Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Klei bi k[^n tal 7, Quốc hội 13 kla\ klơ\ng po\k leh aguah anei. Anei jing klei bi k[^n krah thu\n, snăn Quốc hội srăng pioh lu mmông kơ brua\ mko\ mjing hdră bhiăn ho\ng 21/28 hruê, ]ia\ng ksiêm dlăng, bi kla\ 11 hdră bhiăn lehana\n ma\ klei blu\ gưl tal êlâo ho\ng 16 hdră bhiăn. Mb^t ho\ng ana\n, Quốc hội ăt ksiêm dlăng, bi trông ]hai klei hâo mdah mơ\ng dhar brua\ g^t gai Quốc hội kơ boh tu\ dưn ksiêm dlăng “Brua\ hluê ngă hdră êlan, hdră bhiăn kơ brua\ bi hro\ [un, wưng thu\n 2005 – 2012”. Boh nik, ti anôk bi k[^n anei, Quốc hội srăng pioh lu mmông, hmư\ khua phu\n brua\ ho\ng ta] êngao Phạm Bình Minh mâo klei hâo mdah kơ boh klei êa ks^ ngo\, brua\ trung Quốc ba pra ktir duah êa pui HD 981 soh ho\ng klei bhiăn hlăm wa\l êa ks^ Việt Nam, hdră êlan mghaih msir mơ\ng Việt Nam. Ho\ng du\m brua\ anei, khua adu\ brua\ Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc bi kla\: “Ho\ng ai tiê mpu\ kơ hdră bhiăn, Quốc hội Việt Nam mâo hdră êlan mghaih msir djăp klei bi mia\ ti êa ks^ ngo\ ho\ng hdră êđăp ênang, djo\ ho\ng klei bhiăn quốc tế, hlăm năn mâo klei kuôl ka\ mơ\ng liên hiệp quốc kơ hdră bhiăn êa ks^ thu\n 1982, lehana\n klei bhiăn Liên hiệp quốc. Kơ boh klei anei, mâo lu phung nghị sĩ, lehana\n nghị viện dlông ro\ng lăn mâo leh klei blu\ sa ai ho\ng Việt Nam, hlăm năn mâo wa\t phung nghị sĩ Mi. Việt Nam ]ang hmăng srăng lo\ mâo lu klei blu\ mơ\ng mah jia\ng ala ta] êngao đru răng mgang klei dưi êngiê wa\l êa ks^ Việt Nam, lehana\n kơ klei êđăp ênang êlan êa ks^ ho\ng du\m ala ]ar”.

 

- Êlâo kơ klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13, phung bi ala Quốc hội bi tuôm leh ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang ti lu alu\ wa\l. Mơ\ng klei bi tuôm ho\ng phung bi ala Quốc hội, phung bi ala kơ mnuih [uôn sang mđing dla\ng êdi kơ brua\ ja\k êđa\p klei hd^p mda yang [uôn, brua\\ c\\ih mkra hdra\ bhia\n leh ana\n klei kơ êa ks^ Ngo\. Đinh Công Sĩ, K’ia\ng khua êpul bi ala Quốc hội c\ar Sơn La brei thâo: Mơ\ng klei nao bi tuôm ho\ng phung bi ala kơ mnuih [uôn sang kr^ng c\ư\ c\\hia\ng hmei brei du\m hdra\ mtru\n dơ\ng ba hưn mdah c\ia\ng bi la\m lui he\ đa du\m anôk ako\, đa\m nga\ bi mda\k mduê lu đei. Du\m hdra\ mtru\n c\ia\ng bi mđ^ ai kơ mnuih [uôn sang, ho\ng ai pô c\ia\ng ktưn đ^ tlaih mơ\ng [un.

 

- Ti ]ar Khánh Hoà, mnuih [uôn sang mđing kơ brua\ đảng, lăn ]ar, Knu\k kna mghaih msir boh klei ru\ng răng wa\l êa ks^ ngo\, kơ klei dưi êngiê lăn ]ar pô. Nguyễn Tấn Tuân, khua êpul bi ala Quốc hội ]ar Khánh Hoà la]: “Mnuih [uôn sang dôk ktuê mđing kơ klei Trung Quốc ba pra ktir duah êa pui HD 981 hlăm kr^ng wa\l êa ks^ Việt Nam. Mnuih [uôn sang ]ang hmăng srăng dưi mghaih msir ho\ng hdră êlan êđăp ênang, bi blu\ hrăm, Đảng, Knu\k kna bi mâo klei blu\ ho\ng phung khua g^t gai Trung Quốc. T^ng kơ mnuih trah ma\ kan, snăn mnuih [uôn sang ăt hơ^t ai tiê hiu trah ma\ kan, lo\ dơ\ng đue# nao hlăm wa\l êa ks^, kia\ êa ks^, ma\ yua kan hdang hlăm êa ks^, răng mgang kjăp klei dưi êngiê wa\l êa ks^, plao ks^ Hoàng Sa, lehana\n Trường Sa pô”.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng pra\k cổ phần blei mnia ho\ng ala tac\ êngao Việt Nam(Vietcombank) brei mđup leh loa bi kc\a\i asa\p mtô mblang hâo hưn mdê hja\n kơ êpul khan ksiêm êa ks^ Việt Nam, mâo ênoh 3 êklai pra\k. Kdra\p loa bi kc\a\i asa\p anei đru mguôp yuôm bha\n brua\ mđ^ ai ktang kơ êpul khan ksiêm êa ks^ hla\m klei hluê nga\ brua\ ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng pô êa ks^, plao ks^ mơ\ng la\n c\ar. Mb^t ana\n c\ia\ng mtru\t mđ^ ai tiê phung knua\ druh, l^ng khan ksiêm êa ks^ Việt Nam a\t mse\ mơh mđing dla\ng kơ khan, [uôn sang ti êa ks^, plao ks^ lo\ dơ\ng dôk kriê kja\p anôk mâo klei bi nga\ ktang, nga\ rue# leh brua\ pô.

 

- Bi hdơr 124 thu\n, hruê kkiêng kơ khua g^t gai Hồ Chí Minh, sa ai ho\ng thu\n hlăk ai ba ana\p kyua klei hd^p mda ala [uôn, hruê mbruê, êpul hgu\m phung nai êa drao mda asei ]ar Daklak mko\ mjing leh klei bi mni kơ phung nai aê êa drao mda asei ngă tui si klei awa Hô mta\, ]o\ng nao đru kyua klei suaih pral yang [uôn. 30 ]ô phung nai aê êa drao mda asei, bi ala kơ 500 ]ô phung nai êa drao mda asei hlăm kluôm ]ar mâo klei bi mni tal anei jing leh phung aê mdrao, nai êa drao tu\ kdlưn hlăm klei ksiêm duah brua\ kreh knhâo, lehana\n hlăm djăp brua\ ba ana\p kyua klei hd^p mda yang [uôn. Mb^t ho\ng ana\n, du\m gưl: “nao đru ho\ng klei khăp kyua klei suaih pral yang [uôn” mơ\ng phung nai aê êa drao mda asei truh leh ho\ng mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi amâo mâo djo\ kno\ng hlăm ]ar Daklak [ia\dah truh hlăm kr^ng Yu\ Dưr, lehana\n truh hlăm du\m ]ar, ala ]ar riêng gah Campuchia. Aê mdrao Y-Yuôr Niê, k’ia\ng khua anôk brua\ mka\ dlăng – do\ng mdrao mjê], sang êa drao pro\ng kdriêk }ư\ Hui`, ]ar Daklak la]:“Kâo myun mâo mu\t hlăm êpul phung nai aê êa drao mda asei ]ar, mu\t hlăm êpul hgu\m phung nai aê êa drao mda asei kdriêk }ư\ Kui`. Kâo jing aê mdrao mnuih djuê [ia\, mâo klei găl blu\ klei djuê ana pô mtô mblang kơ mnuih [uôn sang djăl thâo săng h^n. Kâo srăng g^r jih ai tiê hriăm êmuh djăp mta klei knhâo knhăk hlăm brua\ mdrao mgu\n ho\ng klei kjăp h^n, êlam h^n ]ia\ng đru dlăng kriê klei suaih pral mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi. Ana\n yơh jing brua\ klam mơ\ng sa ]ô aê mdrao”.

 

- Hla\m ai êwa bi hdơr hruê kkiêng kơ Awa Hồ, hruê mbruê, Knơ\ng brua\ lo\ hma leh ana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang c\ar Dak Nông bi hgu\m ho\ng Đoàn êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh leh ana\n knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa kdriêk Dak Song mko\ mjing leh klei k[^n po\k nga\ hdra\ Tit pla kyâo ti wa\l anôk dliê hngô ktuê êlan dơ\ng mrô 14. Leh klei bi k[^n po\k nga\ hdra\, mâo leh êbeh 250 c\ô đoàn viên êdam êra mơ\ng du\m êpul l^ng khan leh ana\n du\m knơ\ng dhar brua\ mơ\ng kdriêk Dak Song hluê nga\ brua\ ba pla 2.800 [e\ ana hngô ti anôk gia\m 5 ha hla\m wa\l dliê hngô mgang ktuê êlan dơ\ng mrô 14, hla\m sa\ Nâm N’Jang, kdriêk Dak Song. Anei jing anôk êlâo adih mnuih [uôn sang ks^ng mmia\ ma\ soh ho\ng hdra\ bhia\n mrâo mâo Knơ\ng brua\ djo\ tuôm suôt đue# mgo#.

 

- }ar Quảng Bình, mâo giăm 660 êbâo ha dliê, hlăm năn mâo 560 êbâo ha dliê ]o\ng mâo, du\m adôk jing dliê ênưih pui [ơ\ng. Thu\n anei, dhar brua\ ksiêm dlăng dliê kyâo ]ar Quảng Bình duh bi liê du\m êtuh êklăk prăk pioh mkra w^t pưk tum, ktir grông gang pui, blei mprăp djăp mta mnơ\ng mnua\ yua mse\ si dho\ng kga\, pui pit, loa dja\ hiu…mkăp du\m êpul, phung truih mdjiê klei pui [ơ\ng dliê. Lehana\n mko\ mjing du\m klei mjua\t bi hriăm, mđ^ klei thâo hlăm brua\ kia\ kriê răng mgang dliê mơ\ng êpul gak răng dliê kyâo. Kyua ngă jăk brua\ mtô blang kơ klei răng mgang pui [ơ\ng dliê, kyua ana\n mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei ti Quảng Bình ka tuôm mâo ôh klei pui [ơ\ng dliê.

- C|ia\ng đru mguôp msir mkra klei c\h^ mnia mnuih, bi mje\ klei hâo hưn, mka\p du\m brua\ mâo klei tu\ kơ mgang kdơ\ng leh ana\n đru brei mnuih ara\ng tle\ ma\ ba c\h^ mnia ti c\ar An Giang, c\ar bi mko\ mjing leh êlan đ^ng blu\ jêc\ hlơr mgang kdơ\ng klei tle\ ba c\h^ mnia mnuih hluê mrô 18008077. Mrô mơ\ng tổng đài 18008077 tơ drei iêo amâo mâo liê pra\k ôh, nga\ brua\ mơ\ng 7 h aguah truh kơ 9 h mmma\t jih du\m hruê hla\m hruê ka\m, leh 9h mma\t, dja\p klei iêo blu\ sra\ng ba truh kơ Tổng đài Hà Nội nga\ brua\ jih hruê mlam. Mơ\ng klei duah mksiêm dla\ng c\ar An Giang ,mơ\ng thu\n 2009-2013 leh ana\n 4 mlan ako\ thu\n 2014 mâo [uh leh 14 klei đing đa\o djo\ tuôm kơ klei tle\ c\h^ mnia mnuih. Kno\ng hla\m 4 mlan ako\ thu\n 2014, khan kriê mgang knông la\n c\ar An Giang bi hgu\m leh ho\ng Công an c\ar Lào Cai bi rai sa kđi klei, do\ng mtlaih 17 c\ô mnuih ara\ng mplư ba c\h^ kơ Trung Quốc, hla\m ana\n mâo 2 c\ô c\ong tle\ đue# tlaih.

Klei mrâo ala tac\ êngao:

- Nga duah djăp klei găl ]ia\ng đru kơ Kazakhstan pral mâo mu\t hlăm êpul hgu\m bruă mnia mblei êngiê dlông ro\ng lăn (WTO). Ana\n jing asa\p hưn mthâo mơ\ng khua phu\n bruă mđ^ kyar bruă duh mkra Nga Aleksey Uliukaev hlăm klei bi trông ]hai mrâo anei ho\ng khua g^t gai êpul hgu\m bruă mnia mblei êngiê dlông ro\ng lăn Roberto Azevedo. Khua phu\n bruă Uliukaev brei thâo; Nga amra g^r đru Kazakhstan tuh êyuh kơ 3 hdră bruă phu\n. Ana\n jing đru Kazakhstan mâo du\m hdră găl êlưih h^n mje\ êrô ho\ng alu\ wa\l châu Á- Thái Bình Dương, đru hgu\m tuôr bi trông ]hai Doha. Mơ\ng ana\n, mtru\t mjhar du\m klei g^r knhal tui] ]ia\ng Kazakhstan ngă bi leh djăp mta ]ua\n, hră mơar ]ia\ng djăl mâo tu\ yap jing ala ]ar hgu\m mơ\ng êpul hgu\m bi mnia blei pro\ng h^n dlông ro\ng lăn anei, djo\ si hdră dăp hlăm knhal jih thu\n anei.

 

- 1 ]ô khua êmua gưl dlông mơ\ng Iran hruê mbruê la] sơnei: ala mtao Anh leh ana\n ala ]ar anei hlăk kriê kjăp du\m klei bi mtuôm, bi trông ]hai k`ăm kru\ w^t du\m klei mje\ mgiăm. W^t la] klei êmuh mơ\ng hră klei mrâo “ Mnuih kriê mgang” ala mtao Anh mrâo anei, k’iăng khua phu\n bruă bi mje\ ho\ng ala ta] êngao Iran dla\ng du\m hdră bruă châu Âu leh ana\n châu Mỹ Takhe Ravanchi brei thâo: bruă kru\ w^t klei mje\ mgiăm Iran leh ana\n Anh hlăk nao djo\ hdră. 2 nah ]ang hmang, ho\ng klei đ^ kyar mse\ si ara\ anei, knhal jih thu\n anei 2 ala ]ar amra kuôl kă si`ê sa klei bi tu\ ư hgu\m 2 nah.

 

- Knơ\ng prăk mđ^ kyar châu Á (ADB) hruê mbruê brei thâo; knơ\ng prăk anei amra mkăp prăk brei ]an ho\ng ênoh truh 350 êklăk đôlar kơ Bănglađes ]ia\ng đru kơ bruă knu\k kna leh ana\n êngao knu\k kna ala ]ar anei mđ^ ktang bruă mtô mjuăt klei thâo kơ 1 êklăk 250 êbâo ]ô mnuih ma\ brua\. Knơ\ng prăk mđ^ kyar châu Á brei thâo; ênoh prăk anei 1 kdrê] amra ba yua kơ hdră duh bi liê mtô mjuăt klei thâo bruă mă mơ\ng knu\k kna  Bănglađes. Hdră bruă anei hluê si t^ng, mâo ênoh truh 1 êklai 70 êklăk đôlar.

 

- Phung khua êmua bruă mdrao mgu\n Arập Saudi hruê mbruê hưn mthâo: ala ]ar anei lo\ mâo thiăm 1 ]ô mnuih djiê kyua kman klei ruă hlăm êlan bi êwa Trung Đông  (MERS), mđ^ ênoh mnuih djiê kyua klei ruă anei truh 169 ]ô t^ng mơ\ng mâo klei ruă bluh đ^. Pô djiê anei jing 1 ]ô mniê 59 thu\n. Gơ\ djiê ti sang êa drao [uôn pro\ng kwar Yu\ Taiip. Êngao kơ Arập Saudi, 12 ala ]ar mkăn se\ si Ai Cập, Jordan, Libanon, Hà Lan, du\m ala ]ar Arập hluh lir, Mi ăt tu\ yap mâo du\m ]ô mnuih djo\ kman klei ruă anei. Du\m ]ô mnuih anei lu tuôm nao leh kơ Arập Saudi.

 

- Hruê 18/5 mrâo êgao, mnuih [uôn sang Serbia mko\ mjing bruă đru mguôp ]hum ao, mnơ\ng [ơ\ng huă ]ia\ng ba nao kơ du\m anôk dôk kdê ti [uôn pro\ng phu\n Belgrade. Êpul hgu\m gru bi kal hrah Serbia mko\ mjing du\m gưl đru do\ng mjê] leh ana\n đru mdrao mgu\n kơ phung lui pưh sang đue# kdê kyua êa lip. Bi ti wa\l krah Obrenovac êngăp êa, bi mbe\ mđue# hlăm brô 4.500 ]ô mnuih. Khua knu\k kna Serbia Aleksandar Vucic ăt t^ng knăl, anei jing gưl êa lip kjham êdi hlăm du\m pluh thu\n êgao. Du\m êpul đru do\ng, mb^t ho\ng mnơ\ng đru kơ mnuih knap m`ai, môtơr pom êa, môtơr bi êran pui kmlă mơ\ng du\m ala ]ar Nga, Anh, Đức ba nao kơ kr^ng êa lip anei.