Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hruê mbruê, Quốc hội lo\ dơ\ng hlăm brua\ êmuh phung khua êmua hlăm Knu\k kna. Tui si hdră, Khua phu\n brua\ êlan klông du\ mdia\ng Đinh La Thăng lo\ dơ\ng w^t la] klei êmuh, leh kơ năn jing kdrê] Khua phu\n brua\ Mnuih ma\ brua\, phung knap m`ai Phạm Thị Hải Chuyền w^t la] klei êmuh. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng bi ala kơ Knu\k kna ăt srăng mâo klei blu\ hrăm bi mnga] thiăm du\m klei djo\ tuôm ho\ng ho\ng du\m klei êmuh. Êlâo ana\n, hruê mbruê, w^t la] klei êmuh mơ\ng phung bi ala Quốc hội, Khua phu\n brua\ ksiêm dlăng brua\ knua\ hlăm ala ]ar Nguyễn Thái Bình bi êdah leh hdră k`ăm mko\ w^t êpul ma\ brua\, bi hro\ ênoh mnuih ma\ brua\, mlih mrâo hdră hro\ng ruah, hdră êlan mđ^ prăk mlan…Leh hmư\ klei hâo mdah mơ\ng phu\n brua\ ksiêm dlăng brua\ knua\ hla\m ala ]ar Nguyễn Thái Bình, lu mnuih [uôn sang ]ar Gialai mđing kơ brua\ prăk mlan. Hoàng Thanh Trung, 78 thu\n, dôk ti sang mrô 7B, êlan Võ Thị Sáu, [uôn pro\ng Pleiku, la], prăk mlan leh w^t mdei brua\ mơ\ng knua\ druh nao hlăm klei bi blah mphu\n dô, ara\ anei hlo\ng amâo mâo năng ôh. Hoàng Thanh Trung la]:“Phung l^ng kahan mơ\ng Đại đội, tiểu đoàn leh rue# lăn ]ar mâo klei êngiê, prăk mlan amâo mâo knar ôh ho\ng trung sĩ, thượng sĩ ara\ anei. Tô hmô, kâo jing đại đội trưởng, hlăk ana\n leh w^t mdei brua\, prăk mlan kno\ng mâo ma\ 1 êklăk 500 êbâo rpăk đu], bi ara\ anei đại đội trưởng [ơ\ng prăk mlan 7 êklăk prăk leh. Ara\ anei ho\ng phung nao hla\m klei bi blah Prăng mphu\n dô, gu\ dlông 80 thu\n leh sơăi, [ia\dah amâo mâo klei đru mkăn ôh. Akâo kơ Đảng, Knu\k kna mđing lu h^n kơ phung tuôm nao leh hlăm klei kdơ\ng blah Prăng. Hruê mlan digơ\ adôk hd^p amâo mâo lo\ lu ôh, kyuana\n Đảng, lehana\n knu\k kna brei mâo klei mđing h^n”.

 

- Ktuê dla\ng mđing hmư\ klei w^t lac\ klei êmuh mơ\ng khua Phu\n brua\ Nội vụ Nguyễn Thái Bình, Nguyễn Tiến Nhật, dôk ti êpul 4, phường Tân Lợi, [uôn pro\ng {uônmathuôt, c\ar Dak Lak lac\ snei: Du\m brua\ kơ knơ\ng hnơ\ng brua\ knu\k kna, da\p dưm bi djo\ guôp brua\ knua\, c\ua\l da\p klei bi hria\m knua\ druh, mnuih nga\ brua\ a\t ka năng djo\:“ Hluê si klei w^t lac\ mơ\ng khua Phu\n brua\ mâo lu klei ka năng djo\, ka djo\ ho\ng ai mnuih [uôn sang c\ia\ng. Kyua da\p dưm knua\ druh mâo lu klei ka djo\ guôp. Ara\ anei, phung hla\k ai mâo klei thâo hra\ m’ar mâo bằng cấp [ia\ pap êdi mơh s^t digơ\ rue# leh hria\m c\ia\ng duah brua\ sna\n ara\ng c\ia\ng klei thâo leh kơ brua\. Mơ\ng klei anei sna\n drei bi da\p dưm si be\ nga\ c\ia\ng kơ phung hla\k ai gơ\ mâo anôk nga\ brua\ pioh mđ^ lar klei thâo leh ana\n ai hla\k pô. La\n c\ar drei dôk c\ang guôn kơ du\m klei ana\n. Jing sa c\ô mnuih [uôn sang kâo c\ang hmang mse\ si ana\n leh ana\n jih du\m hdra\ mtru\n c\ia\ng mđing dla\ng kơ alu\ wa\l, kơ nah gu\”.

 

- Aguah mbruê, ti anôk brua\ knu\k kna, K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc drông leh Park Sam Koo, khua êpul Gru\p Kumho Asiana Hàn Quốc hlăk mâo gưl hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti ala ]ar drei. K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc bi myuôm du\m klei đru mguôp mơ\ng Park Sam Koo hlăm du\m brua\ duh mkra mnia mblei, brua\ dhar kreh, brua\ sang hra\ mơar, đru mtru\t mđ^ klei mje\ mgiăm jăk siam Việt Nam – Hàn Quốc [rư\ hruê đ^ kyar. Boh nik, brua\ Êpul Gru\p Kumho mâo leh lu klei đru mguôp kơ du\m brua\ yang [uôn mse\ si jao prăk đru hriăm hra\ mơar kơ phung hđeh sinh viên Việt Nam, lehana\n lu klei hgu\m kơ brua\ dhar kreh, sang hra\ mơar mâo klei tu\ dưn ti Việt Nam. K’ia\ng khua knu\k kna bi kla\, knu\k kna Việt Nam mjing nanao klei găl jăk h^n ]ia\ng kơ phung duh mkra mơ\ng ala ta] êngao duh bi liê ti Việt Nam, hlăm năn mâo phung duh mkra Hàn Quốc, lehana\n Êpul gru\p Kumho Asiana.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng {uônmathuôt, c\ar Dak Lak mphu\n po\k leh klei k[^n phung bi ala djuê ana [ia\ tal 2, thu\n 2014. Mâo 253 c\ô bi ala nao kơ anôk k[^n jing du\m gru mngac\ djuê ana [ia\ êdah kdlưn hla\m dja\p mta brua\: brua\ kđi c\ar, duh mkra, yang [uôn, dhar kreh mơ\ng 5 c\ar. Hla\m 5 thu\n êgao, mb^t ho\ng klei g^r mơ\ng pô, c\ar Dak Lak lo\ mâo knu\k kna duh bi liê kơ kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ kơ klei mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn, brua\ đru kơ klei hd^p mnuih [uôn sang mâo klei bi mlih đ^ pral. Truh kơ ara\ anei, jih du\m sa\ mâo leh s’a\i êlan êdeh ôtô nao truh kơ wa\l krah sa\ leh ana\n mâo sang êa drao, 90% ênoh sa\ leh ana\n 70% ênoh go\ êsei dưi mâo pui kmla\ yua. Hdra\ brua\ 134 đru ru\ mdơ\ng leh êbeh 15 êbâo 500 boh sang, mka\p brei 144 ha la\n dôk leh ana\n êbeh 2.700 ha la\n nga\ lo\ hma. Êngao kơ ana\n, Dak Lak a\t hluê nga\ leh mơh Hdra\ brua\ duh bi liê mđ^ kyar brua\ duh mkra alu\, [uôn mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti ana\n, đru mtru\t mjhar brua\ lo\ hma, dliê kmrơ\ng, mnơ\ng hla\m êa; hdra\ mtru\n brei c\an pra\k kơ du\m go\ êsei [un ho\ng pra\k mnga hdjul….. đru mguôp msir mghaih leh klei dleh dlan, mjing klei ga\l kơ go\ êsei [un dưi mâo c\an pra\k pioh mđ^ kyar brua\ duh mkra, mkra mđ^ klei hd^p mda mơ\ng êpul êya [uôn sang. Amai H’Wan H’Mo\k, pô bi ala mơ\ng sa\ Dak Liêng, kdriêk La\k, hriê kơ anôk k[^n lac\:“ Hla\m du\m thu\n êgao, mâo klei mđing dla\ng mơ\ng gưl dlông truh kơ alu\ wa\l bi mjing leh klei ga\l êlưih kơ mnuih [uôn sang hla\m alu\ wa\l mâo c\an pra\k, đru brei kơ du\m hdra\ brua\ k`a\m mơ\ng alu\ wa\l  hmei [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar mse\ si: Hdra\ brua\ 139, 134 leh ana\n ara\ anei hdra\ brua\ 167. Hla\m 5 thu\n êgao ênoh go\ êsei [un hmei tru\n leh mơ\ng 48% adôk 18,36 % . Kơ brua\ sang hra\ m’ar mtô hria\m alu\ wa\l hmei mâo 5 boh sang hra\, hla\m ana\n sang hra\  gưl II djo\ hnơ\ng c\ua\n, leh ana\n anôk anơ\ng kdra\p mnơ\ng yua a\t mâo klei gưl dlông mđing dla\ng ru\ mkra brei pro\ng siam kja\p pioh yua kơ brua\ mtô leh ana\n hria\m ti alu\ wa\l ga\l êlưih h^n”.

 

- Hruê mbruê, ti Hà Nội, K’ia\ng khua phu\n brua\ lo\ hma Hà Công Tuấn mb^t ho\ng aduôn Christine Heimburger, Khua knơ\ng prăk ru\ mdơ\ng Đức mâo leh klei kuôl ka\ kơ brua\ hgu\m ngăn prăk “Hdră brua\ răng mgang lehana\n kia\ kriê kluôm wa\l hd^p mda dliê kmrơ\ng ti du\m ]ar Quảng Nam, Kon Tum, lehana\n Gialai hlăm ala ]ar Việt Nam”, ho\ng ênoh đru mang truh 8 êklăk Ơrô. Anei jing klei kuôl ka\ brua\ ngăn prăk plah wah dua knu\k kna, pioh hluê ngă hdră brua\ “Răng mgang lehana\n kia\ kriê kluôm wa\l hd^p mda dliê kmrơ\ng ti du\m ]ar Quảng Nam, Kon Tum, lehana\n Gialai hla\m Việt Nam, hlăm wưng 7 thu\n, ho\ng ênoh 11 êklăk Ơrô. Hlăm năn, prăk mơ\ng ODA brei mang jing 8 êklăk Ơrô, ênoh adôk jing prăk mơ\ng knu\k kna Việt Nam.

 

- Truh kơ ara\ anei, Việt Nam ka [uh mâo ôh kman hdrak A H5N8 kơ mnu\ da. Ana\n jing klei lac\ bi kla\ mơ\ng Đàm Xuân Thành, K’ia\ng khua dhar brua\ mdrao mnơ\ng rông, Phu\n brua\ lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang lo\ hma ti anôk bi k[^n Anôk g^t gai ala c\ar mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp hdrak mnu\ da mko\ mjing hla\m tlam mbruê ti Hà Nội. Truh kơ ara\ anei kluôm ala amâo [uh mâo ôh hruh klei rua\ hdrak mnu\, klei rua\ êluêh kc\uôp kplac\ [a\ng êgei, klei rua\ piơk knga u\n. Kman hdrak mnu\ A H5N8 mâo ênoh nga\ truh djiê pro\ng kơ mnu\ da leh ana\n amâo mâo bi êdah klei rua\, djiiê kơ bip dliê ôh. Mta kman hdrak A H5N8 dưi [uh mâo hla\m rah rưng ti du\m êpul mnu\ da leh ana\n c\^m dliê mơ\ng thu\n 2010 truh kơ ara\ anei ti du\m ala c\ar kr^ng wa\l c\âu Á, hla\m ana\n mâo Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

 

- Aguah mbruê, ]ar Sóc Trăng mko\ mjing leh klei bi tuôm bi hdơr 32 thu\n hruê mko\ mjing Hruê Phung nai mtô Việt Nam (20/11). Thu\n anei, ]ar Sóc Trăng mâo 12 ]ô nai myun mâo klei Khua lăn ]ar mđup brei ana\n knăl Nhà Giáo Ưu tú. Ara\ anei, ]ar Sóc Trăng mâo 62 ]ô jing Nhà giáo Ưu tú, lehana\n sa ]ô jing Nhà giáo Nhân dân.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, Knu\k kna Thái Lan bi k[^n leh ana\n trông bi mklă kơ klei bhia\n ho\ng hdră bhiăn ngă griâo ti anôk lu mnuih. Hluê ho\ng ana\n, hdră bhiăn anei k]ah mtru\n kăm du\m klei ngă griâo ti djăp knơ\ng bruă knu\k kna, hlăm ana\n mâo Anôk bruă Khua knu\k kna, du\m anôk Knơ\ng bruă knu\k kna, ta] êdeh phiơr, anôk mjưh êdeh treng leh ana\n anôk mjưh êdeh. Klei ngă griâo bi hưn mthâo êlâo 24 m’mông kơ phung khua k’han ksiêm amâo dah Khua kriê dlăng pôih kđông k’han  ksiêm alu\ wa\l. Hdră bhiăn anei ăt k]ah mtru\n kăm ngă griâo amâo dah rue# hiu hla\m ktuê êlan mơ\ng hlăm brô 10 m’mông mlam hruê êlâo truh kơ 6 m’mông hruê êdei. Ăt hruê ana\n, knu\k kna Thái Lan ăt trông bi mklă hdră bhiăn kơ jia dưn ngăn c\uê leh ana\n hdră bhiăn mkra mlih kơ jia pra\k mâo hrui w^t. Hluê si klei k]ah mtru\n, du\m hdră bhiăn srăng ba kơ Êpul hgu\m ]ih mkra hdră bhiăn ala ]ar mơ\ng Thái Lan hluê nga\ du\m mta hră mơar lo\ dơ\ng ti ana\p ]ia\ng dưi mklă mtru\n jing hdră bhiăn hlăm wang 6 mlan kơ ana\p.

 

- Hruê mbruê, Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga Sergei Lavrốp bi êdah klei ]ang hmang du\m klei mje\ mgiăm ho\ng Êpul hgu\m châu Âu (EU) amâo mâo êgao ôh ho\ng klei amâo lo\ dưi ruh mtlaih djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng ti Ucraina leh Êpul hgu\m châu Âu hưn mthâo du\m hdră bi kmhal mrâo k`ăm kơ êpul nah dih. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n phung ]ih klei mrâo ti [uôn pro\ng phu\n Minxcơ ala ]ar Bêlarus êlâo kơ klei bi tuôm Khua phu\n bruă ho\ng ta] êngao Đức Walter Steinmeier, Lavrốp m`ă klă; Nga dlăng yuôm klei mje\ mgiăm ho\ng Êpul hgu\m châu Âu leh ana\n anei jing klei mje\ mgiăm đru hgu\m yuôm bhăn êdi kơ jih 2 nah. Kyua ana\n, đăm lui ôh kyua boh klei Ucraina ngă hma\i djo\ he\ amâo mâo jăk kơ klei mje\ mgiăm anei.

 

- Khua knu\k kna Nhật Bản Sinzo Abe hruê mbruê bi mklă: bi kdung bruă mđ^ jia leh ana\n srăng mko\ mjing klei ruah khua hnưm hlăm hruê 14/12 ana\p anei. Klei hâo hưn ba hưn mdah kno\ng 1 hruê leh Nhật bản hưn mthâo du\m ênoh mrô brei [uh: ala ]ar mâo brua\ duh mkra pro\ng tal 3 dlông ro\ng lăn anei ana\p hu^ lo\ w^t toh hroh leh 2 thu\n Abe đ^ păn bruă.

 

- Mlam hruê 17/11, du\m êbâo ]ô mnuih bi k[^n ti ana\p Sang Quốc hội Hungary ma\ brua\ ti [uôn pro\ng phu\n Buđapest ngă lagreo bi kdơ\ng ho\ng klei tle\ [ơ\ng ngăn do\ knu\k kna, klei knu\k kna amâo mâo kpa\ ênuah hlăm brua\ knua\ leh ana\n brei Khua knu\k kna Viktor Orban mdei bruă. Khă sơnăn, klei ngă lagreo amâo mâo ngă klei ru\ng răng ôh, lehana\n kăn mâo klei mă kơ\ng mnuih rei.

 

- Êpul khan kriê mgang klei êđăp ênang Iraq hruê mbruê mblah lo\ mâo mă leh sang ma\i kar êa pui Baiji pro\ng êdi ala ]ar anei ti ]ar Saladin, kbưi ho\ng [uôn pro\ng phu\n Baghdad 200km t^ng kơ Dưr. Đại tá Saleh Jaber hlăm êpul khan kriê mgang klei êđăp ênang sang ma\i kar êa pui Baiji brei thâo: tiểu đoàn Mosul mơ\ng l^ng k’han knu\k kna jing anôk khan tal êlâo ksu\ng mu\t hlăm sang ma\i anei. Anei jing gưl tal êlâo l^ng k’han Iraq ksu\ng mu\t hlăm sang ma\i kar êa pui Baiji leh 5 mlan anôk anei tuôm ho\ng êpul k’han ngă ru\ng Knu\k kna Islam (IS) ]o\ng mdưm mă pô kwang dar.