Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Quốc hội, k’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân drông leh Adriano Do Nascimento, k’ia\ng khua Quốc hội Timor Leste dja\ ako\ êpul dhar brua\ hdră bhiăn, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mơ\ng Quốc hội Timor Leste hlăk hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Hơê] hmưi kơ dum boh tu\ dưn knu\k kna lehana\n mnuih [uôn sang Timor Leste mâo leh hlăm wưng êgao, k’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân bi kla\, Việt Nam dlăng myuôm nanao klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t ho\ng du\m ala ]ar hlăm alu\ wa\l, hlăm năn mâo Timor Leste, srăng đru ho\ng du\m klei thâo pô hlăm brua\ ru\ mdơ\ng lehana\n mđ^ kyar lăn ]ar. Kơ klei mje\ mgiăm plah wah dua Quốc hội, k’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân ]ang hmăng mtru\t mđ^ klei mje\ mgiăm lu mta brua\ ho\ng Quốc hội Timor Leste, lo\ dơ\ng po\k mlar klei hgu\m hlăm brua\ mko\ mjing hdră bhiăn, bi je\ êrô êpul gưl dlông, kơ brua\ knua\ plah wah du\m dhar brua\.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk brua\ Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ ngao, K’ia\ng khua knu\k kna, khua Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Ming drông c\hưn leh ho\ng Sarakiart Sathiratha, khua dla\ng Êpul hgu\m Msir mghaih bi hlai leh ana\n Êđa\p ênang c\âu Á. Ti mmông drông c\hưn, k’ia\ng khua knu\k kna, khua Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh ư ai ho\ng gưl hriê c\hưn  nga\ brua\ mơ\ng Sarakairt ti Việt Nam, dla\ng myuôm kơ brua\ Msir mghaih bi hlai leh ana\n Êđa\p ênang C|âu Á leh ana\n asei `u pô hla\m brua\ đru du\m knu\k kna ti C|âu Á msir mghaih êđa\p ênang du\m klei bi kuan mmia\, đru mguôp mtru\t mđ^ klei êđa\p ênang leh ana\n h’^t kja\p hla\m kr^ng wa\l. Sarakairt, Khua dla\ng brua\ Msir mghaih bi hlai leh ana\n Êđa\p ênang C|âu Á tu\ ư hdra\ msir mghaih ho\ng hdra\ êđa\p ênang mơ\ng Việt Nam hla\m klei kơ êa ks^ Ngo\, bi mkla\ jing sa êpul brua\ êngao knu\k kna quốc tế mdê hja\n, Msir mghaih bi hlai leh ana\n Êđa\p ênang C|âu Á sra\ng g^r jih ai mâo du\m klei đru mguôp s^t êdi hla\m klei mtru\t mđ^ msir mghaih bi hlai leh ana\n msir ho\ng klei êđa\p ênang hluê djo\ ho\ng hdra\ bhia\n quốc tế du\m klei bi mmia\ ti C|âu Á lac\ mb^t leh ana\n ti êa ks^ Ngo\ lac\ hja\n.

 

- Mơ\ng hruê 11 – 18/8, êpul bi ala gưl dlông Đảng Cộng sản Việt Nam mâo aduôn Hà Thị Khiết, khua dhar brua\ đru ]ung ba mnuih [uôn sang gưl dlông dja\ ako\ mâo leh gưl nao ]hưn kơ 3 ala ]ar ti Châu Âu jing Hungary, Áo, lehana\n Czech. Gưl nao ]hưn anei k`ăm mđ^ h^n klei hgu\m plah wah Đảng Cộng sản Việt Nam ho\ng du\m đảng ti du\m ala ]ar. Hlăm dua hruê ma\ brua\ tal êlâo ti Hungary, êpul mâo leh klei bi tuôm ho\ng mnuih Việt Nam hd^p mda ti ana\n, lehana\n ma\ brua\ ho\ng phung khua kia\ kriê du\m Đảng ti Hungary. Ti anôk bi tuôm, Hà Thị Khiết mb^t ho\ng phung khua kia\ kriê Đảng Yang [uôn Hungary mâo leh klei bi trông ]hai kơ boh klei mđ^ kyar mơ\ng grăp ala ]ar, lehana\n tui duah du\m hdră mtru\t mđ^ klei hgu\m plah wah dua Đảng, kyua klei tu\ dưn mb^t kơ mnuih [uôn sang dua ala ]ar. Êngao ana\n, êpul ăt mâo mmông ma\ brua\ ho\ng phung knua\ druh anôk brua\ bi ala knu\k kna Việt Nam ti Hungary, ksiêm dlăng klei hd^p mda mnuih Việt Nam ti anei.

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Anôk g^t gai Yu\ Dưr, Anôk g^t gai Dap Kngư leh ana\n Phu\n brua\ lo\ hma – Mđ^ kyar kr^ng [uôn sang mko\ mjing klei bi k[^n kơ mnuih [uôn sang hriê dôk amâo mâo ôh hra\ m’ar, da\p dưm anôk dôk kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng Yu\ Dưr leh ana\n Dap Kngư. Blu\ hra\m g^t gai bi k[^n, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc m`a\ kla\: mnuih [uôn sang hriê dôk amâo mâo ôh hra\ m’ar mâo leh klei bi mlih ja\k ho\ng hnơ\ng [rư\ hro\ hluê ho\ng thu\n. Đa go\ êsei nao dôk leh ti anôk dôk mrâo, [rư\ mâo klei hd^p h’^t. Hla\m brô 80% mnuih hriê dôk amâo mâo ôh hra\ m’ar mâo knu\k kna alu\ wa\l anôk nao dôk kriê dla\ng. Kha\ sna\n, a\t adôk klei ka djo\ ho\ng du\m êbâo go\ êsei ka mâo da\p ôh anôk dôk h’^t hla\m kr^ng wa\l c\ua\l mka\, nga\ truh klei amâo ja\k mse\ si bi rai dliê, ư\ êpa, [un knap, nga\ klei hlơr mmơr ho\ng mnuih [uôn sang ti anôk di`u nao dôk. Ho\ng boh klei anei, du\m phu\n dhar brua\, alu\ wa\l c\ia\ng bi duah mta phu\n nga\ truh klei lac\ kơ dlông leh ana\n mâo hdra\ msir bi djo\ leh.

 

- Aguah mbruê, êpul ma\ brua\ mơ\ng dhar brua\ Duh mkra Gưl dlông mâo Đinh Văn Cương, k’ia\ng khua dhar brua\ duh mkra Gưl dlông ngă khua êpul mâo leh mmông ma\ brua\ ho\ng dhar brua\ kia\ kriê brua\ Đảng, lehana\n Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Daklak. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, k’ia\ng khua dhar brua\ duh mkra gưl dlông Đinh Văn Cương bi myuôm du\m klei g^r mơ\ng Đảng bộ lehana\n brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l hlăm brua\ bi hơ^t leh ana\n [rư\ [rư\ mđ^ klei hd^p mda mnuih [uôn sang, kơ klei duh mkra ala [uôn, lehana\n rơ\ng kjăp kơ brua\ răng mgang klei êđăp ênang kr^ng lăn Dap Kngư wưng thu\n 2001 – 2010 mơ\ng phu\n brua\ kđi ]ar (Gưl 9). Du\m klei akâo mơ\ng alu\ wa\l, êpul ma\ brua\ srăng bi klin lehana\n yap anei jing brua\ yuôm bhăn kăp k]e\ kơ Đảng, Knu\k kna ksiêm dlăng, mlih mkra klei bhiăn, hdră êlan bi djo\ guôp h^n ho\ng klei jing s^t hlăm wưng kơ ana\p.

 

- Hruê mbruê, êpul bruă ktuê dlăng Anôk bruă g^t gai kr^ng Dap Kngư ngă bruă ho\ng ]ar Lâm Đồng, ksiêm ktuê dlăng bruă hluê ngă hdră mtru\n kriê dlăng, răng mgang, mđ^ kyar dliê hla\m c\ar. Hla\m du\m thu\n êgao, brua\ mđ^ kyar dliê lo\ dơ\ng mâo c\ar Lâm Đồng mđing dla\ng, mơ\ng thu\n 2009 – 2013 kluôm c\ar Lâm Đồng mâo ba pla leh ana\n lo\ bi hlua\ mda dliê tul  26.500 ha. Blu\ hra\m ti mmông nga\ brua\, Phạm S, k’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng lac\ snei: Lâm Đồng a\t hla\k tuôm ho\ng klei dleh dlan, gun kpa\k hla\m klei hluê nga\, ra\ng mgang dliê. Klei koh druôm bi rai dliê, du\ mdia\ng mnơ\ng hla\m dliê soh ho\ng hdra\ bhia\n ti kdriêk Da\ Huai, Da\ Teh, Cát Tiên leh ana\n du\m kr^ng sia\ knông ho\ng Bình Thuận a\t adôk dleh dlan. Kha\ gơ\ du\m Knơ\ng brua\ djo\ tuôm mđ^ leh lu hdra\ bi mkhư\, [ia\ boh klei nga\ soh a\t ka dưi msir jih mơh.

 

- Aguah mbruê, Dhar brua\ kia\ kriê kr^ng Yu\ kwar Dhu\ng hgu\m ho\ng sang hra\ ala ]ar ksiêm hriăm kơ brua\ kđi ]ar Hồ Chí Minh, lehana\n knơ\ng brua\ Đảng ]ar Sóc Trăng mko\ mjing leh klei bi tuôm ho\ng 150 ]ô phung bi ala jing phung khua kia\ kriê, phung ngă brua\ hla\m du\m sang yang ]ar Sóc Trăng. Klei bi tuôm anei k`ăm hâo hưn truh kơ phung bi ala kơ boh klei brua\ klei đăo, boh tu\ dưn mơ\ng du\m hdră êlan klei đăo mơ\ng Đảng, lehana\n Knu\k kna drei hlăm wưng leh êgao, mơ\ng năn ]ang hmăng dưi mđing hmư\ klei blu\ mơ\ng phung bi ala mjing knơ\ng kơ klei kăp k]e\, akâo kơ Đảng, Knu\k kna bi kia\ kriê, g^t gai brua\ klei đăo [rư\ hruê mâo klei tu\ dưn, kla\ mnga] h^n.

                                                                                                              

- Hluê si klei t^ng yap mơ\ng Bảo hiểm Xã hội ]ar Gia Lai, kluôm ]ar Gia Lai mâo 19 êbâo go\ êsei giăm [un ho\ng giăm 87 êbâo ]ô mnuih ]ia\ng kơ mâo hră bảo hiểm mdrao mgu\n, truh 6% ênoh mnuih [uôn sang mơ\ng ]ar, ênoh mnuih giăm [un ti Gia Lai blei bảo hiểm mdrao mgu\n đ^ h^n mkă ho\ng du\m thu\n êlâo dih kyua mâo klei mđing dlăng mtru\n lu hdră êlan đru brei, mâo klei găl êlưih pioh blei bảo hiểm mdrao mgu\n. Khă sơnăn, anei ăt jing ênoh mrô [ia\ mơh mkă ho\ng klei [uh mơ\ng klei nao ksiêm dlăng mnuih giăm [un ti 17 kdriêk, [uôn pro\ng hlăm ]ar mơ\ng bruă dlăng mnuih ngă bruă, k’han êka êkeh leh ana\n yang [uôn.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Tlam mbruê, klei bi k[^n grăp thu\n gưl tal 40 leh ana\n klei bi k[^n pro\ng tal 13 mơ\ng knơ\ng bruă mđ^ kyar hdră mđung asa\p- mđung rup châu Á- Thái Bình Dương (AIBD) mphu\n po\k leh ti [uôn pro\ng phu\n Phnom Pênh ala ]ar Campuchia. Blu\ hrăm mphu\n po\k klei bi k[^n, k’ia\ng khua knu\k kna Campuchia Sok An bi myuôm, du\m klei bi k[^n mko\ mjing hlăm 3 hruê mơ\ng hruê 13 truh kơ hruê 15/8 mâo klei tu\ dưn yuôm bhăn hlăm bruă bi hơ^t kjăp ai tiê hgu\m mguôp leh ana\n đru hgu\m plah wah phung ngă bruă mđung asa\p, mđung rup hlăm alu\ wa\l. K’iăng khua knu\k kna Campuchia đăo knang klei bi k[^n amra đru hgu\m mđ^ hnơ\ng thâo hdră mđung asa\p, mđung rup ti alu\ wa\l châu Á-Thái Bình Dương, hluê ngă tliêr kjăp du\m boh tu\ dưn, klei kla\ mnga] leh ana\n pral mơ\ng bruă klei mrâo.

 

- Hra\ klei mrâo Saechsische Zeitung mơ\ng Đức hruê mbruê hưn mthâo; khua knu\k kna Đức Angela Merkel mrâo iêo mthưr lo\ dơ\ng mko\ mjing du\m klei bi trông ]hai ho\ng khua mil ]hil Nga Vladimir Putin, amâo uê` kơ du\m asa\p mtru\n bi kmhal mơ\ng êgar Yu\ k`ăm kơ Nga ]ia\ng msir mghaih klei ru\ng răng ti Ucraina. Blu\ hrăm ti ana\p phung ]ih klei mrâo, khua knu\k kna Đức Angela Merkel m`ă klă: “ Hmei hlăk g^r ktưn êdi ]ia\ng đăm nga\ bi rai du\m klei bi trông ]hai ho\ng khua mil ]hil Nga amâo uê` kơ du\m asa\p mtru\n bi kmhal”, mb^t ana\n m`ă klă sơnei: khua g^t gai anei mtru\t mjhar mko\ mjing du\m klei bi blu\ hrăm ho\ng klei bi mko\ ho\ng Nga.

 

- Knơ\ng brua\ klei mrâo RT mơ\ng Nga hruê mbruê ]ih hluê si klei hâo hưn mơ\ng Liên hợp quốc brei thâo; ênoh mnuih djiê ti kwar Ngo\ Ucraina đ^ truh êbeh 2 êbâo ]ô mnuih leh ana\n êbeh 5 êbâo ]ô mnuih êka. Pô blu\ bi ala kơ knơ\ng bruă klei dưi êngiê anak mnuih Liên hợp quốc Cecile Pouilly brei thâo; grăp hruê mâo 60 ]ô mnuih êka, djiê hlăm klei bi blah ngă ti kwar Ngo\ ucraina. Hluê si aduôn Cecile Pouilly, ênoh anei mâo wa\t phung l^ng k’han Ucraina, êpul nah dih leh ana\n mnuih [uôn sang. Pô blu\ bi ala anei ăt brei thâo; anei jing ênoh mrô “t^ng yap tal êlâo”.

 

- Ai Cập hruê mbruê, mđ^ ktang brua\ kriê mgang klei êđăp ênang nah êngao sang hră k’han ksiêm ti [uôn pro\ng phu\n Cairo ala ]ar Ai Cập, anôk mko\ mjing klei phat mkra khua mil ]hil hđăp Hosni Mubarak. Mubarak thu\n 2012 ara\ng phat mkra ho\ng hnơ\ng krư\ kđăl jih klei hd^p, kyua klei soh bi mdjiê phung ngă griâo êđăp ênang hlăm klei bi ngă hlăk ako\ thu\n 2011. Mubarak ara\ng ]hal la] mâo lu klei soh mkăn, hưn lac\ klă hlăm gưl phat mkra hruê 13/8. Mubarak mâo leh klei bi kdơ\ng w^t tu\ jing ho\ng hră hưn lac\ klei soh thu\n 2012 leh ana\n gưl phat mkra lo\ mko\ mjing hla\m hruê mbruê leh lu bliư\ bi kdung he\.

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery mrâo anei brei thâo; ala ]ar anei hlăk ksiêm dlăng bruă mbe\ mđue# “mjê]” mnuih [uôn sang hlăk dôk kpăk đuôm krah klei bi mblah ngă ti du\m alu\ wa\l kr^ng ]ư\ ]hia\ng kwar Dưr Ira\c. Hluê si khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi John Kery, ala ]ar anei hlăk mguôp ho\ng klei g^r mơ\ng du\m ala ]ar êgar yu\, k`ăm đru Ira\c leh ana\n hlăk ksiêm dlăng du\m klei hro\ng ruah hdră ]ia\ng mbe\ mđue# mnuih [uôn sang. Ti ana\p klei mâo mjê] ara\ anei, Mi amra mâo du\m klei t^ng mka\ pral leh ana\n djo\.

 

- Nigieria bi klă mnuih tal 3 djiê kyua djo\ kman klei ruă Ebola. Knơ\ng klei mrâo Reuters hruê mbruê hưn mthâo: mnuih ruă mâo 36 thu\n, ngă bruă kơ 1 knơ\ng bruă hlăm dhar bruă êpul êya duh mkra du\m ala ]ar Tây Phi ( ECOWAS). Nigieria jing ala ]ar tal 4 mâo klei ruă Ebola, leh Liberia leh ana\n Siera Leon. Knơ\ng bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn ( WHO) mâo leh klei hưn răng êlâo kơ “Klei mâo mdê mdô” ti ana\p klei tưp lar pral mơ\ng klei ruă anei, ngă êbeh 1 êbâo ]ô mnuih ti Tây Phi djiê.