Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti ]ar Đồng Nai, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang nao ]ua\ lehana\n ksiêm dlăng brua\ knua\ ti alu\ wa\l Duh mkra Long Đức, kdriêk Long Thành, Hdră brua\ duh mkra Long Đức mâo knơ\ng brua\ Long Đức duh bi liê, mb^t ho\ng du\m knơ\ng brua\ Nhật Bản lehana\n Việt Nam bi mguôp prăk mko\ mjing, ba yua ]ia\ng mâo iêu jak lu klei duh mkra hla\m brua\ tuh tia. Ti anôk ma\ brua\ ana\n, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang, lehana\n phung duh bi liê mơ\ng Nhật Bản, lehana\n ]ar Đồng Nai mâo leh klei akâo mghaih msir du\m brua\ adôk gun kpăk ho\ng phung duh bi liê, k`ăm ]ia\ng po\k êlan pral đruh phung duh bi liê mơ\ng Nhật Bản hriê ma\ brua\ ho\ng klei kjăp, mđ^ kyar alu\ wa\l duh mkra anei, lehana\n lo\ ksiêm duah, lehana\n duh bi liê du\m alu\ wa\l duh mkra mkăn hluê knhuah leh tu\ jing, đru mđ^ kyar du\m kdrăp pioh kơ brua\ duh mkra ti Việt Nam. Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang ]ih pioh du\m klei akâo lehana\n bi kla\ Việt Nam srăng mjing klei găl h^n kơ phung duh bi liê mơ\ng ala ta] êngao kơ Việt Nam.

 

- Tu\ ư ho\ng asa\p jak iêo mơ\ng Khua knu\k kna Bỉ Elio Di Rupo, Khua Knơ\ng brua\ C|âu Âu Manuel Barroso, Khua knu\k kna Đức Angela Mekel, Khua knu\k kna Italia Matteo Renzi leh ana\n Giáo Hoàng Francis, aguah mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng dja\ ako\ êpul bi ala gưl dlông Việt Nam kla\ s^t nao c\hưn kơ Ala mtao Bỉ, Êpul hgu\m C|âu Âu (EU) leh ana\n Đức mơ\ng hruê 13 truh kơ hruê 15/10/2014, nao kơ anôk bi k[^n gưl dlông Á - Âu tal 10 ( ASEM 10 ) ti Milan, Italia mơ\ng hruê 16 – 17/10/204 leh ana\n nao c\hưn kơ Sang Yang Vatican  hla\m hruê 18/10 kơ ana\p. Gưl nao c\hưn dla\ng kơ Êpul hgu\m C|âu Âu, Bỉ, Đức, nao kơ anôk bi k[^n gưl dlông ASEM 10 leh ana\n nao c\hưn kơ Sang Yang Vatican ti Italia mơ\ng Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng sra\ng đru mguôp brua\ knua\, knhuih khưm mơ\ng Việt Nam hla\m anôk k[^n quốc tế mb^t ana\n hyua\ kja\p h^n  klei bi đa\o knang hla\m brua\ kđi c\ar, mtru\t mđ^  klei bi hgu\m kluôm ênu\m, s^t êdi kla\ klơ\ng hla\m du\m mta brua\ plah wah Việt Nam ho\ng du\m ala c\ar, amâo djo\ kno\ng ba klei tu\ dưn s^t êm^t kơ du\m t^ng đuic\ ôh, [ia\ lo\ đru mguôp kơ klei êđa\p ênang, h’^t kja\p leh ana\n đ^ kyar mdro\ng sa\h hla\m kr^ng wa\l leh ana\n dlông ro\ng la\n.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nam, Phu\n brua\ êlan klông du\ mdiăng hgu\m ho\ng ]ar Hà Nam mko\ mjing knăm mphu\n ru\ mkra êlan dơ\ng pro\ng mrô 1 kdrê] găn [uôn pro\ng Phủ Lý. Blu\ hrăm ti anôk phu\n ru\ mkra kdrê] êlan anei, K’ia\ng khua knu\k kna Hoàng Trung Hải bi mni kơ brua\ mkra êlan găn leh sa hlăm du\m alu\ wa\l dôk hlăm êlan phu\n mơ\ng Dưr kơ Dhu\ng, boh nik hlăm brua\ ngă tui si hdră brua\ BOT ]ia\ng bi hro\ klei ktro\ kơ ngăn prăk duh bi liê, ]ia\ng dưi mâo djăl êlan klông jăk mse\ si ara\ anei. K’ia\ng khua knu\k kna mta\ kơ phung duh bi liê, phung mkra êlan tuh êyuh êpul ngă brua\, mnơ\ng ngă brua\ ]ia\ng rơ\ng êlan mkra mjing mâo klei kjăp lehana\n djo\ ho\ng hruê k]ah, alu\ wa\l mse\ mơh mghaih msir bi pral rơ\ng dưi mâo anôk kơ êpul mkra êlan, ma\ brua\ hlăm klei êđăp ênang, ho\ng klei găl ênưih kơ jih jang brua\ mkra êlan.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Êpul hgu\m du\m Êpul hgu\m brua\ khoa học leh ana\\n Kỹ thuật Việt Nam, Trung ương Đoàn êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh, Phu\n brua\ Khoa học leh ana\n Công nghệ, Phu\n brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô hria\m mko\ mjing klei k[^n w^t dla\ng leh ana\n pa\h brei klei pa\h mni klei bi lông m^n mjing phung hđeh êla\k êdam êra kluôm ala tal 10. Blu\ hra\m ti anôk k[^n pa\h brei klei pa\h mni, Nguyễn Thiện Nhân, Khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, Khua dla\ng Knơ\ng brua\ Mặt trận tổ quốc Việt Nam h’êc\ hmưi kơ phung pô m^n mjing mơ\ng 105 klei m^n mjing mâo ma\ klei pa\h mni thu\n anei, hla\m ana\n mâo 5 klei pa\h mni mrô 1, 10 klei pa\h mni mrô 2, 30 klei pah mni mrô 3 leh ana\n 60 klei pa\h mni mtru\t mđ^ ai. Dla\ng myuôm kơ du\m klei m^n mjing mko\ mjing klei bi lông mơ\ng Anôk mko\ mjing, Nguyễn Thiện Nhân bi mni kơ du\m êpul hgu\m alu\ wa\l, du\m brua\ Đoàn c\ar, [uôn pro\ng, du\m Knơ\ng brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô hria\m, Anôk brua\ khua sang hra\, phung nai mtô, phung am^ ama hđeh hria\m hra\ mjing leh klei ga\l wa\t kơ ai tiê  klei m^n, mnơ\ng dhơ\ng c\ia\ng kơ phung hđeh dưi duah ksiêm mđing leh ana\n mđ^ lar klei thâo mơ\ng pô hluê nga\ klei bi lông.

                                                   

- {ri bi hdơr 84 thu\n hruê mko\ mjing Êpul hgu\m phung ngă lo\ hma Việt Nam (14/10/1930 – 14/10/2014), Êpul hgu\m phung ngă lo\ hma ]ar Lâm Đồng mko\ mjing leh mmông bi mguôp kơ klei: “Awa Hô ho\ng phung nga\ lo\ hma”. {ri wưng anei, Dhar brua\ g^t gai gưl dlông Đảng Cộng sản Việt Nam mđup brei leh mêđai bi hdơr “Kyua brua\ mko\ mjing Đảng” kơ Trần Duy Việt, jing khua kia\ kriê, Đinh Công Lý k’ia\ng khua êpul hgu\m phung ngă lo\ hma ]ar Lâm Đồng, kyua mâo leh lu klei duh myơr kơ brua\ mko\ mjing Đảng wưng leh êgao, Êpul hgu\m phung ngă lo\ hma Việt Nam mđup brei mêđai bi hdơr “Kyua brua\ phung ngă lo\ hma Việt Nam” kơ 19 ]ô mâo leh klei đru mguôp pro\ng hla\m brua\ lo\ hma, lehana\n êpul hgu\m phung ngư lo\ hma Việt Nam. Dhar brua\ kia\ kriê phung ngă lo\ hma ]ar Lâm Đồng ăt mđup brei hra\ pah mni kơ 1 êpul, lehana\n 2 ]ô mnuih mâo leh klei tu\ kdlưn hla\m brua\ ]ih mkra hdruôm hra\ “H[uê ênuk êpul hgu\m brua\ lo\ hma lehana\n mko\ mjing brua\ knua\ Êpul hgu\m phung ngă lo\ hma ]ar Lâm Đồng wưng thu\n 1930 – 2013”.

 

- Klei bi mje\ mjuk brua\ dhar kreh Hội An- Nhật Bản phu\n tal êlâo sra\ng mko\ mjing ti [uôn pro\ng Osaka, ala c\ar Nhật Bản hla\m 2 hruê, mơ\ng hruê 18 – 19/ 10/2014 kơ ana\p. Hluê ana\n, êpul nga\ brua\ mơ\ng [uôn pro\ng Hội An, c\ar Quảng Nam mâo 35 c\ô nghệ sĩ, phung abi ala kơ du\m anôk brua\ êdah kdlưn leh ana\n mnuih Nhật Bản hla\k dôk hd^p leh ana\n nga\ brua\ ti Hội An sra\ng hluê nga\ Kna\m m’ak Sakai tal 41 thu\n 2014 ti [uôn pro\ng Osaka, ala c\ar Nhật Bản. Brua\ bi mje\ mjuk Dhar kreh Hội An - Nhật Bản tal 12 mko\ mjing ti Nhật Bản c\ia\ng bi mđ^ klei bi mje\ hgu\m, mje\ mjuk plah wah 2 t^ng, mb^t ana\n bi hdơr 15 thu\n {uôn pro\ng đưm Hội An – Nga\n c\uê pioh Dhar kreh dlông ro\ng la\n leh ana\n 5 thu\n Cù Lao Chàm, Hội An dưi tu\ yap jing Wa\l êwa hd^p dlông ro\ng la\n.

-Tlam mbruê, Sang hđeh êlăk ]ar Bình Thuận mâo mko\ mjing leh knăm ksiêm w^t klei bi lông ]ih ka] rup mâo ana\n: “Gru ka] mơ\ng phung hđeh” gưl 13. Klei bi lông ka] rup anei jing brua\ kreh mko\ mjing jê` jê` dua thu\n sa blư\, k`ăm bi hriăm mbo\, thâo [uh phung hđeh mâo klei thâo ]ih ka] rup ]ar Bình Thuận. Ti anôk bi lông anei, phung hđeh păn kjăp ako\ klei bi lông, bi lông ho\ng jih ai tiê klei thâo pô, ho\ng du\m mnơ\ng yua hla\m klei bi lông mse\ si: Giê ka] kulơr, giê ka] ju\, êa kulơr, kpu\ng kulơr…phung hđeh mâo bi êdah leh ho\ng klei mbrua\ rup di`u mkra bi êdah kơ klei khăp kơ lăn ]ar, klei khăp găp djuê, sang hra\ lehana\n djăp brua\ hlăp mbul êjai thu\n dôk hđeh.

 

- Truh kơ ara\ anei, Hdra\ brua\ ru\ mkra Sang ma\i msir mkra dja\h kha\ng ti kdriêk plao ks^ Lý Sơn, c\ar Quảng Ngãi ho\ng pra\k duh bi liê truh 22 êklai pra\k mâo hnơ\ng dưi msir mkra 15 tôn dja\h djâo hla\m sa hruê mlam nga\ rue# leh mâo 80% ênoh brua\. Anôk brua\ ru\ mkra hla\k dôk mko\ dưm kpur c\uh dja\h, ma\i kt^t  leh ana\n ma\i hdei mgei, g^t ktưn truh krah mlan 11 kơ ana\p sra\ng lông bi êran. Anei jing sang ma\i mơ\ng Hdra\ brua\ mko\ mjing gru hmô kriê dla\ng mguôp kluôm msir mkra dja\h djâo kha\ng kơ du\m plao ks^ lông ba nga\ ti plao ks^ Lý Sơn. Knu\k kna kdiêk plao ks^ Lý Sơn mko\ mjing leh êpul duah hrui m[^n, du\ mdia\ng leh ana\n msir mkra dja\h djâo kha\ng ti plao ks^ Lý Sơn c\ia\ng Sang ma\i nga\ brua\ mđ^ lar klei tu\. 

 

  Kei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin mtru\n asa\p kơ du\m êbâo ]ô l^ng k’han dôk ngă pôih kđông giăm knông ho\ng Ucraina lo\ w^t kơ pôih kđông phu\n di`u. Knơ\ng klei mrâo Interfax leh ana\n Ria Novosti mơ\ng Nga ]ih hluê si asa\p Dmittry Peskov, pô blu\ bi ala mơ\ng Khua mil ]hil Vlađimir Putin brei thâo; hlăm brô 17.600 ]ô l^ng k’han ti alu\ wa\l Rostov amra w^t kơ pôih kđông phu\n leh bi rue# bruă hriăm bi blah ti alu\ wa\l anei. Asa\p mtru\n ba mđue# l^ng k’han mâo Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin hưn mdah êlâo kơ klei `u bi mtuôm ho\ng Khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko, m^n t^ng amra mko\ mjing hlăm hruê 17/10 ana\p truh. Anei jing klei bi mtuôm tal êlâo plah wah 2 ]ô khua g^t gai yap mơ\ng hlăk mlan 8 mrâo êgao, mko\ mjing êngao klei bi k[^n gưl dlông Á- Âu (ASEM) mko\ mjing ti [uôn pro\ng Milan ala ]ar Italia.

 

- Hruê mbruê, Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery truh leh kơ Cairô ala ]ar Ai Cập nao kơ Klei bi k[^n trông ]hai kơ bruă đru mguôp prăk c\ia\ng đru lo\ w^t mko\ mkra kr^ng Gaza. Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao John Kery iêo mthưr du\m t^ng hluê ngă 1 klei [ua\n rơ\ng mrâo ]ia\ng mâo klei êđăp ênang kơ Trung Đông. Ti anôk bi k[^n, Khua phu\n bruă Mi John Kery hưn mthâo hnư đru brei 212 êklăk đôlar Mi k`ăm đru kơ kr^ng Gaza jhat rai. John Kery la] sơnei: Palestin ]ia\ng kơ klei đru brei mtam, kyua bruă đru mnuih knap m`ai jing klei lông dla\ng “ pro\ng êdi”, “ mnuih [uôn sang Gaza ]ia\ng êdi kơ klei đru brei”.

 

- Hluê si khua g^t gai l^ng kahan mnuih Kurd hlăk blah ngă ti Kobani ala ]ar Syria, phung djă phao ktuang hlăm êpul Knu\k kna Islam (IS) tio\ nao thiăm l^ng k’han leh ana\n êdeh msei, knong ksu\ng mblah wa\l krah anei. Bi êpul kahan mnuih Kurd amâo mâo tu\ mă ya klei đru mơ\ng êngao ôh, hlăk êjai tu\ klei lui] liê lu hlăm 3 hruê kăm bi blah mrâo êgao. Knơ\ng klei mrâo Reuters ]ih hluê si asa\p khua g^t gai l^ng kahan mnuih Kurd brei thâo; du\m klei bi blah hlăm [uôn pro\ng ngă kơ êdeh phiơr dleh mnah djo\ anôk k`ăm hlăm êpul Knu\k kna Islam. Khă sơnăn, êpul kahan mnuih Kurd hlăk dôk blah ngă ti Kobani hruê mbruê ăt iêu mthưr êpul hgu\m mơ\ng Mi djă ako\ mđ^ ktang h^n klei mnah mple\ ]ia\ng mkhư\ gang êpul Knu\k kna Islam (IS) plah mhiă wa\l krah.

 

- Hruê mbruê, mnuih [uôn sang Bolivia nao mple\ hră ruah khua mil ]hil. Hluê si t^ng, khua mil ]hil hlăk păn bruă Evo Morales amra mâo klei tu\ dưi. Du\m anôk mple\ hră po\k [a\ng mơ\ng 8 m’mông aguah  truh kơ 4h tlam( hluê m’mông alu\ wa\l) leh ana\n boh tu\ dưn tal êlâo sra\ng dưi hưn mthâo hlăm knhal jih hruê, tui hluê ho\ng êbeh 70% ênoh hră mple\ mâo ksiêm yap. Êlâo kơnăn, du\m klei mđing hmư\ klei m^n mnuih [uôn sang brei [uh lu mnuih [uôn sang Bolivia nao ai ho\ng Evo Morales lo\ dơ\ng g^t gai ala ]ar anei.

 

- Phu\n bruă êa drao Nga hruê mbruê brei thâo; phung ngă bruă kreh knhâo ala ]ar anei hlăk mđ^ kyar 3 mta vaccin mdrao klei ruă Ebola. W^t la] klei êmuh mơ\ng hdră mđung rup, Khua phu\n bruă êa drao Nga Veronika Skovorsova brei thâo; du\m mta vaccin anei amra ba yua hlăm wang 6 mlan kơ ana\p.

 

- Hruê mbruê, ang^n êbu\ Vongfong lo\ dơ\ng tuh nao t^ng kơ Kagoshima ]ar knhal Yu\ Nhật Bản ngă hjan pro\ng leh ana\n ang^n ktang, ngă gun kpăk klei găn êrô hla\m êlan klông leh ana\n êlan klei pui kmlă. Êlâo kơnăn, hruê 11/10, ang^n êbu\ Vongfong ho\ng ai ang^n ktang 180km hlăm 1 m’mông tuh nao hlăm plao ks^ Okinawa ngă 35 ]ô mnuih êka. Knơ\ng bruă đăo knăl yan adiê Nhật Bản brei thâo: ang^n êbu\ Vongfong hlăm hruê anei amra tuh nao truh kơ [uôn pro\ng phu\n Tokyo leh ana\n [rư\ êdu awa\t hla\k tuh nao truh kơ lăn hang. Phung khua êmua Nhật Bản mtru\n asa\p hưn răng kơ klei klưh lăn leh ana\n djiê pui kmlă kyua klei pui kmlă tloh he\ ti du\m anôk ang^n êbu\ nao ga\n.