Klei mrâo ala c\ar pô:

 

 

-Hruê mbruê, lo\ dơ\ng hlăm hdră bi k[^n tal 9, gưl 11, dhar brua\ g^t gai Đảng mâo leh klei bi k[^n kluôm hlăm sang bi k[^n. Aguah dhar brua\ g^t gai Đảng gưl dlông bi trông ]hai kơ klei ]ih mkra klei bhiăn ruah khua hlăm Đảng. Tlam hruê ana\n, dhar brua\ g^t gai Đảng gưl dlông bi trông ]hai kơ klei ksiêm w^t ma\ klei hriăm kơ brua\ hluê ngă hdră mtru\n mrô 165-QĐ/TW mơ\ng phu\n brua\ kđi ]ar, kơ brua\ mple\ hra\ đăo knang ho\ng phung khua êmua g^t gai đảng du\m gưl, lehana\n phung knua\ druh g^t gai hlăm du\m dhar brua\ Đảng, Knu\k kna, Mặt trân ]ar kwar, lehana\n du\m êpul êya brua\ kđi ]ar – yang [uôn.

 

- C|ia\ng mpra\p kơ klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13 mko\ mjing ana\p anei, hruê mbruê, êpul bi ala Quốc hội c\ar Sóc Tra\ng bi tuôm leh ho\ng phung bi ala mnuih [uôn sang ti du\m sa\, phường, wa\l krah hla\m c\ar. Ti anôk bi tuôm ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang sa\ Tân Thạnh, kdriêk Long Phú du\m klei blu\ mguôp, kwưh akâo ho\ng Quốc hội, knu\k kna leh ana\n c\ar mâo mnuih [uôn sang mđing êdi kơ 3 brua\ mse\ si hdra\ mtru\n kơ klei hdơr knga tla ai ho\ng mnuih đru mguôp leh ai tiê kơ klei kru\ kdơ\ng, klei duh bi liê ru\ mkra du\m brua\ nah gu\ kr^ng [uôn sang leh ana\n klei bi mlih hdra\ nga\ brua\ hla\m brua\ lo\ hma. Êngao kơ ana\n, lu phung bi ala kơ mnuih [uôn sang c\ang hmang Đảng, knu\k kna lo\ dơ\ng mđing kơ hdra\ mtru\n kriê dla\ng klei hd^p mda yang [uôn, hdra\ brua\ đru brei kơ mnuih [un knap, mnuih amâo mâo anôk jưh knang kơ sang dôk, la\n dôk, la\n nga\ lo\ hma.

 

- Tlam mbruê, ti sang mu` tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, [uôn pro\ng Đà Nẵng, brua\ hgu\m du\m êpul êya hgu\m mb^t, êpul hgu\m brua\ kreh knhâo kơ h[uê ênuk, lehana\n êpul hgu\m brua\ trah ma\ kan [uôn pro\ng Đà Nẵng ngă klei mit tinh bi kdơ\ng ho\ng Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui soh ho\ng klei bhiăn hlăm wa\l êa ks^ Việt Nam. Ti anôk mit tinh ana\n, Bùi Văn Tiếng, khua êpul hgu\m brua\ kreh knhâo h[uê ênuk [uôn pro\ng Đà Nẵng la] kla\: Brua\ hgu\m du\m êpul êya, êpul hgu\m phung trah ma\ kan, lehana\n êpul hgu\m brua\ kreh knhâo h[uê ênuk [uôn pro\ng bi ala kơ du\m gưl mnuih [uôn sang Đà Nẵng bi kdơ\ng ktang ho\ng klei ngă amâo mâo djo\ mơ\ng Trung Quốc, mgo# brei Trung Quốc bi kbia\ đrue# mtam pra ktir duah êa pui HD 981, lehana\n du\m boh ho# pui l^ng kahan mơ\ng êa ks^ Việt Nam, lehana\n bi êdah klei sa ai kơ klei khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng blu\ hrăm aguah hruê 11/5 ti anôk bi k[^n gưl dlông ASEAN 2014, Huỳnh Đức Trường, khua kia\ kriê êpul hgu\m djăp êpul êya hgu\m mb^t [uôn pro\ng Đà Nẵng bi êdah ai tiê pô: “Hmei sa ai ho\ng hdră êlan lehana\n klei g^r mơ\ng knu\k kna Việt Nam k`ăm răng mgang klei dưi êngiê djo\ klei bhiăn, ho\ng djăp hdră êđăp ênang, g^r mtru\t truh kơ klei bi trông ]hai, djo\ ho\ng klei bhiăn quốc tế. Hmei mgo# Trung Quốc mdei yơh djăp mta klei ]huak soh kơ klei dưi êngiê, bi kbia\ mđue# mtam pra ktir duah êa pui HD 981, lehana\n du\m boh ho# pui kbia\ đue# mơ\ng kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam, hluê ngă djo\ hdră bhiăn quốc tế”.

- Hla\m 3 mlan ako\ thu\n 2014, boh klei kriê mgang êđa\p ênang lac\ mb^t leh ana\n kriê mgang klei êđa\p ênang kluôm yang [uôn lac\ hja\n mâo leh lu klei bi mlih đ^ kla\ klơ\ng, mâo lu klei tu\ ja\k siam”. Ana\n jing klei [uh lac\ mơ\ng Anôk g^t gai c\ar kơ mko\ mjing hdra\ brua\ jih jang mnuih [uôn sang ra\ng mgang klei êđa\p ênang leh ana\n mgang ho\ng klei nga\ soh c\ar Bình Thuận hla\m klei bi k[^n w^t dla\ng 3 mlan ako\ thu\n hla\m hruê mbruê. Mb^t ho\ng brua\ bi mhro\ ênoh klei nga\ soh ho\ng klei êđa\p ênang yang [uôn boh klei kơ klei truh hla\m êlan klông ti Bình Thuận hla\m 3 mlan ako\ thu\n a\t hro\ tru\n  kơ jih 3 hnơ\ng c\ua\n jing kơ ênoh klei truh mâo, ênoh mnuih djiê leh ana\n ênoh mnuih êka mơ\ng 30-50% mka\ ho\ng gưl anei thu\n dih. Wưng kơ ana\p, c\ar Bình Thuận lo\ dơ\ng mđ^ ktang klei po\k nga\ du\m hdra\ ra\ng mgang, bi kdơ\ng ho\ng du\m klei nga\ soh, mgang kdơ\ng mnuih nga\ soh mâo êpul, mđ^ du\m hdra\ c\ia\ng thâo kla\ boh klei, ba nao mnuih nga\ brua\ ra\ng mgang ja\k êđa\p du\m brua\ bi hdơr leh ana\n hla\m du\m kna\m m’ak hla\m thu\n.

 

- Hruê mbruê, phung khua kia\ kriê brua\ Đảng, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak mko\ mjing leh du\m êpul nao ]ua\, hơê] hmưi dhar brua\ g^t gai klei đăo yơng, du\m boh sang yang, tịnh xá, găp djuê phung đăo yơng tu\ kdlưn [ri knăm phật đảng 2014, phật lịch 2558. Hlăm djăp anôk nao ]ua\, phung khua kia\ kriê ]ar Daklak mâo mđ^ ai kơ du\m klei jăk mơ\ng dhar brua\ kia\ kriê klei đăo yơng mâo leh hla\m wưng êgao, lehana\n bi mni kơ du\m klei đru mguôp mơ\ng phung đăo yơng ho\ng klei tu\ dưn hlăm brua\ duh mkra ala [uôn hlăm ]ar, ]ang hmăng kơ phung khua kia\ kriê klei đăo yơng, phung đăo hla\m ]ar lo\ dơ\ng mđ^ h^n knhuah gru jăk siam mơ\ng klei đăo yơng mâo leh hrăm mb^t ho\ng djuê ana, hơê] hmưi kơ jih jang phung khua kia\ kriê klei đăo yơng, phung yơng, lehana\n phung đăo hlăm ]ar drông knăm phật đản 2014 ho\ng klei mơak m`ai. Phung khua kia\ kriê klei yơng ]ar Daklak bi êdah klei la] jăk truh kơ phung khua kia\ kriê Đảng, brua\ sang ]ư\ êa mâo nanao klei mđing, mjing klei găl kơ phung ngă brua\ hlăm klei đăo yơng, lehana\n srăng mâo klei bi hgu\m mguôp phung yơng, phung đăo hla\m brua\ ngă djo\ ho\ng klei bhiăn klei đăo, ma\ brua\ kơ djuê ana.

 

- Hla\m du\m thu\n gia\m anei, Dap Kngư mâo leh du\m knhuang đ^ kyar êgao hnơ\ng ho\ng GDP đ^ t^ng mdu\m 12% hla\m thu\n, hla\m brua\ ba c\h^ mnơ\ng kơ ala tac\ êngao mâo 1 êklai 500 êkla\k USD. Kha\ sna\n, brua\ ma\ ba yua nga\n do\ c\o\ng mâo êgao hnơ\ng đei, amâo djo\ guôp leh leh ana\n hla\k nga\ bi jih tuc\ nga\n do\ mâo ti anei, hma\i djo\ pro\ng kơ la\n êa wa\l hd^p mda leh ana\n kơ lu jơr mnơ\ng hd^p, nga\ hma\i djo\ amâo ja\k kơ klei đ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn h’^t kja\p. Êngao kơ ana\n, du\m sang ma\i phu\n pui kmla\ êran ho\ng êa ti kr^ng Dap Kngư ka bi hgu\m tliêr kja\p ho\ng alu\ wa\l hla\m brua\ ba yua ênao mgơ\ng êa bi djo\ guôp ho\ng hruê yan nga\ lo\ hma, nga\ truh klei k[a\h êa kjham hla\m yan bhang, nga\ mđ^ klei êa l^p lêc\ hla\m yan hjan, nga\ luc\ liê amâo điêt ôh kơ brua\ duh mkra pla mjing leh ana\n klei hd^p mda mơ\ng mnuih [uôn sang alu\ wa\l.

 

- Tlam hruê 11/5,adu\ brua\ kahan ksiêm kdơ\ng ho\ng phung ngă soh hlăm yang [uôn, hlăm knơ\ng brua\ kahan ksiêm ]ar Dak Nông, hgu\m ho\ng êpul kahan ksiêm hiu răng mgang, mâo ma\ sa anôk hlăp in jin ho\ng hdră bi ]oh mnu\, hlăm alu\ wa\l ênao wah kan Bibor, ti êpul 5, wa\l Nghĩa Đức, wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông. Ti ana\n, kahan ksiêm ma\ kơ\ng 23 ]ô phung nao hlăm klei in jin anei. Mnơ\ng mâo ma\ mb^t jing: 5 drei mnu\ bi ]oh, 26 boh êdeh p’phu\t, 20 boh đ^ng blu\ dja\ hiu, êbeh 30 êklăk prăk, lehana\n lu mnơ\ng mkăn. Ti anei grăp kruôp mnu\ bi ]oh hlo\ng bi ]u\ng kơ pô ênao kan mơ\ng 200 êbâo – 250 êbâo prăk. Kah knar grăp hruê mâo hlăm brô mơ\ng 25 – 30 ]ô mnuih hriê mơ\ng du\m ]ar mkăn, lehana\n hlăm ]ar nao hlăp in jin bi ]oh mnu\ ho\ng ênoh pro\ng. Ênoh prăk bi ]oh mnu\ mâo mmông đ^ truh du\m êtuh êklăk prăk. Ara\ anei dhar brua\ kahan ksiêm ]ar Dak Nông hlăk dôk ksiêm dlăng bi mnga].

 

- Aguah mbruê, c\ar Sóc Trăng mâo mmông nga\ brua\ ho\ng Êpul dla\ng t^ng Hdra\ brua\ djo\ guôp ho\ng klei bi mlih yan adiê jưh kơ êpul êya [uôn sang ti kr^ng la\n Dap mnai êa krông Cửu Long kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ Mđ^ kyar mơ\ng knu\k kna Úc đru brei hluê mơ\ng êpul brua\ Care ti Việt Nam. Anei jing hdra\ brua\ c\ia\ng mđ^ ai dưi bi kdơ\ng ho\ng du\m klei hma\i djo\ mơ\ng klei bi mlih yan adiê kơ 25 êbâo c\ô mnuih [uôn sang ti 2 c\ar Sóc Tra\ng leh ana\n An Giang. Hla\m ana\n, k[^n kơ phung mniê, go\ êsei [un knap amâo mâo ôh la\n amâo dah k[a\h la\n nga\ lo\ hma mb^t ho\ng êlưih djo\ kpeh êka mka\n. Mơ\ng wưng hluê nga\, hdra\ brua\ đru brei leh pra\k c\an leh ana\n hdra\ mnêc\ nga\ brua\ kơ hdra\ duh [ơ\ng ho\ng du\m gru hmô mse\ si: c\h^ mnia hliê điêt, pla mjing mnơ\ng leh ana\n rông mnơ\ng. Êngao kơ ana\n, hdra\ brua\ a\t hluê lông nga\ lu hdra\ duh [ơ\ng mkra mđ^ kơ hdra\ nga\ brua\ c\ia\ng bi kdơ\ng leh ana\n djo\ guôp ho\ng klei bi mlih mơ\ng yan adiê.    

    

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua phu\n bruă  ho\ng ta] êngao du\m ala ]ar hgu\m châu Âu (EU) hruê mbruê bi k[^n leh ti Bỉ ]ia\ng bi trông ]hai klei ru\ng răng ti kwar ngo\ Ucraina hlăk êjai 2 ]ar ti alu\ wa\l anei mrâo mko\ mjing bruă êmuh klei m^n mnuih [uôn sang kơ klei dưi kriê dlăng mă pô mâo ênoh mnuih nao mple\ hră đ^ h^n. Hluê si knơ\ng klei mrâo Nga Itar-Tass, phung khua êmua EU amra bi trông ]hai kơ du\m hdră bi kmhal mbo\ ho\ng 15 ]ô mnuih Nga leh ana\n 5 knơ\ng bruă ti kjhô] ks^ Crimea kyua la] digơ\ djo\ tuôm kơ klei amâo mâo êđăp ênang ti kwar ngo\ Ucraina.

 

- Nhật Bản dla\ng myuôm kơ bruă êpul hgu\m du\m ala ]ar Ngo\ dhu\ng châu Á  (ASEAN) g^r ktưn  tui duah du\m hdră msir mghaih êđăp ênang du\m klei bi kuan mhiă ti Êa ks^ Ngo\. Khua adu\ bruă knu\k kna Nhật Bản Yoshihide Suga blu\ hrăm hla\m hruê mbruê la] sơnei: knu\k kna ala ]ar anei dla\ng myuôm bruă du\m ala ]ar hla\m êpul hgu\m ASEAN bi êdah klei hu^ hyưt boh klei mâo ara\ anei, brei [uh du\m ala ]ar ASEAN ba hưn mdah leh ai tiê hgu\m mguôp mơ\ng êpul. Nhật Bản ]ang hmang du\m t^ng g^r bi ư\ ăn tui] hnơ\ng du\m bruă ngă hjăn păn ana\p hu\i ngă đ^ lar klei ru\ng răng, mb^t ana\n ]ang hmang lo\ dơ\ng đru mguôp hlăm klei êđăp ênang leh ana\n hơ^t kjăp ti kr^ng wa\l hluê bruă mđ^ ktang klei hgu\m ho\ng ASEAN.

 

- Khua phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Iran Mohamamd javad Zarif hruê mbruê la] snei; 1 klei bi tu\ ư knhal tui] kơ hdră bruă hạt nhân Teheran bi rơ\ng kjăp klei dưi ba yua hạt nhân k`ăm kơ klei êđăp ênang mơ\ng knu\k kna ala ]ar Islam anei. Ti anôk bi tuôm ho\ng khua g^t gai knơ\ng bruă năng lượng nguyên tử quốc tế hđăp (IAEA) Hans Blix, khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao Iran Zarif mklă mklơ\ng klei bi tu\ ư hạt nhân kluôm ênu\m ho\ng êpul P5+1 (mâo Nga, Trung Quốc, Anh, Prăng, Mi leh ana\n Đức), mjing klei găl kơ Iran dưi hluê ngă klei dưi “Amâo mâo ]hu\ luă” kơ hdră mđ^ kyar hạt nhân êđăp ênang.

 

- Hjan đrông hlăm du\m hruê giăm anei ngă êa lip kjham ti du\m ]ar, [uôn pro\ng kr^ng wa\l t^ng nah Dhu\ng Trung Quốc. Ti [uôn pro\ng Thâm Quyến, hlăm hruê 11/5, hjan pro\ng ngă anôk anei jing “ [uôn pro\ng êa”, mnuih [uôn sang brei thâo: anei jing gưl hjan pro\ng h^n t^ng mơ\ng thu\n 2008 truh kơ ara\ anei. Êlan êdeh treng êran pral Quảng Châu- Thâm Quyến mdei ngă bruă, ta] êdeh phiơr Thâm Quyến lăm lui 48 gưl phiơr. Hluê si klei t^ng yap tal êlâo, hjan pro\ng ngă 3 ]ô mnuih djiê, êbeh 1 êklăk 200 êbâo ]ô mnuih ti 23 [uôn pro\ng hlăm du\m ]ar Giang Tô, Hồ Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu tu\ klei lui] liê.

 

-{ia\\ êdi 15 ]ô mnuih djiê hlăm 1 klei bi juă dla\r ti ta] ]ưng boh ti ala ]ar Côngô. Klei anei mâo leh kahan ksiêm k]hit êwa khu hlăm êpul phung mđ^ ai ti 1 ta] ]ưng boh mâo lu mnuih. Klei mrâo kahan ksiêm brei thâo; du\m phung khăp ]ia\ng kơ êpul ]ưng boh Kinshara mphu\n mâo klei ngê` ai tiê leh [uh êpul pô sang amâo mâo bi mu\t [ơ\ng ôh êpul tuê hriê mơ\ng wa\l krah Lubumbashi (0-1) hlăm gưl bi lông knhal tui]. Phung đru bi mđ^ ai ngă klei bi duêh leh ana\n ngă kơ kahan ksiêm ba yua êwa khu ]ia\ng kp^ mgo#. Khă sơnăn, klei anei ba truh klei ru\ng răng, bi juă dla\r hdăng găp ]ia\ng tlaih kơ asei pô. Hluê si klei hâo hưn tal êlâo, klei anei ngă [ia\ êdi 15 ]ô mnuih djiê kyua dăl êwa, 24 ]ô mnuih êka. Lu mnuih hlăk kjham.

 

- Khua g^t gai brua\ đru mnuih knap m`ai Liên hợp quốc ti du\m ala ]ar kr^ng Mla châu Phi Philippe Lazzarini brei thâo: Somali hưn mthâo leh klei mjê] kyua adiê không ktang bhang sui k[ah êa hl^m hjan. Ala ]ar anei hu\i tlă ana\p ho\ng klei k[a\h mnơ\ng [ơ\ng huă, tơdah amâo mâo ôh ya hdră bruă jê] amêc\. Hluê si Lazzarini, klei k[ah êa hl^m hjan wưng sui ngă kơ ênoh mnơ\ng [ơ\ng huă đ^ ăt mse\ mơh klei ru\ng răng sra\ng đ^ lar h^n, lo\ dơ\ng ngă kơ bruă đru mnuih knap m`ai ti Somali tuôm ho\ng klei dleh dlan h^n.