Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Dhar brua\ g^t gai brua\ Đảng Gưl dlông mko\ mjing klei bi tuôm phung khua kia\ kriê brua\ Đảng hlăm sang mna\ mơ\ng ênuk bi blah ho\ng Mi sua ma\ klei êngiê kơ lăn ]ar wưng thu\n 1954 – 1975. Blu\ hrăm ti anôk bi tuôm, Khua g^t gai Brua\ Đảng Nguyễn Phú Trọng bi kla\:  Mko\ mjing Đảng jing mko\ mjing Êpul brua\, mko\ mjing anak mnuih, brei jing mnuih cộng sản mâo ai tiê kjăp, lo\ ]uê du\m knhuah gru kdrăm k’ah mơ\ng Đảng drei, ma\ klei hriăm mơ\ng ênuk bi blah dleh dlan knap m`ai mse\ hlăk ana\n ]ia\ng mko\ mjing Đảng drei ana\p anei [rư\ hruê [rư\ jăk yâo h^n. Khua g^t gai brua\ Đảng Nguyễn Phú Trọng la]:

“Mnăm êa hdơr kơ phu\n, jing leh knhuah gru yuôm bhăn mơ\ng djuê ana drei, mơ\ng Đảng lehana\n Knu\k kna drei, mta\ kơ Dhar brua\ bi je\ êrô kluôm ala phung l^ng kahan cách mạng tuôm ho\ng klei phung roh ma\ kơ\ng, krư\ kđăl mơ\ng Gưl dlông hlo\ng kơ nah gu\ jih ai tiê đru dhar brua\ djo\ tuôm hlăm brua\ tui duah ]ih pioh ana\n phung l^ng kahan cách mạng tuôm leh hlăm klei phung roh ma\ kơ\ng krư\ kđăl. Mta\ kơ du\m gưl brua\ Đảng, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa djăp gưl mđing lehana\n pral lo\ ksiêm duah djăp ênu\m, bi kla\ ho\ng klei djo\ kơ grăp ]ô l^ng kahan cách mạng lehana\n phung khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar tuôm ho\ng klei phung roh ma\ kơ\ng, krư\ kđăl, hluê ngă djăp ênu\m hdră êlan mơ\ng Đảng, Knu\k kna kơ Dhar brua\ bi je\ êrô kluôm ala lehana\n Dhar brua\ bi je\ êrô du\m alu\ wa\l”.

 

- {ri bi hdơr 70 thu\n Hruê mko\ mjing l^ng khan yang [uôn Việt Nam, tlam mbruê, ti Anôk brua\ Khua la\n c\ar, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang mâo leh mmông bi mtuôm ho\ng Êpul bi ala Anôk brua\ bi mje\ êrô Đoàn 95 ( êlâo adih jing CP35 ), anôk brua\ knha\k mơ\ng Trung ương Đảng tuôm hluê nga\ leh brua\ đru kơ ala c\ar ma\h jia\ng Lao leh ana\n du\m ala c\ar Đông Dương hla\m wưng mơ\ng thu\n 1954 – 1975. Blu\ hra\m ho\ng du\m knua\ druh, l^ng khan Đoàn 95 hđa\p, Khua la\n c\ar bi êdah klei bi mpu\ ho\ng ai tiê ga\n hgao jih klei dleh dlan leh ana\n sa\n leh asei mlei mơ\ng Đoàn 95. Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang m`a\ kla\: hla\m ai êwa bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing L^ng khan yang [uôn Việt Nam klei bi mtuôm mâo klei yuôm bha\n pro\ng pr^n. Khua la\n c\ar brei du\m knơ\ng brua\ Adu\ brua\ Trung ương Đảng, Phu\n brua\ kriê mgang ala c\ar leh ana\n du\m Knơ\ng brua\ djo\ tuôm jêc\ w^t duah dla\ng bi hgu\m tliêr kja\p msir du\m klei adôk ksu\n kơ hra\ m’ar ho\ng phung knua\ druh, l^ng khan mơ\ng Đòan 95, bohnik jing brua\ tui duah leh ana\n kuai ma\ ba w^t klang kleh mơ\ng [^ng khan, đồng chí djiê êngia\ leh ti la\n ala mah jia\ng. Êngao kơ ana\n, c\ia\ng hâo hưn bi hmao du\m klei adôk gun kpa\k kơ klei nga\ hra\ m’ar c\ia\ng Đảng, Knu\k kna mâo klei g^t gai msir mtlaih, Khua la\n c\ar m`a\ kla\ anei jing brua\ dleh [ia\ c\ia\ng bi nga\.

 

- Hruê mbruê, Thào Xuân Sùng, K’ia\ng khua dhar brua\ Đru ]ung ba mnuih [uôn sang mơ\ng Gưl dlông, mb^t ho\ng êpul bi ala Quốc hội ]ar Sơn La, bi tuôm leh ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang sa\ Mường Sại, kdriêk Quỳnh Nhai, ]ar Sơn La. Phung bi ala kơ mnuih [uôn sang sa\ Mường Sại akâo kơ du\m brua\: Duh bi liê mrâo, mkra mđ^ êlan klông hla\m kr^ng [uôn sang, êlan klei pui kmla\, adu\ hriăm, sang dhar kreh [uôn kơ du\m boh [uôn dleh dlan hla\m sa\, mkra kban mơ\ng [uôn Canh nao kơ [uôn Lái, mkra sang kơ phung nai dôk, sang pui kơ phung hđeh hua\ [ơ\ng ti sang hra\, mko\ mjing du\m hdră bi hmô, mtô bi hriăm hdră duah [ơ\ng kơ mnuih [uôn sang, boh nik ho\ng du\m go\ êsei mrâo mko\ mkra anôk ala mrâo mơ\ng phu\n pui Sơn La…Phung bi ala Quốc hội Sơn La w^t la] du\m klei phung bi ala kơ mnuih [uôn sang akâo hluê ho\ng klei dưi pô, lehana\n ]ih pioh, bi klin klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang ]ia\ng lo\ ba kơ du\m gưl, dhar brua\ ksiêm dlăng, mghaih msir.

 

- Hruê mbruê, klei bi k[^n Anôk hluê nga\ brua\ Đảng bộ c\ar Dak Nông tal 20, gưl X hluê nga\ leh klei bi trông, w^t dla\ng boh klei hluê nga\ brua\ thu\n 2104 leh ana\n mtru\n hdra\ nga\ brua\ kơ thu\n 2015. Hluê si klei hưn mdah leh ana\n du\m klei blu\ mguôp trông ti anôk k[^n brei [uh: boh klei duh mkra yang [uôn thu\n 2014 ti c\ar Dak Nông mâo lu klei bi mlih ja\k. Hnơ\ng đ^ kyar brua\ duh mkra mâo 12,2 %, Klei mko\ da\p brua\ duh mkra lo\ dơ\ng bi mlih djo\ hdra\. Kơ brua\ hla\m thu\n 2015, c\ar Dak Nông g^r ktưn mâo hnơ\ng đ^ kyar brua\ duh mkra êbeh 12%; GDP t^ng mdu\m kơ sa c\ô mnuih mâo êbeh 37 êkla\k 55 êbâo pra\k; Pra\k mâo hrui w^t mơ\ng knu\k kna hla\m c\ar mâo êbeh 1.300 êklai pra\k. Blu\ hra\m klah c\u\n klei k[^n, đồng chí Trần Quốc Huy, Khua hla\m phu\n brua\ kđi c\ar, Khua dla\ng brua\ Đảng c\ar Dak Nông brei: du\m brua\, alu\ wa\l c\ia\ng lo\ dơ\ng hyua\ kja\p klei bhia\n, klei [uah mkra bi kmhal, ba ako\ hla\m Đảng c\ia\ng mko\ mjing gai dla\ng hluê nga\ brua\ djo\ jao ktang h^n, g^r rơ\ng djo\ hnơ\ng đ^ kyar brua\ duh mkra mơ\ng c\ar thu\n 2015.

 

- Aguah mbruê, Hội đồng nhân dân ]ar Bình Định gưl 11 ngă leh klei mple\ hra\ đăo knang ho\ng 13 ]ô phung khua êmua mâo Hội đồng nhân dân ]ar ruah mdưm. Hluê ana\n, Nguyễn Thanh Tùng, K’ia\ng khua kia\ kriê brua\ Đảng ]ar, Khua Hội đồng nhân dân ]ar Bình Định mâo hra\ mple\ đăo knang lu h^n, truh 49/56 po\k hra\ mple\, truh kơ 83,05%. Mnuih mâo ênoh hra\ mple\ đăo knang [ia\ h^n jing aduôn Huỳnh Thuỷ Vân, Khua dhar brua\ Dhar kreh – Yang [uôn hla\m Hội đồng nhân dân ]ar Bình Định mơ\ng 6/56 po\k hra\ mple\. Thiếu Tướng Phan Văn Thanh, khua kia\ kriê brua\ kahan ksiêm ]ar Bình Định kno\ng `u yơh amâo mâo ôh hra\ mple\ đăo knang [ia\.

 

- Thu\n 2014, c\ar Dak Lak iêo jak phung duh bi liê mâo 32 hdra\ brua\ ho\ng ênoh pra\k duh bi liê nga\ hla\m hra\ m’ar êbeh 3.400 êklai pra\k, đ^ 10 hdra\ brua\ leh ana\n đ^ êbeh 350 êklai pra\k nga\ hla\m hra\ m’ar mka\ ho\ng thu\n dih; hla\m ana\n mka\p brei leh hra\ tu\ yap duh bi liê kơ 12 hdra\ brua\ ho\ng ênoh pra\k duh bi liê nga\ hla\m hra\ m’ar truh 1.900 êklai pra\k. Anei jing thu\n c\ar Dak Lak iêo jak hriê du\m hdra\ brua\ mâo pra\k duh bi liê pro\ng hla\m brua\ lo\ hma, rông mnơ\ng jing brua\ ga\l djo\ mơ\ng c\ar mse\ si: Hdra\ brua\ rông êmô ma\ êa ksâo, rông êmô ma\ kđeh kyua mơ\ng Êpul group Hòang Anh Gia Lai duh bi liê ho\ng ênoh pra\k nga\ hla\m hra\ m’ar truh 470 êkla\k USD; Hdra\ brua\ Sang ma\i mkra mjing [ê` hra mơ\ng Knơ\ng brua\ cổ phần [ê` hra  Biên Hòa ho\ng pra\k ba bi liê nga\ hla\m hra\ m’ar truh êbeh 1.360 êklai pra\k. Hluê si Võ Ngọc Tuyên, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ Hdra\ kc\ah – Duh bi liê mơ\ng c\ar Dak Lak, iêo jak hriê phung duh bi liê thu\n 2104 đ^ jing kyua klei tu\ mơ\ng klei g^r mđ^ ktang brua\ mkra mlih brua\ nga\ hra\  m’ar, mđ^ hnơ\ng msir mkra du\m hra\ m’ar mơ\ng du\m gưl, du\m brua\, du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng hla\m c\ar, mjing klei đa\o knang kơ phung duh bi liê. Êngao kơ ana\n, c\ar Dak lak a\t bi mko\ mjing mâo klei tu\ du\m gưl hluê nga\ brua\ blei mnia, duh bi liê. Du\m klei tu\ anei sra\ng jing klei ga\l djo\ yuôm bha\n c\ia\ng c\ar lo\ dơ\ng iêo jak hriê phung duh bi liê hla\m thu\n kơ ana\p.

 

- }ar Điện Biên mâo 19 djuê ana ayo\ng adei hd^p mb^t hrăm, [ia\dah lu knhuah gru dhar kreh djuê ana mơ\ng đưm hlăk dơ\ng ram lu]. Brua\ ]ia\ng lo\ kru\ w^t, kriê pioh du\m knhuah gru dhar kreh mâo leh mơ\ng đưm hlăk mâo ]ar Điện Biên mđing m^n ]ia\ng đru kriê pioh knhuah gru dhar kreh djuê ana, hyua\ h^n klei bi hgu\m mguôp jih jang djuê ana. Ara\ anei, ]ar hlăk bi leh 3 hra\ mơar kreh knhâo kơ knhuah gru dhar kreh amâo mâo êdah kla\, ]ia\ng akâo kơ phu\n brua\ dhar kreh mjua\t ktang asei mlei hiu ]hưn ênguê dăp hla\m êmoh knhuah gru dhar kreh amâo mâo êdah kla\ ala ]ar. Jing du\m knăm sang yang Hoàng Công Chất, Knăm Kin Pang Then mơ\ng mnuih Thái Ko#, knăm Nào Pê Chầu mơ\ng mnuih Mông Ju\. Mb^t ho\ng ana\n, ngă klei ksiêm duah kriê pioh knăm đưm, mâo: Klei bi kuôl ung mo# hluê knhuah đưm mơ\ng Mnuih Mông Ko#, Knăm ngă yang iêu hjan mơ\ng Mnuih Khơ Mu\, Knăm ngă yang kơ [uôn Mnuih djuê ana Sila.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua mil ]hil Nga Vladimir Putin hruê mbruê truh leh kơ [uôn pro\ng phu\n New Delhi mphu\n k]ưm gưl nao ]hưn dlăng klă s^t ala ]ar Ấn Độ k`ăm hyuă kjăp h^n klei bi mje\ plah wah 2 ala ]ar. Hluê si hdră k]ah, hlăm hruê anei, Khua mil ]hil Putin srăng mâo klei bi trông ]hai ho\ng Khua knu\k kna Ấn Độ Narendra Modi leh ana\n hrăm mb^t nao kơ Klei bi k[^n Kim cương Dlông ro\ng lăn mko\ mjing ti Ấn Độ. Khă gơ\ êlâo kơnăn, 2 ]ô khua g^t gai Nga- Ấn Độ mâo leh klei bi mtuôm 2 nah, [ia\dah 2 nah ka mko\ mjing ôh klei bi trông ]hai. Klei bi trông ]hai ti Ấn Độ tal anei jing klei bi mtuôm gưl dlông plah wah 2 khua g^t gai Nga - Ấn Độ. 2 nah srăng bi trông ]hai kơ lu bruă yuôm bhăn, hlăm ana\n mâo bruă mtru\t mđ^ klei bi mje\ bruă mnia mblei leh ana\n kriê mgang klei êđa\p ênang ala ]ar plah wah 2 ala ]ar.

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Iran Mohammed Zarif hruê mbruê brei thâo; tuôr bi trông ]hai ana\p anei plah wah Iran ho\ng êpul P5+1 (mâo: Nga, Prăng, Anh, Mi, Trung Quốc leh ana\n Đức) srăng mko\ mjing ti gưl k’iăng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao. Tuôr bi trông ]hai mrâo anei h^n plah wah Iran leh ana\n êpul P5+1 mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Viên ala ]ar Áo amâo mâo  klei bi tu\ ư kluôm dhuôm ôh kơ hdră bruă hạt nhân Iran djo\ mse\ si hruê mlan bi k]ah knhal tui] hlăm hruê 24/11 leh êgao. Du\m t^ng mâo leh klei bi tu\ ư bi k]ah hruê mlan kuôl ka\ jing êjai mâo bi kla\ hlăk mlan 11 thu\n dih, jing ti mlan 7 thu\n 2015.

 

- Khua knu\k kna Australia Tony Abbott hruê mbruê hưn mthâo: knu\k kna ala ]ar anei [ua\n rơ\ng bi liê 165 êklăk đôlar Mi kơ Keh prăk yan adiê doh ( GCF) mơ\ng Liên hợp quốc k`ăm đru du\m ala ]ar [un kdơ\ng mgang ho\ng klei yan adiê bi mlih. Hlăm asa\p hưn mthâo ti anôk bi k[^n kơ klei yan adiê bi mlih mơ\ng Liên hợp quốc ti Pêru – Khua knu\k kna Tony Abbott iêo mthưr du\m ala ]ar bi mâo du\m hdră ngă brua\ kla\ s^t leh ana\n djo\ guôp k`ăm kdơ\ng mgang ho\ng klei yan adiê bi mlih êjai ana\n ăt rơ\ng kjăp hnơ\ng đ^ kyar bruă duh mkra. Tony Abbott ăt [ua\n rơ\ng ênoh prăk anei srăng mbha brei hlăm wang 4 thu\n.

 

- Aguah mbruê, Knơ\ng bruă ksiêm yap mơ\ng knu\k kna Trung Quốc hưn mthâo; hlăm mlan 11, ênoh mrô blei yua (CPI) đ^ 1,4% mkă ho\ng wưng anei thu\n dih, hnơ\ng đ^ kyar êmưt êdi hlăm 5 thu\n êgao. Mơ\ng ako\ thu\n truh jih mlan 11, hnơ\ng prăk lui] ênoh ti Trung Quốc đ^ 2% mkă ho\ng wưng anei thu\n dih, ti gu\ h^n mkă ho\ng hnơ\ng ]ua\n prăk lui] ênoh 3,5% mơ\ng knu\k kna k]ah mtru\n. Hlăk ako\ mlan 10 mrâo êgao phung đru k]e\ bruă duh mkra la] sơnei; knu\k kna Trung Quốc năng lo\ mtru\n hnơ\ng ]ua\n mđ^ kyar hlăm thu\n 2015 tru\n 7%.

 

- Knơ\ng klei mrâo RT ( Russia Today) mơ\ng Nga hruê mbruê hưn mthâo; êpul êdeh du\ mdia\ng mnơ\ng đru mnuih knap m`ai mơ\ng Phu\n bruă răng mjê] ala ]ar Nga kbia\ leh mơ\ng [uôn pro\ng Voronezh, đue# nao kơ kr^ng wa\l knông lăn Rostov, ]ia\ng nao truh kơ kr^ng wa\l Donbass, kwar Ngo\ Ucraina. Anei jing êpul êdeh mdia\ng ba mnơ\ng đru mnuih knap m`ai tal 9 mơ\ng Nga kơ kwar Ngo\ Ucraina, ho\ng jih jang mâo 40 boh êdeh mdiăng bo\ mnơ\ng đru do\ng. Du\m mta mnơ\ng đru do\ng mâo: mnơ\ng [ơ\ng huă, êa mnăm, máy bi êran pui kmlă, máy kar êa, êa drao mb^t ho\ng lu mnơ\ng yua aguah tlam mkăn.

- Hluê si ênoh mơ\ng Liên hợp quốc, êbeh 3.400 ]ô mnuih djiê hlăk êjai găn Địa Trung Hải tui duah anôk dôk kdê amâo dah duah brua\ ngă ti châu Âu. Ênoh anei mâo hưn mthâo ti anôk bi k[^n kơ klei kriê mgang du\m phung tui duah anôk dôk kdê hlăk mko\ mjing ti Giơnevơ ala ]ar Thuỵ Sĩ. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng Knơ\ng bruă Liên hợp quốc kriê dlăng mnuih đue# kdê (UNHCR), mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, mâo [ia\ êdi 348 êbâo ]ô mnuih đue# kdê hluê êlan êa ks^, hlăm ana\n lu êdi nao kơ châu Âu găn êa ks^ Địa Trung Hải.