Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Anôk dla\ng brua\ Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam, Quốc hội, Khua la\n c\ar, Knu\k kna, Knơ\ng brua\ Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam leh ana\n phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao bi mko\ mjing leh klei nga\ m^t t^ng bi hdơr 60 thu\n hruê si`ê Klei kuôl ka\ Gieneve kơ klei mdei bi mblah nga\ ti Việt Nam ( 20/7/1954 – 20./7/2014 ). Bi ala kơ khua g^t gai đảng leh ana\n knu\k kna, dla\ng klei c\ih ti anôk k[^n, Khua la\n c\ar Trương Tấn sang bi êdah ai tiê bi mpu\ hdơr  kơ Khua la\n c\ar Hồ Chí Minh, Khua knu\k kna Phạm Va\n Đồng leh ana\n ai tiê mơ\ng du\m knua\ druh, l^ng khan nga\ leh brua\ hla\m klei kgu\ kru\ kdơ\ng  brua\ bi mje\ mơ\ng drei ti Anôk bi k[^n Gieneve thu\n 1954, boh nik jing du\m phung mơ\ng Êpul bi ala Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa – du\m phung hluê nga\ hla\m klei bi ta\ng mga\l ktang ph^t, đru mguôp bi mjing klei tu\ jing mơ\ng klei bi k[^n. Klei bi si`ê kuôl ka\ Gieneve jing sa klei tu\ dưi pro\ng, mâo klei yuôm bha\n mơ\ng knu\k kna Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, jing sa knhuang đ^ kyar yuôm bha\n, bi kla\ klei c\ia\ng hmang mơ\ng Việt Nam kơ sa klei êđa\p ênang mguôp ho\ng klei hnu\k êngiê klei dưi kriê dla\ng, hluh lir sa ana\n leh ana\n kluôm ênu\m la\n ala êa juôr, mâo klei yuôm bha\n djo\ hdra\ bhia\n êjai leh ana\n mjing tur knơ\ng, ai tiê klei m^n c\ia\ng mnuih [uôn sang drei lo\ dơ\ng kgu\ kru\ kdơ\ng ba w^t klei tu\ dưi hla\m hdra\ brua\ mtlaih êngiê kluôm dhuôm la\n c\ar.

 

- Yang hruê dơ\ng hruê mbruê, ti Hà Nội, khua lăn ala Trương Tấn Sang drông ]hưn leh khua mil ]hil hđăp ala ]ar Mi Bill Clintơn hlăk dôk ]hưn ti Việt Nam. Bi êdah klei hơ\k mơak mâo bi mtuôm ho\ng Khua mil ]hil hđăp ala ]ar Mi Bill Clintơn, khua lăn ala la] jăk klei đru mguôp hla\m klei bi  mje\ plah wah 2 ala ]ar mơ\ng khua mil ]hil hđăp leh ana\n mo# gơ\ hlăk wưng dôk păn bruă, leh ana\n lo\ dơ\ng mâo klei đru mguôp ho\ng ala ]ar leh ana\n mnuih [uôn sang Việt Nam ara\ anei ho\ng du\m bruă ngă đru mnuih knap m`ai hluê keh prăk Clintơn. Hơ\k mơak hâo hưn kơ du\m boh tu\ dưn mâo ba w^t leh 2 ala ]ar mko\ mjing klei đru hgu\m kluôm ênu\m, khua lăn ala akâo kơ ala ]ar Mi mđing dlăng kơ du\m ala ]ar hla\k đ^ kyar, hlăm ana\n mâo Việt Nam, mâo hdră mđ^ ktang du\m mta bruă đru mnơ\ng dhơ\ng mơ\ng Việt Nam dưi ba ]h^ mnia leh ana\n dưi mâo hla\m sang ]ơ mnia ala ]ar Mi. Khua lăn ala mni m’uăn kơ Thượng viện Mi mâo leh hdră mtru\n ho\ng êa ks^ Ngo\ bi kdơ\ng leh ana\n brei Trung Quốc ba mđue# pra ktir duah êa pui HD 981, lo\ w^t mko\ mse\ si hđăp kr^ng êa ks^ Ngo\; mb^t ana\n la] jăk kơ knu\k kna, Quốc hội, phung khua êmua, phung nga\ brua\ kđi c\ar, phung ksiêm mđing lu leh ana\n mnuih [uôn sang Mi mâo bruă ngă ktang kjăp nao ai ho\ng Việt Nam kru\ kdơ\ng ho\ng klei ]huak soh hla\m kr^ng  wa\l êa ks^ mơ\ng Việt Nam.

 

- Êlâo ana\n, aguah mbruê, ti Anôk brua\ knu\k kna, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng drông c\hưn leh ho\ng khua mil c\hil hđa\p My Bill Klinton hla\m dôk c\hưn ti Việt Nam. Klinton truh kơ Việt Nam tal anei c\ia\ng mtru\t mđ^ klei brua\ mơ\ng Keh Klinton kơ kriê dla\ng mdrao klei rua\ HIV kyua mơ\ng go\ sang `u mko\ mjing c\ia\ng đru kriê dla\ng, mdrao mnuih rua\ HIV dlông ro\ng la\n. Nga\ brua\ mơ\ng thu\n 2006, Keh Klinton đru leh ana\n iêo lac\ phung đru brei đru mguôp kơ Việt Nam mâo êbeh 40 êkla\k dolar.

 

- Tlam mbruê, đồng chí Tô Huy Rứa, khua hlăm phu\n bruă kđi ]ar, khua g^t gai Trung ương Đảng, khua knơ\ng bruă Trung ương ngă bruă ho\ng knơ\ng bruă đảng ]ar Dak Nông kơ klei hluê ngă hdră mđ^ kyar bruă duh mkra, yang [uôn, kriê mgang ala ]ar, klei êđăp ênang, bruă mko\ mjing Đảng, mko\ mjing bruă kđi ]ar; mko\ mjing êpul bruă knuă druh, prăp êmiêt kơ klei bi k[^n Đảng djăp gưl. Blu\ hrăm ti anôk ngă bruă, đồng chí Tô Huy Rứa mtru\n asa\p kơ alu\ wa\l bi ngă jăk h^n bruă knuă druh, mko\ mjing bruă kđi ]ar, prăp êmiêt kơ klei bi k[^n Đảng djăp gưl. Đồng chí Tô Huy Rứa, khua hlăm phu\n bruă kđi ]ar, khua g^t gai Trung ương Đảng, khua knơ\ng bruă Trung ương la] sơnei:“ Du\m mta hlăm bruă knuă druh, bruă ]uăl mkă, tui hluê si klei ]ua\l mkă mko\ mjingklei mtô mjuăt, mbo\ mguôp leh ana\n bi mlah, kah mbha… bi rơ\ng kjăp djo\ hdră mtru\n, hdră ngă bruă, wa\t kơ ênoh, hnơ\ng jăk bi êdah ti klei thâo, kah mbha, thu\n, êkei mniê… }ang hmang drei tui hluê si klei ksiêm dlăng, t^ng knăl bi klă ]ia\ng prăp êmiêt kơ klei bi k[^n ana\p truh, [ia\ ăt ]ia\ng bi hơ^t kjăp du\m klei mâo ara\ anei, ya mta klei g^r ktưn dưi ngă, bi g^r ai tiê hluê ngă ]ia\ng klei bi k[^n ana\p truh mko\ mjing jăk, mjing tur knơ\ng phu\n kơ du\m mta bruă mkăn drei c\ia\ng bi ngă he\, wa\t kơ bruă duh mkra- yang [uôn, klei êđăp ênang, kriê mgang ala ]ar wa\t ho\ng bruă mko\ mjing Đảng”.

 

- Leh 4 hruê nga\ brua\, hruê mbruê, Hội đồng nhân dan c\ar Dak Lak gưl 8 mjưh rue# leh klei k[^n tal 8. Ho\ng boh klei hrui pra\k jia jao kơ knu\k kna mâo [ia\ đuic\, hnơp\ng brei c\an pra\k ru\ mdơ\ng mrâo êmưt, nư adôk duuôm lu [ia\ ka mâo pra\k pioh tla ôh, du\m hdra\ brua\ t^ng tla pra\k amâo djo\ ho\ng hruê mlan kc\ah ôh, klei iêo ja\k hriê phung duh bi liuê dleh dlan, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Lak mtru\n leh du\m hdra\ msir c\ia\ng mkra mđ^ hnơ\ng đ^ kyar brua\ duh mkra hla\m 6 mlan knhal jih thu\n. Êlâo h^n jing k[^n mđ^ ktang hnơ\ng hluê nga\ du\m hdra\ brua\ phu\n, mđ^ brua\ ksiêm dla\ng, duah dla\ng, ktuê hluê dla\ng w^t dla\ng klei duh biliê, mđ^ brua\ kriê dla\ng sang c\ơ mnia, ksiêm dla\ng m[lir ênoh du\m mta mnơ\ng c\ia\ng yua c\ia\ng bi h’^t ênoh ênil hla\m sang c\ơ mnia leh ân\n ra\ng mgang klai tu dưi kơ mnuih yua, phu\n tal êlâo ksiêm mđing dla\ng c\iah mkra hdra\ lo\ wt da\p dưm du\m brua\  tuh tia mkra mjing hla\m kluôm hdra\ brua\ duh mkra mơ\ng c\ar.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng, anôk bruă mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ngă lo\ hma ala ]ar mguôp mb^t ho\ng knơ\ng bruă lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar [uôn sang ]ar Lâm Đồng mko\ mjing klei bi k[^n “ Mđ^ kyar dliê hơ^t kjăp djo\ guôp leh ana\n mhro\ klei hma^ djo\ mơ\ng klei yan adiê bi mlih”. Klei bi k[^n, k[^n ai  bi trông ]hai, bi kah klei hâo hưn kơ du\m hdră bruă pla dliê leh ana\n mđ^ kyar dliê hơ^t kjăp, k]ik mblang boh klei yan adiê bi mlih leh ana\n klei hma\i djo\ mơ\ng `u ho\ng bruă duh mkra pla mjing, dliê kmrơ\ng ti alu\ wa\l kr^ng Dap Kngư, du\m klei hma^ djo\ mơ\ng hdră bruă pla dliê hnơ\ng điêt hluê klei bhiăn mđ^ kyar doh đru hrip mă êwa đ^ mđao, hdră êlan tla prăk kriê dlăng wa\l dliê leh ana\n du\m hdră bruă kdơ\ng mgang ho\ng klei yan adiê bi mlih.

 

- Ana hbei [lang jing mta ana pla mjing ba c\h^ kơ ala tac\ engao dôk mrô 3 mơ\ng Việt Nam, gra\p thu\n hrui ba w^t mâo êbeh 1 êklai dolar, leh ana\n đru msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap kơ lu kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, [ia\ ana hbei [lang a\t dla\ng jing ana nga\ bi sa\h kba la\n ala, nga\ c\ho\ djhan kơ la\n êa wa\l hd^p mda s^t mkra mjing. Duah hdra\ msir mghaih klei anei c\ia\ng mđ^ kyar ana hbei [lang ho\ng klei h’^t kja\p, ana\njing mta klei ba bi trông ti anôk bi k[^n êpul hgu\m hbei [lang Việt Nam mko\ mjing hla\m hruê mbruê ti c\ar Dal Lak. Ara\ anei kluôm ala mâo hla\m brô 600 êbâo ha đang hbei [lang ho\ng 100 boh sang ma\i mkra mjing kpu\ng hbei[lang leh ana\n mkra mjing Côl hluê hdra\ tuh mkra mrâo mrang. Hbei [lang jing ana êlưih ba pla, djo\ guôp ho\ng lu mta la\n, pra\k pioh yua kơ brua\ [ia\ đuic\, ana\n dưi dla\ng jing mta ana bi mhro\ [un kơ du\m kr^ng [uôn sang lo\ hma, kr^ng c\ư\ c\hia\ng. Gra\p thu\n ala c\ar drei ba c\h^ kơ ala tac\ êngao mnơ\ng mơ\ng hbei [lang kno\ng dôk ti tluôn braih leh ana\n kphê, mao truh eebh 1 êklai dolar. Kha\ sna\n, ara\ anei brua\ hbei [la\ng Việt Nam, hla\k mâo lu klei adôk ka djo\, ana\n jing brua\ mđ^ kyar ênha\ ba pla [ia\ ka mđing ôh duh bi liê mkra mlih djuê mjeh, hnơ\ng mboh. Hdra\ kdra\p mnơ\ng yua mkra mjing lu blei ba mơ\ng Trung Quốc ana\n hnơ\ng ja\k doh mnơ\ng ka đ^ ôh leh ana\n nga\ c\ho\ kơ la\n êa wa\l hd^p mda, ktung hluê ana\n jing klei anôk ba c\h^ dôk jưh knang đei kơ Trung Quốc.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao :

 

- Khua knu\k kna Đức Angela Merkel hruê mbruê brei thâo: kno\ng klei bi trông ]hai leh ana\n bi tu\ ư yơh lo\ dưi mko\ mjing ai tiê đăo knang lui] leh ho\ng Mi leh klei ngă ju\ jhat mrâo h^n êdi kơ bruă ngă knuă hgăm mơ\ng Mi ti Berlin ala ]ar Đức. Aduôn Merkel m`ă klă sơnei: Mi ăt jing ala ]ar hgu\m yuôm bhăn h^n mơ\ng Đức, khă gơ\ 2 ala mâo klei amâo thâo bi djo\ kơ bru\ kriê mgang klei êđăp ênang, Đức leh ana\n Mi leh, leh ana\n hlăk amra lo\ dơ\ng kriê kjăp klei mje\ mgiăm đru hgu\m ktang kjăp tui hluê si du\m boh tu\ dưn mơ\ng 2 ala ]ar hrăm mb^t kah mbha. Hluê si Merkel, 2 ala ]ar bi ba yua du\m êlan mje\ mgiăm mse\ si bi blu\ hrăm hluê mạng Đức- Mi ]ia\ng mko\\ mjing ai tiê đăo knang.

 

- Hruê mbruê, khua knu\k kna malaisia Rajib Razak brei thâo: `u mrao ba mdah ho\ng Liên Hợp Quốc hra\ akâo mâo 3 klei c\ia\ng puioh rơ\ng klei lo\ w^t kru\ leh ana\n ksiêm dla\ng klei le\ êdeh phiêr MH17 mko\ mjing ho\ngklei ga\l êlưih. Khua knu\k Rajib brei thâo: êlâo h^n Malaisia iêo mthưr jih du\m ala c\ar mâo djo\ tuôm rơ\ng ja\k êđa\p kơ êpul do\ng đru hla\m da\l wưng po\k nga\ brua\ knuaư\. Tal 2 , knu\k kna Malaisia brei jih jang du\m t^ng đa\m nga\ bi soh kpleh ôh gru bi knal ti anôk êdeh phiêr le c\ia\ng êpul ksiêm dla\ng dưi nga\ leh brua\ mơ\ng digơ\ leh ana\n c\ia\ng đa\m mâo klei bi ta\ng mga\l\. Knhal tuc\, Khua knu\k kna Rajib Razak bi mkla\: tơ mâo klei bi mkla\ knhal tuc\ klei ksiêm dla\ng brei [uh MH17 djo\ ảa\ng mnah le\, Malaisia sra\ng ba phat mkra pô `u ana\n.

 

- Knơ\ng klei mrâo Ria Nôvôsti mơ\ng Nga ]ih hluê si asa\p k’iăng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Sergei Ryabkov hruê mbruê brei thâo: klei m^n mơ\ng đađa phung ngă bruă bi trông ]hai, ana\n jing du\m t^ng ]ia\ng bi mâo hruê mlan bi k]ah knhal tui] mrâo hlăm mlan 11, jing hlăm 1 thu\n yap mơ\ng mâo klei bi tu\ ư êjai brua\ hạt nhân ho\ng Iran. Asa\p hưn mthâo ba hưn mdah hlăk êjai hruê mgi klei bi tu\ ư hạt nhân êjai amra jih wưng ba yua, [ia\ du\m t^ng ăt mâo mơh klei đ^ kyar leh lu hruê bi trông ]hai.

 

- Klei bhia\n mơ\ng êpul du\m brua\ duh mkra đ^ kyar mrao đ^ pro\ng dlông ro\ng la\n (BRICS) mđ^ kyar leh kluôm ênu\m leh na\n dơưi bi mlih jing 1 êpul hgu\m brua\ kđi c\ar. Ana\n jing klei hưn mtru\n mơ\ng Khua dla\ng brua\ ho\ng ala tac\ êngao Nga Sergei Lavrov hưn mdah hla\m hruê mbruê hluê hdra\ mđung rup knu\k kna nG Rossiya 24 TV. Lavrov bi mkla\: “ BRRICS hla\k đ^ kyar leh ana\n truh hnơ\ng ga\l djo\ hla\m dja\p brua\” , klei đ^ kyar kơ hnơ\ng mơ\ng klei bhia\n BRICS dưi truh leh hnơ\ng bi mlih jing êpul hgu\m brua\ kđi c\ar. BRICS mâo lu [^ng hgu\m hla\m êpul du\m brua\ duh mkra pro\ng dlông ro\ng la\n G - 20 mse\ si: Argentina, Mêhico leh ana\n Indonesia. Klei anei sra\ng đru kơ BRICS leh ana\n [^ng hgu\m bi mjing klei blu\ mb^t pro\ng h^n c\ia\ng mtru\t mđ^ G 20 mkra mđ^ brua\ pra\k nga\n quốc tế.

 

- Tlam mbruê, ang^n êbu\ mâo ana\n quốc tế Rammasun tuh nao hlăm ]ar Hải Nam ala ]ar Trung Quốc leh ana\n ngă hjan pro\ng hlăm alu\ wa\l. Trung Quốc mtru\n asa\p răng mjê]- hnơ\ng brei jê] h^n ti ala ]ar anei. Hlăk êjai ana\n, ênoh mnuih djiê leh ang^n êbu\ tuh nao kơ Philippin đ^ truh 54 ]ô mnuih mb^t ho\ng lu klei lui] liê kơ bruă duh mkra. Hluê si knơ\ng bruă đăo knăl yan adiê trung ương Trung Quốc, hlăk 1 m’mông tlam mbruê, ai ang^n ktang ti anôk msa\t ang^n êbu\ truh 216km hlăm 1 m’mông. Phung thơ\ng kơ bruă đăo knăl yan adiê brei thâo; anei jing gưl ang^n êbu\ ktang êdi hlăm 40 thu\n êgao tuh nao hlăm ]ar Hải Nam. Knu\k kna leh ana\n mnuih [uôn sang ti ]ar Hải Nam leh ana\n Quảng Đông ala ]ar Trung Quốc prăp êmiêt bi kdơ\ng ho\ng ang^n êbu\ Rammasun k`ăm mhro\ tui] hnơ\ng klei lui] liê kyua ang^n êbu\ ngă.