Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam hruê 15/11, ti anôk bi k[^n kluôm mơ\ng Quốc hội hla\m sang bi k[^n, Huỳnh Văn Tý, Khua dhar brua\ ksiêm yap hra\ mple\ bi êdah leh boh tu\ dưn brua\ ma\ hra\ mple\ đăo kang ho\ng 50 ]ô phung khua êmua mâo Quốc hội ruah mdưm. Hluê ana\n mnuih mâo hra\ mple\ đăo knang pro\ng h^n jing aduôn Nguyễn Thị Kim Ngân, K’ia\ng khua Quốc hội, ho\ng 390 po\k hra\ mple\ đăo knang. Mnuih mâo hra\ mple\ đăo knang dôk tal dua jing Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang, ho\ng ênoh 380 po\k hra\ mple\. Mnuih mâo hra\ mple\ đăo knang dôk tal 3 jing Khua dhar brua\ kơ brua\ yang [uôn Trương Thị Mai, ho\ng ênoh 365 po\k hra\ mple\, mnuih mâo hra\ mple\ đăo knang tal 4 jing Khua phu\n brua\ êlan klông du\ mdiăng Đinh La Thăng, ho\ng ênoh 362 po\k hra\ mple\. Mnuih mâo ênoh hra\ mple\ đăo knang [ia\ h^n jing Khua phu\n brua\ êa drao gu\n Nguyễn Thị Kim Tiến, ho\ng ênoh 192 po\k hra\ mple\. Dôk tal 2 mnuih mâo hra\ mple\ [ia\ h^n jing khua Phu\n brua\ Dhar kreh mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê Hoàng Tuấn Anh, ho\ng ênoh 157 po\k hra\ mple\. Dôk tal 3 kơ ênoh hra\ mple\ [ia\ h^n jing Khua phu\n brua\ ksiêm dlăng brua\ ala ]ar Nguyễn Thái Bình, ho\ng 154 po\k hra\ mple\.

 

- Leh Quốc hội hưn mdah klei tu\ mơ\ng klei ma\ hra\ mple\ đa\o knang ho\ng 50 c\ô phung khua pa\n brua\ kyua mơ\ng Quốc hội ruah mdưm leh ana\n dla\ng bi mkla\, mb^t ho\ng mnuih [uôn sang kluôm ala, du\m tal mnuih [uôn sang ti kr^ng wa\l Dap Kngư bi êdah leh klei m^n pô. Lu mnuih [uôn sang ti kr^ng Dap Kngư lac\ klei tu\ ma\ hra\ mple\ đa\o knang bi êdah klei kla\ mngac\, djo\ kpa\ leh ana\n đua klam bi ala kơ klei m^n, klei c\ia\ng hmang mơ\ng mnuih [uôn sang; mb^t ana\n dla\ng djo\ klei thâo kơ brua\ mơ\ng gra\p c\ô djo\ mple\ hra\. Phan Thanh Vị  mâo 58 thu\n Đảng dôk ti êpul 2, phường Lê Lợi, [uôn pro\ng Kon Tum lac\ snei: klei đa\o knang mơ\ng `u dưi bi mđ^ leh ktuê dla\ng, hmư\ klei tu\ ma\ hra\ mple\ đa\o knang. ~u [uh du\m klei hma\i djo\ ja\k mơ\ng brua\ ma\ hra\ mple\ đa\o knang: ~u lac\:“ Mơ\ng klei ma\ hra\ mple\ đa\o knang tal anei, du\m c\ô mâo ma\ hra\ mple\ đa\o knang [ia\ đuic\ mơ\ng klei ma\ hra\ mple\ đa\o knang tal I sna\n ara\ anei c\ia\ng kơ di`u bi g^r ktưn nga\ ja\k h^n brua\ pô. Kla\ klơ\ng mse\ si Khua Phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Đinh La Thăng, leh ana\n êlâo ana\n mse\ si đồng chí Nguyễn Tấn Dũng, khua Knu\k kna a\t mâo hra\ mple\ đa\o knang [ia\ mơh mka\ ho\ng du\m phung mka\n, sna\n tal anei  `u mâo leh lu hra\ mple\ đa\o knang, Kyua mơ\ng gưl ma\ hra\ mple\ đa\o knang gưl tal êlâo ara\ng gơ\ [uh klei adôk êdu k[a\h mơ\ng pô bi g^r ktưn nga\ ja\k h^n brua\ đua klam mơ\ng pô. Amâo djo\ kno\ng hja\n kâo, [ia\ lu mnuih a\t đa\o knang mse\ si ana\n mơh. Phung `u mâo hra\ mple\ đa\o knang [ia\ mâo klei c\ia\ng g^r ktưn nga\ rue# leh ja\k brua\ pô. Kâo đa\o knang mse\ si ana\n”.

 

- Nguyễn Đình Thiện mnuih [uôn sang ti sa\ Biển Hồ, [uôn pro\ng Pleiku, ]ar Gialai sa ai ho\ng boh tu\ dưn mple\ hra\ đăo knang kơ 50 ]ô phung khua êmua mâo Quốc hội ruah mdưm. ~u la], phung bi ala mâo ênoh hra\ mple\ đăo knang pro\ng h^n mse\ si Khua phu\n brua\ Êlan klông du\ mdiăng Đinh La Thăng, lehana\n khua knơ\ng g^t gai Knơ\ng prăk Knu\k kna Nguyễn Văn Bình jing năng êdi. `u la]:

 

“Boh tu\ dưn klei mple\ hra\ đăo knang mâo phung bi ala bi êdah kla\ mnga] kơ klei jing brua\ duh mkra ala [uôn ala ]ar drei ara\ anei. Lehana\n bi kla\ brua\ klam mơ\ng phung bi ala Quốc hội ho\ng mnuih [uôn sang. Hmei ]ang hmăng kơ phung bi ala mâo ênoh hra\ mple\ đăo knang [ia\ h^n mse\ si Khua phu\n brua\ êa drao gu\n, khua phu\n brua\ sang hra\ mơar, khua phu\n brua\ Dhar kreh mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê, khua phu\n brua\ ngăn do\ wa\l hd^p mda…]ang hmăng kơ phung khua knơ\ng g^t gai lo\ ksiêm dlăng bi kla\ brua\ klam kơ grăp ]ô lehana\n dhar brua\ ana\n ]ia\ng mâo hdră ma\ brua\ djo\ h^n, pral mkra mlih, bi năng ho\ng klei mnuih [uôn sang đăo knang”.

 

- Phung bi ala kơ mnuih [uôn sang [uôn pro\ng {uônmathuôt, c\ar Dak lak ư ai êdi ho\ng klei tu\ anei, leh ana\n lac\ snei: phung bi ala Quốc hội t^ng dla\ng leh kla\ djo\ klei thâo nga\ brua\ mơ\ng gra\p phung pa\n brua\. Mnuih [uôn sang c\ang hmang du\m mnuih mâo hra\ mple\ đa\o knang [ia\ c\ia\ng bi g^r h^n hla\m wưng kơ ana\p. Nguyễn Vừa dôk ti phường Thắng Lợi, [uôn pro\ng {uônmathuột, c\ar Dak lak lac\:“ Kâo [uh lu di`u mâo klei đua klam kơ brua\ pô. Klei t^ng dla\ng mơ\ng phung bi ala Quốc hội thu\n anei mka\ ho\ng thu\n dih [uh mâo klei bi mlih pro\ng. Phung bi ala Quốc hội nga\ mse\ si ana\n jing djo\ guôp ho\ng ai tiê mnuih [uôn sang. Ara\ng [uh klei soh klei adôk êdu k[a\h ara\ng gơ\ mkra mlih, tơ gơ\ dưi [ư\ mkra jing mâo klei c\ia\ng hmang. Hdra\ ma\ hra\ mple\ đa\o knang kâo [uh jing c\ia\ng êdi, mơ\ng klei đru mguôp klei blu\ mơ\ng lu mnuih mse\ si ana\n kâo [uh c\ia\ng nga\ bi  jing knhuah bhia\n kơ klei ma\ hra\ mple\ hra\ đa\o knang”.

 

- Hruê anei ]huang hlăm hruê kăm ma\ brua\ tal 5, klei bi k[^n tal 8, Quốc hội gưl 13. Tui si hdră hlăm hruê kăm anei, Quốc hội pioh dua hruê mkrah ]ia\ng kơ phung bi ala êmuh phung khua phu\n brua\ kơ du\m klei mnuih [uôn sang kluôm ala hlăk mđing. Hruê anei, êlâo kơ ngă klei êmuh, Quốc hội hmư\ lehana\n bi trông ]hai kơ klei hâo mdah brua\ hluê nga\ du\m hdră mtru\n mơ\ng Quốc hội kơ brua\ êmuh lehana\n w^t la] klei êmuh, hmư\ klei hâo mdah boh tu\ dưn klei ksiêm dlăng brua\ mghaih msir klei mnuih [uôn sang akâo mơ\ng hlăk klei bi k[^n tal 7, Quốc hội 13. 4 ]ô khua phu\n brua\ srăng w^t la] klei êmuh tal anei jing Khua phu\n brua\ tuh tia mnia mblei, Khua phu\n brua\ ksiêm dlăng brua\ hlăm ala ]ar, Khua phu\n brua\ êlan klông du\ mdiăng, lehana\n khua phu\n brua\ mnuih ma\ brua\, phung knap m`ai. Leh kơ năn Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng srăng lo\ bi mnga] du\m boh phu\n kơ klei phung bi ala hlăk mđing.

 

- Mmăt mbruê, ti Hà Nội, Knơ\ng dla\ng brua\ ja\k êđa\p êlan klông ala c\ar mko\ mjing klei K[^n bi hdơr kơ du\m phung djiê kyua klei truh hla\m êlan klông c\ia\ng hluê nga\ “ Hruê dlông ro\ng la\n bi hdơr kơ phung djiê mơ\ng klei truh hla\m êlan klông ” thu\n 2014, ho\ng klei c\ia\ng hâo hưn “ Bi hdơr kơ mnuih đue# nao ( djiê ) – Kyua kơ mnuih adôk ( hd^p ) ”. Hluê si Knơ\ng dla\ng brua\ ja\k êđa\p êlan klông ala c\ar, gra\p hruê ga\n hgao, 25 c\ô mnuih kbia\ mơ\ng sang leh ana\n hlo\ng đue# nao la\ lar amâo lo\ w^t ôh ho\ng ga\p djuê, lui hla\m ai tiê mnuih hla\m sang  ga\p djuê klei rua\ ai tiê ênguôt hn^ng pro\ng êdi, nga\ kơ jih yang [uôn dôk bi m^n nao hla\m ai  ho\ng du\m klei êmuh amâo dưi thâo w^t lac\ ôh. Gưl anei, Knơ\ng dla\ng brua\ ja\k êđa\p hla\m êlan klông ala c\ar iêo mthưr gra\p c\ô mnuih Việt Nam, kyua kơ klei ja\k êđa\p mơ\ng asei mlei pô, kyua kơ klei hd^p mgi dih mơ\ng anak c\ô pô, kyua kơ klei adôk nnao la\ lar mơ\ng djuê ana, bi nga\ be\ dja\p klei dưi c\ia\ng klei ga\n êrô êbat hla\m êlan klông ti la\n c\ar drei [rư\ hruê [rư\ ja\k êđa\p h^n. Gra\p c\ô mnuih bi hluê nga\ djo\ kla\ kpa\ Hdra\ bhia\n êlan klông, c\o\ng pô thâo bi jang, bi đru s^t ga\n êrô hla\m êlan klông.

 

- Bi hdơr 45 thu\n hruê mko\ mjing Êpul hgu\m phung hlăk ai yang [uôn kru\ kdơ\ng Kwar Dhu\ng ]ar Daklak, phung hlak ai alu\ wa\l mko\ mjing leh lu brua\ ngă ]ia\ng kkuh mơak, mse\ si: Aguah hruê 15/11, leh mko\ mjing klei bi lông bi lông mtio\ êdeh wai jơ\ng w^t kơ phu\n agha mơ\ng [uôn pro\ng [uôn Ama Thuôt truh kơ Anôk phu\n klei kru\ kdơ\ng Krông Bông, Êpul hlăk ai Kahan ksiêm ]ar Daklak mâo jao leh 95 hnư mnơ\ng kơ du\m go\ êsei knu\k kna dlăng ba, lehana\n mnuih djuê [ia\ [un ti [uôn khoa\, sa\ }ư\ Pui, grăp hnư ho\ng ênoh 300 êbâo prăk. Ăt hlăm hruê 15/11, ti kr^ng phu\n kru\ kdơ\ng Krông Bông, brua\ đoàn êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh ]ar Daklak mko\ mjing leh du\m brua\ ngă mse\ si: Nao ]ua\ knưl bi hdơr kơ phung săn asei, jao dua mta brua\ hlăk ai ngă ti 2 sa\ }ư\ Pui, lehana\n Yang Mao, grăp mta brua\ ho\ng ênoh 25 êkla\k prăk, ngă klei bi mu\t đoàn viên mrâo, mđup brei prăk hriăm hra\ mơar lehana\n êdeh wai kơ phung hđeh hria\m hra\ [un gao klei dleh dlan.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, Klei bi k[^n gưl dlông Êpul du\m ala ]ar mâo bruă duh mkra đ^ kyar leh ana\n mrâo đ^ kyar ( G20) mjưh rue# leh 2 hruê bi k[^n ti [uôn pro\ng Brisbane, bang Queensland ala ]ar Australia. Asa\p hưn mthâo mb^t mơ\ng klei bi k[^n brei thâo: G20 k]ah mtru\n hdră k`ăm bi mđ^ hnơ\ng mnơ\ng mâo hla\m ala ]ar ( GDP ) mơ\ng êpul lo\ dơ\ng đ^ [ia\ êdi mâo 2% hlăm 5 thu\n kơ ana\p. Hluê si phung thơ\ng kơ bruă duh mkra, tơ klei [ua\n rơ\ng mơ\ng G20 dưi hluê ngă dja\p ênu\m, GDP mơ\ng êpul dưi lo\ dơ\ng đ^ 2,1% mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2018, mơ\ng ana\n srăng lo\ mjing êbeh 2 êbâo êklai đôlar Mi kơ bruă duh mkra kluôm boh lăn leh ana\n lo\ mjing du\m êklăk bruă mă. “ Hdră k]ah ngă brua\ Brisbane” mâo 1 hdră k]ah mtru\t mđ^ hnơ\ng đ^ kyar, bi tu\ ư mko\ mjing anôk bruă nah gu\ kluôm boh lăn ti Sydney, mtru\t mđ^ du\m hdră bi kdơ\ng ho\ng klei dêc\ brei jia leh ana\n mjing brua\ du\m hdră k]ah kơ Knơ\ng prăk tliêr kjăp h^n. G20 ăt k]ah mtru\n du\m hdră bruă mđ^ hnơ\ng đ^ kyar leh ana\n lo\ mjing bruă mă mse\ si klei leh bi tu\ ư hluê ngă klei m^n mjing anôk anơ\ng brua\ nah gu\ kluôm boh lăn, k]ah mtru\n hdra k`a\m bi mhro\ hnơ\ng bi kpleh mnuih ngă bruă êkei ho\ng mniê tru\n 25% hlăm thu\n 2015, tu\ ư hdră k]ah nga\ bruă bi kdơ\ng ho\ng klei tle\ [ơ\ng ngăn pra\k knu\k kna wưng thu\n 2015 - 2016, mđ^ h^n ai ktang mơ\ng du\m êpul bruă ngăn prăk kluôm boh lăn.

 

- Hruê mbruê, Nah êngao klei bi k[^n G20 mko\ mjing leh klei bi mtuôm plah wah phung khua g^t gai Mi, Nhật Bản leh ana\n Australia iêu mthưr msir mghaih ho\ng klei êđăp ênang du\m klei bi kuan miă hlăm êa ks^. Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo êlâo kơ đue# mơ\ng klei bi k[^n, Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin mklă mklơ\ng, mâo klei găl jăk ]ia\ng msir mghaih klei ru\ng răng ti Ucraina, [ia\dah ăt hưn răng êlâo bruă k]ah mtru\n du\m hdră bi kmhal srăng ba truh du\m klei amâo mâo jăk ho\ng du\m ala ]ar ngă klei bi kmhal leh ana\n ala ]ar tu\ klei bi kmhal.

 

- Hruê mbruê, Khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko mtru\n asa\p khăt djăp mta bruă đru mơ\ng knu\k kna Trung ương, yap wa\t brua\ mdrao mgu\n leh ana\n brua\ sang hra\ m’ar mtô mhriăm kơ kr^ng wa\l kwar Ngo\ dôk hlăm klei ksiêm dlăng mơ\ng êpul nah dih. Hluê si asa\p mtru\n mơ\ng Poroshenko, jih du\m knơ\ng bruă, anôk bruă knu\k kna Ucraina bi mjưh mdei du\m bruă knua\ ti Donetsk leh ana\n Luhansk hlăm wang 1 hruê kăm dơ\ng. Knơ\ng prăk Trung ương Ucraina ăt mâo tu\ mă asa\p mtru\n mdei đru mkăp du\m brua\ mâo: brua\ brei hră ]an prăk hlăm du\m alu\ wa\l mơ\ng Êpul nah dih ksiêm dlăng, pra\k m’^t mơ\ng mdê asei mnuih leh ana\n knơ\ng bruă dôk ti du\m alu\ wa\l anei ăt tuôm ho\ng klei kwang dar ka\m mkhư\. 1 ]ô khua êmua Ucraina brei thâo: asa\p mtru\n si la] ti dlông lo\ ba yua ho\ng du\m anôk mse\ ai sang hră, sang êa drao leh ana\n knơ\ng bruă răng mjê].

 

- Khua mil ]hil Mi Barak Obama hruê mbruê mâo leh klei blu\ mgang klei djo\ mơ\ng hdră bhiăn kriê dlăng klei suaih pral mnuih [uôn sang (pia klah ]u\n Obmacare) leh mâo du\m klei blu\ hrăm [uah ăl kơ hdră bhiăn adôk mâo klei bi tăng mgăl anei. Khua mil ]hil Obama la] klei po\k mlar bruă blei bảo hiểm y tế djo\ guôp ho\ng hnơ\ng mnuih [uôn sang Mi mâo prăk, mâo leh klei t^ng mka\ bi nik êlâo kơ mklă mklơ\ng hlăm thu\n 2010.

 

- Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn ( WHO) hruê mbruê t^ng knăl Mali c\ia\ng mprăp bi kdơ\ng mgang klei hu\i hyưt mơ\ng klei ruă Ebola tưp lar, mb^t ana\n hưn răng gưl tưp lar tal anei srăng lar [ar leh ana\n hu^ hyưt h^n kơ gưl êlâo. Khă gơ\ tu\ yap mâo lu klei đ^ kyar hlăm bruă bi kdơ\ng ho\ng kman klei ruă ngă djiê mnuih Ebola ti du\m ala ]ar Yu\ châu Phi, [ia\ Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn ăt hu^ hyưt kơ boh klei mâo ara\ anei ti Mali, leh ala ]ar anei lo\ dơ\ng mâo 2 ]ô mnuih djiê leh ana\n 4 ]ô mnuih mrâo djo\ kman klei ruă anei.