Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Khua knu\k kna mrâo jao kơ phu\n brua\ lo\ hma mkăp amâo mâo hrui prăk ôh 10 êbâo lit êa drao mdjiê kman Han-Iodine mơ\ng hjiê êa drao knu\k kna mkăp pioh, ]ia\ng đru kơ ]ar Nghệ An gang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp. Khua knu\k kna mta\ brua\ mkăp, kia\ kriê lehana\n ba yua ênoh êa drao ana\n boh s^t hluê ngă djo\ ho\ng mta mtru\n ara\ anei. Hlăm mlan 8 leh êgao, klei rua\ tưp kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp mâo leh hlăm lu sa\ ti kdriêk Con Cuông, ]ar Nghệ An. Dhar brua\ mdrao mgu\n mnơ\ng rông hgu\m leh ho\ng brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l hluê ngă du\m hdră gang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp hluê djo\ ho\ng mta mtru\n, mkăp leh vaccin kpla] [a\ng êgei êluô] k]uôp pioh tlo\ mgang gang mkhư\ klei rua\ tưp.

 

- Tlam mbruê, ti adu\ bruă knu\k kna, k’iăng khua knu\k kna Vũ Đức Đam drông ]hưn leh êpul g^t gai phung ]ih klei mrâo ASEAN mơ\ng Benny Antirpoda djă ako\ hlăk hriê ]hưn leh ana\n ngă bruă ti Việt Nam. Bi myuôm bruă ngă mơ\ng Êpul hgu\m phung ]ih klei mrâo ASEAN hlăm hruê mlan êgao, k’iăng khua knu\k kna ]ia\ng hruê mlan kơ ana\p, Êpul hgu\m phung ]ih klei mrâo ASEAN amra lo\ dơ\ng mâo lu klei blu\ mguôp yuôm bhăn, đru hgu\m jăk siam hlăm klei mđ^ kyar, êđăp ênang, hơ^t kjăp hlăm alu\ wa\l leh ana\n dlông ro\ng lăn, boh nik gơ\ ana\p truh kơ êpul êya ASEAN hlăm thu\n 2015. K’iăng khua knu\k kna mklă mklơ\ng, knu\k kna Việt Nam dlăng yuôm bhăn leh ana\n mjing djăp klei găl êlưih kơ Êpul hgu\m phung ]ih klei mrâo Việt Nam mđ^ lar hdră bruă jing kdrông mduê mđ^ ktang klei đru hgu\m ho\ng du\m Êpul hgu\m phung ]ih klei mrâo ASEAN la] hjăn leh ana\n dlông ro\ng lăn la] mb^t; mđ^ kyar klei đru hgu\m, mjing klei găl mje\ mgiăm bruă mă, tui hriăm hdăng găp, đru hgu\m mđ^ ktang klei thâo hdăng găp, klei đru hgu\m plah wah du\m ala ]ar hlăm alu\ wa\l leh ana\n dlông ro\ng lăn.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Dhar brua\ kreh dhar hđeh êlăk, hlăk ai mơ\ng Quốc hội mko\ mjing klei bi k[^n ho\ng du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm, hmư\ klei hâo mdah kơ boh klei knu\k kna hluê ngă brua\ ngăn prăk thu\n 2014, lehana\n t^ng kơ ênoh k\prăk bi liê hlăm thu\n 2015, kơ du\m brua\: Dhar kreh hâo hưn, mjua\t ktang asei mlei, mjua\t bi hriăm. Tui si aduôn Ngô Thị Minh, K’ia\ng khua dhar brua\ kreh dhar, mjua\t bi hriăm hlăk ai hđeh êlăk mơ\ng Quốc hội, wưng leh êgao, brua\ duh bi liê ngăn prăk kơ brua\ go\ êsei lehana\n phung hđeh adôk mâo lu klei ka djo\. Mơ\ng klei ksiêm dlăng, aduôn Minh brei thâo: Ara\ anei klei toh hroh knhuah dôk dơ\ng [ơ\ng hua\ hla\m găp djuê, klei ngă jhat hlăm găp djuê ngă hmăi pro\ng kơ klei suiah pral phung hđeh. Wưng kơ ana\p mâp klei duh bi liê bi năng hlăm du\m brua\ go\ sang, lehana\n mkăp kơ phung hđeh mâo klei amâo mâo jăk, mse\ si hđeh amâo mâo jăk asei mlei, hđeh êr^t êrin, hđeh mâo klei rua\ djo\ kman HIV…Hjăn ho\ng klei mtô brua\ lehana\n duah brua\ knua\ ma\ kơ phung hlăk ai, aduôn Ngô Thị Minh, hlăk mâo klei lu] liê pro\ng hlăm brua\ duh bi liê:“Hmei yap anei mâo klei ksiêm mkla\, kâo [uh lu] liê sa ênoh prăk knu\k kna mse\ snăn mơ\ng ako\  mâo leh du\m hdră ruh mgaih. Ana\n jing klei mtô brua\ ho\ng hdră mghaih msir, lehana\n duah brei brua\ knua\ ma\, lehana\n ksiêm dlăng ho\ng klei jing s^t mơ\ng yang [uôn. Tơdah ya anôk mao mghaih msir brei ]an prăk. Mmông ana\n ana\n kơh bi êdah jing brei prăk ana\n. {ia\dah, ara\ anei drei mjing kơ jih jang, kyua ana\n dưi bi hrăm mb^t ho\ng du\m anôk mtô brua\, bi liê he\ jih prăk knu\k kna, dja\ yơh hra\ leh hriăm rue# brua\ knua\, lehana\n amâo mâo brua\ knua\ ma\ ôh”.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Trung ương Êpul hgu\m gru bi kal hrah Việt Nam mjưh rue# adu\ hriăm mbo\ bruă ngă kơ phung knuă druh Êpul hgu\m gru bi kal hrah Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào leh ana\n mko\ mjing bruă sơ`ê klei kuôl kă đru hgu\m plah wah Êpul hgu\m gru bi kal hrah mơ\ng du\m ]ar mâo êlan knông lăn mb^t Việt Nam- Lào. 2 nah bi êmuh k`a boh phu\n kơ klei m^n, hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, Knu\k kna ti grăp ala ]ar hlăm bruă đru mnuih knap m`ai, du\m klei hâo hưn phu\n kơ Êpul hgu\m gru bi kal hrah Việt Nam- Lào, hdră bhiăn ngă bruă mơ\ng gru bi kal hrah; hdra\ mđ^ kyar mơ\ng Êpul hgu\m gru bi kal hrah Việt Nam truh kơ thu\n 2020. Êpul hgu\m gru bi kal hrah Việt Nam hưn mthâo leh du\m chuyên đề kơ bruă mko\ mjing leh ana\n mđ^ kyar Êpul hgu\m, mtô mblang leh ana\n mđ^ kyar ai ngă bruă, bi mje\ mgiăm đru mnuih knap m`ai, kriê dlăng klei suaih pral, mtru\t mjhar klei myơr êrah đru mnuih ruă knap m`ai, răng mgang klei truh tơl mơ\ng yan adiê ngă. Mb^t ana\n, phung học viên mâo gưl nao ksiêm dlăng, tui hriăm klei thâo du\m gru hmô mâo boh tu\ dưn hlăm bruă đru mnuih knap m`ai mơ\ng Êpul hgu\m gru bi kal hrah du\m ]ar Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Thanh Hoá leh ana\n Quảng Ninh.

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ mđung asa\p ala ]ar mrô 58 Quán Sứ, Hà Nội, bi ala kơ sang mđung asa\p blu\ Việt Nam mâo mmông ma\ brua\ ho\ng Êpul gru\p mđung rup Nhật Bản NHK. Ti anôk ma\ brua\, Nguyễn Xuân Huy, K’ia\ng Khua knơ\ng g^t gai sang mđung asa\p blu\ Việt Nam la], klei bi tuôm yuôm bhăn ]ia\ng kơ dua nah bi thâo săng h^n kơ klei bhiăn ma\ brua\ hlăm hdră mđup asa\p mđung rup, mơ\ng năn bi đru kahmbha klei mưng hlăm brua\ mko\ mjing hdră mđung asa\p, mđung rup, bohnik ho\ng hdră ba yua du\m kdrăp mrâo mrang hlăk dôk ba yua hlămknơ\ng brua\ NHK. Nguyễn Xuân Huy ]ang hmăng, êpul gru\p mđung rup Nhật Bản NHK hyua\ h^n brua\ hgu\m ho\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam, hlăm klei ]ia\ng mđ^ h^n hnơ\ng kjăp du\m hdră mđung asa\p, mđung rup boh nik hdră ma\ brua\ ho\ng hdră mđung asa\p mrâo mrang.

 

- M’măt mbruê ti Hà Nội, phu\n bruă lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar [uôn sang mko\ mjing klei ]h^ rang mdah mnơ\ng [uôn bruă Việt Nam gưl tal 10. Klei ]h^ rang mdah jing hdră mko\ mjing bruă mnia mblei mơ\ng bruă ngă lo\ hma Việt Nam hlăm thu\n ho\ng 300 adu\ ]h^ mnơ\ng mâo klei nao ai mơ\ng êbeh 200 êpul bruă mnia mblei. Klei ]h^ rang mdah mnơ\ng [uôn bruă Việt Nam gưl tal 10 jing bruă ngă k`ăm mđ^ ktang h^n bruă hâo hưn ana\n knăl, mnơ\ng mâo hlăm ala ]ar leh ana\n ala ta] êngao, hluê ]hưn dlăng, sơ`ê klei kuôl kă bruă mnia mblei, blei mprăp… đru hgu\m ba mnơ\ng dhơ\ng [uôn bruă jing mnơ\ng ]h^ mnia mâo boh tu\ dưn đ^ h^n.

- Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak mrâo mâo hra\ mơ^t kơ Knơ\ng brua\ êlan klông du\ mdiăng lehana\n du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng: Êa H’Leo, Krông Bu\k, }ư\ Mgar, Buôn Hô, Buôn Ama Thuôt kơ klei bi liê prăk pioh kơ brua\ ruh mgaih anôk ala brua\ ru\ mkra êlan Hồ Chí Minh. Hluê ana\n, Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak mta\ kơ du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng ksiêm w^t brua\ knua\, bi liê nga\n prăk bi pral lehana\n ruh mgaih anôk ala bi leh jâo kơ êpul brua\ mkra mjing êlan klông, mtru\t mjhar du\m êpul êya, du\m alu\ wa\l djo\ tuôm ho\ng brua\ ngă.

 

- Aguah mbruê, sang hră k’han jơ\ng ti [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng mphu\n po\k thu\n hriăm mrâo 2014-2015. Thu\n hriăm 2013-2014, khă gơ\ adôk lu klei dleh dlan, [ia\ dah sang hră pral kdal, m]eh mjing, ngă rue# riêng jăk djăp mta bruă. Klei m^n kluôm anôk bruă hơ^t kjăp, bruă mtô mjuăt, ksiêm hriăm khoa học mâo lu klei mlih mrâo. Lo\ dơ\ng mđ^ kyar du\m boh tu\ dưn mâo ba w^t, thu\n hriăm 2014-2015, sang hră amra lo\ dơ\ng mlih mrâo hdră mtô leh ana\n hriăm hluê ênuk mrâo mrang, siă suôr ho\ng klei mâo s^t êdi. Mb^t ana\n mđ^ h^n hnơ\ng thâo êpul knuă druh, nai mtô, mko\ mjing wa\l mtô mjuăt ba ana\p, mđ^ ktang klei hgu\m mguôp ho\ng cấp uỷ, knu\k kna alu\ wa\l leh ana\n du\m anôk bruă mah jiăng.

 

Klei mrâo ala ta] êngao:

 

- Nga srăng lo\ w^t ru\ ênua ho\ng klei ktang ho\ng du\m klei Êpul hgu\m Châu Âu bi kmhal ala ]ar anei. Anei jing klei pô blu\ bi ala mơ\ng Phu\n brua\ ho\ng ala ta] êngao Nga Alexander Lukashevi] bi êdah hruê mbruê, leh phung khua g^t gai Châu Âu brei thâo di`u hyua\ du\m klei bi kmhal ]ia\ng kdơ\ng ho\ng Nga kyua boh klei ti Ukraina. Knơ\ng brua\ klei mrâo Interfax ]ih hluê klei blu\ Lucasevi] brei thâo, tui hluê si klei Êpul hgu\m Châu Âu ngă, Ngă srăng mâo du\m hdră lo\ w^t ru\ ênua bi năng ho\ng klei ana\n.

 

- Hruê mbruê, khua knu\k kna Singgapor Lý Hiển Long truh leh kơ Quảng Đông mphu\n k]ưm gưl ]hưn dlăng Trung Quốc hlăm 7 hruê, mơ\ng hruê 11 truh kơ hruê 18/9. Hluê si hdră k]ah, êngao kơ ]ar Quảng đông, Lý Hiển Long amra lo\ mâo gưl ]hưn dlăng leh ana\n ngă bruă ti du\m ]ar mkăn hlăm ala ]ar Trung Quốc mse\ si: Thâm Quyến, Quế lâm, Hồng Kông, nao leh ana\n mâo klei blu\ hrăm hlăm anôk mphu\n po\k klei ]h^ rang mdah mnơ\ng Trung Quốc- ASEAN gưl tal 11 mko\ mjing ti [uôn pro\ng Nam Ninh, ]ar Quảng Tây.

 

- Sa klei ksiêm êmuh klei m^n mơ\ng lu mnuih, mâo knơ\ng brua\ klei mrâo hing ang ti Prăng Le Figaro bi êdah hruê mbruê brei thâo, giăm 2/3 ênoh mnuih hlăm ala ưảư anei ]ia\ng kơ khua mil ]hil Francois Hollande mdei brua\ leh jih wưng păn brua\ ti thu\n 2017. Boh tu\ dưn klei ksiêm êmuh lu mnuih mơ\ng hra\ klei mrâo Le Figaro brei thâo mâo truh 62% ]ô djo\ êmuh ]ia\ng kơ khua mil ]hil mơ\ng Đảng Yang [uôn Prăng mdei brua\ pral h^n 3 thu\n. Năng mđing jing mâo truh 1/4 ênoh mnuih hlăm Đảng Yang [uôn sa ai ho\ng klei m^n ana\n. Boh tu\ dưn mrâo bi êdah jing sa klei bi kla\ kơ brua\ Hollande ara\ng yap jing khua mil ]hil mâo klei khăp ]ia\ng [ia\ h^n êdi ti ala ]ar Prăng yap mơ\ng leh klei blah ngă pro\ng dlông ro\ng lăn gưl 2.

 

- Hruê mbruê, mb^t ho\ng jih jang mnuih [uôn sang Mi, phung ngă bruă kđi ]ar, phung khua êmua leh ana\n djuê găp mnuih mâo klei truh tơl bi k[^n ti Niu York, Oasingtơn leh anan Pen-si-va-nia ]ia\ng bi hdơr kơ êbeh 3 êbâo ]ô mnuih djiê leh hlăm klei ksu\ng ngă măk [ai kjham sui ho\ng anei bo\ 13 thu\n. Leh 3 bliư\ tông tiêng liêng, khua mil ]hil Mi Bara\c Ôbama mb^t ho\ng phung khua êmua knu\k kna Mi pioh 1 mn^t k’kui ako\ bi hdơr kơ phung mâo klei truh tơl. Êdei kơnăn, khua mil ]hil Ôbama nao truh kơ phu\n bruă kriê mgang ala ]ar ]ia\ng hluê ngă klei bi hdơr kơ 184 ]ô mnuih, ana\n jing phung knuă druh mơ\ng phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Mi djiê leh hlăm klei ênguôt hn^ng ana\n.

 

- Hruê mbruê, knu\k kna Mianmar hưn mthâo, ala ]ar anei mrâo lăm lui asa\p mtru\n răng mjê] ti bang kwar Yu\ Rakhin, kyuadah boh klei ti anei lo\ w^t êđăp ênang mse\ si aguah tlam leh. Mianmar mtru\n asa\p mtru\n răng mjê] ti bang anei yap mơ\ng mlan 6/2012, leh anôkanei bluh đ^ klei mjh^k mtu\l klei đăo ngă kơ lu mnuih djiê, lehana\n êka. Asa\p mtru\n răng mjê] mâo po\k mlar truh hlăm 6 alu\ wa\l ti Mandalay hlăk mlan 3 leh êgao, kyua anôk anei mâo nanao du\m klei ksu\ng ngă hlăm du\m anôk brua\ đru do\ng mơ\ng ala ta] êngao. Mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l bi la], brua\ knu\k kna Mianmar mtru\n asa\p răng mjê] ngă hmăi leh amâo mâo jăk kơ du\m brua\ duh mkra mnia mblei, kơ brua\ hiu ]hưn ênguê mơ\ng bang kwar Yu\ bo\ ho\ng klei mdro\ng sah anei.

- Hruê mbruê, phung khua êmua bruă êa drao Ostrâylia mko\ mjing klei bi ktlah 1 ]ô êkei mâo klei bi êdah mse\ si djo\ kman klei ruă Ebola. Mnuih ruă jing 1 ]ô êkei 20 thu\n, mơ\ng châu Phi w^t kơ ala ]ar 2 hruê êlâo kơnăn. Phung khua êmua sang êa drao Đại học Bờ Biển Vàng brei thâo, di`u hluê ngă du\m hdră mdrao mgu\n ]ia\ng êdi ho\ng pô ruă anei.