Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê anei, Quốc hội lo\ dơ\ng ma\ brua\, bi trông ]hai lehana\n mkla\ mklơ\ng đa đa hdră bhiăn yuôm bhăn. Aguah, phung bi ala bi trông ]hai hla\m êpul, kơ hdră bhiăn duh bi liê, lo\ mlih mrâo, klei mlih mrâo thiăm mbo\ đa đa mta hla\m hdră bhiăn msir kđi yang [uôn. Tlam, Quốc hội ma\ brua\ hlăm sang bi k[^n, mkla\ mklơ\ng klei mlih mrâo, thiăm mbo\ đa đa mta hlăm hdră bhiăn bảo hiểm mdrao mgu\n, bi trông ]hai kơ hdră mtru\n kơ klei mlih mrâo, thiăm mbo\ hdră mtru\n 35/2012/QH13 mơ\ng Quốc hội, kơ brua\ ma\ hra\ đăo knang, mple\ hra\ đăo knang, ho\ng phung khua êmua mâo Quốc hội, Hội đồng nhân dân ruah mdưm.

 

- Ktuê mđing dla\ng, hmư\ klei êmuh w^t lac\ hla\k mblang mơ\ng K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc ti ana\p Quốc hội leh na\n mnuih [uôn sang kluôm ala hla\m gưl nga\ brua\ knhal jih tlam mbruê, Trần Mạnh Long, K’ia\ng khua Êpul hgu\m khan hđa\p c\ar Kon Tum bi lac\: K’ia\ng khua knu\k kna w^t lac\ leh kla\ mngac\, kluôm kpa\ leh na\n hmư\ djo\ ga\l mơh ho\ng du\m mta klei mơ\ng phung bi ala Quốc hội a\t mse\ mơh mnuih [uôn sang kluôm ala mđing dla\ng. boh nik kơ du\m hdra\ msir c\ia\ng ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng kluôm ênu\m la\n ala mơ\ng ala c\ar drei:“ Kâo [uh klei hlak mblang mơ\ng K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễ Xuân Phúc kơ du\m klei Quốc hội leh ana\n mnuih [uôn sang kluôm ala bi mđing wa\t kơ brua\ duh mkra yang [uôn, kđi c\ar, dhar kreh, kriê mgang klei êđa\p ênang la\n c\ar. Hdra\ msir mơ\ng knu\k kna ho\ng klei Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD-981 hla\m kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam, kâo [uh ư ai ho\ng hdra\ mtru\n mơ\ng k’ia\ng khua knu\k kna kơ hdra\ msir c\ia\ng hra\m mb^t ho\ng l^ng khan, [uôn sang kluôm ala msir ja\k brua\ bi h’^t boh klei kr^ng wa\l leh ana\n êđa\p ênang ti êa ks^ Ngo\. Sitôhmô mse\ si hdra\ knu\k kna đru mđ^ ba êpul êya nao nga\ brua\ hla\m êa ks^. Ho\ng mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang sna\n mâo hdra\ mtru\t mđ^ ai đa, leh ana\n đru mđ^ klei nao ai mơ\ng du\m ala c\ar hla\m kr^ng wa\l leh ana\n du\m ala c\ar dlông ro\ng la\n. Asei mlei kâo pô jing sa c\ô mnuih [uôn sang kâo ư ai ho\ng hdra\ msir mơ\ng knu\k kna leh ana\n dla\ng myuôm kơ du\m klei g^r hmao msir mkra mâo klei tu\ mơ\ng knu\k kna.

 

- Khua knu\k kna mrâo mâo hdră mtru\n mrô 889/QĐ-TTg kơ klei mko\ mjing êpul hgu\m brua\ gưl lăn ]ar, ksiêm dlăng brua\ mđup brei ana\n knăl Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú thu\n 2014, pioh đru k]e\ kơ khua knu\k kna hlăm klei mđup brei ana\n knăl Nhà giáo nhân dân, Nhà giáo ưu tú thu\n 2014. Phung djo\ ana\n akâo ksiêm dlăng akâo mđup brei ana\n anei brei bi mâo djăp [ia\ êdi 90%, ênoh hra\ mple\ tu\ ư mơ\ng jih jang mnuih hlăm êpul hgu\m. Tơdah hla\m êpul hgu\m ana\n mâo mnuih êku\t, dhar brua\ kia\ kriê mâo brua\ klam ngă klei mple\ hră djo\ ho\ng hdră k]ah. Leh ksiêm yap jih jang boh tu\ dưn klei ksiêm dlăng mđup brei ana\n knăl Nhà giáo Nhân dân, Nhà Giáo ưu tú, lehana\n tu\ ma\ du\m ho\ng hdră hâo hưn tơdah dưi, êpul hgu\m mơ^t hra\ mơar truh kơ dhar brua\ bi ktưn, pah mni gưl dlông bi kla\, hâo mdah ho\ng khua knu\k kna pioh ksiêm dlăng lehana\n ba mdah kơ khua lăn ]ar.

 

- Aguah mbruê, êpul hgu\m brua\ mniê c\ar Dak Lak leh ana\n Anôk kriê dla\ng hdra\ brua\ [uôn pro\ng {uônmathuột mko\ mjing leh klei bi k[^n w^t dla\ng 10 thu\n brua\ bi mje\ mjing ho\ng [uôn Ko\ Mliâo, sa\ Hòa Thắng, [uôn pro\ng {uônmathuột. Hla\m 10 thu\n hluê nga\ brua\ bi mje\ mjing, Êpul hgu\m brua\ mniê c\ar Dak Lak leh ana\n Anôk kriê dla\ng hdra\ brua\ [uôn pro\ng mtio\ nao leh phung knua\ druh kơ [uôn sang c\ia\ng thâo kla\ kơ boh klei, mâo lu brua\ nga\ đru mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ duh mkra, mkra mđ^ klei hd^p mda. Klei k[^n mtru\n leh du\m hdra\ brua\ phu\n hla\m brua\ bi mje\ mjing hla\m wưng kơ ana\p mse\ si: bi mtio\ nâo nnao phung knua\ druh nao dla\ng,thâo kla\ kơ boh klei hla\m [uôn, lo\ dơ\ng đru kơ du\m go\ êsei dleh knap ktưn đ^ hla\m klei hd^p, iêo lac\ mtô mblang kơ mnuih [uôn sang mko\ mkra klei hd^p mda mrâo mrang… {ri ho\ng gưl anei du\m anôk brua\ bi mje\ mjing đru brei leh kơ [uôn ru\ mdơ\ng sa boh sang “ h’uh mđao kha\p c\ia\ng ” mâo ênoh 50 êkla\k pra\k.

 

- Hruê mbruê, ]ar Kon Tum ngă leh klei bi mni kơ 136 ]ô mnuih lehana\n êpul êya, găp djuê ngă klei ]o\ng nao myơr êrah thu\n 2014. ]ia\ng hdơr knga lehana\n mpu\ kơ phung mâo klei bi hmô jăk hla\m brua\ myơr êrah, dhar brua\ kia\ kriê klei myơr êrah ]ar mđup brei leh hra\ bi mni, kơ 12 êpul, êpul hgu\m gru bi kal hrah mđup brei hra\ bi mni kơ 28 ]ô mnuih mâo leh klei myơr êrah mơ\ng 3 blư\ kơ dlông, lehana\n mpu\ mni kơ 3 go\ êsei, 71 ]ô mnuih mâo đru mguôp hlăm brua\ myơr êrah hlăm ]ar. [ri wưng anei ]ar Kon Tum, iêu mthưr kơ jih jang phung knua\ druh mnuih ma\ brua\, phung hlăk ai, phung l^ng kahan, lehana\n mnuih [uôn sang hlăm ]ar kha\dah ti anôk dôk, lehana\n ya mta brua\ ngă, brei mâo nanao ai tiê thâo bi đru, nao myơr êrah ]ia\ng do\ng đru mnuih rua\.

 

- Truh kơ aguah mbruê, klei ênguôt hnimg a\t adôk hla\m [uôn sang [un knap Bu Dak, sa\ Thuận An, kdriêk Dak Mil, anôk mrâo mâo klei 3 c\ô hđeh M’Nông mnga\t êa djiê pap m`ai êdi. Êlâo ana\n, hla\m brô 3h mkrah hruê 10/6. êjai hra\m mb^t nao ma\ atuôr abao ti ênao êa Bu Dak, 3 c\ô hđeh mâo: Y’Tiên 10 thu\n, Y’Truyên, 7 thu\n, anak Y’Nu Ưn leh ana\n H’Neo; Y’Zin 9 thu\n, anak Y’Xuân leh ana\n H’Chên dôk ti [uôn Bu Dak s’a\i ta\m khla\ir he\ jơ\ng kơ anôk êa êlam. Mâo mnuih [uôn sang [uh nao do\ng ma\, ba sa c\ô kơ sang êa drao pro\ng kdriêk Dak Mil mdrao, [ia\ gơ\ amâo lo\ hmao ôh, jih 3 c\ô hđeh djiê he\. Klei mnga\t hla\m êa a\t kha\ng mâo nnao hla\m du\m hruê hđeh hria\m hra\ mdei pro\ng. Phung am^ ama c\ia\ng mđing kriê dla\ng hđeh đa\m lui mâo klei truh pap m`ai mse\ si anei.

 

- Khua phu\n brua\ lo\ hma Cao Đức Phát mrâo mkla\ mklơ\ng kơ hdră rơ\ng mâo mnơ\ng [ơ\ng doh hlăm klei du\ mdiăng, ]uh ta\ u\n êmô, mnu\ ada wưng thu\n 2014 – 2020. Mta k`ăm mơ\ng hdră brua\ anei jing ksiêm dlăng kjăp brua\ ]uh ta\, du\ mdiăng u\n êmô, mnu\ ada, kđeh ]^m hlăm kluôm ala, bi djo\ guôp ho\ng klei jing mơ\ng mdê bi kr^ng, kwar, ]ia\ng dưi rơ\ng mâo mnơ\ng [ơ\ng doh kơ mnuih blei yua hla\m ala ]ar lehana\n ]h^ kơ ala ta] êngao, đru gang mkhư\ djăp mta klei rua\ tưp, lehana\n bi mdoh wa\l hd^p mda.

 

- Klei adiê mđia\ ktang sui hla\m du\m mlan êgao nga\ leh kơ lu ênao êa thu khuôt jih, êbeh 2.400 ha mnơ\ng pla mjing mơ\ng 2 kdriêk Phù Mỹ, Phù Cát c\ar Bình Định k[a\h êa pro\ng êdi hla\m kluôm c\ar. C|ia\ng do\ng du\m anôk lo\ bhang hjan hla\k dơ\ng [le\, khua g^t gai c\ar Bình Định brei du\m anôk brua\ djo\ tuôm nao ksiêm dla\ng c\ua\l kr^ng êa krih yua bi djo\ guôp leh ana\n mâo klei tu\ c\ia\ng đa\m mâo klei luc\ ti mang boh mdiê. Kha\ sna\n, ara\ anei mnuih [uôn sang ti kr^ng k[a\h êa bi ktưn yua ma\i pom êa c\ia\ng ma\ êa krih kơ mdiê lo\ pô, amâo uê` kơ lo\ kbưi he\ amâo dah gia\m ho\ng ênao êa. Êjai ana\n, hnơ\ng êa ti ênao gơ\ kno\ng dja\p yua ma\ kơ du\m anôk lo\ đuic\ mơh.

 

- Aguah mbruê, sa klei klưh lăn ti km 5, êlan dơ\ng pro\ng mrô 2, ngă kpăk gun êlan klông kdrê] Hà Giang nao kơ Hà Nội, nga\ kơ klei găn êrô êlan anei tuôm ho\ng klei dleh dlan. Du\m dhar brua\ djo\ tuôm, tio\ nao leh lu êdeh ]uk, êdeh kue#, lo\ nao po\k mkra êlan ana\n. }ia\ng dưi găn êrô mơh, đăm hlo\ng kpăk dleh hlăm êlan klông, hlăm mkrah mmông, êpul ngă brua\ mdei he\ êjai brei êlan kơ êdeh êdâo êrô, leh kơ năn lo\ dơ\ng ma\ brua\. Anei jing klei klưh lăn tal dua hla\m yăn hjan thu\n anei, hlăm ]ar Hà Giang. Êlâo ana\n, hruê 7/6, sa klei klưh ]ư\ kjham ti êpul mrô 3 wa\l Quang trung, [uôn pro\ng Hà Giang, ]ar Hà Giang, ngă 2 ]ô mnuih djiê, lehana\n 1 ]ô mnuih êka.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Klei bi k[^n khua Phu\n bruă hâo hưn ASEAN gưl tal 12 leh ana\n klei bi k[^n khua Phu\n bruă hâo hưn ASEAN+3 gưl tal 3 mrâo mjưh rue# ti [uôn pro\ng phu\n Nay Pyi Taw ala ]ar Mianmar hruê mbruê ho\ng asa\p hưn mtru\n mb^t iêo mthưr mđ^ ktang klei đru hgu\m hâo hưn leh ana\n mtô mblang plah wah du\m ala ]ar hlăm kr^ng wa\l. Asa\p hưn mtru\n mb^t m`ă klă klei yuôm bhăn mơ\ng bruă mtru\t mđ^ klei bi hâo hưn tu\ dưn plah wah du\m ala ]ar k`ăm mtô mblang kơ mnuih [uôn sang hlăm kr^ng wa\l du\m boh tu\ dưn mơ\ng bruă `u\ kma leh ana\n mko\ mjing Êpul êya ASEAN hlăm thu\n 2015. Phung khua phu\n bruă ASEAN tu\ ư sơnei: brua\ hâo hưn leh ana\n mtô mblang mơ\ng du\m ala ]ar c\ia\ng bi mâo wa\t lu brua\ leh ana\n du\m  bruă lu t^ng k`ăm mjing klei bi thâo săng siă suôr plah wah du\m ala ]ar hgu\m kơ bruă dhar kreh, h[uê ênuk, klei đăo leh ana\n yang [uôn. Khua phu\n bruă du\m ala ]ar ASEAN ăt tu\ ư trông bi mklă “ Asa\p hưn mtru\n kơ klei mtô mblang klei đua klam yang [uôn kyua 1 êpul êya êđăp ênang leh ana\n đ^ kyar mdro\ng sah”.

 

- Khua g^t gai NATO Rasmussen hruê mbruê mâo gưl nao ]hưn klă s^t kơ ala ]ar Tây Ban Nha. Rasmussen bi tuôm ho\ng khua knu\k kna Tây Ban Nha Mariano Rajoy, khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao Garcia Margallo leh ana\n khua phu\n bruă l^ng kahan Pedro Morenes. Mta bruă phu\n năng mđing hlăm du\m klei bi tuôm anei ana\n jing, boh klei ti Apganistan, kyua Tây Ban Nha tuôm [ua\n leh amra kriê kjăp klei tio\ nao l^ng k’han ti ala ]ar yu\ dhu\ng châu Á anei yap jing klei [ua\n rơ\ng leh ho\ng NATO truh kơ thu\n 2015.

 

- Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n pro\ng Êpul dlăng mnuih ngă bruă quốc tế ( ILO) gưl tal 103 mko\ mjing mơ\ng hruê 28/5 truh kơ hruê 12/6 ti Geneva ala ]ar Thuỵ Sĩ, khua dla\ng phu\n bruă mnuih ngă bruă – k’han êka êkeh leh ana\n mnuih knap m`ai Phạm Thị Hải Chuyền m`ă klă: Việt Nam nao ai êdi ho\ng klei m^n mjing mơ\ng ILO hlăm bruă mko\ mjing 1 hdra\ bi k[^n kơ klei nao hiu dôk mtăp mđơr. Bruă mtru\t mjhar leh ana\n ra\ng mgang klei găl bruă mă hơ^t kjăp kơ mnuih ngă bruă hriê dôk jing mta k`ăm tal êlâo mơ\ng Việt Nam leh ana\n dưi hluê nga\ ho\ng brua\ rue# ênu\m leh ana\n mđ^ klei hluê ngă djo\ hdră bhiăn. Việt Nam nao ai ho\ng du\m klei g^r ktưn ai ILO k`ăm ra\ng mgang klei dưi leh ana\n boh tu\ dưn na\ng djo\  mơ\ng mnuih ngă bruă.

 

- Mrâo anei, knu\k kna l^ng k’han Thái Lan arưp aram mă kơ\ng leh ana\n suôt mđue# phung ngă bruă mơ\ng ala ta] êngao mu\t dôk soh ho\ng hdră bhiăn. Mnuih ngă bruă Campuchia, Myanmar leh ana\n Lào hlăk ngă brua\, đru mguôp leh yuôm bhăn kơ bruă duh mkra Thái Lan, mse\ si bruă trah mă kan hdang, bruă ngă lo\ hma, ru\ mdơ\ng, [ia\dah lu mnuih hlăm ênoh anei amâo mâo hră mơar dưi brei ngă brua\ ôh.

 

- Hluê si hră hâo hưn knơ\ng bruă ksiêm dlăng leh ana\n răng mgang klei ruă Mi ( CDC) hưn mthâo hruê 10/6, ti Mi mâo êbeh 29 êkla\k ]ô mnuih djo\ klei ruă m’iêk [ê` hra, boh nik gơ\ 1/4 hlăm ênoh ana\n amâo mâo thâo ôh pô hlăk djo\ klei ruă anei. M’iêk [ê` hra jing klei ruă hu^ hyưt dưi ksiêm dlăng hluê klei kpư\ mgei asei mlei, klei bhia\n huă [ơ\ng, hnơ\ng ba yua insulin djo\ guôp leh ana\n mnăm êa drao ]ia\ng mhro\ hnơ\ng [ê` hra hlăm êrah. 1 kdrê] yuôm bhăn hlăm klei ksiêm dlăng klei ruă m’iêk [ê` hra ana\n jing mhro\ du\m klei hu^ hyưt djo\ tuôm kơ klei ruă  kboh êran mkăn, mse\ si klei ruă êrah đ^, cholesterol đ^ leh ana\n mhro\ [ia\ klei dju\p hăt. Klei ruă m’iêk [ê` hra lo\ hu^ hyưt ba truh du\m klei ruă kjham mkăn, hlăm ana\n m’măt ala\, ruă kboh, êbuh đ^, awa\t boh [leh.