Klei mrâo ala c\ar pô:

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, khua lăn ]ar Trương Tấn Sang jao leh klei mkla\ mklơ\ng ruah mdưm kơ 22 ]ô khua bi ala kơ knu\k kna Việt Nam yang [uôn ngă phu\n ti ala ta] êngao, lehana\n hla\m năn mâo 7 ]ô jing pô bi ala. Anei jing phung knua\ druh tu\ kdlưn mâo lu klei thâo hla\m brua\ mje\ ho\ng ta] êngao, hlăm năn mâo lu mnuih tuôm păn dja\ leh du\m brua\ knơ\ng hlăm dhar brua\ ho\ng ta] êngao mơ\ng Đảng, lehana\n Knu\k kna. Jao brua\ jing khua bi ala kơ knu\k kna drei ti ala ta] êngao, khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mta\ kơ phung khua bi ala dưn yua jih klei thâo pô, jih ai tiê ]ia\ng mtru\t mjhar ai hgu\m mơ\ng ta] êngao, mtru\t mjhar klei bi sa ai mơ\ng lu ala ]ar kơ brua\ drei ru\ mdơ\ng lehana\n răng mgang ala ]ar.

 

- Khua knu\k kna Nguyên Tấn Dũng mrâo mâo asa\p mtru\n brei du\m Phu\n dhar brua\ alu\ wa\l mđ^ klei g^t gai hluê nga\ hdra\ brua\ k`a\m ala c\ar kơ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Khua knu\k kna brei du\m dhar brua\, du\m gưl brua\ c\ia\ng lo\ dơ\ng thâo sa\ng kla\ êlam kơ klei yuôm bha\n mơ\ng Hdra\ brua\ k`a\m ala c\ar mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, c\ia\ng bi mkla\ mklơ\ng Hdra\ mtru\n Trung ương 7, gưl 10 kơ brua\ lo\ hma, mnuih [uôn sang lo\ hma, kr^ng [uôn sang lo\ hma. Khua knu\k kna brei Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa du\m c\ar, [uôn pro\ng hla\m Trung ương lo\ dơ\ng mkra mlih mbo\ klei bhia\n hdra\ mtru\n mơ\ng alu\ wa\l iêo mguôp ja\k h^n du\m ai mâo kơ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Hla\m klei hluê nga\, khut khat amâo dưi brei mgo# mnuih [uôn sang đru mguôp. Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa du\m c\ar, [uôn pro\ng hla\m trung ương mđ^ brua\ ksiêm dla\ng,mtru\t mjhar, mko\ mjing brua\ w^t dla\ng hla\m gra\p gưl, w^t dla\ng leh ana\n mđ^ ktang brua\ bi ktưn lông pah mni anôk nga\ ja\k brua\ leh ana\n du\m êpul lu, mnuih mâo đru mguôp leh s^t êm^t hla\m hdra\ brua\. Hmao thâo [uh du\m hdra\ nga\ ja\k, gru bi hmô ja\k c\ia\ng bi mlar tui nga\ lar [ar.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, dhar brua\ djuê ana mko\ mjing klei bi k[^n ksiêm w^t sa thu\n hluê ngă hdră êlan brua\ djuê ana, lehana\n 3 thu\n hluê ngă hdră knu\k kna mtru\n mrô 05 kơ brua\ djuê ana. Wưng thu\n 2006 – 2014, mâo leh 130 hdră êlan mâo hluê ngă hlăm kr^ng mnuih djuê [ia\, kr^ng ]ư\ ]hia\ng hlăm kluôm ala mơ\ng 150 êbâo êklai prăk kah mơ\ng phu\n prăk knu\k kna. Kyua mâo klei duh bi liê, klei đru kluôm hlăm djăp mta brua\, truh kơ ara\ anei brua\ duh mkra mnia mblei hlăm kr^ng mnuih djuê [ia\, kr^ng ]ư\ ]hia\ng mâo leh klei bi mlih s^t. Mâo leh đa đa kr^ng dơ\ng mđ^ kyar brua\ pla mjing mnơ\ng pioh ]h^ mnia, klei hd^p mda mnuih [uôn sang mâo klei bi mlih, hnơ\ng ênoh go\ êsei [un hro\ mơ\ng 3 – 4%/thu\n. {ia\dah hlăm kluôm ala ara\ anei ăt adôk 2.068 boh sa\ dleh dlan, lehana\n êbeh 18 êbâo boh [uôn dôk hlăm klei dleh dlan, mâo hnơ\ng ênoh go\ êsei [un, lehana\n giăm [un truh êbeh 45%. Mâo đa đa mnuih [uôn sang ăt adôk le\ nanao hlăm klei ư\ êpa, boh nik hlăm wưng giăm yăn wia\. Êjai ana\n, mâo du\m hdră êlan kơ djuê ana ăt adôk bi mđ^ mđăl, lar [ar, klei bhiăn kia\ kriê amâo mâo kjăp, dleh hluê ngă, prăk hluê ngă hdră êlan adôk k[ah, ênoh bi liê [ia\, ba yua amâo mâo djo\.

 

- Aguah mbruê, Anôk dla\ng brua\ đảng c\ar Dak Lak mko\ mjing klei bi k[^n jao brua\ êpul brua\ hra\ m’ar hla\m c\ar c\ia\ng w^t dla\ng boh klei brua\ knua\ hla\m gưl II ( mlan 4,5,6 ) leh ana\n po\k nga\ brua\ gưl III ( mlan 7,8,9). Đồng chí Êban Phu, K’iang khua dla\ng brua\ đảng c\ar Dak lak g^t gai klei bi k[^n. Blu\ hra\m klah c\u\n klei k[^n, đồng chí Êban Phu dla\ng myuôm kơ du\m klei g^r mơ\ng du\m Knơng brua\ hla\m êpul brua\ nga\ hra\ m’ar c\ia\ng nga\ rue# leh brua\ djo\ jao, đru mguôp rơ\ng kja\p klei êđa\p ênang brua\ kđi c\ar leh ana\n klei êđa\p ênang yang [uônhla\m wa\l c\ar. Ho\ng brua\ ti ana\p, đồng chí Êban Phu brei du\m gưl brua\ đảng, du\m knơ\ng brua\, anôk brua\ leh ana\n êpul l^ng khan lo\ dơ\ng po\k nga\ du\m brua\ nga\ bi mdoh mngac\ alu\ wa\l, hmao bi mkhư\ du\m brua\ nga\ mơ\ng phung hlia\r nga\ bi ru\ng ra\ng klei êđa\p ênang brua\ kđi c\ar hla\m c\ar. Po\k hluê nga\ mâo klei tu\ du\m hdra\ mtru\n, asa\p mtru\n mơ\ng Trung ương leh ana\n mơ\ng brua\ đảng c\ar kơ mđ^ klei g^t gai mơ\ng Đảng ho\ng brua\ kgu\ kdơ\ng ho\ng klei nga\ soh, rơ\ng kja\p klei êđap ênang ala c\ar… Du\m knơ\ng brua\ ba kc\u\t hưn c\ia\ng bi mâo klei hgu\m tliêr kja\p mđ^ pral hnơ\ng leh ana\n klei tu\ brua\ ksiêm dla\ng kgu\ kdơ\ng ho\ng klei nga\ soh. Mđ^ brua\ mtô mblang bi hria\m hdra\ bhia\n leh ana\n mđ^ klei thâo sa\ng hluê nga\ hdra\ bhia\n hla\m du\m tal mnuih [uôn sang.

 

- Tui si knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Dak Nông, mâo truh 70% ênha\ pla ana boh ]ê` hrue# hlăm brô 630ha ti du\m kdriêk: Dak Glong, Dak Rlâp, lehana\n wa\l krah Gia Nghĩa djiê ram kbia\ hriê mơ\ng mmao jhat pia djah êhăng amâodah lo\ pia mmao jhat ngă bi kđuh bru\ kkuê agha. T^ng ênoh lu] liê mơ\ng mnuih pla mjing hlăm kluôm ]ar đ^ truh du\m pluh klai prăk Đỗ Ngọc Duyên, khua knơ\ng brua\ lo\ hma ]ar Dak Nông brei thâo, kyua ênoh ]h^ boh krue# ]ê` hrue# đ^, mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, lu mnuih pla mjing bi rai jih mnơ\ng pla mkăn bi tio\ êran pla ana ]ê` hrue# êgao kơ ênoh ]ua\l mka\. Klei anei ngă kơ mnuih pla mjing tu\ lu klei lu] kyua bi tio\ êran pla mjing amâo mâo djo\ ho\ng klei ]ua\l mka\.

 

- Djo\ tuôm kơ klei kbăng êa yua nga\ bi dliu mnơ\ng pla mjing ti sa\ Tân Cảnh, kdriêk Dak Tô, c\ar Kon Tum, hruê mbruê, Võ Thanh Hải, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ nga\n do\ la\n êa wa\l hd^p mda c\ar Kon Tum brei thâo: mta phu\n jing kyua hnơ\ng pH hla\m kbăng êa [ia\ h^n mka\ ho\ng hnơ\ng aguah tlam. Klei tu\ mơng klei ba mka\ dla\ng du\m mẫu êa brei [uh: lu ênoh mrô ba ksiêm mka\ dla\ng, bohnik kơ kim loại nặng dôk hla\m hnơ\ng dưi brei s’a\i. Knơ\ng brua\ nga\n do\ la\n êa wa\l hd^p mda c\ar Kon Tum akâo ho\ng Anôk brua\ êa doh leh ana\n bi mdoh la\n êa wa\l hd^p mda c\ar Kon Tum mko\ mjing klei ktrâo lac\ kơ mnuih [uôn sang msir mkra he\ êa êlâo kơ ba yua [ơ\ng mna\m.

 

- Tlam mbruê, ti kr^ng 4 Kahan êa, knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kdriêk Trường Sa hgu\m ho\ng êpul hgu\m mnuih ma\ brua\ ]ar Khánh Hoà mko\ mjing  knăm mphu\n ngă brua\ mơ\ng dhar brua\ hgu\m mnuih ma\ brua\ kdriêk Trường Sa, wưng păn brua\ 2014 – 2018. Ti knăm anei mâo Trần Văn Lý, k’ia\ng khua kia\ kriê knơ\ng brua\ hgu\m mnuih ma\ brua\ Việt Nam. Dhar brua\ kia\ kriê êpul hgu\m mnuih ma\ brua\ kdriêk Trường Sa mâo 5 ]ô, hlăm năn Nguyễn Viết Thuân jing khua kia\ kriê. Ara\ anei êpul hgu\m mnuih ngă brua\ kdriêk Trường Sa mâo 4 êpul brua\ công đoàn nah gu\, jing: 1 công đoàn hlăm lăn hang, lehana\n 3 công đoàn hlăm du\m boh plao ks^ Trường Sa Lớn, Sinh Tồn, lehana\n Song Tử Tây. Du\m êpul hgu\m brua\ công đoàn kdriêk Trường Sa mâo mko\ mjing êpul brua\ sa ana\n hlăm klei bi hgu\m mguôp, ]o\ng mghaih msir djăp klei dleh dlan, klei k[ah, dlăng kriê, lehana\n răng mgang klei tu\ dưn kơ grăp ]ô mnuih ma\ brua\, lehana\n ktưn bi leh jăk brua\ k]ah jao răng mgang lehana\n ru\ mdơ\ng kdriêk plao ks^ Trường Sa.

 

- Aguah mbruê, Anôk g^t gai Mgang kdơ\ng klei êa l^p lêc\ ang^n êbu\ Trung ương mko\ mjing klei bi k[^n trông kơ hdra\ pral thâo bi kdơ\ng ho\ng ang^n êbu\ Rammasun. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala Anôk brua\ đa\o knal yan adiê êa juôr Trung ương brei thâo: ang^n êbu\ Rammasun hriê pha\ êa^ Ngo\ ho\ng hnơ\ng [rư\ ktang, sra\ng nga\ truh klei adiê hjan pro\ng tuh hriê kơ la\n hang hla\m du\m hruê 19/7 leh ana\n hruê 20/7. Adu\ brua\ Anôk g^t gai mgang kdơ\ng klei êa l^p lêc\ ang^n êbu\ Trung ương mâo leh hra\ mtru\n m’^t truh jêc\ kơ du\m c\ar ktuê hang ks^ mơ\ng Quảng Ninh truh kơ Phú Yên, du\m c\ar kwar Dưr leh ana\n Phu\n brua\ brei pral thâo po\k nga\ du\m hdra\ bi kdơ\ng ho\ng klei ang^n êbu\. T^ng truh kơ 6 mmông aguảhhuê 16/7, êpul khan kriê mga\ng knông la\n ktuê hang ks^ mơ\ng du\m c\ar Quảng Ninh truh kơ Bà Rịa – Vũng Tàu hưn mthâo leh ktrâo lac\ kơ ho# mran ho\ng hla\m brô 300 êbâo c\ô mnuih nga\ brua\ thao kơ boh klei ang^n êbu\ Rammasun c\ia\ng thâo pral bi dêc\ đue#.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko hruê mbruê iêu mthưr êpul hgu\m châu Âu ngă ktang h^n ho\ng Nga, djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng ti kwar ngo\ Ucraina. Asa\p hưn mthâo mâo khua mil ]hil Ucraina ba hưn mdah hlăk êjai phung khua g^t gai êpul hgu\m châu Âu hruê mbruê mâo klei bi tuôm ti Brucsel ala ]ar Bỉ, ]ia\ng bi trông ]hai kơ klei ru\ng răng ti Ucraina. Khua mil ]hil Ucraina Poroshenko la] sơnei; phung mâo phao ktuang kgu\ kdơ\ng mơ\ng Nga `u\ kma hlăm Ucraina leh ana\n djă ba lu phao ktuang, ăt mse\ mơh kdrăp phao ktuang p’pro\ng. Poroshenko iêu mthưr êpul hgu\m châu Âu bi êdah hdră êlan ktang, mâo mtam bruă ngă k`ăm đru Ucraina hlăm klei blah ngă bi kdơ\ng ho\ng du\m êpul klah hjăn ti kwar ngo\.

 

- Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Kim Moon hruê 15/7 [uah ăl ktang ph^t du\m gưl ksu\ng ngă ti Apganistan hlăm mlan knăm mơak Ramadan, tle\ mdjiê leh ana\n ngă êka du\m ]ô mnuih [uôn sang, hlăm ana\n mâo phung hđeh êlăk. Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Kim Moon la] sơnei; gưl ksu\ng ngă hlăm mnuih [uôn sang ti kwar ngo\ Paktika hruê 15/7 jing “klei ngă soh ju\ jhat êdi”. Gưl ksu\ng ngă mdjiê asei mâo ti 1 sang mnia mâo lu mnuih mơ\ng kdriêk Urgun hlăm ]ar Paktika, ngă [ia\ êdi 89 ]ô mnuih [uôn sang djiê, hlăm ana\n mâo 8 ]ô hđeh leh ana\n [ia\ êdi 67 thu\n ]ô mnuih êka, dưi yap jing ênoh mnuih êka, djiê lu h^n êdi ti Apganistan yap mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei.

 

- Leh 2 bliư\ amâo mâo klei tu\ dưn leh ana\n lu bliư\ bi kdung, hruê mbruê, Quốc hội Ira\c knhal tui] ăt ruah leh Salim al- Juburu ngă khua Quốc hội mrâo ho\ng lu phung nghị sỹ nao ai. Bruă Quốc hội Ira\c ruah 1 ]ô nghị sỹ djuê ana Sunni ngă khua Quốc hội mrâo brei [uh du\m êpul t^ng hlăm Knơ\ng bruă c\ih mkra hdră bhiăn pro\ng h^n êdi  hlăm ala ]ar dưi bi lăm lui leh mâo [ia\ klei amâo thâo bi djo\, mơ\ng ana\n mjing klei găl êlưih kơ bruă mphu\n kơ hdra\ bi mko\ mjing knu\k kna hgu\m mguôp djuê ana.

 

- L^ng k’han Israel hruê mbruê hâo hưn kơ êbeh 100 êbâo ]ô mnuih [uôn sang Palestin hlăk dôk hd^p ti alu\ wa\l t^ng nah Ngo\ leh ana\n t^ng nah Dưr Gaza brei mbe\ mđue#. Klei hâo hưn mơ\ng l^ng k’han Israel brei thâo; l^ng k’han amra po\k du\m gưl ksu\ng ngă ho\ng êdeh phiơr k`ăm kơ du\m pôih kđông phung ngă măk [ai ti Gaza ]ia\ng ru\ ênua kơ du\m gưl mnah rốc két hlăm kr^ng lăn Israel. L^ng k’han Israel hâo hưn ho\ng mnuih [uôn sang Palestin ti Gaza  brei đue# mơ\ng kr^ng blah ngă êlâo kơ 8 m’mông aguah mbruê leh ana\n amâo dưi lo\ w^t kơ sang hlo\ng truh êla mâo klei hâo hưn mrâo.

 

- Knơ\ng klei mrâo ABS- CBN mơ\ng Philippin hruê mbruê hưn mthâo: ang^n êbu\ nhiệt đới mâo ana\n quốc tế Rammasun leh tuh hriê kơ Philippin ngă [ia\ êdi 13 ]ô mnuih djiê, 350 êbâo ]ô mnuih bi mbe\ mđue# leh ana\n ngă lui] liê kjham kơ mnơ\ng dhơ\ng. Kyua hma^ djo\ mơ\ng ang^n êbu\, adiê hjan pro\ng mâo wa\t ang^n ktang ngă lui] pui kmlă leh ana\n ngă joh êbuh lu kyâo mtâo ti lu alu\ wa\l hla\m [uôn pro\ng phu\n Manila. Knơ\ng bruă đăo knăl yan adiê ala ]ar Philippin brei thâo: leh tuh hriê hlăm [uôn pro\ng kr^ng hang ks^ t^ng nah Ngo\ Legaspi ngă lui] liê kjham, ara\ anei ang^n êbu\ Rammasun hlăk đue# nao t^ng kơ Ngo\. Ang^n êbu\ đue# mơ\ng Philippin leh nao ga\n kơ plao ks^ Luzong leh ana\n tuh nao kơ êa ks^ Ngo\ hlăm hruê anei.