ^ jing êdeh `u tle\ ti sa\ }ư\ Bang, kdriêk Krông Hnang. Adu\ brua\ kahan ksiêm Êlan klông ]ar Dak Nông ba jao leh pô anei mb^t ho\ng êdeh `u tle\ kơ adu\ brua\ kahan ksiêm tui duah klei soh kơ klei êđăp ênang yang [uôn Kahan ksiêm ]ar Dak Nông lo\ dơ\ng ksiêm duah bi mnga] boh klei.

 

- K`a\m mpra\p kơ mnuih [uôn sang hla\m gưl Tit Nguyên đán Ất Mùi thu\n 2015, ara\ anei, du\m siêu thị, anôk c\h^ mnia hla\m wa\l Hà Nội mpra\p leh du\m mnơ\ng dhơ\ng, rơ\ng amâo mâo nga\ klei bi mlih đ^ ôh kơ ênoh ênil  leh ana\n hnơ\ng mnơ\ng mâo. Knơ\ng brua\ tuh tia mnia blei [uôn pro\ng Hà Nội brei du\m Anôk brua\ blei mka\p pioh he\ mnơ\ng mâo ênoh truh gia\m 8.000 êklai pra\k, k[^n kơ du\m mnơ\ng c\ia\ng yua êdi mse\ si mnơ\ng [ơ\ng hua\, mnơ\ng [ơ\ng, [ê` keo mư\t, c\hum ao. Mka\ ho\ng Tit thu\n dih, ênoh yuôm mnơ\ng  mka\p pioh đ^ h^n hla\m brô 1.500 êklai pra\k.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua knu\k kna Nhật Bản Shinzo Abe leh ana\n Khua lăn ]ar Trung Quốc Tập Cận Bình tlam mbruê mâo leh klei bi trông ]hai gưl dlông ti Sang k[^n pro\ng yang [uôn ti Bắc Kinh. Anei jing klei bi trông ]hai gưl dlông tal êlâo plah wah khua êmua knu\k kna 2 ala ]ar yap mơ\ng klei bi trông ]hai mlan 5/2012 ti Bắc Kinh plah wah Khua knu\k kna Nhật Bản hlăk ana\n jing Yoshihiko Noda leh ana\n Khua knu\k kna Trung Quốc Ôn Gia Bảo. Ti anôk bi trông ]hai sui truh mkrah m’mông, Khua knu\k kna Abe bi êdah klei ]ang hmang 2 ala ]ar hrăm mb^t g^r ktưn mkra mđ^ klei mje\ mgiăm hlăk mâo klei kpăk êbeh 2 thu\n êgao. Hluê si phung ngă bruă hlak mblang, klei bi trông ]hai gưl dlông Nhật Bản - Trung Quốc tal anei dưi dlăng jing 1 knhuang đ^ kyar yuôm bhăn k`ăm bi kruh klei gun kpăk hlăm klei mje\ mgiăm 2 ala ]ar ara\ anei. Khă sơnăn, srăng dleh mâo klei đ^ kyar hlăm bruă mkra mđ^ klei mje\ mgiăm kyua plah wah 2 ala ]ar adôk mâo klei bi đing hdăng găp.

 

- Khua mil ]hil Mi Barak Obama hruê 9/11 truh leh kơ [uôn pro\ng phu\n Bắc Kinh ala ]ar Trung Quốc ]ia\ng nao kơ klei bi k[^n gưl dlông đru hgu\m bruă duh mkra châu Á- Thái Bình Dương ( APEC) po\k mlar, mphu\n kơ gưl nao ]hưn dlăng kơ du\m ala ]ar châu Á k`ăm bi mklă hdră bruă lo\ w^t bi knar ti alu\ wa\l anei. Hluê si hdră k]ah, mjưh rue# klei bi mtuôm ho\ng khua g^t gai Trung Quốc hlăm hruê 12 leh ana\n hruê 13/11, Khua mil ]hil Obama srăng kbia\ mơ\ng Bắc Kinh nao kơ Mianmar ]ia\ng nao kơ Klei bi k[^n gưl dlông Ngo\ châu Á ti Nay-pi-taw hlăm hruê 15 - 16/11, leh kơna\n, Obama srăng nao kơ Australia ]ia\ng nao kơ klei bi k[^n gưl dlông G20 ti [uôn pro\ng Brisbane. Hluê si phung ngă bruă hlak mblang, hlăk êjai du\m klei ru\ng răng ăt mâo n’nao ti Iraq, Ucraina leh ana\n Syria, gưl ]hưn dlăng mơ\ng Khua mil ]hil Mi mâo klei yuôm bha\n êdi hlăm klei g^r lo\ w^t bi knar klei mje\ mgiăm ho\ng du\m ala ]ar châu Á - Thái Bình Dương, jing gơ\ng phu\n hlăm hdră mtru\n brua\ bi mje\ ho\ng ala ta] êngao mơ\ng `u.

 

- {ia\ êdi mâo 10 ]ô k’han ksiêm djiê hlăm 2 klei mtuh [om hruê mbruê ti Afganistan. Kjham h^n jing klei mtuh [om k`ăm kơ adu\ bruă k’han ksiêm ti ]ar Logar ngă 7 ]ô k’han ksiêm djiê. Ara\ anei ka mâo ôh hlei phung hưn đua klam kơ du\m klei mtuh [om si la] ti dlông. {ia\dah năng ai anei jing du\m klei mtuh [om mơ\ng Taliban pô ngă. Hlăm du\m mlan giăm anei, Taliban mđ^ ktang h^n du\m bruă ngă bi rai Knu\k kna Afganistan hlăk êjai du\m êpul êya kriê dlăng klei êđăp ênang Afganistan srăng lo\ dơ\ng kriê dlăng kluôm dhuôm klei êđăp ênang leh êpul k’han hgu\m mơ\ng ala ta] êngao mơ\ng Êpul hgu\m k’han Dưr Đại Tây Dương (NATO) djă ako\ ba mđue# l^ng k’han hlăm knhal jih thu\n anei.

 

- Phu\n bruă mnia mblei Trung Quốc hruê mbruê hưn mthâo: ala ]ar anei leh ana\n Hàn Quốc mrâo mjưh rue# klei bi trông ]hai 2 nah Klei kuôl kă bruă mnia mblei êngiê ( FTA). 2 nah mâo leh klei bi tu\ ư kơ 22 kdrê] mơ\ng hră m’ar Kuôl kă bruă mnia mblei êngiê kơ jih du\m mta bruă mse\ si mnơ\ng mâo, duh bi liê, ngăn prăk, hâo hưn, brua\ mka\n đa. Anei jing klei kuôl kă bruă mnia mblei êngiê tal êlâo mơ\ng Trung Quốc mâo bruă mnia mblei điện tử leh ana\n hâo hưn bruă ngăn prăk.

- Khua bi ala kơ Mi dlăng brua\ kơ ala ]ar Triều Tiên Robert King hruê mbruê brei thâo; Mi mni m’uăn kơ bruă Bình Nhưỡng mrâo phưi êngiê 2 ]ô mnuih Mi adôk ana\n ti ala ]ar anei. 2 ]ô mnuih Mi mrâo phưi êngiê tu\ klei krư\ kđăl ngă bruă sua^ êmăn ti ala ]ar Triều Tiên kyua klei soh ngă knuă hgăm leh ana\n bi rai knu\k kna. Êlâo kơnăn ka bo\ mơh 3 hruê kăm, ala ]ar Triều Tiên ăt phưi êngiê leh kơ 1 ]ô mnuih Mi mkăn. Phung ngă bruă ksiêm dlăng Mi leh ana\n êgar Yu\ ka thâo ya mta klei ôh, mtru\t leh Bình Nhưỡng truh kơ phưi êngiê  mnuih Mi hlăm wưng anei, [ia\dah la] sơnei; anei jing klei bi êdah jăk siam kơ kjhô] ks^ Triều Tiên.