Klei mrâo ala ]ar pô:

 

- Tlam hruê, 13/9 ti anôk brua\ Đảng Gưl dlông, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng drông leh aduôn Bronwyn Bishop, khua hạ viện Australia, hlăk dôk ]hưn kla\ klơ\ng ti ala ]ar drei. Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng ]ang hmăng mơ\ng klei mje\ mgiăm jăk brua\ kđi ]ar, dua ala ]ar srăng lo\ hyua\ kjăp h^n klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t kơ brua\ duh mkra, mnia mblei ]ia\ng bi năng ho\ng klei mje\ mgiăm brua\ kđi ]ar, lehana\n klei găl mkăn mơ\ng dua ala ]ar; akâo kơ Australia mjing klei găl kơ du\m knơ\ng brua\ duh mkra Việt Nam hgu\m lu h^n ho\ng du\m knơ\ng brua\ Australia, boh nik hlăm brua\ ma\ mnơ\ng hlăm gu\ lăn, mnia mblei hdăng boh tâo, mjing klei găl kơ mnơ\ng mnua\ Việt Nam, boh nik mnơ\ng mơ\ng brua\ lo\ hma, hdang kan, mâo ba ]h^ kơ ala ]ar Australia.

 

- Tlam hruê mbruê, ti adu\ bruă knu\k kna, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng drông ]hưn khua knu\k kna hđăp Nhật Bản Hatoyama Yukio [ri wưng gơ\ leh ana\n go\ sang hlăk hriê ]hưn leh ana\n ngă bruă ti Việt Nam. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mklă mklơ\ng; Việt Nam dlăng bi myuôm klei đru hgu\m ho\ng Nhật Bản, ]ang hmang leh ana\n ngă bruă jih ai tiê pô mb^t ho\ng Nhật Bản lo\ dơ\ng ba klei mje\ mgiăm 2 ala ]ar đ^ kyar [rư\ hruê lam h^n, hơ^t kjăp, lă lar, kyua boh tu\ dưn mơ\ng mnuih [uôn sang 2 ala ]ar leh ana\n đru hgu\m kơ klei êđăp ênang, đ^ kyar ti alu\ wa\l châu Á leh ana\n dlông ro\ng lăn. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng ]ang hmang mđ^ ktang leh ana\n po\k mlar klei đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar hlăm du\m mta bruă, hlăm ana\n mâo bruă lo\ hma ba yua hdră, kdrăp ngă bruă mrâo mrang, mtô mjuăt bruă mă leh ana\n đru mnuih knap m`ai.

 

- Tlam mbruê, Êpul hgu\m mtru\t mjhar brua\ hriăm hra\ mơar ]ar Nam Định mko\ mjing knăm jao brei prăk đru hriăm hra\ mơar thu\n 20145, mđup brei kơ phung hđeh hriăm hra\, sinh viên mrâo, mâo klei dleh dlan, [ia\dah hriăm hra\ mơar thâo. K’ia\ng khua lăn ]ar Nguyễn Thị Doan nao lehana\n prăk đru hriăm hra\ mơar kơ phung hđeh. Ti anôk ana\n êbeh 1 êbâo ]ô phung hđeh [un g^r hlăm klei hriăm hra\ mơar mâo ma\ leh prăk đru ho\ng ênoh 1,5 êklăk prăk/hnư. Hlăm ênoh phung hđeh mâo tu\ ma\ prăk đru hriăm hra\ mơar ana\n, mâo lu phung hđeh jing êr^t am^ ama, lehana\n anak l^ng kahan hlăk dôk ngă brua\ ti plao ks^ Trường Sa, ngă kahan ksiêm êa ks^. Êngao ana\n, Êpul hgu\m mtru\t mjhar brua\ hriăm hra\ mơar ]ar Nam Định ăt jao leh prăk đru hriăm hra\ mơar mâo ana\n “Ku] mnga] klei đăo knang” mđup brei kơ 5 ]ô sinh viên mrâo mâo klei hd^p dleh dlan, [ia\dah hriăm hra\ thâo. Grăp ]ô sinh viên mâo tu\ ma\ 11 êklăk prăk đru hriăm hra\/thu\n hla\m 4 thu\n hriăm đại học.

 

- Tlam mbruê, knơ\ng bruă sang ]ư\ êa ]ar Gia Lai leh ana\n khua bi ala kơ knơ\ng prăk mnia mblei cổ phần tuh tia mnia mblei Việt Nam mko\ mjing klei jao brei 200 boh sang kơ mnuih [un leh ana\n giăm 11 êklai prăk duh bi liê blei mprăp kdrăp mdrao mgu\n kơ sang êa drao 211 ]ar Gia Lai. 200 boh sang anei mâo ênoh prăk duh bi liê 10 êklai prăk, jing sang krum sơa^, ru\ mdơ\ng hluê knhuang ngă mkra mơ\ng knơ\ng bruă ru\ mdơ\ng ]ar Gia Lai, mse\ si sang đưm mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ alu\ wa\l. Du\m go\ êsei tu\ mă sang hlăm alu\ wa\l 5 kdriêk mâo: }ư\ Prông, }ư\ Sê, }ư\ Pưh, Mang Yang, Krông Pa. Rơ Mah Thuân, pô bi ala kơ 50 go\ êsei [un ti să Ia Mơr, kdriêk }ư\ Prông nao tu\ mă sang la]:“ Ara\ anei, hmei mơak êdi. Ara\ anei, sang hơ^t kjăp leh, amâo lo\ t^ rư] ôh, hmei ktưn ai mko\ mjing kr^ng [uôn sang lo\ hma mrâo, kriê mgang klei êđăp ênang, hnu\k êngiê yang [uôn hlăm alu\ wa\l să.

 

- Ti ana\p klei dleh thâo t^ng knăl mơ\ng ang^n êbu\ mâo ana\n pia Kalmaegi mblang klei Việt Nam jing }^m ktrâo êa ks^, tlam mbruê, ti Hà Nội, khua phu\n brua\ lo\ hma, khua dhar brua\ kia\ kriê klei gang kdơ\ng ho\ng êa lip lê] ang^n êbu\ gưl dlông Cao Đức Phát g^t gai leh klei bi k[^n kơ phung khua êmua hlăm dhar brua\ g^t gai, lehana\n phung khua bi ala dhar brua\ ala ]ar tui duah mnuih mâo klei truh, ]ia\ng bi trông ]hai kơ brua\ mdrơ\ng ho\ng ang^n êbu\. Tui si klei mka\ t^ng kluôm, ang^n êbu\ anei mâo hnơ\ng pral, ktang lehana\n dleh thâo t^ng knăl. Ti anôk bi k[^n, Khua dhar brua\ g^t gai brua\ gang kdơ\ng ho\ng klei ang^n êbu\ Gưl dlông Cao Đức Phát mta\ kơ du\m ]ar, [uôn pro\ng mơ\ng Quảng Ninh truh kơ Ninh Bình ktrâo ata\t mnuih [uôn sang pral bi ka\ hrăng pưk sang, mprăp kơ klei mbe\ mđue# mnuih [uôn sang. Du\m alu\ wa\l bi ksiêm dlăng hdră êlan ]ia\ng dưi rơ\ng klei êđăp ênang djăp knơ\ng mbông êa, du\m brua\ gang kdơ\ng ho\ng klei êa lip lê] ang^n êbu\.

 

- Kuh mơak hruê Quốc tế mnuih khua thu\n hruê 1/10 leh ana\n hluê ngă Thu\n phung hlăk ai ba ana\p, hruê mbruê, ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột, Êpul hgu\m nai Aê mdrao mda thu\n ]ar Dak Lak mko\ mjing hdră bruă “ Bruă ngă kyua klei suaih pral mnuih khua thu\n” ho\ng bruă phu\n, ana\n jing mkă dlăng klei suaih pral, mbha êa drao, mkă dlăng thơ\ng kơ du\m mta klei leh ana\n mbla] mdrao ală kơ mnuih khua thu\n. Hdră bruă mkă dlăng kluôm, đru k]e\ kriê dlăng klei suaih pral, mbha êa drao amâo mâo mă prăk kơ êbeh 500 ]ô mnuih khua thu\n leh ana\n mkă dlăng thơ\ng kơ du\m mta klei ruă, mbla] mdrao ală amâo mâo mă prăk kơ 200 ]ô mduôn.

 

- Ăt hlăm aguah mbruê, ti sang êa drao pro\ng ]ar Kon Tum, êpul hgu\m brua\ hlăk ai Việt Nam ]ar Kon Tum, knơ\ng brua\ êa drao gu\n, lehana\n Êpul bi ala Brua\ hgu\m Mnuih khua thu\n ]ar hgu\m mko\ mjing hdră: “Brua\ bi đru kyua klei suaih pral mnuih khua thu\n, thu\n 2014”. Ho\ng êpul knơ\ng jing phung nai aê êa drao hlăk dôk ma\ brua\ hlăm êpul nai aê êa drao mda asei Kon Tum, hlăm aguah mbruê, hdră brua\ mâo mka\ dlăng leh êbeh 500 ]ô mduôn khua êkei mniê hlăk dôk hlăm Êpul hgu\m phung khua mduôn ti 9 kdriêk, [uôn pro\ng hlăm ]ar Kon Tum, ho\ng du\m klei rua\ mse\ si klei rua\ êrah tru\n amâodah êrah đ^, klei rua\ kboh, klei rua\ m’iêk [ê` hra, klei rua\ êbhu] klang. Mb^t ho\ng klei mbha êa drao amâo mâo ma\ prăk ôh, lo\ mâo klei k]e\ kơ phung mduôn kơ klei hua\ [ơ\ng mbo\ mnơ\ng tu\ jăk, mjua\t ktang asei mlei, ]ia\ng mâo klei suaih pral.

 

- }ar Phú Yên mrâo k]ah mtru\n hdră êlan mtô mjuăt, đru mdul leh ana\n hrui m[^n phung bác sĩ w^t ngă bruă ti Phú Yên. Wưng thu\n 2014-2015, ]ar anei amra hrui m[^n hlăm brô 280 ]ô bác sĩ hriăm jih đại học leh ana\n êdei kơ đại học w^t ngă bruă. Hluê ho\ng ana\n, bác sĩ hriăm jih rue# mâo hnơ\ng thâo kdlưn h^n w^t ngă bruă ti Phú Yên amra mâo ]ar đru mdul 1 bliư\ mâo 250 êklăk prăk, thâo dloh [ro\ng 200 êklăk prăk; thâo man dưn 150 êklăk prăk. Kno\ng ho\ng phung bác sĩ mâo hnơ\ng hriăm tiến sĩ y khoa, bác sĩ chuyên khoa II dưi tu\ mă 1 bliư\ mâo mơ\ng 300 êklăk truh kơ 500 êklăk prăk.

 

Klei mrâo ala ta] êngao:

 

- Ti [uôn pro\ng Viêng chăn ala ]ar Lào mrâo mko\ mjing klei sơ`ê hră mơar hdơr pioh đru hgu\m (MOU) plah wah ala ]ar Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào leh ana\n Malayzia kơ bruă ksiêm dlăng, ]ih mkra hdră bruă mkra mjing êlan êdeh treng êran pral Xa-vẳn-na-khệt- Lao Bảo ala ]ar Việt Nam ho\ng boh dlông 220km. Hdră bruă ngă mkra êlan êdeh treng êran pral Xa-vẳn-na khệt- Lao Bảo dưi kuôl kă [ri wưng Lào mko\ mjing klei bi k[^n gưl dlông Á- Âu gưl tal 9 ( ASEM 9) hlăk knhal jih thu\n 2012. Hdră bruă leh ngă rue# riêng, amâo djo\ kno\ng đru bruă êlan klông Lào mâo klei găl mje\ mgiăm ho\ng du\m kdru\n êa ks^ Việt Nam đui] ôh, [ia\dah lo\ đru hgu\m mđ^ kyar bruă duh mkra, du\ mdiăng mnơ\ng truh kơ kdru\n Mũi Túi, Đà Nẵng ala ]ar Việt Nam, ăt mse\ mơh mđ^ kyar klei `u\ kma êlan klông- du\ mdiăng alu\ wa\l ASEAN.

 

- Du\m ala ]ar hla\m êpul hgu\m Dưr Đại Tây Dương NATO, k]ưm ba jao phao ktuang ho\ng Ukraina. Klei hâo hưn anei mâo leh khua phu\n brua\ l^ng kahan Ukraina Valery Galetei pô mrâo hrăm mb^t ho\ng Khua mil ]hil Ukraina Poroshenko nao ti anôk bi k[^n gưl dlông NATO ti kr^ng Wales, bi kla\ leh w^t la\\ klei sang mđung rup Ukraina êmuh mơ\ng kênh mrô 5. Êlâo ana\n, pô k]e\ brua\ mơ\ng khua mil ]hil Ukraina Yuri Lussenko brei thâo, du\m ala ]ar êgar Yu\ mse\ si Mi, Prăng, Italia, Balan lehana\n Nauy hngah kơ klei bi hing ana\n.

 

- Hruê 13/9 t^ng nah Dưr Dontsk, kwar Ngo\ Ucraina mâo n’nao đrông klei raih mnah phao p’pro\ng. Asa\p pui mơ\ng bluh đ^ giăm ta] êdeh phiơr ti Donetsk amâo uê` kơ asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang bi tu\ ư leh plah wah knu\k kna Ucraina leh ana\n êpul nah dih kwar Ngo\. Anei amâo mâo djo\ gưl tal êlâo ôh du\m gưl ksu\ng ngă leh klei bi tu\ ư mdei mtuh phao ktuang kuôl kă hlăk hruê 5/9, jing klei lông dlăng pro\ng h^n kơ asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang êdu awa\t anei. Ta] êdeh phiơr Donetsk ara\ anei ăt dôk hlăm klei ksiêm dlăng mơ\ng l^ng k’han Ucraina. Êlâo kơnăn, l^ng k’han Ucraina ]hal la] êpul nah dih ksu\ng ngă hlăm adiê mlam k`ăm kơ alu\ wa\l ta] êdeh phiơr Donetsk.

 

- Sa ]ô khua êmua hla\m knu\k kna Sieria leon hruê mbruê, brei thâo, aê mdrao tal 4 djo\ kman Ebola ti ala ]ar anei djiê leh leh du\m klei knu\k kna Sieria Leon g^r ]ia\ng ba aê mdrao anei nao mdrao kơ ala ta] êngao, [ia\dah amâo mâo hlao ôh. Tui si khua êmua anei, giáo sư Olivet Buck djiê mlam hruê 14/9, leh êpul brua\ êa drao gu\n dlông ro\ng lăn brei thâo amâo lo\ dưi ba mdrao ôh aê mdrao anei kơ ala ta] êngao. Êlâo ana\n, Siera Leon akâo leh kơ êpul brua\ êa drao gu\n dlông ro\ng lăn đru prăk ]ia\ng ba aê mdrao Olivet Buck truh kơ sa boh sang êa drao ti Đức. {ia\dah, Êpul brua\ êa drao gu\n dlông ro\ng lăn brei thâo, amâo mâo dưi ngă ôh tui si klei ]ia\ng ana\n, [ia\dak kno\ng g^r mdrao mgu\n bi jăk kơ pô rua\ anei, mâo wa\t brua\ lông ba yua êa drao mrâo.

 

- Aguah mbruê, [ia\ êdi 14 ]ô mnuih djiê, 12 ]ô mnuih lui] ka thâo [uh hlăm klei kngăm ho# mran mdiăng tuê kyua êa kpoh ya\ ktang hlăm êa ks^ ]ar Dưr Maluku t^ng nah Ngo\ Inđônêzia. Ăt hlăm aguah mbruê, mâo 1 klei truh tơl êdeh buýt kjham ti alu\ wa\l Yu\ Dhu\ng Thổ Nhĩ Kỳ. {ia\ êdi 13 ]ô mnuih djiê, 15 ]ô mnuih êka leh êdeh buýt anei bliư\ leh ana\n le\ hlăm hlăm hnoh êa ti ]ar Antalya. Phu\n agha klei anei hlăk ksiêm dlăng bi klă.