Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, adu\ brua\ Quốc hội mko\ mjing klei bi k[^n hluê ngă hdră Quốc hội, Dhar brua\ g^t gai Quốc hội ksiêm dlăng lehana\n bi kna brua\ hgu\m ksiêm dlăng hlăm thu\n 2015. Hluê ana\n du\m boh phu\n mrâo hla\m hdră ksiêm dlăng thu\n kơ ana\p jing Quốc hội srăng ksiêm dlăng brua\ hluê ngă du\m hdră mtru\n mơ\ng Quốc hội, mơ\ng Dhar brua\ g^t gai Quốc hội kơ klei ksiêm dlăng du\m brua\ thơ\ng, brua\ êmuh mơ\ng ako\ wưng păn brua\ hlo\ng truh thu\n 2015. Ti anôk bi k[^n, phung bi ala Êpul hgu\m djuê ana, du\m dhar brua\ mơ\ng Quốc hội, du\m phu\n dhar brua\ djo\ tuôm mao leh klei hâo mdah klei ma\ brua\, klei prăp êmiêt ]ia\ng hdră mtru\n mơ\ng Quốc hội, Dhar brua\ g^t gai Quốc hội kơ du\m brua\ ksiêm dlăng hlăm thu\n 2015, Quốc hội srăng ksiêm dlăng brua\ hluê ngă du\m hdră mtru\n mơ\ng mơ\ng Quốc hội, Dhar brua\ g^t gai Quốc hội kơ klei ksiêm dlăng du\m brua\ thơ\ng, brua\ êmuh mơ\ng ako\ wưng păn brua\ 13 truh kơ thu\n 2015. Anei jing boh phu\n pro\ng lehana\n mrâo ho\ng lu brua\ nga\ mâo klei hgu\m mơ\ng lu dhar brua\.

 

- Tlam mbruê, êpul hđeh hria\m hra\ Việt Nam nao bi lông Olimpic khoa học hđeh quốc tế ( IJSO ) tal 11 ti [uôn pro\ng Mendazo, ala c\ar Argentina w^t truh leh kơ Hà Nội. Phu\n brua\ Sang hra\ m’ar – Mtô hria\m mko\ mjing klei drông leh ana\n pah mni kơ phung hđeh ti tac\ êdeh phiêr Nội Bài. Klei bi lông Olimpic khoa học hla\k ai quốc tế ( IJSO ) tal 11 mko\ mjing mơ\ng hruê 3 – 10/12 mâo 234 c\ô hđeh hria\m hra\ mơ\ng 41 ala c\ar leh ana\n kr^ng la\n ala nao bi lông. Êpul hđeh hria\m hra\ Việt Nam thu\n anei mâo 6 c\ô hđeh nao bi lông leh ana\n mâo 5 c\ô mâo ma\ klei pah mni, mâo 2 mêđai êa mah, 2 mêđai êa pra\k leh ana\n sa mêđai êa kông. Ho\ng klei tu\ anei, êpul hđeh hria\m hra\ Việt Nam dôk hla\m êpul 5 du\m êpul nao bi lông leh ana\n anei jing klei tu\ pro\ng êdi mơ\ng Việt Nam t^ng mơ\ng hla\k nao bi lông klei bi lông anei.

 

- Bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, mlam mbruê, Knơ\ng brua\ g^t gai l^ng kahan [uôn pro\ng Đà Nẵng mko\ mjing leh mlam bi mguôp plah wah êpul l^ng kahan yang [uôn jho\ng ktang ho\ng phung l^ng kahan mda asei, phung hđeh sinh viên hla\m [uôn pro\ng. Nao hla\m mlam bi mguôp anei mâo 1.200 ]ô phung bi ala mâo: Phung Am^ Việt Nam jho\ng ktang, Phung khua kahan mơ\ng Knơ\ng brua\ g^t gai l^ng kahan alu\ wa\l 5, Knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan [uôn pro\ng, êpul l^ng kahan, phung khua bi ala du\m knơ\ng dhar brua\ hlăm [uôn pro\ng Đà Nẵng, lehana\n phung hđeh hriăm hra\, sinh viên [uôn pro\ng. Hlăm knăm bi mguôp anei phung l^ng kahan mda asei, phung hđeh hriăm hra\, sinh viên hmư\ leh phung l^ng kahan yang [uôn jho\ng ktang lo\ yăl dliê du\m kdrăn bi blah ktang ph^t 2 klei bi blah sua ma\ klei êngiê kơ kwar dhu\ng, mhluh lir lăn ]ar. Wưng anei, Knơ\ng brua\ g^t gai kahan [uôn pro\ng Đà Nẵng bi mni kơ du\m klei đ^ kyar hlăm brua\ “Hriăm lehana\n hluê ngă knhuah mnga] Hồ Chí Minh”, hlăm klei hluê ngă klei mtru\t mjhar “Mđ^ h^n knhuah gru duh myơr klei thâo, bi năng jing l^ng kahan Awa Hô”.

- Aguah mbruê, Anôk g^t gai khan c\ar Ninh Thuận bi hgu\m ho\ng Sang mđung asa\p - mđung rup c\ar mko\ mjing hdra\ bi mje\ mjuk ho\ng ana\n:“ Kdrưh, đua klam, ktưn hưn ”. Anei jing sa hla\m du\m brua\ phu\n mơ\ng c\ar c\ia\ng k’kuh m’ak bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing L^ng khan yang [uôn Việt Nam. Hdra\ jing gưl bi mtuôm mje\ mjuk ho\ng du\m phung knua\ druh leh khua thu\n hla\m l^ng khan, phung bi ala  kơ knua\ druh, l^ng khan êdah kdlưn hla\k dôk nga\ brua\ ti du\m knơ\ng brua\, anôk brua\ hla\m l^ng khan c\ar. Klei bi mje\ mjuk jing c\ia\ng lo\ mtô mblang bi hria\m êlam hla\m phung knua\ druh, l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang kơ wang êlan [uê ênuk kdrưh k’ang mơ\ng L^ng khan yang [uôn Việt Nam jho\ng ktang mơ\ng 70 thu\n mko\ mjing kdơ\ng mblah leh ana\n đ^ jing. Mơ\ng ana\n, mđ^ klei thâo săng, klei đua klam leh ana\n klei ktưn hưn mơ\ng du\m gưl, du\m brua\, l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang hla\m c\ar ho\ng hdra\ brua\ mko\ mkra leh ana\n răng mgang la\n c\ar.

 

- Khua knu\k kna mrâo mâo klei blu\ kơ brua\ mkăp prăk kơ Knơ\ng prăk mđ^ kyar Việt Nam, lehana\n Knơ\ng prăk đru ba brua\ yang [uôn. Hluê ana\n, Phu\n brua\ ngăn prăk mkăp êlâo 11 êbâo 600 êklai prăk mơ\ng ngăn prăk Knu\k kna ]ia\ng bi hnô ênoh bi kpleh pra\k mnga ho\ng prăk tăk kia\ kriê adôk k[ah truh jih thu\n 2013 kơ dua knơ\ng prăk mrâo la]. Mse\ si, Knơ\ng prăk mđ^ kyar Việt Nam mkăp êlâo 8.400 êklai prăk. Knơ\ng prăk đru ba brua\ yang [uôn mkăp êlâo 3.200 êklai prăk. Hluê ana\n, Phu\n brua\ ngăn prăk mâo jao kia\ kriê mb^t ho\ng Phu\n brua\ ]ua\l mka\ duh bi liê, t^ng mkla\, bi hnơ\ng brua\ ngăn prăk thu\n 2014 pioh lo\ hrui w^t.Tơdah klei amâo mâo dưi mkăp, amâodah mkăp amâo mâo djăp, jao kơ Phu\n brua\ ]ua\l mka\ duh bi liê g^t gai hgu\m ho\ng Phu\n brua\ ngăn prăk dăp hdră kơ du\m thu\n kơ ana\p ]ia\ng hrui w^t.

 

- Lo\ dơ\ng klei hâo hưn kơ brua\ do\ng mtlaih 12 c\ô mnuih adôk đuôm kpa\k hla\m lam [a\ng dlưh ti anôk ru\ mkra Phu\n pui kmla\ êran ho\ng êa Dă Dâng – Dă Chơmo hla\m alu\ Păng Tiêng, sa\ Lat, kdriêk Lạc Dương, c\ar Lâm Đồng, mlam mbruê, êpul do\ng mtlaih dưi ktir tu\ jing leh anôk ktir tal 2, pioh yua pom hrip êa bi kbia\ ti êngao. Sa boh ăngpul pui điêt mduê klei pui dưi ba mtru\n leh tu\ jing hluê ho\ng đ^ng msei mrâo ktir, ba boh mngac\ ti ako\ nah dih kơ phung hla\k dôk đuôm hla\m lam [a\ng. Ara\ anei jih digơ\ a\t suaih pral, digơ\ hơ\k hla\k thâo dưi ba leh êlan đ^ng êa pioh pom êa kbia\ ti êngao. Dôk g^t gai ti anôk mâo klei truh hla\m mlam mbruê Nguyễn Văn Yên, K’ia\ng khua Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng brei thâo: s^t du\m boh ma\i ktir mơ\ng [uôn pro\ng Hồ Chí Minh dưi ba hriê, êpul do\ng đru sra\ng ktir sa [a\ng mơ\ng dlông c\o\ng c\ư\ tru\n kơ gu\. {a\ng ktir sra\ng êlam 70met, pro\ng 1 met. S^t leh ktir sra\ng ba mtru\n c\hum ao kơ mnuih dôk đuôm hla\m lam [a\ng pioh kdơ\ng ho\ng klei ê’a\t, leh kơ ana\n t^ng kơ hdra\ ba mđ^ mnuih kbia\ kơ êngao.

 

- Aguah mbruê, Êpul hgu\m răng mgang mnơ\ng dhơ\ng ]o\ng mâo lehana\n wa\l hd^p mda ]ar Daklak mko\ mjing knăm kriê pioh ana kyâo pro\ng yap knhuah gru Việt Nam kơ dua [e\ ana kyâo pro\ng ti ana\p Biệt Điện Bảo Đại, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt. Dua be\ ana kyâo pro\ng anei mâo tu\ yap jing knhuah gru dhar kreh jing kyâo sui thu\n giăm êtuh thu\n, mâo pla dua nah êlan mu\t kơ Biệt Điện Bảo Đại, dôk hlăm wa\l Dăp pioh ngăn drăp ]ar Daklak. Grăp phu\n kyâo anei pro\ng 8m kmiêk, boh pro\ng t^ng hlăm brô 2m mkrah, dlông giăm 30m. Dua phu\n kyâo anei pla hlăm wang thu\n 1920, hlăk mphu\n mko\ mjing sang khua kia\ kriê Prăng ti {uôn Ama Thuôt. Leh kơ ana\n sang anei hlo\ng jing Biệt Điện kơ mtao Bảo Đại, lehana\n dưi kriê pioh truh kơ ara\ anei.

 

- Leh 6 mlan po\k nga\ Hdra\ brua\: “ Êdam êra ba ana\p đru brei kơ mnuih rua\ ti du\m sang êa drao ” kyua mơ\ng brua\ Đoàn [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing truh kơ ara\ anei mâo leh êbeh 50 êbâo c\ô gưl mnuih rua\, ga\p djuê mnuih rua\  nao ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\  ti du\m sang êa drao mơ\ng [uôn pro\ng dưi đru. Hla\m hdra\ “ Êdam êra ba ana\p đru brei kơ mnuih rua\ ti du\m sang êa drao” phung êdam êra ba ana\p ktrâo lac\ brei kơ mnuih rua\ leh ana\n ga\p djuê mnuih rua\ hdra\ ksiêm mka\ dla\ng klei rua\ bohnik kơ klei blei bảo hiểm mdrao mgu\n; đru kơ mnuih rua\ leh ana\n ga\p djuê mnuih rua\ ga\n kban ja\k êđa\p; ktrâo brei êlan nao kơ sang êa drao… Phung ba ana\p a\t sra\ng mko\ mjing du\m gưl kưt mmui` ti du\m adu\ mnuih rua\ dôk đih mdrao c\ia\ng đru mnuih rua\ gơ\ ênang [ia\ ai tiê…... Mnuih rua\ leh ana\n ga\p djuê mnuih rua\ a\t mâo mđup brei hra\ đ^ êdeh [uit amâo liê pra\k ôh. Hdra\ kla\ s^t dưi po\k nga\ mơ\ng hruê 27/5/2014 ti 3 sang êa drao mâo lu đei mnuih rua\ ti [uôn pro\ng jing Sang êa drao Chợ Rẫy, Ung Bướu, leh ana\n Mdrao klei rua\ kơ êrah.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Ho\ng 498 po\k hră mple\ sa ai leh ana\n 88 po\k hră mple\ bi kdơ\ng, Nghị viện châu Âu hruê mbruê mklă mklơ\ng leh 1 hdră mtru\n tu\ yap Knu\k kna Palestin hluê si klei bhiăn. Nghị viện châu Âu sa ai tui si klei bhiăn kơ Knu\k kna Palestin leh ana\n hdră bruă 2 knu\k kna, mb^t ana\n đăo knang bruă ngă anei srăng mtru\t mjhar klei đ^ kyar kơ klei êđăp ênang ti Trung Đông. Nghị viện châu Âu 1 blư\ dơ\ng m`ă klă klei sa ai ho\ng hdră bruă 2 knu\k kna, hluê si êlan knông lăn thu\n 1967 leh ana\n klei hd^p mb^t êđăp ênang plah wah Israel leh ana\n Palestin ho\ng klei bi mpu\ kơ hdră bhiăn quốc tế.

 

- Hruê mbruê, Khua knu\k kna Pakistan Nawaz Sharif iêo mko\ mjing 1 klei bi k[^n Nghị viện ]ia\ng bi trông ]hai du\m hdră bi kdơ\ng ho\ng klei ngă măk [ai. Khua knu\k kna Pakistan hưn mtru\n pioh 3 hruê k’u\ kya\m ]ang ênuh ala ]ar ]ia\ng bi hdơr kơ phung djiê leh hlăm klei bi mdjiê mnuih. Mb^t ho\ng ana\n, jih jang Anôk bruă bi ala kơ Pakistan hlăm kluôm ro\ng lăn srăng kă yuôl hla ]hiăm gru k’u\ kyăm ]ia\ng bi hdơr leh ana\n mđing  truh kơ klei ]ang ênuh ala ]ar kơ phung djiê. Ăt hruê ana\n, mnuih [uôn sang Pakistan pioh 1 hruê bi hdơr kơ 141 ]ô mnuih djiê hlăm klei bi mdjiê mnuih ti sang hră hla\m [uôn pro\ng Peshawar. Leh gưl ksu\ng ngă, mnuih [uôn sang Pakistan ]uh pui diăn leh ana\n wah la] jih mlam, hlăk êjai am^ ama phung hđeh hriăm hră djiê hla\m klei bi mdjiê mnuih prăp klei dơr anak pô hlăm du\m klei ]ang dơr lu mnuih ti Peshawa. Anei dưi dlăng jing boh klei mâo hu\i mdu\i êdi hlăm h[uê ênul mơ\ng ala ]ar châu Á bo\ ho\ng klei amâo mâo êđăp ênang anei.

 

- Hlăm hră mơar ba hưn mdah hruê mbruê, Knơ\ng prăk mđ^ kyar châu Á (ADB) t^ng knăl, ênoh êa pui dlông ro\ng lăn tru\n srăng jing klei găl jăk siam kơ châu Á, hlăk dôk hlăm klei duh mkra đ^ kyar êmưt hlăm knhal jih thu\n anei. Phung thơ\ng kơ bruă duh mkra mơ\ng Knơ\ng prăk mđ^ kyar châu Á la] sơnei; ênoh êa pui tru\n mđring ho\ng du\m klei bi mlih jăk siam hlăm thu\n 2015 leh jih jang du\m ala ]ar duh mkra jing phung blei êa pui mơ\ng ala ta] êngao, hlăm ana\n mâo Inđônêzia leh ana\n Ấn Độ. Mta mkăn, phung ba ]h^ êa pui kơ ala ta] êngao thâo klă klei găl ]ia\ng mđ^ kyar bruă duh mkra kyua ênoh ênil mnơ\ng ]h^ mnia tru\n ana\p ngă kơ ênoh tu\ dưn prăk mơ\ng ala ta] êngao klă s^t mâo klei bi lông h^n.

 

- Du\m êtuh c\ô mnuih Haiti hruê mbruê lo\ dơ\ng tru\n nao hlăm êlan klông ti [uôn pro\ng phu\n Port - Au - Prince, brei Khua mil ]hil Michel Martelly mdei bruă. Klei ngă griâo truh klei bi ngă leh k’han ksiêm ba yua êwa gas ]ia\ng bi kruh êpul ngă griâo. Hlăm du\m hruê kăm êgao, Haiti mâo du\m klei ngă griâo bi kdơ\ng ho\ng klei tle\ [ơ\ng ngăn pra\k knu\k kna, iêo mthưr Khua mil ]hil leh ana\n Khua knu\k kna mdei bruă. Khua knu\k kna Laurent Lamothe knhal jih hruê kăm êgao bi ba leh hră akâo mdei bruă, ho\ng klei ]ang hmang dưi dluih klei ngê` ai tiê mơ\ng mnuih [uôn sang. Khă sơnăn, êpul nah dih bi mklă Khua mil ]hil Michel Martelly ăt bi mdei bruă mơh.

 

- Pô đru bruă kơ Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi đua klam du\m hdră bruă Ngo\ châu Á leh ana\n Thái Bình Dương Daniel Russel hruê mbruê m`ă klă klei ]ia\ng bi mâo du\m klei bi blu\ hrăm 2 kwar Triều Tiên pioh msir mghaih hdră bruă hạt nhân hlăm kjhô] ks^ Triều Tiên. Hlăk êjai ana\n, Pô đru k]e\ mơ\ng Phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Mi đua klam ksiêm dlăng phao ktuang Robert Einhorn ăt hâo hưn srăng mko\ mjing du\m klei bi blu\ hrăm 2 nah amâo mâo klă s^t ho\ng ala ]ar Triều Tiên, êlâo kơ mko\ w^t du\m klei bi trông ]hai hạt nhân 6 t^ng, hlăk dôk gun kpăk. Asa\p hưn mthâo mơ\ng phung khua êmua phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Mi ba hưn mdah leh Hàn Quốc mklă mklơ\ng hdră k`ăm tui tio\ hdră êlan bi blu\ hrăm ]ia\ng msir mghaih hdră bruă hạt nhân hlăm kjhô] ks^ Triều Tiên.