Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ phu\n brua\ ho\ng ala ta] êngao, k’ia\ng khua knu\k kna, khua phu\n brua\ ho\ng ala ta] êngao Phạm Bình Minh drông leh khua kia\ kriê hlăm phu\n brua\ ho\ng ala ta] êngao Đức Markus Eđere [ri hriê ]hưn kơ Việt Nam, hrăm mb^t g^t gai klei bi k[^n êpul kia\ kriê hdră êlan gưl k’ia\ng khua phu\n brua\ ho\ng ala ta] êngao Việt Nam - Đức gưl tal 2. Ti anôk drông ana\n, dua nah mâo leh klei bi blu\ hrăm kơ klei mje\ mgiăm kluôm dhuôm Việt Nam - Đức hlăk mâo klei đ^ kyar kjăp hla\m djăp mta brua\, mơ\ng brua\ kđi ]ar, brua\ mje\ mgiăm, brua\ duh mkra, hgu\m mđ^ kyar, brua\ sang hra\ mơar, brua\ kreh knhâo… Hlăm wưng kơ ana\p, dua nah bi tu\ ư leh lo\ prăp êmiêt kơ klei bi tuôm gưl dlông, ana\p truh kơ klei bi hdơr 40 thu\n mko\ mjing klei mje\ mgiăm hgu\m mb^t hlăm thu\n 2015… Dua nah bi tu\ ư leh hgu\m kjăp, lehana\n bi đru hdơ\ng găp hlăm du\m klei bi k[^n lu t^ng, lehana\n êpul brua\ dlông ro\ng lăn. Hlămnăn, Đức [ua\n rơ\ng đru Việt Nam pral truh kơ klei bi hgu\m kluôm dhuôm ho\ng EU. Kơ boh klei wa\l êa ks^ ngo\, Đức bi kla\ sa ai ho\ng hdră êlan mghaih msir hlăm klei êđăp ênang, mpu\ kơ klei bhiăn quốc tế, hlăm năn mâo klei kuôl ka\ mơ\ng Liên hiệp quốc kơ klei bhiăn êa ks^ thu\n 1982, lehana\n amâo mâo ư ôh ho\ng du\m klei nga\ hjăn păn bi ru\ng răng hlăm wa\l êa ks^ ngo\.

 

- “Go\ sang pro\ng du\m djuê ana Việt nam ho\ng klei dưi kriê dla\ng yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar” Jing ana\n du\m brua\ nga\ bi hdơr hruê Go\ sang Việt nam mko\ mjing hla\m 2 hruê, hruê 28-29/6 ti [uôn Dhar kreh – hiu c\hưn dla\ng du\m djuê ana Việt nam, Hà Nội, ho\ng êbeh 200 c\ô bi ala, bi ala kơ 32 djuê ana mdê mdê mơ\ng 8 c\ar, [uôn pro\ng hla\m kluôm ala. “ Go\ sang pro\ng du\m djuê ana Việt nam ho\ng klei dưi kriê dla\ng yuôm bha\n mơ\ng la\n c\ar” Mâo lu brua\ nga\ mse\ si: mko\ mjing klei rang mdah dla\ng hra\ m’ar, rup, mnơ\ng dhơ\ng kơ knông la\n, plao ks^, êa ks^ mguôp ho\ng rang mdah boh tâo klei dưi kriê dla\ng Trường sa, hdra\ kdo\ mmui` leh ana\n du\m klei mje\ mjuk hgu\m mguôp du\m djuê ana Việt Nam… Mâo du\m kna\m m’ak mâo leh mơ\ng đưm mơ\ng êpul êya du\m djuê ana Việt nam mđing kơ êa ks^, plao ks^, knông la\n leh ana\n klei dưi kriê dla\ng la\n c\ar mse\ si: klei nga\ yang kơ yang êa ks^ ktlư\ mơ\ng mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang C|a\m c\ar Ninh Thuận, Klei nga\ yang khao lề thế khan Hoàng sa mơ\ng mnuih [uôn sang tra wah ma\ akan hdang c\ar Quảng Ngãi, klei nga\ yang kwưh akâo bi mâo akan hdang mơ\ng mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang [uôn pro\ng Đà Nẵng… sra\ng ba mdah kơ mnuih [uôn sang dla\ng. Anôk k`a\m mơ\ng hdra\ jing mlam mdah klei kdo\ mmui` “ Go\ sang pro\ng du\m djuê ana Việt nam ho\ng klei dưi kriê dlka\ng yuôm bha\n la\n c\ar” mko\ mjing mma\t hruê 28/6.

 

- Hlăm 2 hruê 16 lehanăn 17/6, Hội đồng nhân dân ]ar Lâm Đồng gưl 8 mko\ mjing du\m êpul nao bi tuôm ho\ng mnuih [uôn sang hla\m djăp alu\ wa\l hla\m ]ar. Mâo ma\ lu klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang, bơ\k bâo lu kơ klei ]h^ mnia, kơ ênoh ênil boh mnga mơ\ng brua\ lo\ hma amâo mâo hơ^t. brua\ ]iu hnô ruh mgaih anôk ala, mko\ mkra ala [uôn mrâo bo\ ho\ng klei êmưt, boh nik du\m brua\ djo\ tuôm ho\ng pui kmla\. Du\m knơ\ng brua\ knu\k kna kia\ kriê mâo duh bi liê, hing brua\ knơ\ng mbông êa, mnơ\ng kơ brua\ lo\ hma, brua\ kia\ kriê dliê, mnơ\ng hlăm gu\ lăn ăt adôk mâo lu mta ka djo\, klei mkăp hra\ lăn adôk êmưt, êlan klông hlăm kr^ng [uôn sang jhat rai. Năng mđing jing ênoh prăk mưn mdiăng mnơ\ng ăt đ^, kyuana\n ngă kơ djăp mta mnơ\ng dhơ\ng ]h^ đ^ ênoh, hmăi amâo mâo jăk kơ klei hd^p mda mnuih [uôn sang. Nguyễn Đức Thắng, ti wa\l Lộc Phát, [uôn pro\ng Bảo Lộc la]:“Hlăm klei bi tuôm ho\ng mnuih [uôn sang hruê anei, snăn mnuih [uôn sang mâo klei akâo lo\ ksiêm w^t, tal êlâo kơ prăk mưn mdiăng mnơ\ng, ]ang hmăng knu\k kna kia\ kriê bi kjăp. Kâo ma\ klei bi hmô, kơ mnơ\ng pioh kơ brua\ lo\ hma, lehana\n mnơ\ng ru\ mdơ\ng mse\ si sa kdô simăng, snăn ara\ anei ênoh prăk mdiăng sa kdô jing 10 êbâo prăk, kyuana\n hmăi ktro\ êdi kơ mnuih [uôn sang. Tal dua, kâo [uh brua\ kia\ kriê du\m knơ\ng mbông êa pioh krih mđoh kơ mnơ\ng pla mjing ăt ka hơ^t mơh”.

 

- Aguah hruê 17/6, Knơ\ng brua\ Mặt trận tổ quốc Việt Nam [uôn pro\ng Cần Thơ mko\ mjing klei bi k[^n phung bi ala Mặt trận Tổ quốc [uôn pro\ng Cần Thơ gưl 8, mơ\ng thu\n 2014-2019 ho\ng ana\n “ Hgu\m mguôp pro\ng, ga\n hgao klei lông dla\ng, bi h’^t kja\p leh ana\n mđ^ kyar h’^t kja\p” Blu\ hra\m g^t gai klei bi k[^n, đông chí Nguyễn Thiện Nhân, Khua knơ\ng brua\ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bi mni leh ana\n h’êc\ hmưi kơ du\m klei tu\ mơ\ng Knơ\ng brua\ Mặt trận Tổ quốc [uôn pro\ng Cần Thơ mâo ba w^t hla\m wưng êgao. đồng chí brei mđing, hla\m wưng kơ ana\p, Knơ\ng brua\ Mặt trận Tổ quốc [uôn pro\ng Cần Thơ c\ia\ng lo\ dơ\ng bi mlih mrâo ktang h^n c\ia\ng hluê nga\ brua\ ra\ng mgang klei tu\ dưi kơ du\m tal mnuih [uôn sang, hluê dla\ng leh ana\n lo\ w^t mga\l yang [uôn, hluê nga\ brua\ mko\ mkra Đảng, knu\k kna kja\p ktang. Boh nik, mđing kơ klei bi trông, mđ^ lar truh hnơ\ng brua\ mơ\ng êpul brua\ hla\m êpul, thâo kla\ klei c\ia\ng hmang mơ\ng mnuih [uôn sang, hluê nga\ ja\k brua\ “ hmư\ mnuih [uôn sang blu\, leh ana\n blu\ kơ mnuih [uôn sang hmư\”.

 

- }ar Trà Vinh k]ưm hluê ngă hdra\ brua\ 135, wưng thu\n 2014 – 2015, ti 29 boh sa\ lehana\n 28 boh ấp dleh dlan h^n êdi hlăm ]ar, lu jing du\m sa\ mnuih [uôn sang djuê ana Khmer hd^p mda. Ênoh bi liê jih jang brua\ anei êbeh 26 êklai prăk. Hlăm năn, êbeh 23 êklai prăk bi liê kơ du\m brua\ mse\ si, pui kmla\, knơ\ng mbông êa, lehana\n êlan klông hlăm [uôn, brua\ kơ dhar kreh, lehana\n du\m brua\ mkăn hla\m yang [uôn, ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng klei bhiăn djuê ana ti anei… du\m adôk pioh bi liê kơ brua\ duh mkra, lehana\n mguôp ho\ng du\m phu\n prăk mkăn mđing đru kơ du\m go\ êsei [un duh bi liê kơ brua\ duh mkra pla mjing, mđ^ hnơ\ng hrui w^t. Mka\ ho\ng hdră brua\ 135 gưl 2, hdră brua\ 135 tal anei bi hro\ dua mta brua\ jing, brua\ mjua\t bi hriăm, lehana\n kơ klei mnia mblei, lehana\n prăk duh bi liê ksu\n kơ du\m brua\ phu\n h^n.

 

- A|t adôk lu klei ka h’^t hla\m brua\ mgang kdơ\ng ho\ng klei ang^n êbu\, êa l^p lêc\, ana\n jing klei [uh lac\ mơ\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Lak ti Anôk bi k[^n po\k nga\ brua\ mgang dêc\ `e\ đue# bi mhro\ klei truh mơ\ng yan adiê nga\ êlâo kơ truh yan ang^n êbu\ êa l^p lêc\ thu\n anei, mko\ mjing aguah hruê 17/6. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala lac\ leh kla\: tal 1 c\ar Dak Lak mnuih [uôn sang a\t adôk ka mđing ôh ho\ng klei yan adiê nga\, tal 2 jing kdra\p mnơ\ng yua a\t mse\ mơh hdra\ ba yua gai dla\ng du\m knơ\ng kdơ\ng êa adôk êdu k[a\h, tal 3 jing ai tiê đua klam mơ\ng du\m phung knua\ druh nga\ brua\ anei ka dja\p ênu\m ôh, ka hluê nga\ jih ai djo\ ho\ng brua\ pô. Ho\ng hdra\ “ Pral thâo mgang dêc\, hmao bi kdơ\ng, jêc\ bi msir”, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Lak g^t gai leh du\m Knơ\ng brua\, anôk brua\ bi kja\p ênu\m anôk g^t gai mgang dêc\ bi mhro\ klei truh mơ\ng yan adiê nga\, hluê nga\ djo\ kla\ du\m hdra\ 4 ti ana\n mtam, mpra\p mnuih nga\ brua\, kdra\p mnơ\ng yua, mnuih dôk gak ra\ng jih hruê mlam êlao kơ ang^n êbu\ êa l^p lêc\, mđ^ klei bi hgu\m ba yua gai dla\ng bi djo\ guôp c\ia\ng rơ\ng êđa\p ênang kơ du\m knơ\ng kdơ\ng êa.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Iran Javad Zarif hruê 16/6 brei thâo; du\m klei bi trông ]hai hlăk mko\ mjing ti [uôn pro\ng phu\n Viên ala ]ar Áo, `u amâo mâo bi trông ]hai ôh ho\ng Mi kơ boh klei ru\ng răng Ira\c, kno\ng k[^n ai tiê kơ hdră bruă hạt nhân Iran đu]. Klei hưn si la] ti dlông mơ\ng Zarif ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo leh klei bi tuôm 3 t^ng plah wah khua bi ala kơ Iran, Mi leh ana\n êpul hgu\m châu Âu (EU) hlăm tuôr bi trông ]hai mrâo kơ hdră bruă hạt nhân Iran. Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Iran brei thâo; `u ăt bi tuôm leh mơh ho\ng k’iăng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi William Burns leh ana\n 2 nah kno\ng bi trông ]hai kơ hdră bruă hạt nhân. Êngao kơnăn, Iran mklă mklơ\ng klei ru\ng răng Ira\c amâo mâo djo\ jing mta phu\n ba bi trông ]hai ôh plah wah Iran leh ana\n êpul P5+1 (mâo 5 ala ]ar êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang Liên hợp quốc mb^t ho\ng Đức) sui mơ\ng hruê 16/6 truh kơ hruê 20/6.

 

- Hluê si pô ]ih klei mrâo TTXVN ti London ala ]ar Anh hruê mbruê, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Anh William Hague hưn mthâo: Anh amra lo\ po\k adu\ bruă bi ala kơ ala ]ar anei ti Iran. Hlăm klei hưn mthâo ti ana\p Quốc hội Anh, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Hague brei thâo: bruă kru\ w^t klei mje\ mgiăm ênu\m ênap Anh- Iran mko\ mjing leh du\m gưl msir mghaih boh klei mje\ mgiăm 2 nah hlăm hruê mlan giăm anei. Ho\ng klei bi klă Iran jing 1 ala ]ar yuôm bhăn hlăm alu\ wa\l mâo lu klei nga\ ru\ng, Hague la] sơnei: bruă kriê kjăp du\m adu\ bruă bi ala ti lu ala ]ar dlông ro\ng lăn, wa\t hlăm klei dleh dlan, jing bruă phu\n hlăm hdră êlan mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao kluôm boh lăn mơ\ng Anh.

 

- Hlăm asa\p hưn mthâo hruê mbruê, knơ\ng bruă châu Âu brei thâo; mkăp leh 500 êklăk ơrô kơ Ucraina. Anei jing ênoh prăk brei ]an tal êlâo hlăm hdră bruă đru  ngăn prăk mrâo kơ Ucraina mơ\ng êpul hgu\m châu Âu, tluôn hnư đru 100 êklăk ơrô hruê 20/5 mrâo êgao. Asa\p hưn mthâo la] klă, êpul hgu\m châu Âu hlăk mkăp ngăn prăk kơ Ucraina ]ia\ng msir mghaih du\m klei dleh dlan kơ bruă duh mkra. K’iăng khua g^t gai knơ\ng bruă châu Âu đua klam kriê dlăng bruă duh mkra leh ana\n ngăn pra\k m`ă klă; klei đru anei jing bruă ngă yuôm bhăn ho\ng Ucraina leh ana\n mjing klei găl hluê ngă bruă mkra mđ^ k`ăm bi hơ^t bruă duh mkra ala ]ar. Ênoh đru  mơ\ng êpul hgu\m châu Âu truh êbeh 1 êklai 600 êklăk ơrô. Leh hưn mthâo ênoh prăk brei ]an hruê mbruê, Ucraina amra lo\ tu\ mă êbeh 1 êklai ơrô dơ\ng. Hdră bruă đru anei mă mơ\ng keh prăk quốc tế.

 

- Phung khua êmua Inđônêzia brei thâo: mâo 6 ]ô mnuih djiê leh ana\n 3 ]ô lui] ka thâo [uh leh gưl klưh lăn ti kdriêk Bogor, Yu\ Java hruê mbruê. Pô blu\ bi ala kơ knơ\ng bruă ksiêm dlăng klei truh yan adiê ngă ala ]ar Inđônêzia brei thâo: adiê hjan pro\ng mơ\ng hruê 16/6 ngă kơ lăn boh tâo mơ\ng ]o\ng ]ư\ dlông 30m ti [uôn Mekarwangi pro\h ti gu\, sa\r kdơr 5 boh sang. Êpul đru do\ng duah [uh 6 asei mnuih djiê leh ana\n hlăk lo\ dơ\ng tui duah 3 ]ô mnuih adôk gu\ kăm la\n boh tâo. Êngao kơnăn, mâo 7 ]ô mnuih dưi do\ng hd^ p suaih pral leh gưl klưh lăn si la] ti dlông. Inđônêzia khăng tu\ đua klam du\m gưl klưh lăn leh ana\n êa lip grăp bliư\ adiê hjan.

 

- Hruê mbruê, phung khua êmua bruă mdrao mgu\n ]ar Quảng Đông ala ]ar Trung Quốc hưn mthâo mâo 1 ]ô mnuih djiê kyua djo\ kman klei ruă hdrak H7N9. Pô djiê anei jing 1 ]ô êkei, hd^p ti [uôn pro\ng Giang Môn. Pô anei ba đih kơ sang êa drao hlăm klei kjham, leh bi klă djo\ kman klei ruă hdrak H7N9 mơ\ng hruê 9/6 mrâo êgao. Hluê si knơ\ng bruă mdrao mgu\n ]ar Quảng Đông, kno\ng hlăm mlan 4 mrâo anei, mâo 5 ]ô leh mnuih ti ]ar anei djiê kyua djo\ kman klei ruă hdrak H7N9.