Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê anei, Quốc hội lo\ dơ\ng ma\ brua\ hlăm klei bi k[^n tal 7, bi trông ]hai hlăm sang bi k[^n, kơ hdră bhiăn mko\ mjing Quốc hội lo\ mlih mrâo, mkla\ mklơ\ng hdră bhia\n mu\t hlăm ala ]ar, kbia\ mơ\ng ala ]ar, găn bhiâo, jưh dôk ti ala ]ar Việt Nam mơ\ng mnuih ala ta] êngao, lehana\n bi trông ]hai kơ hdră bhiăn bảo hiểm xa\ hội lo\ mlih mrâo. Êlâo ana\n, hruê kăm êgao, Quốc hội kah leh 2 hruê mkrah ngă klei êmuh lehana\n w^t la] klei êmuh, mơ\ng k’i\ang khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc, mb^t ho\ng 4 ]ô khua phu\n brua\, mâo: Khua phu\n brua\ ngăn prăk Đinh Tiến Dũng, khua phu\n brua\ hdră bhiăn Hà Hùng Cường, lehana\n khua knơ\ng ksiêm dlăng brua\ knu\k kna Huỳnh Phong Tranh. Boh phu\n brua\ êmuh mđing êdi kơ 4 mta mâo: Kơ klei ngăn prăk, jing nư ka dưi tla, nư klei mơ\ng knu\k kna, kơ du\m hdră êlan tal êlâo mơ\ng knu\k kna, kơ brua\ sang hra\ mơar, kơ klei mlih mrâo klei bhiăn, kơ brua\ mghaih msir klei k]u\t hưn, kơ du\m hra\ k]u\t adôk ka mghaih msir.  Djăp hdră bi kdơ\ng ho\ng klei [ơ\ng ngăn.

 

- Khua knu\k kna mrâo mâo asa\p mtru\n brei du\m Phu\n, dhar brua\, alu\ wa\l, êpul group brua\ duh mkra, Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ knu\k kna po\k nga\ hdra\ kc\ah mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn leh ana\n klei t^ng knal pra\k knu\k kna thu\n 2015. Hluê ana\n, khua knu\k kna brei du\m Phu\n Dhar brua\, alu\ wa\l lo\ dơ\ng hluê nga\ Hdra\ brua\ kluôm lo\ w^t mko\ hdra\ brua\ duh mkra sia\ suôr ho\ng bi mlih gru hmô mđ^ kyar leh ana\n du\m hdra\ brua\ lo\ w^t mko\ dhar brua\, brua\ hluê hdra\ êlan mđ^ hnơ\ng, klei tu\ leh ana\n ai bi ktưn mmia\, po\k mlar leh ana\n bi lar êngu\m du\m klei bi mje\ brua\ duh mkra, blei mnia leh ana\n duh bi liê ho\ng du\m ala c\ar, mđ^ klei c\o\ng nga\ ma\ pô, êngiê hja\n mơ\ng hdra\ brua\ duh mkra, đa\m mâo klei dôk jưh knang đei kơ sa anôk bi mje\ blei mnia. W^t duah dla\ng, bi rue# leh klei c\ua\l mka\ md^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn ho\ng du\m kr^ng duh mkra, alu\ wa\l, du\m brua\ duh mkra. Khua knu\k kna a\t brei k[^n da\p mbha pra\k duh bi liê mơ\ng pra\k knu\k kna c\ia\ng bi nga\ rue# leh leh ana\n mđ^ ktang hnơ\ng  ru\ nga\ du\m hdra\ brua\ yuôm bha\n ala c\ar, brua\ kriê mgang klei êđa\p ênang ala c\ar, đru kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang mđ^ kyar brua\ trah wah ma\ akan hdang, mguôp ho\ng brua\ ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng êa ks^, plao ks^, du\m brua\ bi mhro\ [un, mjing brua\ ma\, mđ^ kyar brua\ lo\ hma, kr^ng [uôn sang lo\ hma, brua\ sang hra\ m’ar, pra\k hluê nga\ du\m hdra\ brua\ PPP.

 

- Hdră “ku] bi trơ\ng klei hmăng hmưi” mơ\ng êpul hgu\m răng mgang klei dưi êngiê phung hđeh Việt Nam hgu\m ho\ng anôk brua\ mđung rup đru do\ng mko\ mjing aguah mbruê, ti Hà Nội. K’ia\ng khua lăn ]ar Nguyễn Thị Doan mb^t ho\ng phung khua g^t gai du\m phu\n dhar brua\ gưl dlông nao hlăm knăm anei lehana\n mđup brei leh mnơ\ng kơ phung hđeh mâo klei hd^p dleh dlan mơ\ng 6 ]ar, [uôn pro\ng Hà Nội, Bắc Giang, Lào Cai, Bắc Ninh, Hải Phòng lehana\n Thanh Hóa. Hdră anei lo\ ba truh kơ phung hđeh du\m klei kưt mu`, jăk siam, ho\ng lu klei mbrua\. Êlâo ana\n, êpul brua\ hgu\m răng mgang klei dưi êngiê kơ phung hđeh Việt Nam mâo hgu\m leh ho\ng phung thâo bi đru, mâo mkăp du\m êbâo hnư mnơ\ng kơ phung hđeh mâo klei hd^p dleh dlan ti 10 ]ar, [uôn pro\ng.

 

- Hnư brua\ EPC Sang ma\i mkra mjing Alumin Nhân Cơ ti Dak Nông, mâo hnơ\ng dưi mkra mjing 650 êbâo tôn alumin/thu\n, ho\ng pra\k duh bi liê gia\m 9 êbâo êklai pra\k, kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ hữu hạn quốc tế hdra\ brua\ ksuêh Trung Quốc (CHALIECO) ru\ mkra. Dưi mphu\n ru\ mkra mơ\ng mlan 2/2010, m^n t^ng sra\ng nga\ mkra rue# leh hla\m mlan 10/2012. Anei jing brua\ pro\ng êdi , yuôm bha\n êdi hla\m hdra\ brua\ Alumin Nhan Cơ, sa hla\m du\m hdra\ brua\ lông nga\ hla\m brua\ ma\ yua Bocid ti Dap Kngư. Kha\ sna\n, kyua lu mta klei ana\n hdra\ brua\ anei mâo leh lu bliư\ bi mkra mlih hnơ\ng ru\ mkra leh ana\n ara\ aneihla\k bi rue# leh brua\ mko\ dưm kdra\p mnơ\ng yua c\ia\ng dưi lông bi êran yua hla\m ako\ thu\n ana\p truh. 

 

- Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, dhar brua\ mtru\t mjhar klei ]o\ng bi myơr êrah ]ar Daklak mâo tu\ ma\ leh giăm 6.400 hnơ\ng ênoh êrah. Daklak dưi yap jing sa hlăm du\m alu\ wa\l mâo brua\ myơr êrah đ^ kyar pral h^n hla\m alu\ wa\l lăn dap kngư. Tơdah thu\n 2003 kno\ng mrao hrui giăm 700 hnơ\ng ênoh êrah, snăn thu\n 2014, mâo êbeh 14 êbâo 200 hnơ\ng ênoh êrah, đ^ h^n 20 blư\. Hnơ\ng êrah mâo mơ\ng 2 gưl kơ dlông jing 31%. Aê mdrao Trần Thị Hồng, k’ia\ng khua anôk brua\ ksiêm duah kơ êrah, khua anôk brua\ mka\ dlăng, mơ\ng sang wa drao pro\ng ]ar Daklak brei thâo: Hnơ\ng ênoh mnuih thơ\ng ngă brua\ ]h^ êrah thu\n 2003 truh êbeh 71%, snăn truh kơ ara\ anei amâo lo\ mâo ôh, ara\ anei 97% hnơ\ng ênoh êrah mâo pioh đru kơ mnuih rua\ jing ma\ mơ\ng êrah phung mâo ai tiê ]o\ng myơr.

 

- Ênha\ đang tiêu hla\k đ^ pral ktang êdi ti du\m c\ar La\n Dap Kngư mse\ si: Gia Lai, Dak Nông leh ana\n Dak Lak. Brua\ md^^ ênha\ pla tiêu hla\k ktung ba hluê klei bi rai dliê ma\ kyâo pioh nga\ gơ\ng pla tiêu dlẹh dlan êdi. Sa hla\m du\m anôk hlơr mmơr mơ\ng klei bi rai dliê ma\ kyâo nga\ gơ\ng tiêu jing du\m wa\l dliê dôk sia\ knông mb^t mơ\ng kdriêk Êa Sup ho\ng kdriêk Êa H’Leo, c\ar Dak Lak mơ\ng Knơ\ng brua\ dliê kmrơ\ng Xanh, kdriêk Êa Sup pô kia\ kriê. Khua g^t gai Knơ\ng brua\ brei thâo: mse\ si gra\p thu\n hla\m wa\l dliê anôk brua\ kriê dla\ng mâo nnao anôk hlơr mmơr tơl truh ba hưn mdah ho\ng gưl dlông kdriêk, c\ar c\ia\ng đru do\ng msir mkra brei. Kha\ sna\n, tơl truh kơ mmông anei, klei bi kluh ma\ kyâo dliê nga\ gơ\ng pla tiêu a\t ka êdu mơh. Pa\t dah gra\p mlan mâo nnao du\m êpul mnuih nao ua\ druôm kyâo dliê pioh ba w^t nga\ gơ\ng tiêu.

 

- Hlăm hruê 14/6, lehana\n aguah hruê 15/6, ti ]ar Cà Mau mko\ mjing “Klei bi lông tui duah klei thâo săng kơ hdră bhia\n mơ\ng du\m djuê ana ti alu\ wa\l dap mnai Krông Cửu Long” mâo knơ\ng brua\ djuê ana hgu\m ho\ng dhar brua\ kia\ kriê kr^ng wa\l Yu\ Dhu\ng, lehana\n knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Cà Mau mko\ mjing. Klei bi lông tal anei mâo klei hmăi êlam kơ klei thâo săng, lehana\n klei hluê gưt hdră bhiăn mơ\ng mnuih [uôn sang djuê [ia\. Leh ana\n ba mtruh du\m klei bhiăn, lehana\n brua\ ]ua\n mơ\ng mnuih [uôn sang. Mơ\ng năn po\k bi lar brua\ bi hriăm, k`ăm mđ^ h^n klei thâo bi hgu\m mguôp mnuih [uôn sang kr^ng ngă lo\ hma ho\ng mnuih djuê [ia\.

 

- Aguah anei, Anôk brua\ UNESCO ksiêm mđing hria\m leh ana\n kriê pioh knhuah dhar kreh C|a\m ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing klei bi k[^n trông khoa học từ điển C|a\m - Việt – Anh, Việt - C|a\m – Anh. Ti mmông bi trông, lu phung bi ala bi tu\ ư brua\ kđa\m mkra mjing từ điển leh ana\n lac\ snei: hla\m wưng klei blu\ C|a\m [rư\ hruê [rư\ luc\ ram, sna\n klei kđa\m mkra mjing từ điển jing sa brua\ nga\ kla\ s^t êdi c\ia\ng kriê pioh klei blu\ C|a\m, knhuah dhar kreh djuê ana. Kha\ sna\n, c\ia\ng Từ điển C|a\m- Việt –Anh, Việt – C|a\m – Anh dưi kđa\m mjing lar [arr kơ mnuih [uôn sang , êpul c\ih mkra c\ia\ng bi mbo\, mkra mlih du\m brua\ mse\ si: ktrâo lac\ hdra\ ba yua, lo\ w^t dla\ng c\ih mkra du\m kdrrêc\ boh blu\, mblang boh phu\n gơ\ bi kla\. 

 

- Dhar brua\ ksiêm dlăng, lehana\n t^ng mka\ hnơ\ng kjăp brua\ sang hra\ mơar mơ\ng phu\n brua\ sang hra\ mơar brei thâo: Jih jang phung hlăm êpul mơ\ng ala ]ar Việt Nam nao bi lông Olimpi] Klei blu\ Nga thu\n 2014 ho\ng ta] êngao mâo ma\ leh klei pah mni hlăm năn mâo 3 medai êa mah, lehana\n 2 medai êa prăk.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Klei bi k[^n gưl dlông Êpul du\m ala ]ar hlăk đ^ kyar G77 hruê mbruê mphu\n po\k leh ti [uôn pro\ng Santa Cruz ala ]ar Bôlivia. Nao kơ anôk bi k[^n gưl dlông G77 mâo lu phung khua êmua gưl dlông mơ\ng 133 ala ]ar hlăk đ^ kyar leh ana\n lu khua g^t gai gưl dlông du\m êpul brua\ quốc tế. Ho\ng ana\n “ Kyua klei da\p dưm dlông ro\ng lăn mrâo ]ia\ng kơ klei hd^p mda ja\k siam h^n”, phung bi ala nao kơ anôk bi k[^n bi trông ]hai leh kơ du\m hdră mhro\ klei ư\ êpa [un knap, msir mghaih klei yan bi mlih yan adiê leh ana\n klei bi nga\ ru\ng răng dlông ro\ng lăn. Du\m mta klei anei mâo khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Ki Mun leh ana\n khua mil ]hil ala ]ar Bôlivia Evo Morales m`ă klă hlăm klei blu\ hrăm mphu\n po\k klei bi k[^n.

 

- 1 tuôr bi trông ]hai jê] klei kơ êwa ]uh plah wah Nga leh ana\n Ucraina mâo êpul hgu\m châu Âu EU ngă pô dôk krah wah lo\ kru\ w^t leh ti [uôn pro\ng phu\n Kiev hlăk 7 m’mông tlam m’măt hruê mbruê hluê si m’mông alu\ wa\l. Tuôr bi trông ]hai mko\ mjing êlâo kơ hruê bi k]ah hlăm hruê anei mtam, Nga hưn mdah amra khăt mhro\ ênoh mkăp êwa ]uh kơ Ucraina tơdah ala ]ar anei amâo mâo tla 1 kdrê] prăk adôk đuôm nư êwa ]uh kơ Nga. Pô blu\ bi ala kơ knơ\ng bruă pui kmlă Naftogaz mơ\ng Ucraina brei thâo; klei bi trông ]hai mơ\ng khua knơ\ng bruă đua klam hdră bruă êa pui êwa ]uh Guent Ukraine her Oettinger ngă pô dôk krah wah, mb^t ho\ng klei nao ai mơ\ng khua phu\n bruă pui kmlă Nga leh ana\n Ucraina mb^t ho\ng pô djă ako\ êpul group êa pui êwa ]uh Gazprom ala ]ar Nga.

 

- Khua knu\k kna Ấn Độ Narendra Modi hruê mbruê mphu\n gưl nao ]hưn dlăng ala ta] êngao tal êlâo yap mơ\ng mphu\n đ^ păn bruă ho\ng gưl nao ]hưn kơ Butan. Gưl ]hưn dlăng k`ăm po\k êlan kơ hdră bruă bi klă brua\ lo\ w^t mko\ klei bi djo\ tuôm mơ\ng Ấn Độ ti kr^ng wa\l, ho\ng du\m klei [ua\n rơ\ng đru mdul prăk ngăn, hdră ngă bruă. Hlăk dôk ]hưn ti Butan, Modi sra\ng nao kơ anôk mphu\n ru\ mdơ\ng 1 boh sang máy phu\n pui kmlă êran ho\ng êa 600MW ti Butan leh ana\n mphu\n ba yua sang bruă Quốc hội mơ\ng Ấn Độ đru ru\ mdơ\ng brei.

 

- Hluê si klei hâo hưn mơ\ng knơ\ng bruă [ư\ mkra ksiêm dlăng gưl dlông Trung Quốc, Tô Vinh, k’iăng khua g^t gai brua\ k[^n ala ]ar Trung Quốc gưl 12 (pia klah ]u\n chính hiệp) brei mdei bruă leh ana\n mko\ mjing klei ksiêm dlăng kyua du\m klei ngă soh kjham. Hluê si thâo, êlâo kơ djo\ ruah ngă k’iăng khua Chính hiệp Trung Quốc gưl 12, Tô Vinh tuôm păn ngă du\m mta bruă yuôm bhăn mse\ si: k’iăng khua sang hră Đảng gưl dlông Trung Quốc, khua g^t gai bruă đảng du\m ]ar Thanh Hải, Cam Túc leh ana\n Giang Tô. Tô Vinh jing khua êmua gưl dlông h^n ala ]ar Trung Quốc tu\ klei ksiêm dlăng yap mơ\ng leh rue# klei bi k[^n Đảng Cộng sản Trung Quốc gưl tal 18 truh kơ ara\ anei.

 

- Hruê 14/6, khua mil ]hil Mi Bara\c Obama hưn mthâo: `u ]ia\ng du\m hruê dơ\ng pioh bi mklă hdră đru Ira\c lo\ w^t mko\ klei êđăp ênang leh ana\n bi kdơ\ng ho\ng k’han nga\ ru\ng. Khă sơnăn, Mi lăm lui klei lo\ ba nao l^ng k’han ti kdrăn mblah Ira\c. Khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Mi prăp êmiêt du\m  hdră kơ khua mil ]hil Obama, hlăm ana\n mâo hdră ksu\ng ngă ho\ng êdeh phiơr k`ăm đru knu\k kna Ira\c w^t kdơ\ng ho\ng Êpul êya knu\k kna Islam Ira\c leh ana\n Cận Đông  (ISIL), êpul êya tuôm ho\ng Mi ba dưm hla\m ana\n du\m êpul ngă măk [ai. Khua mil ]hil Obama lac\: phung khua g^t gai Ira\c bi  lui he\ du\m klei bi kuan mhiă hla\m klei đăo, ]ia\ng k[^n ai tiê bi kdơ\ng ho\ng klei arưp aram mơ\ng du\m êpul êya ai ngăm.