Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang drông leh aduôn Rose Iermia, Khua bi ala knu\k kna ala ]ar Grek hriê kkuh ]hưn mjưh rue# gưl păn brua\ ti Việt Nam. Ti anôk drông, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang bi myuôm klei Khua bi ala knu\k kna ala ]ar Grek hlăm wưng dôk ma\ brua\ ti Việt Nam, mâo đru mtru\t mđ^ leh klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t plah wah dua ala ]ar. Khua lăn ]ar m`a\, Việt Nam mpu\ kơ brua\ mtru\t mđ^ klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t ho\ng ala ]ar Grek, boh nik hlăm brua\ duh mkra, mnia mblei, duh bi liê lehana\n hgu\m brua\ kriê pioh knhuah gru dhar kreh…Khua lăn ]ar ]ang hmăng kơ Grek sa ai mtru\t brua\ bi trông ]hai kơ klei kuôl ka\ mnia mblei êngiê Việt Nam – Êpul hgu\m Châu Âu (EU). Đru mghaih msir du\m klei dleh dlan hla\m brua\ duh mkra ala ]ar Grek wưng leh êgao, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang la], klei dleh dlan ara\ anei jing kno\ng êjai lehana\n brua\ duh mkra ala ]ar Grek dơ\ng mâo leh klei bi mlih. Khua lăn ]ar m^n, hlăm wưng kơ ana\p dua nah mđ^ h^n klei bi je\ êrô khua êmua du\m gưl, lehana\n hgu\m kjăp hla\m du\m brua\ bi k[^n hlăm alu\ wa\l lehana\n dlông ro\ng lăn kyua klei mđ^ kyar mơ\ng grăp ala ]ar, lehana\n tar ro\ng la\n.

 

 

- Hruê anei, klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13 lo\ dơ\ng klei k[^n ho\ng lu mta brua\ yuôm bha\n. Aguah, Quốc hội nga\ brua\ ti sang k[^n pro\ng, hmư\ khua dla\ng Knơ\ng brua\ Quốc hội, Khua Knơ\ng brua\ pra\k nga\n, pra\k knu\k kna mơ\ng Quốc hội Phùng Quốc Hiển dla\ng mdah hra\ hlak mblang, ma\ klei blu\ mguôp mơ\ng phung bi ala Quốc hội kơ klei c\ih mkra Hdra\ mtru\n bi kah mbha pra\k knu\k kna Trung ương thu\n 2015; Hmư\ Khua hla\m Anôk dla\ng brua\ hra\ m’ar klei k[^n, K’ia\ng khua dla\ng Knơ\ng brua\ pra\k nga\n, pra\k knu\k kna mơ\ng Quốc hội Đinh Văn Nhã dla\ng mdah klei c\ih mkra Hdra\ mtru\n kơ kah mbha pra\k knu\k kna Trung ương thu\n 2015 leh ana\n trông bi mkla\ Hdra\ mtru\n. Hmư\ khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng hưn mdah kơ du\m mta klei kơ ma\ hra\ mple\ đa\o knang du\m phung mơ\ng Quốc hội ma\ hra\ mple \đa\o knang, Quốc hội bi mkla\ ana\n du\m phung mâo Quốc hội hluê nga\ ma\ hra\ mple\ đa\o knang. Knhal jih mmông aguah, Quốc hội bi trông ti Êpul kơ klei ma\ hra\ mple\ đa\o knang. Tlam Quốc hội nga\ brua\ ti sang k[^n trông kơ hdra\ êlan duh bi liê ru\ mkra Tac\ êdeh phiêr quốc tế Long Thành.

 

- Leh dua hruê ma\ brua\ ho\ng jih ai tiê, ho\ng klei pral, mlam mbruê, ti anôk brua\ bi k[^n ho\ng ta] êngao Mianmar, ti [uôn pro\ng phu\n Naypitaw, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng phung khua g^t gai hlăm ASEAN lehana\n du\m ala ]ar hgu\m nao ti anôk bi rue# klei bi k[^n Gưl dlông ASEAN gưl tal 25, lehana\n phung khua êmua gưl dlông hlăm ASEAN ho\ng du\m ala ]ar hgu\m. Ti du\m anôk bi k[^n, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng phung khua g^t gai ASEAN, lehana\n du\m ala ]ar hgu\m bi tu\ ư hyua\ kjăp h^n klei hgu\m brua\ ho\ng klei tu\ dưn djăp hdră ma\ brua\, bi mguôp klei duh mkra, klei mnia mblei lehana\n duh bi liê, bi hro\ êwang bi kpleh klei mđ^ kyar, lehana\n bi mguôp hlăm brua\ mdrơ\ng ho\ng klei lông dlăng ti ana\p. Du\m ala ]ar hgu\m dlăng klei hgu\m ho\ng ASEAN jing yuôm bhăn, [ua\n lo\ dơ\ng đru ASEAN mko\ mjing yang [uôn hluh lir ti thu\n 2015, lehana\n hluê nga\ hdră êlan ma\ brua\ truh kơ thu\n 2015, sa ai kơ ASEAN jing knơ\ng hla\m brua\ hgu\m kyua klei êđăp ênang, hơ^t kja\p lehana\n đ^ kyar.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk brua\ knu\k kna, Khua hla\m Phu\n brua\ kđi c\ar, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc g^t gai klei bi k[^n kơ klei po\k nga\ gru hmô “Sa [a\ng jang, sa bliư\ mdei”. Ti [a\ng jang knông la\n quốc tế Lao Bảo, c\ar Quảng Trị - Den - Sa Vanh hla\m ala c\ar Cộng hòa dân chủ nhân dân Lao. Blu\ hra\m klah c\u\n klei bi k[^n, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc bi mni dla\ng myuôm kơ du\m Phu\n dhar brua\ djo\ tuôm leh ana\n c\ar Quảng Trị g^r leh s^t êm^t mpra\p nga\ bi leh brua\ knua\, bohnik jing jar hdra\ bhia\n mơ\ng lu thu\n êlâo ka dưi hluê nga\ ôh. C|ia\ng dưi mâo hdra\ k`a\m ba yua gru hmô “ Sa [a\ng jang, sa bliư\ mdei ” ti [a\ng jang knông la\n Lao Bảo – Den – Savanh hla\m hruê 1/1/2015, K’ia\ng khua knu\k kna brei: du\m Phu\n dhar brua\ leh ana\n c\ar Quảng Trị bi mđ^ ai tiê pral thâo, s^t êm^t bi hgu\m ho\ng c\ar Savanakhet mơ\ng Lao, c\ia\ng bi trông kơ hdra\ po\k nga\ du\m ako\ brua\ kơ ru\ mkra brua\ nah gu\, kơ jar hdra\ bhia\n, hmao msir mtlaih du\m klei adôk dleh dlan gun kpa\k ho\ng ai tiê hur har pro\ng, g^r ktưn dôk kriê djo\ hruê mlan kc\ah lông ba yua leh ana\n mko\ mjing Klei bi k[^n mphu\n ba yua djo\ ho\ng klei leh bi tu\ ư mơ\ng 2 ala c\ar Việt Nam – Lao.

 

- {ri hruê phung nai Việt Nam hruê 20/11, tlam mbruê, Khua dhar brua\ mặt trận ]ar kwar Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nao ]ua\ sang hra\ gưl 3 Chuyên Hà Nội Amsterdam lehana\n Sang hra\ ksiêm hriăm kơ brua\ knơ\ng prăk Hà Nội. Bi blu\ hrăm ho\ng phung nai lehana\n hđeh hriăm hra\ sang hra\ gưl 3 Chuyên Hà Nội – Amsterdam kơ brua\ mjua\t bi hriăm phung mbrua\ mda asei kơ ala ]ar, Nguyễn Thiện Nhân mơ^t truh kơ phung nai lehana\n phung hđeh hriăm hra\ sang hra\ Chuyên hà Nội – Amsterdam klei mpu\ klei hdơr knga kơ du\m brua\ đru mguôp, klei săn asei mơ\ng phung nai. Bi êdah klei hơ\k mơak [uh phung hđeh hria\m hra\ mơ\ng sang hra\ mâo klei găl hria\m mjua\t mse\ ho\ng ala ta] êngao, Nguyễn Thiện Nhân ]ang hmăng kơ phung hđeh hriăm hra\ lo\ dơ\ng hriăm bi ja\k h^n g^r ep mjua\t, ho\ng jih ai tiê, thâo bi raih klei tuê, lehana\n tin học bi năng ho\ng ai tiê klei am^ ama lehana\n phung nai tuh êyuh leh. Lehana\n bi kla\: Phung hđeh dôk hlăm brua\ klam kơ lăn ]ar, ata\t lăn ]ar đ^ kyar, răng mgang kjăp knông lăn, păn kja\p dhar kreh djuê ana, brua\ jao pro\ng pr^n êjai drei `u\ kma ho\ng ta] êngao.

 

- C|ia\ng mpra\p kơ klei bi k[^n tal 11 mơ\ng Hội Đồng Nhân Dân c\ar Lâm Đồng gưl 8 ana\p anei, phung bi ala Hội Đồng Nhân Dân c\ar Lâm Đồng bi mtuôm leh ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang [uôn pro\ng Bảo Lộc, [uôn pro\ng Đà Lạt, kdriêk Đơn Dương, leh ana\n Đam Rông. Ti du\m anôk bi mtuôm, phung bi ala Hội Đồng Nhân Dân c\ar Lâm Đồng hưn mthâo ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang boh klei duh mkra yang [uôn mơ\ng c\ar mâo ba w^t hla\m thu\n 2014; hưn mthâo kơ mta klei leh ana\n hdra\ klei bi k[^n ana\p anei mơ\ng Hội Đồng Nhân Dân c\ar; mđing hmư\ klei blu\ mguôp leh ana\n klei c\ia\ng hmang mơ\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang.

 

- Hruê mbruê, Êpul ma\ brua\ mơ\ng knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar dak Nông mâo Nguyễn Thị Ngọc Lệ, k’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông dja\ ako\ klei ngă brua\ ho\ng phung khua g^t gai Knơ\ng brua\ êa drao gu\n ]ia\ng păn kjăp boh klei brua\ knua\ mơ\ng brua\ mdrao mgu\n hlăm 10 mlan thu\n 2014. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, Nguyễn Thị Ngọc Lệ mta\, hlăm wưng kơ ana\p, dhar brua\ êa drao gu\n bi leh jăk ênoh ]ua\n k]ah hlăm thu\n 2014, boh nik mđ^ h^n brua\ ru\ mdơ\ng sang êa drao pral mâo ba yua, pioh mdrao mgu\n mnuih [uôn sang. Mđ^ hnơ\ng kjăp brua\ mdrao mgu\n, boh nik hlăm gưl nah gu\ brei mâo klei mđing h^n, mguôp ho\ng brua\ ru\ mdơ\ng sang êa drao sa\, djăp ênoh ]ua\n ala ]ar, mguôp ho\ng brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo. Boh nik, dhar brua\ ăt jih ai tiê bi kjăp, mlih mkra, mđ^ knhuah dôk dơ\ng [ơ\ng hua\ jăk mơ\ng êpul knua\ druh nai aê êa drao, đru nga\ jăk brua\ răng mgang, dla\ng kriê klei suaih pral mnuih [uôn sang hlăm ]ar.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Israel srăng amâo mâo bi hgu\m ôh ho\ng Liên hợp quốc ]ia\ng ksiêm dlăng klei bi mblah ngă sui 50 hruê plah wah Israel leh ana\n Hamas mrâo êgao. Anei jing asa\p bi mklă mơ\ng pô blu\ bi ala kơ Knu\k kna Israel, Emmauel Nahshon, hlăm1 klei hưn mthâo ti ana\p phung ]ih klei mrâo hruê mbruê. Hluê si Emmauel Nahshon, Israel mâo he\ klei bi mkla\ mtru\n anei, kyua Khua g^t gai Knơ\ng bruă ksiêm dlăng mơ\ng Êpul hgu\m kriê mgang klei êđăp ênang Liên hiệp quốc mko\ mjing, mâo du\m klei asa\p blu\ dla\ng mse\ si ngă bi roh ho\ng Israel leh ana\n phung khua g^t gai Israel.

 

- Khua phu\n bruă mnia mblei Ấn Độ Nirmala Siharaman hruê mbruê brei thâo; Ấn Độ mâo leh klei bi tu\ ư ho\ng Mi djo\ tuôm kơ hdră bruă knu\k kna mkăp pioh mnơ\ng [ơ\ng huă, po\k êlan kơ bruă hluê ngă klei bi tu\ ư bruă mnia mblei kuôl kă ti Bali, Inđônêzia, hlăk thu\n dih, mâo he\ klei gun kpăk mơ\ng lu mlan ho\ng anei. Klei bi tu\ ư Bali, ala ]ar Inđônêzia kuôl kă hlăm mlan 12 thu\n dih, hluê ho\ng ana\n du\m ala ]ar hgu\m Knơ\ng bruă mnia mblei dlông ro\ng lăn [ua\n rơ\ng mjing klei găl hlăm bruă mnia mblei mnơ\ng [ơ\ng hua\ tar ro\ng lăn. Hluê si hdră mtru\n, truh kơ hruê 31/7/2014, du\m ala ]ar hgu\m Knơ\ng bruă mnia mblei dlông ro\ng lăn bi ba hưn mdah klei sa ai ho\ng brua\ mklă mklơ\ng hdră mtru\n kơ klei “kuôl kă `u\ kma”. Khă sơnăn, êdei kơnăn, Knu\k kna Ấn Độ arưp amâo srăng hluê ngă ôh klei bi tu\ ư Bali kuôl kă hlăk thu\n dih, kyua di`u [uh amâo mâo djo\ ai tiê ho\ng ya mta hlăk mâo hlăm du\m klei bi trông ]hai ]ia\ng mâo djăp mnơ\ng [ơ\ng huă.

 

- Êpul k’han knu\k kna Ucraina amâo mâo ôh klei m^n lăm lui sa asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang hla\m alu\ wa\l bi ngă ti kwar Ngo\ ala ]ar anei. Pô blu\ bi ala kơ l^ng k’han Ucraina Andriy Lysenko brei thâo: êpul nah dih mđ^ ktang klei ba nao l^ng k’han ti alu\ wa\l kwar Ngo\ jing klei bi êdah brei [uh: êpul nah dih ]ih mkra leh hdră kơ klei ksu\ng ngă mrâo. Khă sơnăn, Andriy Lysenko bi mklă s’nei: amâo mđing uê` kơ du\m klei g^r ktưn k`ăm bi rai klei bi tu\ ư mdei mtuh phao ktuang mơ\ng êpul nah dih ala ]ar anei, l^ng k’han knu\k kna srăng amâo mâo lăm lui ôh klei bi tu\ ư anei.

 

- Hruê mbruê, Êpul bruă êa drao dlông ro\ng lăn (WHO) hưn mthâo; yap truh kơ 9/11, dlông ro\ng lăn mâo 14 êbâo 98 ]ô mnuih djo\ kman klei ruă Ebola, hlăm ana\n mâo 5.160 ]ô mnuih djiê leh. Enoh mrô t^ng yap mơ\ng Êpul bruă êa drao dlông ro\ng lăn brei [uh hlăm ênoh 7 ala ]ar Yu\ châu Phi mâo klei ruă Ebola, ala ]ar tu\ klei hma^ djo\ kjham h^n ăt jing Liberia, Sierra Leone leh ana\n Guinea. Klei hâo hưn mơ\ng Êpul bruă êa drao dlông ro\ng lăn ăt brei thâo; mâo leh du\m klei bi êdah jăk mơak hlăm bruă kdơ\ng gang klei ruă Ebola hlăk êjai ênoh mnuih djo\ kman klei ruă Ebola hro\ tru\n ti Guinea leh ana\n Liberia. 2 ala ]ar hưn mthâo jih leh klei ruă ana\n jing Nigeria leh ana\n Senegal amâo lo\ mâo ôh mnuih djo\ kman klei ruă.

 

- Hluê si hdră k]ah, thu\n anei Knu\k kna Lào mâo hdră k]ah tlo\ vaccin mgang klei ruă m[le\ sơruê leh ana\n rubela hlăm kluôm ala truh êbeh 1 êklăk 600 êbâo ]ô hđeh, mb^t ana\n iêo mthưr du\m go\ êsei mâo hđeh êlăk c\ia\ng bi hgu\m ba nao anak aneh pô hluê ngă hruê tlo\ vaccin mgang klei ruă ala ]ar thu\n anei, mphu\n k]ưm mơ\ng hruê 17 truh kơ hruê 30/11/2014. Hluê si Khua phu\n bruă mdrao mgu\n Lào, bruă tlo\ vaccin mgang klei ruă jing bruă ngă yuôm bhăn ho\ng yang [uôn, kyua mgang klei ruă m[le\ sơruê leh ana\n rubela amra ba klei suaih pral êđăp ênang kơ phung hđeh. Êlâo kơnăn, tlam hruê 12/11, ti [uôn pro\ng phu\n Vientian ala ]ar Lào, Phu\n bruă mdrao mgu\n mko\ mjing leh klei mphu\n po\k gưl tlo\ vaccin mgang klei ruă tưp ala ]ar Lào thu\n anei.