Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah anei, Quốc hội bi k[^n kluôm hlăm sang bi k[^n, hmư\ hra\ mdah lehana\n klei hâo mdah kơ hdră bhiăn êđăp ênang klei ma\ brua\ knua\, lehana\n bi trông ]hai kơ hdră bhia\n Mặt trận ]ar kwar Việt Nam lo\ mlih mrâo. Tlam, phung bi ala Quốc hội bi trông ]hai hla\m êpul kơ Hdră bhia\n brua\ ]ua\n l^ng kahan lo\ mlih mrâo, lehana\n hdră bhiăn kơ klei êđăp ênang brua\ knua\ ma\. Êlâo ana\n, hruê mbruê, Klei kơ mlih mrâo hdră bi hriăm, klei ]ih mkra hdruôm hra\ hriăm sang hra\ phổ thông jing sa hlăm du\m boh phu\n mâo lu klei blu\ mơ\ng phung bi ala. Mâo đa đa phung bi ala tu\ ư ho\ng hra\ Knu\k kna bi êdah kơ brua\ jao kơ Phu\n brua\ sang hra\ mơar ]ih mkra hdruôm hra\ hriăm djăp ênoh ]ua\n ]ia\ng dưi ngă djăp mta brua\ ho\ng klei ja\k h^n. {ia\dah, ăt mâo mơh klei blu\ bi la], tơdah phu\n brua\ sang hra\ mơar ]ih mkra djo\ hdruôm hra\ mơar bi hriăm snăn du\m sang hra\ srăng ruah hdruôm hra\ mơ\ng phu\n brua\, ]ia\ng rơ\ng kjăp kơ klei êđăp ênang kyuadah phu\n brua\ sang hra\ mơar mkla\ mklơ\ng hdra\ hriăm lehana\n bi lông. Tui si lu phung bi ala, mb^t ho\ng brua\ mlih mrâo hdruôm hra\ bi hriăm, năng mâo klei bi mlih hdră bi hriăm, lehana\n mđ^ prăk mlan kơ phung nai, đru mghaih msir du\m klei adôk ka djo\, hlăm năn mâo klei lo\ mtô thiăm, hriăm thiăm lar [ar.

 

- Ktuê dla\ng mđing hmư\ klei Quốc hội bi trông kơ klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n kriê dla\ng, ba yua pra\k knu\k kna duh bi liê kơ brua\ duh mkra, mnia blei, Vũ Ngọc Luyện mnuih [uôn sang dôk ti phường Hoa Lư, [uôn pro\ng Plei Ku, c\ar Gia Lai lac\ snei: brua\ kriê dla\ng pra\k knu\k kna ka tliêr kja\p, nga\ luc\ liê pro\ng:“ Brua\ kriê dla\ng pra\k, boh nik du\m Knơ\ng brua\ kc\e\ ktrâo kơ Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar jing Knơ\ng brua\ Hdra\ kc\ah – Duh bi liê amâo mâo tliêr kja\p. Êdah êdi mse\ si kđi klei mơ\ng Knơ\ng brua\ Bình An. Dưi lac\ he\, ti anei mâo đa phng knua\ druh, Đảng viên amâo mâo kpa\ ênhuah ôh, ma\ kngan ho\ng phung duh [ơ\ng mdêc\ mdar, amâo dah du\m thu\n ho\ng anei hdra\ brua\ nga\ mkra wa\l tac\ pro\ng Đại đoàn kết, leh ana\n klei Knơ\ng brua\ kriê dla\ng ana kyâo mtah [uôn pro\ng Plei Ku leh pla ana kyâo lo\ buc\ he\ leh ana\n lo\ w^t ba pla. Mnuih [uôn sang [uh sna\n jing nga\ luc\ liê pra\k ti mang. Pra\k tơ mâo klei kriê dla\ng tliêr kja\p, duh bi liê djo\ hdra\ sna\n klei hd^p mda mnuih [uôn sang sra\ng đ^ kyar ja\k h^n, pral h^n”.

 

- Mlam mmăt mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng êpul phung khua êmua gưl dlông Việt Nam truh leh kơ [uôn pro\ng phu\n Naypyitaw, ala ]ar Mianmar, nao ti anôk bi k[^n gưl dlông ASEAN gưl tal 25, lehana\n du\m klei bi k[^n gưl dlông djo\ tuôm, hluê si asa\p khua mil ]hil Thein Sein jak iêu. Mâo mko\ mjing kno\ng sa thu\n truh yơh hruê hluh lir yang [uôn ASEAN, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng nao ti anôk bi k[^n gưl dlông ASEAN tal anei lehana\n du\m klei bi k[^n Gưl dlông djo\ tuôm k`a\m lo\ dơ\ng mđ^ H^n ai tiê Việt Nam jing nanao ala ]ar jih ai tiê, ]o\ng mguôp lehana\n mâo klei đua klam hlăm jih jang brua\ mb^t hlăm ASEAN, boh nik ksul mbu\ klei bi hgu\m mguôp, lehana\n hrăm mb^t hlăm djăp mta brua\ ho\ng du\m ala ]ar hgu\m ASEAN, tui si klei k`ăm pro\ng h^n ara\ anei jing mko\ mjing Yang [uôn ASEAN hluh lir ti thu\n 2015, mđ^ k’hưm ASEAN hla\m klei alu\ wa\l hlăk ]a\t jing, lehana\n hgu\m mko\ mjing lehana\n mghaih msir du\m brua\ alu\\\ wa\l hlăk mđing.

 

- K`a\m bi mđ^ ênoh yuôm ba c\h^ kơ ala tac\ êngao leh ana\n ana\n kna\l kphê {uônmathuôt, Êpul hgu\m brua\ kphê {uônmathuôt, c\ar Dak Lak leh leh ana\n hla\k mđ^ ktang brua\ nga\ hra\ m’ar ra\ng mgang ktrâo ata\t anôk ala ana\n kna\l kphê {uônmathuôt. Truh kơ ara\ anei, mâo leh 6 ala c\ar leh ana\n kr^ng la\n ala mâo: Tây Ban Nha, Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Thái Lan leh ana\n ala c\ar Đức tu\ yap răng mgang ktrâo ata\t anôk ala kphê {uônmathuôt. Ho\ng klei đru mơ\ng Hdra\ brua\ Đru brei hdra\ mtru\n Duh bi liê leh ana\n Blei mnia châu Âu leh ana\n mâo klei jao brei mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Lak, Êpul hgu\m brua\ kphê {uônmathuôt hla\k c\ih nga\ hra\ m’ar c\ia\ng ba hra\ m’ar ra\ng mgang ktrâo ata\t anôk ala kphê {uônmathuôt ti Êpul hgu\m châu Âu.

 

- Êpul hgu\m Dhar brua\ Sang hra\ mơar Gialai, Knơ\ng brua\ knu\k kna kriê pioh Alu\ wa\l Dưr Lăn Dap Kngư mrâo bi tu\ ư kơ hdră ba jao giăm 586.300 kg braih mbha hlăm 5 mlan gưl hriăm tal êlâo thu\n hriăm 2014 – 2015, pioh đru kơ phung hđeh hriăm hra\ hlăm ]ar, hluê si klei mkla\ mklơ\ng mơ\ng Khua knu\k kna kơ hdră êlan đru braih kơ phung hđeh hria\m hra\ ti du\m boh sang hra\ dôk hla\m kr^ng dleh dlan. Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng hla\m ]ar Gialai, prăp êmiêt leh djăp mnuih, êdeh êdâo, hjiê mkăp pioh braih ]ia\ng kơ brua\ ba jao braih mâo ngă ho\ng klei pral, êđăp ênang, lehana\n tu\ dưn, rơ\ng mâo djăp braih mbha êmưt êdi truh ti hruê 21/12/2014.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng, Dhar brua\ Va\n thư leh ana\n da\p pioh Knu\k kna, hla\m Phu\n brua\ Nội vụ mko\ mjing klei k[^n trông quốc tế “ Mđ^ gru rup ala c\ar mơ\ng nga\n c\uê pioh hra\ m’ar mâo UNESCO tu\ yap.” Mâo êbeh 100 c\ô bi ala  mơ\ng du\m knơ\ng brua\ kriê dla\ng nga\n c\uê pioh hla\m ala c\ar leh ana\n quốc tế nao k[^n. Klei k[^n bi trông kơ du\m mta klei mse\ si: brua\ mtô mblang, hâo mdah boh yuôm bha\n du\m nga\n c\uê pioh hra\ m’ar hla\m kr^ng wa\l leh ana\n dlông ro\ng la\n, du\m klei thâo leh ana\n klei s^t êdi mơ\ng du\m ala c\ar dlông ro\ng la\n hla\m brua\ ba yua ana\n kna\l nga\n c\uê pioh hra\ m’ar, k`a\m hâo mdah bi mđ^ gru rup ala c\ar….. Blu\ hra\m ti anôk k[^n trông, aduôn Vũ Thị Minh Hương, Khua dhar brua\ Va\n thư leh ana\n da\p pioh Knu\k kna, Khua Knơ\ng brua\ ala c\ar Hdra\ Klei dôk hdơr kơ klei leh êgao dlông ro\ng la\n Việt Nam bi mkla\: klei k[^n trông jing gưl c\ia\ng du\m Knơ\ng brua\ kriê dla\ng nga\n c\uê pioh bi êmuh hria\m klei thâo ja\k.

 

- }ar Điện Biên mrâo ngă leh klei tlo\ mgang klei rua\ tưp sruê – rubella ti 3 kdriêk dleh dlan h^n jing Mường Chà, Mường Nhé, lehana\n Nậm Pồ ho\ng giăm 48 êbâo ]ô phung hđeh mâo tlo\ mgang, djăp êbeh 94% hdră k]ah. Kyua alu\ wa\l dleh dlan klei kơ êlan klông, ]ar Điện Biên ngă leh brua\ tlo\ mgang ho\ng hdră “Tăp anôk tlo\ bi leh khua\t ti ana\n”, mâo 3 gưl mơ\ng du\m kdriêk kbưi h^n truh kơ kdriêk giăm h^n. {ia\dah, kyua brua\ tlo\ mgang mâo ngă hlăm du\m mlan giăm jih thu\n, kyuana\n dleh dlan klei kơ hdră ma\ brua\, tui tio\ mnuih nao tlo\ mgang. Mb^t ho\ng ana\n, klei thâo săng mơ\ng mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi bo\ ho\ng klei k[ah, kyuana\n ka jih ai tiê ôh ba anak pô nao tlo\ mgang.

 

- Aguah mbruê, khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Quảng Ngãi Lê Viết Chữ g^t gai klei bi k[^n si`ê klei [ua\n rơ\ng amâo mâo da\p mnơ\ng ktro\ êgao hnơ\ng dưi mdia\ng mơ\ng du\m êdeh êdâo, ho# mran du\ mdia\ng mnơ\ng mơ\ng du\m anôk ako\ da\p dưm mnơ\ng pro\ng, kdru\n êa hla\m ala c\ar, du\m anôk kuai ma\ mnơ\ng pioh yua, hjiê dưm mnơ\ng hla\m c\ar Quảng Ngãi. Wưng êgao, klei êdeh du\ mdia\ng mnơ\ng gơ\ bo\ dlai ktro\ êgao hnơ\ng đei a\t adôk mâo lu. Mta phu\n jing kyua klei tu\ ti ana\p ana\n du\m anôk brua\ amâo hluê nga\ djo\ ôh ho\ng du\m klei leh bi [ua\n rơ\ng du\ mdia\ng mnơ\ng djo\ ho\ng hnơ\ng dưi mdia\ng. Lê Viết Chữ, Khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Quảng Ngãi m`a\ kla\: wưng kơ ana\p, c\ar Quảng Ngãi mđ^ klei ksiêm dla\ng boh ktro\ du\ mdia\ng mnơ\ng mơ\ng êdeh ti êlan gu\ ktang h^n.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua kriê dlăng mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu đua klam kơ hdră êlan mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao Federica Mogherini hruê mbruê hưn mthâo; hlăm ako\ hruê kăm ana\p truh phung khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao mơ\ng êpul hgu\m srăng bi k[^n ti Brussel ala ]ar Bỉ ]ia\ng ksiêm dlăng bruă mđ^ ktang mơ\ du\m hdră bi kmhal Nga, ăt mse\ mơh duah hdră đru kơ Ucraina. Klei blu\ hrăm mơ\ng aduôn Mogherini hưn mdah hlăk êjai klei ru\ng răng ti alu\ wa\l kwar Ngo\ Ucraina le\ hlăm klei gun kpăk, yap mơ\ng alu\ wa\l kwar Ngo\ Ucraina hjăn păn mko\ mjing klei ruah khua. Hruê 10/11, Mi leh ana\n châu Âu m]h^ la] Nga hlăk mđ^ ktang klei ru\ng răng ti Ucraina leh mkăp êdei sar, phao ktuang pro\ng kơ êpul nah dih ti kwar Ngo\ Ucraina.

 

- Hruê mbruê, Khua mil ]hil Nigeria Goodluck Jonathan hưn mthâo: `u srăng lo\ mgơ\ng asei ruah nga\ khua gưl tal 2 hlăm klei ruah Khua mil ]hil mlan 2/2015. Khua mil ]hil Jonathan păn ngă khua g^t gai ala ]ar châu Phi anei mơ\ng mlan 5/2010. Nigeria jing ala ]ar mâo lu êdi mnuih [uôn sang ti châu Phi leh ana\n jing ala ]ar kuai ma\ mkra mjing êa pui pro\ng h^n êdi mơ\ng châu Phi. Ara\ anei Nigeria hlăk g^r ktưn ]ia\ng msir mghaih klei ru\ng răng ti kwar Dưr, anôk knu\k kna hlăk hluê nga\ du\m klei duah kih mdoh êpul k’han ngă ru\ng Islam Boko Haram, dưi yap jing klei arưp aram kơ klei êđăp ênang pro\ng êdi ho\ng Nigeria.

 

- Khua bi ala mơ\ng Liên hợp quốc đua klam kơ Syria Staffan de Mistura hruê mbruê la] sơnei; mta k`ăm gưl `u hiu ]hưn truh kơ lu ala ]ar Arập ana\n jing k[^n ai tiê hlăm 1 hdră êlan mghaih msir boh klei ti Syria, k`ăm tui duah hdră ba w^t klei êđăp ênang kơ ala ]ar kr^ng Trung Đông hlăk dôk hlăm klei amâo mâo hơ^t kjăp anei. De Mistura nao ]hưn dlăng leh kơ [uôn pro\ng kwar Yu\ Homs ti Syria, bi tuôm ho\ng lu phung khua êmua. De Mistura m`ă klă kno\ng sa hdră êlan anei yơh ]ia\ng mjưh rue# klei ru\ng răng ana\n jing hdră êlan bi trông ]hai bruă kđi ]ar amâo djo\ ba yua l^ng k’han ôh.

 

- Hruê mbruê, Israel bi êdah klei hu^ hyưt kơ klei bi ngă đ^ lar plah wah mnuih Israel leh ana\n Palestin. Hruê 10/11, 1 ]ô k’han Israel leh ana\n 1 ]ô mniê ara\ng tlo\ mdjiê ti Ten Avíp mơ\ng Israel leh ana\n hang Yu\. K’han ksiêm mă kơ\ng leh pô `u ksu\ng ngă, thâo kral `u anei jing 1 ]ô mnuih dôk ti kr^ng hang Yu\, hla\k dôk soh ho\ng hdră bhiăn ti Israel, [ia\ ka tuôm nga\ klei soh ôh. Êdei kơnăn mâo du\m m’mông 1 ]ô mnuih Palestin tlo\ mdjiê 1 ]ô mniê Israel leh ana\n ngă 2 ]ô mnuih mka\n êka ti êngao alu\ wa\l anôk dôk mnuih Do Thái Alon Shvut ti hang Yu\. Êpul dja\ phao ktuang Islam Jihat hưn mthâo, phung anei jing mnuih mơ\ng di`u leh ana\n hluê si klei hâo hưn mơ\ng khan kriê mgang klei êđăp ênang Israel, pô `u anei tuôm dôk leh hla\m sang mna\ kyua hluê ngă klei bi mtuh [om êa săng.

 

- Hruê 10/11, K’han êdeh phiơr Iraq ba yua leh êdeh phiơr mple\ mnơ\ng đru do\ng mnuih knap m`ai hlăm ]ư\ Sinjar ]ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang djuê ana Yazidis. Phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Iraq hưn mthâo sơnei; mnơ\ng đru do\ng ana\n mâo mnơ\ng [ơ\ng leh mkra mjing, êa mnăm, k[u leh ana\n du\m mta mnơ\ng yua aguah tlam mkăn. Êpul êya Knu\k kna Islam ksu\ng nao t^ng kơ ]ư\ Sinjar mơ\ng mlan 10, kwang dar kjăp du\m êbâo ]ô mnuih Yazidis hlăk dôk đuôm ti anei. Êpul êya mnuih djuê [ia\ anei bi mbe\ mđue# pha\ ]ư\ ti ana\p klei êpul  Knu\k kna Islam ksu\ng ngă leh ana\n iêu mthưr leh Mi mb^t ho\ng du\m êpul hgu\m đru kriê mgang digơ\.