Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Knu\k kna, K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Văn Ninh, Khua dhar brua\ kia\ kriê Hdră ala ]ar k`ăm ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, g^t gai klei bi k[^n ksiêm w^t boh tu\ dưn thu\n 2014, bi trông ]hai kơ hdră ma\ brua\ hlăm thu\n 2015. Hla\m klei bi k[^n, phung khua êmua mơ\ng Dhar brua\ kia\ kriê bi la], hdră ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo thu\n 2014 mâo leh klei bi mlih pro\ng mka\ ho\ng êlâo. Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n, K’ia\ng khua Knu\k kna Vũ Văn Ninh la]: Hlăm brua\ hluê ngă hdră mơ\ng ala ]ar k`ăm kơ klei ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo ăt adôk mâo đa đa alu\ wa\l kno\ng tuh êyuah ai tiê ngăn prăk hla\m du\m anôk bi hmô, alu\ wa\l awa\t klei duh mkra amâo mâo kjăp, ka mâo klei ksiêm w^t, ka mâo klei lo\ bi lar du\m hdră jăk hla\m klei duh mkra. K’ia\ng khua knu\k kna mta\: Thu\n 2015 lehana\n du\m thu\n kơ ana\p, du\m phu\n dhar brua\ alu\ wa\l lo\ dơ\ng mđing kơ brua\ nah gu\, kơ wa\l hd^p mda, mđ^ kyar brua\ duh mkra. K’ia\ng khua knu\k kna lo\ m`a\: Ênoh ]ua\n ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo kno\ng bi mlih ]ia\ng bi djo\ guôp ho\ng klei jing mơ\ng mdê bi alu\ wa\l ]ia\ng rơ\ng kơ kr^ng [uôn sang amâo mâo toh hroh kbưi ho\ng kr^ng [uôn pro\ng.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Êpul nga\ brua\ ktuê hluê dla\ng mơ\ng Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội kyua mơ\ng Uông Chu Lưu, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội dja\ ako\ mâo leh mmông nga\ brua\ ho\ng du\m Knơ\ng brua\ hluê nga\ klei ba kc\u\t leh ana\n Knơ\ng brua\ ksiêm dla\ng tal êlâo mơ\ng [uôn pro\ng; Hmư\ klei hưn mdah hlak blang mơ\ng du\m anôk brua\ anei kơ boh klei kđi klei soh c\huai hla\m brua\ ba yua hdra\ bhia\n hình sự, ba kc\u\t hình sự leh ana\n brua\ tla hnô kơ mnuih djo\ soh c\huai hla\m brua\ hình sự hluê djo\ si klei kc\ah mtru\n mơ\ng Hdra\ bhia\n. Ti mmông ktuê hluê dla\ng, Uông Chu Lưu brei du\m anôk brua\ w^t duah dla\ng kluôm ênoh du\m kđi klei soh chuai, w^t dla\ng boh klei s^t êdi, bi mkla\ mta phu\n klei đua klam nga\ truh klei soh chuai hla\m klei ksiêm dla\ng, ba kc\u\t, phat mkra kđi hình sự leh ana\n klei tla hnô kơ mnuih djo\ soh chuai mơ\ng mlan 10/2011 truh kơ mlan 9/2014.

 

- Hruê mbruê, Khua dhar brua\ duh mkra Gưl dlông Vương Đình Huệ dja\ ako\ êpul ma\ brua\ nao ksiêm dlăng hdră brua\ mkra êlan dơ\ng pro\ng pral Hà Nội - Hải Phòng, ksiêm dlăng klei hluê ngă Hdră mtru\n mrô 13 mơ\ng Dhar brua\ g^t gai brua\ Đảng Gưl dlông 11, kơ klei ru\ mjing brua\ nah gu\ ho\ng klei mđrăm sa blư\. Ma\ brua\ ho\ng phung khua kia\ kriê Phu\n brua\ Êlan klông du\ mdiăng, Knơ\ng prăk mđ^ kyar Việt Nam, lehana\n pô duh bi liê kơ hdră brua\, Khua dhar brua\ duh mkra Gưl dlông Vương Đình Huệ, bi myuôm du\m klei g^r mơ\ng phung duh bi liê, phung ngă brua\ rơ\ng djo\ ho\ng hruê k]ah, lehana\n hnơ\ng kjăp brua\ mkra êlan dơ\ng pro\ng pral Hà Nội - Hải Phòng. Nei jing brua\ yuôm bhăn, mko\ 3 kiêng duh mkra hlăm alu\ wa\l kwar Dưr jing Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, đru mjing boh kdru\t kơ klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn mơ\ng du\m alu\ wa\l mâo êlan dơ\ng pro\ng găn nao.

 

- Tlam mbruê, ti Hà Nội, Trung ương Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hrah Việt Nam mko\ mjing Klei k[^n si`ê hra\ m’ar bi hdơr ho\ng Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hrah Prăng leh ana\n Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hrah My kơ Hdra\ brua\ “ Kriê dla\ng klei truh jhat jưh knang kơ êpul êya mâo bi mguôp ho\ng brua\ kơ êkei mniê ti kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\ t^ng Yu\ Dưr Việt Nam ”. Hdra\ brua\ mâo pra\k ba yua hla\m brô 39 êklai pra\k dưi đru kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ mđ^ kyar Prăng, Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hra\h My leh ana\n Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hra\h Prăng. M^n t^ng, Hdra\ brua\ kyua mơ\ng Êpul hgu\m brua\ gru bi kal hrah Việt Nam po\k nga\ hla\m 42 mlan ti 12 sa\ mơ\ng 2 c\ar t^ng Yu\ Dưr Việt Nam jing Lai C|âu leh ana\n Sơn La. Sra\ng mâo hla\m brô 60 êbâo c\ô mnuih [uôn sang alu\ wa\l dưi djo\ [ơ\ng klei tu\ mơ\ng Hdra\ brua\ anei.

 

- Aguah mbruê, knơ\ng brua\ dhar kreh mjua\t ktang asei mlei, lehana\n hiu ]hưn ênguê ]ar Daklak, anôkbrua\ kia\ kriê knhuah gru ]ar Daklak hgu\mho\ng Dhar brua\ kia\ kriê knhuah gru h[uê ênuk dhar kreh Đình Lạc Giao mko\ mjing knăm bi hdơr kơ phung l^ng kahan ksu\ng pha\ Dhu\ng êngia\ asei lehana\n mnuih [uôn sang Lạc Giao djiê ti wa\l krah {uôn Ama Thuôt thu\n 1945. Mâo ho\ng anei 69 thu\n, hlăm hruê 1/12/1945 (jing hruê 27/10 thu\n Ất Dậu) sa trung đội kahan ksu\ng pha\ Dhu\ng, hriê mơ\ng Hà Nội nao đru kơ kwar Dhu\ng, êjai jưh jơ\ng ti wa\l krah {uôn Ama Thuôt snăn tuôm ho\ng sa tiểu đoàn êpul kahan Prăng kăp mblah. Trung đội kahan ksu\ng pha\ Dhu\ng ho\ng klei jho\ng ktang bi blah, kyua klei bi kpleh ênoh l^ng kahan dua t^ng, êbeh 100 ]ô kahan ksu\ng pha\ Dhu\ng êngia\ asei. }ia\ng bi hdơr kơ phung săn asei mlei lehana\n mnuih [uôn sang djiê êngia\ hlăm kdrăn bi blah anei, grăp thu\n Knăm bi hdơr mâo mko\ mjing ti alu\ wa\l knhuah gru h[uê ênuk Đình Lạc Giao, [uôn pro\ng {uôn Ama Thuôt, ]ar Daklak.

 

- Lo\\ dơ\ng klei hâo hưn kơ brua\ do\ng đru du\m c\ô mnuih hla\k dôk đuôm kpa\k hla\m lam [a\ng mđoh êa dlưh ti Hdra\ brua\ Phu\n pui kmla\ Da\ Dâng – Dă Chơmo,  [uôn Păng Tiêng, sa\ Lat, kdriêk Lạc Dương, mlam mbruê, êbeh 500 c\ô knua\ druh, l^ng khan, êpul do\ng đru du\m anôk brua\ bi kmlah nga\ brua\ jih mlam duah hdra\ c\ia\ng dja\l truh ho\ng mnuih dôk đuôm kpa\k hla\m lam [a\ng. Kyua dleh dlan kơ la\n ala ti anei, K’ia\ng khua Knu\k kna Hoàng Trung Hải bi mkla\: brei êpul đru do\ng klei 2 [a\ng hnoh ti 2 nah [a\ng phu\n. Hluê si klei t^ng yap mơ\ng hnơ\ng klei [a\ng ti du\m êlan ara\ anei bi luc\ 3 hruê kơh dưi truh kơ anôk mnuih dôk đuôm kpa\k ana\n. Anôk ktir ti c\o\ng c\ư\ a\t dôk hluê nga\ jêc\ [ia\ mrâo mâo ktir 40 met sna\n jhat he\ bi mdei yơh, bi hluê nga\ anôk ktir mrâo kbưi ho\ng anôk ktir hđa\p 8met. Mma\t mbruê, êa hla\m lam [a\ng [uh lo\ dơ\ng đ^ nga\ hu\i hyưt kơ mnuih dôk đuôm hla\m lam [a\ng leh ana\n phu\ng do\ng đru. Êpul đru do\ng bi mkla\ kha\t phu\n ba nao pui pioh yua kơ brua\ pom hrip êa bi kbia\ ti êngao. Kơ klei suaih pral mơ\ng phung dôk đuôm hla\m lam [a\ng, mma\t mbruê, mâo mđoh ba leh bur leh ana\n êa mna\m mdê hja\n c\ia\ng mđ^ ai dưi klei bi kdơ\ng. Klei êpa amâo đei hu\i ôh [ia\ hla\m lam [a\ng ara\ anei ê’a\t sna\k, hla\k êjai c\hum ao amâo mâo dưi ba bi mu\t hla\m lam [a\ng ôh. K’ia\ng khua knu\k kna Hòang Trung Hải g^t gai bi g^r mjêc\ h^n dơ\ng hla\m brua\ do\ng đru mb^t ana\n rơ\ng ja\k êđa\p kơ mnuih nga\ brua\ a\t mse\ mơh phung nga\ brua\ đru do\ng.

 

- Ti ]ar Kon Tum hlăm du\m mlan knhal jih thu\n, klei bi drăm êdeh êdâo hlăm êlan klông ngă djiê nanao mnuih ti alu\ wa\l [uôn sang. T^ng mơ\ng mlan 10 truh kơ ara\ anei hlăm du\m êlan dơ\ng ]ar, êlan hlăm sa\, hlăm [uôn ti ]ar Kon Tum mâo du\m pluh klei bi drăm êdeh êdâo ngă 8 ]ô mnuih djiê, lehana\n du\m pluh ]ô mnuih êka. Boh nik, hlăm ênoh anei mâo dua klei êdeh p’phu\t bi drăm mb^t ngă dua ]ô mnuih djiê ti êlan dơ\ng ]ar mrô 671, kdrê] thôn Lâm Tùng, sa\ Ya Chim, [uôn pro\ng Kon Tum, hlăk ako\ mlan 11. Giăm anei ti hruê 14/12 hlăm êlan dơ\ng ]ar mrô 765, kdrê] găn thôn Bình Giang, sa\ Sa Bình, kdriêk Sa Thầy êdeh bi drăm ngă djiê sa ]ô mnuih.

 

   Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua mil ]hil Palestine Mahmond Abbas hruê mbruê brei thâo: Palestin  hưn mdah hră m’ar kơ Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang Liên hợp quốc k`ăm kruak hruê mlan knhal tui] kơ bruă mjưh rue# klei Israel plah miă ti du\m kr^ng lăn mnuih Palestine. Hră m’ar si la] ti dlông mâo Jordan, bi ala kơ du\m ala ]ar Arập ti Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang, ba hưn mdah kơ knơ\ng bruă mâo klei dưi h^n mơ\ng Liên hợp quốc kyua ana\n Palestin. Êlâo kơnăn, Palestine ]ia\ng kruak hruê mlan knhal tui] kơ bruă ba mđue# l^ng k’han mơ\ng Israel hlăm mlan 11/2016, [ia\dah Prăng k]ah mtru\n lo\ bi tai thiăm hruê mlan anei 1 thu\n dơ\ng ]ia\ng mâo 1 hdră mtru\n êdu ê-un h^n. Hlăk êjai Palestine g^r  mtru\t mjhar Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang ngă bruă, sơnăn wa\t Mi lehana\n Israel truh kơ ara\ anei ăt bi kdơ\ng ho\ng klei k]ah mtru\n djo\ tuôm kơ bruă bi k]ah hruê mlan kơ bruă mko\ mjing klei bi trông êđăp ênang Trung Đông.

 

- Êpul hgu\m châu Âu ( EU) hruê mbrua\ trông bi mklă leh bruă hyuă kjăp h^n du\m hdră bi kmhal kơ bruă duh bi liê ho\ng kjhô] ks^ Krưm. Du\m hdră bi kmhal mbo\ mâo knu\k kna 28 ala ]ar hgu\m mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu bi mklă êlâo kơ phung khua g^t gai Êpul anei nao kơ Anôk bi K[^n gưl dlông ti Brussel ala ]ar Bỉ, k`ăm bi trông kơ klei ru\ng răng ti Ukraina leh ana\n du\m klei bi mje\ mgiăm ho\ng Nga. Du\m hdră bi kmhal srăng mâo klei tu\ ba yua mơ\ng hruê 20/12 kơ ana\p, k`ăm kơ bruă hiu ]hưn dla\ng leh ana\n kuai mă êa pui leh ana\n êwa ]uh. Êlâo kơnăn, Êpul hgu\m C|âu Âu ăt k]ah mtru\n leh lu asa\p bi kmhal ho\ng Krưm, leh Nga bi mklă bi mu\t Krưm hlăm Liên bang Nga hlăk mlan 3 thu\n anei. Êpul hgu\m C|âu Âu bi mklă srăng amâo mâo tu\ yap ôh klei Krưm bi mu\t hlăm Liên bang Nga.

 

- Êpul Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô hruê mbruê bi mdjiê 20 ]ô mnuih djă phao ktuang hlăm L^ng k’han Syria êngiê (jing êpul nah dih Syria). Phung djă phao ktuang êpul nah dih Syria ara\ng mdjiê, leh Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô (IS) mă kơ\ng digơ\ ti 1 kr^ng [uôn sang giăm ho\ng [uôn pro\ng phu\n Damas. Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô (IS) ăt arưp srăng mdjiê 3 ]ô khua păn ako\ mơ\ng êpul nah dih Syria ti alu\ wa\l anei tơdah digơ\ amâo mâo [ua\n rơ\ng đru hgu\m ho\ng phung khua păn ako\ mơ\ng Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô (IS). Êpul nah dih Syria êlâo kơnăn mâo leh lu blư\ iêu mthưr êpul hgu\m quốc tế mơ\ng Mi djă ako\ mđ^ ktang du\m klei mnah mple\ bi kdơ\ng ho\ng Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô IS ti Syria. Khua mil ]hil Mi Barack Obama ăt tuôm đăo knang sơnei; êpul Knu\k kna Islam ]o\ng mdưm mă pô IS ti Syria ana\p srăng dlưh rai ho\ng hdră po\k du\m gưl mnah mple\ lehana\n đru êpul nah dih ti ala ]ar anei.

- Êpul hgu\m klei đăo Khop Hàn Quốc hruê mbruê brei thâo: digơ\ lăm lui hdră mko\ mdơ\ng sa ana hngô Noel pro\ng pr^n giăm alu\ wa\l knông lăn ho\ng Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên, leh mâo du\m klei hu^ hyưt la] sơnei: bruă ngă anei sra\ng hu\i ngă jing klei bi duêh ho\ng ala c\ar riêng gah. Êpul hgu\m klei đăo Khop Hàn Quốc tuôm ho\ng klei bi kdơ\ng ktang ph^t mơ\ng mnuih [uôn sang ti wa\l krah knông lăn Gimpo ala ]ar Hàn Quốc, leh Êpul hgu\m anei hưn mthâo hdră mko\ mdơ\ng sa ana hngô dlông 9 mét hlăm 2 hruê kăm, t^ng mơ\ng hruê 23/12 ti giăm kr^ng wa\l knông lăn ho\ng Triều Tiên.

 

- Hdră bruă Mnơ\ng [ơ\ng huă Dlông ro\ng lăn mơ\ng Liên hợp quốc hrue 17/12 iêu mthưr đru 1 êklai 500 êklăk đolar kơ 6 êklăk 500 êbâo ]ô mnuih Syria lui] pưk sang. Yap mơ\ng mlan 8 thu\n anei, 25 êbâo ]ô mnuih Syria đue# kdê mơ\ng wa\l krah knông lăn Kobani duah êlan nao kơ Iraq leh amâo lo\ dưi tu\ ôh klei hd^p dleh dlan đei ti Thổ Nhĩ Kỳ. Hlăk êjai klei ]ang hmang kơ klei êđăp ênang ti Syria adôk kbưi hưi, Hdră bruă Mnơ\ng [ơ\ng huă Dlông ro\ng lăn hlăk hrui mguôp prăk kăk ]ia\ng lo\ dơ\ng hlăm bruă đru do\ng mnuih đue# kdê ti thu\n 2015.