Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang drông leh Choi Won Byung, Khua êpul brua\ hgu\m Lo\ hma ala ]ar Hàn Quốc. Ti anôk drông ana\n, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang ]ang hmăng, Khua êpul hgu\m brua\ lo\ hma Hàn Quốc srăng kah mbha klei mưng pô, đru kơ du\m êpul brua\ hgu\m duh mkra Việt Nam mâo klei đ^ kyar. Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang hmăng hmưi kơ dua nah hrăm mb^t bi trông ]hai ho\ng ai tiê bi hgu\m mguôp pioh bi kla\ mnga] djăp brua\ leh [ua\n. Bi mni kơ du\m brua\ đru do\ng mơ\ng Êpul hgu\m brua\ lo\ hma ala ]ar Hàn Quốc, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang la] djăp êpul brua\ hgu\m ti Việt Nam adôk mâo lu klei găl pioh mđ^ kyar h^n, lehana\n srăng ksiêm hriăm tui si klei ma\ brua\ mơ\ng Hàn Quốc, kbia\ hriê mơ\ng du\m brua\ ]ia\ng mse\.

 

- Hruê mbruê ti anôk brua\ Quốc hội, Khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng drông c\hưn leh Khua mil c\hil Ấn Độ Pranap Mukherjee mb^t ho\ng êpul bi ala gưl dlông knu\k kna Ấn Độ  hla\m mâo gưl hriê c\hưn kơ Việt Nam. Khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Sing Hùng lac\ snei: brua\ mđ^ klei bi hgu\m plah wah Việt Nam ho\ng Ấn Độ sra\ng đru mguôp ja\k kơ klei êđa\p ênang leh ana\n đ^ kyar hla\m kr^ng wa\l leh ana\n dlông ro\ng la\n, djo\ ho\ng klei c\ia\ng hmang mơ\ng mnuih [uôn sang 2 ala c\ar. Mnuih [uôn sang Việt Nam a\t dôk hdơr leh ana\n bi mpu\ kơ klei đru brei pro\ng pr^n mơ\ng knu\k kna leh ana\n mnuih [uôn sang Ấn Độ kơ Việt Nam hla\m klei kgu\ kru\ kdơ\ng sua ma\ klei hnu\k êngiê djuê ana a\t mse\ mơh hla\m hdra\ brua\ mko\ mkra leh ana\n ra\ng mgang mđ^ kyar la\n c\ar.

 

- Ăt hlăm tlam mbruê, ti anôk brua\ Knu\k kna, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mâo leh klei bi blu\ hrăm ho\ng Khua mil ]hil Ấn Độ Pranab Mukherjee hriê ]hưn kơ ala ]ar Việt Nam. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng ]ang hmăng kơ dua nah ktưn mđ^ ênoh bi mnia mblei 2 ala ]ar mơ\ng ênoh 8 êklai dolar ara\ anei đ^ truh 15 êklai dolar êlâo kơ thu\n 2020. Kơ kdrê] pô, Knu\k kna Việt Nam srăng mjing djăp klei găl kơ phung duh mkra Ấn Độ duh bi liê ti Việt Nam, hlăm năn mâo du\m brua\ tui duah, lehana\n ma\ êa pui, lehana\ brua\ pui kmla\, pral srăng po\k êlan phiơr kpa\ dua ala ]ar ]ia\ng mtru\t mđ^ klei hgu\m brua\ duh mkra, mnia mblei, duh bi liê lehana\n hiu ]hưn ênguê.

 

- Hdra\ brua\ tlo\ waccin mgang klei rua\ mble\ sruê – Rubella pro\ng êdi mơ\ng êlâo truh kơ ara\ anei hla\m kluôm ala mphu\n leh hla\m aguah mbruê ti kdriêk C|ư\ Kui`, c\aê Dak Lak. Anei jing sa hla\m 4 kdriêk djo\ ruah nga\ bi hmô mơ\ng kluôm ala c\ia\ng ma\ klei hria\m leh ana\n po\k nga\ ti du\m anôk hla\m wưng mơ\ng ara\ anei truh kơ jih mlan 2 thu\n 2015. Hdra\ brua\ tlo\ waccin mgang  klei rua\ mble\ sruê – Rubella ti kdriêk C|ư\ Kui` mko\ mjing mơ\ng hruê  15 – 28/9, ho\ng gia\m 26 êbâo c\ô hđeh mơ\ng 1 –  14 thu\n. 80% hla\m ênoh anei jing phung hđeh dưi tlo\ hla\m sang hra\. Brua\ mdrao mgu\n bi hgu\m leh tliêr kja\p ho\ng brua\ Sang hra\ m’ar, mko\ mjing klei bi hria\m kơ phung bi ala kơ nai mtô hđeh leh ana\n anôk bi mje\ êrô am^ ama phung hđeh hria\m hra\ ti du\m sang hra\ kơ hdra\ mko\ mjing leh ana\n mpra\p klei m^n, ai tiê  kơ phung hđeh êlâo kơ tlo\ mgang. Ho\ng phung hđeh ka truh thu\n nao sang hra\, sna\n phung nai aê mdrao alu\, [uôn sra\ng c\ih ana\n leh ana\n ba hra\ iêo nao tlo\ mgang truh kơ du\m go\ êsei.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Kon Tum, Knơ\ng prăk duh mkra mnia mblei Việt Nam VietinBank mko\ mjing leh klei ba jao 100 boh sang, lehana\n 100 drei êmô mjeh kơ du\m go\ êsei [un ti ]ar Kon Tum. Klei đru kơ brua\ yang [uôn ho\ng ênoh êbeh 4 êklai prăk tal anei mâo VietinBank mđup brei [ri bi hdơr 100 thu\n mko\ mjing ]ar Kon Tum. Grăp go\ êsei [un, êngao kơ ênoh prăk 30 êklăk prăk VietinBank đru pioh mdơ\ng sang, du\m go\ êsei lo\ mâo găp djuê, mnuih riêng gah, lehana\n du\m êpul êya ti alu\ wa\l bi đru hruê ai ma\ brua\, lehana\n mnơ\ng ru\ mdơ\ng, rơ\ng mâo mdơ\ng grăp boh sang mơ\ng 32m2 kơ dlông, mâo tur sang kjăp, mtih kjăp, tăm tôl, mâo sa boh sang kjăp. Ho\ng ênoh đru tal anei, VietinBank lo\ đru kơ go\ êsei [un ti Kon Tum mâo mdơ\ng êbeh 1 êbâo boh sang, mđup brei 600 drei êmô kbao kơ du\m go\ êsei [un mđ^ kyar klei hd^p mda.

 

- Jing alu\ wa\l tal êlao mơ\ng kr^ng wa\l La\n dap mnai êa krông Cửu Long hluê nga\ gru hmô “ Lo\ mdiê – Guê mnga” Jing “ Hdra\ kdra\p la\n ala êa juôr  kriê dla\ng ktuôp uê leh ana\n klei rua\ mơ\ng virus kơ mdiê”, truh kơ ara\ anei, kluôm c\ar Tiền Giang bi mlar leh mâo  êbeh 50 gru hmô hla\m c\ar ba yua gru hmô “ Lo\ mdiê – Guê mnga” ba klei tu\ pro\ng. Hdra\ mơ\ng gru hmô anei jing mnuih [uôn sang lo\ dơ\ng ba pla du\m mta mnga dliê ti guê lo\ c\ia\ng bi tluh mnơ\ng hd^p hriê dôk hd^p hla\m ana\n, mơ\ng ana\n bi lar êngu\m du\m mnơ\ng dưi bi mdjiê du\m mnơ\ng nga\ jhat kơ mdiê, bohnik `u mse\ si ktuôp uê. Ba yua gru hmô anei, leh gra\p bliư\  yan mdiê, mnuih [uôn sang dưi bi mhro\ [ia\ pra\k bi liê kơ bruya\ blei êa drao bi mdjiê hlua\t, djuê mjeh mdiê, ai nga\ brua\ mơ\ng 2 – 2 êkla\k mkrah pra\k hla\m sa ha.

 

- }o\ng mâo hdră mdrơ\ng ho\ng ang^n êbu\ mrô 3, Dhar brua\ gang kdơ\ng ho\ng klei ang^n êbu\ lehana\n tui duah mnuih mâo klei truh du\m ]ar mơ\ng Quảng Bình truh Bình Định g^t gai leh brua\ sang ]ư\ êa djăp alu\ wa\l iêu mthưr ho# mran tui duah anôk kđap kdê êđăp ênang. Truh hruê mbruê, êbeh 5 êbâo boh ho# trah ma\ kan ho\ng êbeh 42 êbâo ]ô mnuih ma\ brua\ mơ\ng du\m ]ar Quảng Bình truh kơ Bình Định hlăk hiu trah ma\ kan kbưi thâo leh kơ klei ang^n êbu\ lehana\n hlăk tui duah anôk kđăp kdê êđăp ênang.

 

- Leh bi mko\ tu\ jing kap pui kmla\ mur hla\m gu\ êa ks^ mơ\ng la\n hang  ba nao kơ plao ks^ Lý Sơn, tlam mbruê, Knơ\ng dla\ng knơ\ng brua\ pui kmla\ kwar Krah – Pô duh bi liê hdra\ brua\ ba pui kmla\ ala c\ar truh kơ plao ks^ Lý Sơn mko\ leh pui, lông bi êran kdra\ klei kap pui kmla\ mur gu\ êa ks^ anei. Êlâo ana\n, c\ia\ng mpra\p tu\ ma\ pui kmla\ ala c\ar, brua\ pui kmla\ Lý Sơn po\k nga\ leh hdra\ brua\ : Mkra mđ^ êlan pui kmla\ kha mbha ti kdriêk plao ks^ Lý Sơn.” Ho\ng ênoh pra\k bi liê truh gia\m 30 êklai pra\k. Hla\m wưng kơ ana\p, du\m anôk brua\ ru\ mkra lo\ dơ\ng ksiêm dla\ng klei ja\k êđa\p êlan klei pui hla\m dlông leh ana\n wa\t hla\m gu\ êa ks^ c\ia\ng truh hruê 28/9 ana\n anei sra\ng kla\ s^t dưm pui leh ana\n ba yua Hdra\ brua\ mka\p pui kmla\ mơ\ng Pui kmla\ ala c\ar kơ plao ks^ Lý Sơn ho\ng klei kap mur gu\ êa ks^. Du\m hruê êgao, êngao kơ brua\ mkra mđ^  êlan klei pui hla\m plao ks^, brua\ Pui kmla\ plao ks^ Lý Sơn lo\ ktrâo lac\ kơ mnuih [uôn sang ba yua pui kmla\ ja\p êđa\p leh an\n mâo klei tu\.

 

- }ar Yên Bái mâo giăm 1.200 ]ô mnuih mâo k’hưm hlăm kr^ng mnuih djuê [ia\. Du\m thu\n êgao, êpul anei mâo brua\ klam yuôm bhăn, jing kdrông tu\ dưn ba mtruh du\m hdră êlan, klei bhiăn mơ\ng Đảng, Knu\k kna ho\ng mnuih [uôn sang djăp djuê ana. Hlăm du\m boh [uôn, phung mâo k’hưm ana\n mâo nanao klei bi hmô êlâo, lehana\n mtru\t mjhar mnuih [uôn sang bi mlih mnơ\ng pla, mnơ\ng rông, ba yua hdră ma\ brua\ mrâo mrang hla\m klei duh mkra ]ia\ng mđ^ kyar klei hd^p. K`ăm mđ^ h^n brua\ klam mơ\ng êpul anei, ]ar Yên Bái lo\ dơ\ng mjua\t bi hriăm, mkăp klei hâo hưn, lehana\n đru klei thâo hla\m brua\ knua\ kơ êpul phung mâo k’hưm ti alu\ wa\l.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng phu\n Viên Chăn ala ]ar Lào, mphu\n po\k klei bi k[^n phung mniê nghị sĩ AIPA ( WAIPA) hlăm klei bi k[^n AIPA 35. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala bi trông ]hai hdră mtru\n kơ klei mđ^ ktang bruă mơ\ng phung mniê nghị sĩ hlăm bruă mko\ mjing êpul êya ASEAN, hlăm ana\n m`ă w^t ktang asa\p hưn mthâo Nay pyi Taw thu\n 2014 kơ klei hluê ngă mko\ mjing êpul êya ASEAN hluê bruă mđ^ ktang klei g^r ktưn ]ia\ng jao klei dưi kơ phung mniê, phung hlăk ai, hđeh êlăk, mnuih amâo mâo jăk asei mlei leh ana\n êpul êya êdu awa\t mkăn amâo mâo anôk jưh knang, hluê ho\ng bruă mtru\t mjhar digơ\ hluê ngă s^t êm^t leh ana\n đru digơ\ mao klei tu\ dưn mơ\ng bruă mko\ mkra êpul êya ASEAN. Klei bi k[^n tu\ ư iêo mthưr du\m ala ]ar hla\m ASEAN leh ana\n du\m nghị viện bi knar mơ\ng AIPA ksiêm dlăng t^ng ngăn prăk leh ana\n du\m bruă knua\ hluê ho\ng  klei mtăp mđơr êkei mniê ]ia\ng mtru\t mđ^ brua\ jao klei dưi kơ phung mniê, đru mguôp ngă rue# leh hdră k`ăm Thiên niên kỷ kơ klei mtăp mđơr êkei mniê, ăt mse\ mơh hlăm bruă mko\ mjing êpul êya [uôn sang ASEAN hlăm thu\n 2015.

 

- Knu\k kna Hàn Quốc hruê mbruê iêu mthưr kơ ala ]ar Triều Tiên mđ^ ktang klei iêu jak phung duh bi liê ala ta] êngao duh mkra kơ alu\ wa\l tuh tia mb^t Kaesong êlâo kơ klei bi hdơr 1 thu\n lo\ po\k [a\ng alu\ wa\l tuh tia anei. Hàn Quốc mâo leh lu blư\ iêu mthưr Triều Tiên mko\ mjing du\m klei bi trông ]hai gưl dhar bruă kơ klei hiu ]hưn găn knông lăn, klei kơ bruă hâo hưn leh ana\n k’han êa ti alu\ wa\l tuh tia Kaesong – kno\ng 1 anei đu] gru knăl mơ\ng klei đru hgu\m plah wah 2 ala ]ar. Khă sơnăn, Triều Tiên amâo mâo w^t la] ôh asa\p iêu mthưr anei.

 

- Mi leh ana\n 15 ala ]ar mkăn, hlăm ana\n mâo Azecbaizan, Canađa, Đức, Ba Lan, Latvia… hruê mbruê hluê nga\ leh klei hriăm bi mblah mâo ana\n “ Đinh ba thấn tốc 14” ( Rapid Trident 14) mko\ mjing ti Ucraina hlăk êjai asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang plah wah knu\k kna Ucraina leh ana\n êpul nah dih kruh ai. Klei hriăm bi mblah mko\ mjing ti anôk hriăm mjuăt khan Yavoriv giăm knông lăn Ucraina ho\ng Ba Lan. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Mi, Mi amra mtio\ nao hlăm brô 200 ]ô k’han hluê ngă klei hriăm bi mblah anei, k`ăm bi êdah klei nao ai ho\ng Ucraina.

 

- Khua mil ]hil Libêria Ellen John Sirleaf mrâo mdlưh 10 ]ô khua êmua hlăm knu\k kna kyua phung anei amâo gưt ôh asa\p mtru\n iêu w^t kơ ala ]ar leh rue# gưl hiu ]hưn dlăng ala ta] êngao, ]ia\ng g^t gai bruă kdơ\ng gang ho\ng klei ruă Ebola. Anei jing klei mdlưh phung khua êmua tal 2 hlăm wang ka bo\ mơh 1 mlan mơ\ng knu\k kna Libêria. Knơ\ng bruă êa drao dlông ro\ng lăn brei thâo; Libêria mâo klei hma\i djo\ kjham mơ\ng klei ruă Ebola, klei ruă kjham h^n hlăm h[uê ênul ngă êbeh 2.400 ]ô mnuih dlông ro\ng lăn djiê yap mơ\ng klei ruă bluh đ^ hlăm ako\ thu\n anei. Hlăm ana\n, Libêria mâo 1.137 ]ô mnuih djiê hlăm ênoh êbeh 2 êbâo ]ô mnuih djo\ klei ruă Ebola ti ala ]ar anei.

 

- Ang^n êbu\ Odile, dưi yap jing ang^n êbu\ ktang h^n êdi hlăm giăm 25 thu\n êgao tuh nao leh hlăm alu\ wa\l Los Cabos, t^ng nah Yu\ Mêhicô hla\m hruê mbruê. Dưi yap jing ang^n êbu\ ktang gưl 3, ho\ng ai ang^n ktang grăp m’mông đue# nao 200km, ang^n êbu\ Odile ba hriê wa\t hjan pro\ng, ngă êbuh lu kyâo mtâo ktuê êlan `u tuh hriê. K`ăm mkhư\ gang klei hu^ mâo du\m gơ\ng pui kmlă ang^n êbu\ ngă êbuh, phung khua êmua Mêhicô brei khăt pui kmlă ti du\m alu\ wa\l ang^n êbu\ tuh nao. Hluê si klei t^ng yap mâo [ia\ êdi 26 êbâo ]ô tuê ala ta] êngao leh ana\n 4 êbâo ]ô mnuih [uôn sang Mêhicô ba mbe\ mđue# leh.