Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mmăt mbruê, Klei bi k[^n Gưl dlông ASEM 10 bi rue#, leh dua hruê ma\ brua\. Klei bi k[^n mâo klei mkla\ mklơ\ng kơ lu brua\ yuôm bhăn, mâo asa\p mtru\n tu\ dưn ho\ng phung khua kia\ kriê ASEM kơ brua\ jih ai tiê hyua\ h^n klei bi mguôp Á – Âu kyua kơ klei êđăp ênang, hơ^t kjăp, mđ^ kyar lehana\n mdro\ng sah ti dua kr^ng lăn lehana\n dlông ro\ng lăn, lehana\n ta\ hdra\ kơ klei hgu\m hlăm wưng kơ ana\p. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng phung khua êmua ASEM hơ\k mơak lehana\n hơê] hmưi kơ Mông Cổ djo\ mko\ mjing klei bi k[^n ASEM tal 11 hla\m thu\n 2016, lehana\n Lusemburg mko\ mjing mko\ mjing klei bi k[^n Khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao gưl tal 12 hla\m thu\n 2015, lehana\n bi kla\ klei g^r hgu\m ]ia\ng ba w^t klei tu\ dưn kơ djăp mta klei bi k[^n. Êlâo ana\n, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng phung khua g^t gai ASEM nao ti anôk bi k[^n kơ brua\ “Hyua\ h^n klei bi blu\ hrăm lehana\n hgu\m mb^t Á – Âu, lehana\n brua\ ASEM kơ mgi dih”.

 

- Tlam mbruê, ti Sang brua\ Knu\k kna, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Va\n Ninh drông c\hưn leh Philip Falcone, Khua Keh pra\k duh bi liê Harbinger Capital ala c\ar My hla\k mâo gưl hriê c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti ala c\ar drei. K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Va\n Ninh bi mkla\: Knu\k kna Việt Nam a\t mjing klei ga\l kơ du\m anôk brua\, du\m Keh pra\k duh bi liê ala tac\ êngao hriê duh bi liê kơ Việt Nam. Ara\ anei, du\m knơ\ng brua\ kriê dla\ng a\t hla\k dôk bi mđ^ ktang klei mkra mlih brua\ nga\ hra\ m’ar, đru kơ du\m anôk brua\ duh bi liê mâo klei ga\l êlưih, mkiêt mkriêm mmông nga\ brua\, pra\k bi liê. Bohnik, Knu\k kna Việt Nam hla\k mđ^ ktang klei mđ^ kyar du\m hdra\ brua\ hluê hdra\ bi hgu\m knu\k kna ho\ng êngao knu\k kna PPP, mjing dja\p klei ga\l djo\ iêo jak hriê anôk brua\ hla\m leh ana\n êngao ala c\ar bi hgu\m pra\k hluê nga\  du\m hdra\ brua\ ti Việt Nam.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Thái Bình hgu\m ho\ng adu\ brua\ duh mkra mnia mblei, lehana\n tuh tia Việt Nam mko\ mjing klei bi k[^n kơ brua\ duh bi liê hlăm ]ar Thái Bình thu\n 2014 ho\ng ana\n:“Thái Bình anôk truh hlăm klei đăo knang, tu\ jing”. Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n, k’ia\ng khua Knu\k kna Hoàng Trung Hải bi mni kơ du\mklei g^r hlăm brua\ mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn mơ\ng ]ar Thái Bình wưng leh êgao, bi myuôm du\m klei g^r bi mlih hdră duh bi liê, lehana\n mđ^ ênoh ai bi ktưn gưl ]ar mơ\ng Thái Bình. Hdră êlan duh bi liê wưng kơ ana\p, K’ia\ng khua knu\k kna Hoàng Trung Hải mta\ kơ ]ar Thái Bình mđing duh bi liê hlăm du\m brua\ pro\ng; mse\ si ru\ mkra brua\ nah gu\ ho\ng klei mđrăm jih jang, hluê djo\ ho\ng eneuk mrâo mrang, mđ^ mlih hdră ma\ brua\ ho\ng mta k`ăm ba yua kdrăp điện tử sơăi hlăm brua\ sang ]ư\ êa, mđ^ ktang brua\ duh bi liê, mđing mđ^ kyar dhar kreh, mđ^ kyar mnuih ngă brua\ mâo hnơ\ng thâo, mâo klei thâo kia\ kriê, lehana\n mâo klei mbrua\, hyua kjăp klei g^t gai, kia\ kriê mơ\ng du\m gưl brua\ Đảng, tu\ dưn hlăm brua\ sang ]ư\ êa g^t gai.

 

- Hruê mbruê, ti c\ar Lai C|âu mko\ mjing tu\ jing leh Klei bi k[^n phung bi ala  du\m djuê ana [ia\ tal II, mâo 250 c\ô bi ala kơ êbeh 350 êbâo c\ô mnuih [uôn sang du\m djuê ana [ia\ hla\m c\ar. Ho\ng ana\n: “ Mnuih [uôn sang du\m djuê ana [ia\ c\ar Lai C|âu mta\p mđơr, hgu\m mguôp, bi mpu\ hra\m mb^t bi đru mđ^ kyar, g^r ktưn ba Lai C|âu tlaih mơ\ng klei êmưt đ^ kyar ”, Klei bi k[^n mtru\n hdra\ k`a\m mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn kluôm, pral leh ana\n h’^t kja\p ti kr^ng wa\l mnuih [uôn sang djuê [ia\. Brua\ djuê ana c\ar Lai C|âu mơ\ng thu\n 2014 – 2019 k[^n kơ brua\ mđ^ kyar brua\ Sang hra\ m’ar - Mtô hria\m, mđ^ hnơ\ng mnuih nga\ brua\, mđ^ hnơ\ng leh ana\n klei tu\ brua\ kđi c\ar, mđ^ ktang brua\ msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap, kriê pioh leh ana\n mđ^ kyar brua\ dhar kreh, yang [uôn.

 

- Jing sa hla\m 62 boh kdriêk [un h^n kluôm ala, truh kơ ara\ anei hnơ\ng ênoh go\ êsei [un ti kdriêk Tu Mroong, ]ar Kon Tum adôk truh êbeh 42%. Mnuih [uôn sang alu\ wa\l bi la], sa hla\m du\m mta phu\n mâo lu go\ êsei [un dleh tlaih mơ\ng klei knap m`ai kyua êlan klông dleh dlan. }ia\ng dưi msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, mnuih [uôn sang alu\ wa\l ]ang hmăng mâo knu\k kna duh bi liê lu h^n kơ brua\ anei. A Phun, ti sa\ Tu Mroong, kdriêk Tu Mroong, la]:“}ia\ng msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, snăn êlan klông yơh jing yuôm bhăn ho\ng mnuih [uôn sang. Ara\ anei dơ\ng mơ\ng thôn truh kơ anôk duh mkra pla mjing jing kbưi. Mâo đa đa thôn nao ma\ brua\ êlan kbưi êbeh 10km. Mnuih [uôn leh mâo boh mnga klei du\ mdiăng bo\ ho\ng klei dleh dlan. }ang hmăng kơ Đảng, Knu\k kna mâo klei mđing duh bi liê mâo êlan klông truh kơ [uôn sang, lehana\n êlan nao kơ hma pưk, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo klei găl mđ^ kyar brua\ knua\ ma\ dưi bi hro\ [un”.

 

- Hruê 17/10, Êpul hgu\m brua\ mniê Đà Lạt, c\ar Lâm Đồng mko\ mjing klei bi hdơr 84 thu\n Hruê mko\ mjing Êpul hgu\m brua\ mniê Việt Nam leh ana\n 4 thu\n Hruê Mniê Việt Nam ( 20/10 ), bi mni kơ du\m gru mngac\ êdah kdlưn leh 3 thu\n hluê nga\ 2 hdra\ brua\ mơ\ng Khua knu\k kna kơ brua\:“ Mtô mblang bi hria\m knhuah hd^p mniê Việt Nam hla\m ênuk gưl mđ^ ktang hdra\ brua\ tuh tia mkra mjing bi mrâo mrang la\n c\ar ”, leh ana\n hdra\ “ Bi hria\m 5 êkla\k c\ô am^ rông anak ja\k”. Êpul brua\ mniê Đà Lạt bi mni leh 36 c\ô amai adei êdah kdlưn hla\m brua\ hluê nga\ 2 Hdra\ brua\, hla\m ana\n mâo 17 c\ô amai adei êdah kdlưn kơ “ Mtô bi hria\m kơ knhuah hd^p mniê Việt Nam hla\m ênuk gưl tuh tia mkra mjing bi mrâo mrang la\n c\ar” leh ana\n 19 amai adei mâo klei tu\ êdah kdlưn hla\m brua\ hluê nga\ hdra\ brua\: “ Bi mtô hria\m 5 êkla\k c\ô phung am^ rông anak ja\k”. Du\m amai adei gru mngac\ êdah kdlưn anei bi mje\ mjuk, bi kah klei thâo ho\ng amai adei kơ du\m brua\ nga\ ba leh klei tu\ s^t êdi mơ\ng 2 hdra\ brua\.

 

- Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông mâo mko\ mjing leh Klei bi k[^n ksiêm w^t, mkla\ mklơ\ng hdră ]ua\l mka\ brua\ mđ^ kyar ana măkka hlăm kdriêk Tuy Đức, wưng thu\n 2014 – 2020. Ho\ng ênha\ jih jang êbeh 14.600ha, du\m mta mjeh măkka mâo ba pla jing OC, 246, 816, 849, 842, 741, 800,900 lehana\n 695 ho\ng ênoh prăk duh bi liê jih jang êbeh 1.100 êklai pra\k. Ti anôk bi k[^n, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông Nguyễn Đức Luyện m`a\: brua\ ]ua\l mka\ lăn ala ti alu\ wa\l, ba pla lu mta mjeh mdê mdê, ]ia\ng mđ^ klei tu\ dưn. Du\m dhar brua\ alu\ wa\l pral bi mko\ mjing du\m đang war rah mjing êđai mjeh pioh ]h^ kơ mnuih [uôn sang pla.

 

- Mma\t mbruê, Knơ\ng brua\ Dhar kreh, Mjua\t ktang asei mlei leh ana\n Hiu c\hưn dla\ng c\ar Dak Lak mko\ mjing klei bi lông dôk Mrô 1 Vovinam c\ar Dak Lak thu\n 2014. Hluê si Lê Hữu Đức, Khua dla\ng Êpul brua\ Novinam c\ar DakLak, êlâo kơ klei bi lông anei, c\ar Dak Lak mâo bi mko\ mjing leh lu klei bi lông Vovinam kluôm ala, [ia\ a\t ka bi mđ^ jing pro\ng ktang mơh hdra\ brua\ Vovinam ti alu\ wa\l. Kluôm c\ar Dak lak ara\ anei mâo 11 Câu lạc bộ ti du\m kdriêk, [uôn pro\ng hla\m c\ar. Anôk mâo hdra\ brua\ ktang êdi jing [uôn pro\ng {uônmathuột, kno\ng mâo ma\ 2 Câu lạc bộ đuic\ mơh. Klei bi lông tal anei k`a\m c\ia\ng t^ng dla\ng, ma\ klei hria\m, lo\ dơ\ng mđ^ ktang hdra\ bi hria\m leh ana\n bi lông Vovinam.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, nah êngao klei bi K[^n brua\ hgu\m Á-Âu (ASEM 10) mko\ mjing ti Milan ala ]ar Italia, phung khua g^t gai Êpul hgu\m châu Âu mâo leh klei bi tuôm ho\ng Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin, leh mko\ mjing klei bi tuôm 2 nah ho\ng Khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin leh ana\n Khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko ]ia\ng bi trông ]hai kơ du\m hdră bruă djo\ tuôm kơ asa\p mtru\n mdei mtuh phao ktuang ti kwar Ngo\ Ucraina leh ana\n msir mghaih du\m klei amâo thâo bi djo\ hlăm klei mkăp phao ktuang plah wah 2 ala ]ar. Phung khua g^t gai Êpul hgu\m châu Âu bi êdah klei hơ\k mơak leh klei bi tuôm ho\ng Khua mil ]hil Nga Putin, khă sơnăn, t^ng kơ Nga la] sơnei; kha\ gơ\ klei bi trông ]hai mko\ mjing jăk siam, [ia\dah, ăt ka mâo klei đ^ kyar ôh hlăm du\m klei bi trông ]hai k`ăm msir mghaih klei ru\ng răng ti Ucraina.

 

- Khua mil ]hil Hàn Quốc Park Geun-Hye m`ă klă; Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên c\ia\ng bi s^t ai tiê hlăm du\m klei bi blu\ hrăm ho\ng Hàn Quốc hlăk êjai klei ru\ng răng ti bán đảo Triều Tiên [rư\  đ^ h^n. 2 nah mâo leh klei tu\ ư mko\ mjing du\m klei bi blu\ hrăm gưl dlông hlăm knhal jih mlan 10 amâo dah ako\ mlan 11 hlăm gưl nao ]hưn dlăng kdjăt `hăr kơ Hàn Quốc mrâo anei mơ\ng phung khua êmua gưl dlông Triều Tiên. Du\m klei bi trông ]hai anei ngă mđ^ h^n klei ]ang hmang bi mtlaih klei ru\ng ra\ng hla\m klei bi mje\ mgiăm Triều Tiên gơ\ hlăk mâo klei hma^ djo\ mơ\ng du\m klei bi mnah boh knong plah wah 2 nah wa\t hlăm êa ks^ leh ana\n kơ lăn hang hlăm du\m hruê êgao.

 

- Êbeh 100 ]ô phung khua êmua gưl dlông Nhật Bản hruê mbruê truh kơ sang yang Yasukuni ti [uôn pro\ng phu\n Tokyo, [ri knăm ngă yang yan hla luh sui 4 hruê. Gưl nao ]hưn anei tuôm ho\ng klei Trung Quốc leh ana\n Hàn Quốc [uah ăl ktang ph^t. Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Trung Quốc bi êdah klei ăl, mb^t ana\n m`ă klă, klei mje\ mgiăm Nhật Bản - Trung Quốc kno\ng mâo đ^ kyar ktang kjăp tơdah Nhật Bản bi êdah s^t êm^t ai tiê ho\ng boh klei leh êgao leh ana\n mâo klei [ua\n amâo lo\ le\ hlăm klei amâo mâo djo\ mse\ ho\ng h[uê ênuk leh êgao. Pô blu\ bi ala kơ Nhật Bản Yoshihide Suga ti m’mông ana\n mtam hngah amâo mâo tu\ ôh kơ  klei [uah ăl anei, mb^t ana\n la] sơnei; anei kno\ng jing bruă ngă ho\ng klei êngiê  mdê mdê mơ\ng grăp ]ô mnuih đui].

 

- Du\m ala ]ar êgar Yu\ hlăk t^ng dla\ng boh tu\ dưn mơ\ng du\m hdră bruă kriê dlăng klei êđăp ênang ti du\m ta] êdeh phiơr leh ana\n [a\ng jang knông lăn hlăk êjai klei ruă Ebola lo\ dơ\ng tưp lar. Êpul hgu\m châu Âu (EU) amra bi klă boh tu\ dưn mơ\ng bruă ksiêm dlăng mgang kdơ\ng klei ruă Ebola ti du\m ta] êdeh phiơr mơ\ng 3 ala ]ar Yu\ châu Phi mâo klei hma^ djo\ mơ\ng klei ruă anei. Bruă ksiêm dlăng amra mko\ mjing mb^t ho\ng Êpul bruă mdrao mgu\n dlông ro\ng lăn ho\ng hdră k`ăm mđ^ ktang bruă ksiêm dlăng leh ana\n dưi brei tui duah suôt w^t jăk h^n phu\n agha du\m ]ô mnuih ba kman klei ruă mơ\ng Ghinê, Siera Leon amâo dah Libêria hriê kơ Êpul hgu\m châu Âu.

 

- {uôn pro\ng Parma, kwar Dưr Italia hlăk tuôm ho\ng klei êa lip leh ana\n lăn kdơr. Kno\ng hlăm du\m m’mông, hnơ\ng êa hjan tuh nao hlăm alu\ wa\l anei bi knar ho\ng hnơ\ng êa hjan hlăm 3 mlan. Ti du\m hnoh krông, êa đ^ pro\ng pral, ngă m]ah guê gang êa leh ana\n ngă êa lip hlăm êlan klông, puh mđung lu êdeh ôtô. Nga\ tloh klei đ^ng blu\, Internet. Knu\k kna alu\ wa\l t^ng yap klei lui] liê truh du\m êklăk ơrô leh ana\n hlăk t^ng yap klei lui] liê kơ êlan dơ\ng, [a\ng [i kban kdrông ti alu\ wa\l jhat rai. Hlăk êjai bruă duh mkra le\ hlăm klei dleh dlan, mkiêt mkriêm hlăm klei bi liê prăk kăk, sơnăn bruă msir mghaih klei truh tơl leh rue# klei êa lip ho\ng klei kdja\t anei h^n mơh dleh dlan.