Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Klei bi k[^n khua phu\n brua\ mdrao mgu\n ASEAN tal 12 mko\ mjing mơ\ng hruê 15 – 19/9 ti Hà Nộiho\ng ana\n:“ Klei suaih pral ja\k h^n kơ êpul êya [uôn sang ASEAN leh thu\n 2015.” Mjưh rue# leh ja\k sia\m. Klei hưn mtru\n mb^t mơ\ng Klei bi k[^n khua Phu\n brua\ mdrao mgu\n ASEAN tal 12 m`a\ kla\: du\m ala c\ar [ua\n rơ\ng mđ^ klei bi hgu\m hla\m brua\: mtru\t mđ^ knhuah hd^p ja\k ênhuah, djo\ ho\ng du\m klei arưp jêc\, mđ^ brua\ mdrao mgu\n leh ana\n dưi mao ba yua du\m brua\ mdrao mgu\n, rơ\ng doh ja\k mnơ\ng [ơ\ng. Du\m ala c\ar [ua\n rơ\ng mđ^ brua kriê dla\ng klei suaih pral tal êlâo c\ia\ng nao truh mâo luôm tar brua\ mdrao mgu\n kơ jih jang mnuih [uôn sang, mgang kdơ\ng du\m klei rua amâo mâo tưp lar, mtru\t mđ^  bi mta\p mđơr brua\ mdrao mgu\n ho\ng dja\p êpul mnuih [uôn sang, bi mhro\ klei djiê phung am^ leh ân\n phung hđeh… Klei bi k[^n a\t trông bi kla\ klei hưn mtru\n mb^t mơ\ng Klei bi k[^n khua Phu\n brua\ mdrao mgu\n ASEAN + 3 mâo Nhật Bản, Trung Quốc leh ana\n Hàn Quốc hla\m ana\n klei [ua\n rơ\ng bi hgu\m hla\m brui\a mdrao mgu\n, boh nik jing: kriê dla\ng klei suaih pral tal êlâo kơ mgang mkhư\ leh ana\n kriê dla\ng du\m klei rua\ amâo mâo tưp lar, luôm tar brua\ mdrao mgu\n kơ jih jang mnuih [uôn sang, dưi djo\ ho\ng klei rua tưp pro\ng, du\m klei rua\ tưp, du\m klei rua\ tưp mơ\ng mnơ\ng rông kơ mnuih, klei rua\ kho\ tưp mơ\ng asâo kho\ ke\, klei rua\ êngoh bi ktư\, klei rua\ HIV/AIDS.

 

- Aguah mbruê, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nao ]hưn leh ana\n ngă leh bruă ho\ng Êpul hgu\m luật sư Việt Nam. Blu\ hrăm ti anôk ngă bruă, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng m`ă klă; bruă hluê ngă hdră bhiăn mkra mlih jing phu\n knơ\ng yuôm bhăn ba ala ]ar drei lo\ dơ\ng tui hluê hdră êlan mko\ mkra leh ana\n bi rue# ênu\m brua\ kriê dla\ng ho\ng hdra\ bhia\n, hlăm ana\n mâo klei đua klam rơ\ng kjăp klei bhiăn bi ta\ng mga\l hlăm klei phat mkra, mtăp mđơr hlăm klei ba k]u\t hưn. Khua Quốc hội m`ă klă, ho\ng bruă ngă “ sang mb^t” mơ\ng phung luật sư kluôm ala, Êpul hgu\m lụât sư Việt Nam mjing ai ktang, rơ\ng kơ bruă luật sư đ^ kyar ]ia\ng kriê mgang knu\k kna, rơ\ng kjăp klei mtăp mđơr djo\ hdra\ bhia\n, ra\ng mgang klei dưi êngiê bruă kđi ]ar, klei dưi êngiê bruă duh mkra, yang [uôn, dhar kreh mơ\ng anak mnuih, ra\ng mgang klei mtăp mđơr, klei dưi êngiê leh ana\n boh tu\ dưn djo\ hdră bhiăn mơ\ng mnuih [uôn sang. Hdră bruă yuôm bhăn h^n êdi mơ\ng Êpul hgu\m ana\n jing mko\ mjing êpul luật sư klă s^t ktang kjăp, djo\ ho\ng klei ]ia\ng đ^ kyar mơ\ng ala ]ar.

 

- Hruê mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng Êpul nga\ brua\ mpơ\ng knu\k kna nao c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti c\ar Yên Bái kơ boh klei hluê nga\ brua\ mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn mơ\ng alu\ wa\l. Sa hla\m du\m klei c\ia\ng mơ\ng khua knu\k kna ho\ng phung khua g^t gai phu\n mơ\ng c\ar Yên Bái jing k[^n c\ih mkra leh ana\n po\k nga\ hdra\ đru mđ^ kyar brua\ duh mkra go\ êsei sia\ suôr ho\ng  brua\ brei mnuih nga\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo c\ia\ng ba yua ja\k klei kơ la\n ala, klei ga\l kơ brua\ lo\ hma rông mnơ\ng leh ana\n klei ga\l dưi ba c\h^ mnơ\ng ti\ du\m anôk s^t dưi bi mko\ mduê ho\ng du\m ktuê êlan êran pral Nội Bài – Lào cai. Ho\ng ai tiê pral kdal, thâo m^n mjing kriê dla\ng, g^tgai bi djo\ ho\ng boh klei êdi, khua knu\k kna brei khua g^t gai c\ar Yên Bái mb^t ho\ng klei đru mơ\ng Trung ương g^r ktưn nga\ bi rue# leh du\m hnơ\ng c\ua\n brua\ leh mtru\n hla\m thu\n anei a\t mse\ mơh hla\m thu\n 2015, đru mguôp bi rue# leh tu\ jing Hdra\ kc\ah mđ^ kyar  brua\ duh mkra yang [uôn 5 thu\n mơ\ng Đảng bộ c\ar leh kc\ah mtru\n.

 

- Hruê mbruê, ti adu\ bruă knu\k kna, k’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc drông ]hưn leh êpul bi ala mnuih đru mguôp leh ai tiê dloh [ro\ng mơ\ng ]ar Quảng Ngãi. Ti anôk drông ]hưn, k’iăng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc mklă mklơ\ng; Đảng leh ana\n knu\k kna mđing dlăng n’nao kơ phung Am^ Việt Nam jho\ng ktang, phung k’han êka êkeh, k’han ruă duam, go\ êsei ngă bruă tu\ dưn ho\ng cách mạng, phung khua\ druh cách mạng khua thu\n. Klei mđing dlăng ana\n amâo djo\ kno\ng jing bruă đua klam đui] ôh, [ia\ lo\ bi êdah ai tiê hdơr knga klă s^t mơ\ng Đảng, Knu\k kna, mnuih [uôn sang, l^ng k’han ho\ng klei myơr ai tiê pro\ng pr^n mơ\ng du\m phung kdơ\ng mblah, săn asei tuh êrah m]ah klang, myơr ai tiê kơ cách mạng hlăm hdră bruă kgu\ kru\ kdơ\ng sua mă klei hnu\k êngiê mơ\ng djuê ana. K’iăng khua knu\k kna ]ang hmang phung bi ala ngă bruă tu\ dưn ho\ng cách mạng ]ar Quảng Ngãi lo\ dơ\ng mđ^ ktang knhuah gru cách mạng, jing gru mnga] kơ anak aneh tui hriăm, lo\ dơ\ng mtô mjuăt phung hlăk ai ngă bruă kreh kriăng, hriăm hră, đru mguôp mko\ mjing [uôn sang, lăn êa [rư\ hruê [rư\ ktang kjăp, sah mdro\ng.

 

- Mma\t mbruê, ti [uôn pro\ng Kon Tum, Knơ\ng brua\ Dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei leh ana\n hiu c\hưn dla\ng c\ar Kon Tum mko\ mjing klei k[^n tru\n nga\ brua\ hiu mtô mblang iêo la\c\ mtru\t mjhar “ Knông la\n leh ana\n êa ks^, plao ks^ Việt Nam”. Brua\ anei k`a\m c\ia\ng hluê nga\ klei kkuh m’ak bi hdơr 84 thu\n hruê knhuah Đảng bộ c\ar Kon Tum ( 25/9/1930 – 25/9/2014.) leh ana\n mđing truh kơ bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng khan yang [uôn Việt Nam. Gưl hiu mtô mblang iêo lac\ anei mâo 11 anôk brua\ ho\ng êbeh 150 c\ô mnuih nga\ brua\ mtô mblang leh ân\n diễn viên mơ\ng c\ar hluê nga\. Gưl hiu mtô mblang anei mâo lu brua\ nga\ dưi bi mko\ mjing mse\ si: hiu hâo hưn mdah bi mkla\ klei  dưi kriê dla\ng mơ\ng la\n c\ar ho\ng kr^ng wa\l êa ks^, plao ks^, knông la\n, bi mni kơ ai tiê kha\p c\ia\ng kơ la\n c\ar mơ\ng mnuih [uôn sang hla\m klei mko\ mkra leh ana\n ra\ng mgang la\n c\ar, rang mdah dla\ng gia\m 200 po\k rup mtru\t mđi\ ai pro\ng kơ êa ks^, plao ks^ Việt Nam, tru\n rue# hiu hla\m ktuê êlanhiu mtô mblang ho\ng êdeh loa ti [uôn pro\ng Kon Tum ho\ng mta klei: “ Hoàng Sa, Trường Sa – Da kdrêc\ la\n ala mơ\ng Việt Nam” Leh ana\n “ Jih jang kyua êa ks^, plao ks^ la\n c\ar, kyua knông la\n la\n c\ar”.

 

- Tlam mbruê, ti kdriêk }ư\ Ju\t, ]ar Dak Nông, Keh prăk Thiện Tâm hlăm êpul group Vingrup mđup brei 1 êbâo drei êmô kơ du\m go\ êsei [un hlăm ]ar Dak Nông. Kno\ng hlăm hruê mbruê, mâo 130 go\ êsei [un ti kdriêk }ư\ Ju\t mâo tu\ mă êmô mjeh. Jih jang 1 êbâo drei êmô amra ba mbha kơ du\m go\ êsei [un mkăn mơ\ng kluôm ]ar hlăm thu\n thu\n anei. Knu\k kna alu\ wa\l ăt mko\ mjing klei hriăm mjuăt hdră rông êmô kơ du\m go\ êsei, rơ\ng kơ bruă rông mâo klei tu\ jing. Dak Nông jing ]ar tal 3 ti kr^ng Dap kngư mâo Keh prăk Thiện Tâm, êpul Group Vingrup đru brei mjeh êmô, hluê si hdră bruă mđup brei 5 êbâo drei êmô kơ go\ êsei 5 ]ar. Thu\n 2012, 2013, Keh prăk anei mđup brei 2 êbâo drei êmô kơ go\ êsei [un ti ]ar Kon Tum leh ana\n Dak Lak.

 

- {ri ho\ng kna\ m’ak Sel Dolta jing sa hla\m du\m kna\m m’ak pro\ng mơ\ng mnuih [uôn sang Kh’Mer kwar Dhu\ng, êpul khua g^tgai Anôk g^t gai YU\ kwar Dhu\ng nao c\hưn leh ana\n h’êc\ hmưi du\m sang yang Yơng, knua\ druh leh khua thu\n leh ana\n go\ êsei knu\k kna dla\ng ba mnuih Kh’Mer êdah kdlưn ti c\ar Trà Vinh, ti du\m anôk nao, êpul c\ua\ êmuh su\k suôr klei suaih pral, klei hd^p mda brua\ duh [ơ\ng, h’êc\ hmưi kơ phung cách mạng leh khua thu\n, phung sư sải leh ana\n mnuih [uôn sang Kh’Mer đa\o Yơng drông kna\m m’ak Sel Dolta m’ak m`ai leh ân\n mkiêt mkriêm. Mb^t ana\n, mtru\t mđ^ ai du\m go\ êsei knu\k kna dla\ng ba mnuih Kh’Mer lac\ mb^t leh ana\n mnuih [uôn sang đa\o Yơng Kh’Mer lac\ hja\n lo\ dơ\ng bi hgu\m mguôp, mko\ mkra klei hd^p mrâo mrang leh ana\n ra\ng kriê klei êđa\p ênang [uôn sang, mđ^ ktang brua\ duh [ơ\ng đru mguôp hluê nga\ ja\k brua\ msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap leh ana\n mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn ti alu\ wa\l.

 

- Khan kriê mgang [a\ng jang knông lăn Quốc tế Bờ Y, ]ar Kon Tum mrâo mă kơ\ng 1 klei mdiăng matuý pro\ng mơ\ng Lào ba kơ Việt Nam, ho\ng giăm 1.600 asa\r matuý. Bruă mă kơ\ng anei hlăm brô 10 m’mông mlam hruê 18/9, leh phung ba mdiăng prăp êmiêt ba jao matuý ti [uôn Chiên Chiết, să Đắc Sú, kdriêk Ngọc Hồi. Tal êlâo, di`u hưn mthâo ana\n jing Nguyễn Thị Nga, [uôn sang ti kdriêk Bố Trạch, ]ar Quảng Bình, dôk jưh ti [uôn mrô 4, să Đắc Can, kdiêk Ngọc Hồi. Ara\ anei l^ng k’han kriê mgang knông lăn ]ar Kon Tum hlăk ngă hră mơar ]ia\ng ba k]u\t kđi klei anei. Anei jing 1 hlăm lu bliư\ mdiăng ba, ]h^ mnia matuý mâo êpul khan kriê mgang knông lăn ]ar Kon Tum hmao [uh leh ana\n mă kơ\ng hlăm hruê mlan giăm anei.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua knu\k kna êjai Thái lan Prayut Chan O Cha mrâo si`ê klei mkla\ mtru\n mko\ mjing Knơ\ng brua\ ruah ma\ mnuih nga\ brua\ hla\m Êpul hgu\m brua\ mkra mlih ala c\ar ( NRC). Knơ\ng brua\ ruah ma\ mâo 14 c\ô jing phung sĩ quan khan gưl dlông, mâo brua\ ruah du\m mnuih nga\ brua\ hla\m Êpul hgu\m mkra mlih la\n c\ar c\ia\ng ghluê nga\ brua\ mkra mlih 11 brua\ mâo leh knu\k kna êjai bi mkla\. Ana\n phung djo\ ruah du\m phung mgơ\ng asei sra\ng dôk kriê hga\m leh ana\n ba m’^t truh kơ Knơ\ng brua\ ruah ma\ hla\m kna\m 2 hruê 23/9. Leh kơ ana\n Knơ\ng brua\ sra\ng  ruah ma\ leh ana\n ba hưn mdah kơ Ga\p djuê mtao Thái Lan dla\ng bi mkla\ mnuih nga\ brua\ hla\m Êpul hgu\m mkra mlih la\n c\ar hla\m ako\ mlan 10.

 

- Hruê mbruê, khua phu\n bruă ngăn prăk 3 ala ]ar Trung Quốc, Nhật Bản leh ana\n Hàn Quốc bi mtuôm ti [uôn pro\ng Cairns ala ]ar Ôstrâylia, êlâo kơ klei bi k[^n khua phu\n bruă ngăn prăk leh ana\n khua knơ\ng sang prăk trung ương G20 mko\ mjing hlăm hruê anei. Anei jing klei bi mtuôm 3 t^ng tal êlâo hlăm êbeh 2 thu\n êgao. Êlâo kơnăn, klei bi trông plah wah khua phu\n bruă ngăn prăk Trung Quốc, Nhật Bản leh ana\n Hàn Quốc m^n t^ng mko\ mjing thu\n dih lăm lui he\ kyua du\m klei ru\ng răng hlăm alu\ wa\l. Hdră k]ah bi mtuôm hlăk mlan 5 mrâo êgao ăt bi kdung he\ mơh kyua klei kngăm ho# k^ ti Hàn Quốc. Ti anôk bi mtuôm tal anei, khua phu\n bruă du\m ala ]ar bi trông ]hai boh klei bruă duh mkra ti châu Á leh ana\n tu\ ư lo\ dơ\ng bi trông ]hai ]ia\ng mko\ mjing du\m hdră kdơ\ng mgang klei toh hroh bruă duh mkra.

 

- Khua dla\ng brua\ ho\ng ala tac\ êngao Mu John Kerry mrâo ư ai ho\ng brua\ phung khua êmua Australia ma\ kơ\ng sa êpul mnuih đing jing mnuih hla\m êpul Knu\k kna islam. C|ang rang aguah mbruê, phung khua êmua Australia po\k hdra\ kih mdoh phung nga\ ma\k [ai ti 2 [uôn pro\ng Sydney leh ana\n Brisbane. Êbeh 800 c\ô khan ksiêm Australia dja\ phao ktuang bi ksu\ng mu\t leh hla\m lu knơ\ng brua\ leh ana\n sang dôk, ma\ kơ\ng 15 c\ô mnuih djo\ đing. Êjai ana\n, Thượng viện My a\t trông bi mkla\ leh mơh hdra\ kc\ah mơ\ng khua mil c\hil Obama kơ klei bi mjua\t hria\m leh ana\n mpra\p phao ktuang kơ êpul nah dih êđa\p ênang ti Syri.

 

- Khua knu\k kna Nga Dmitry Medvedev hruê mbruê brei thâo; Nga prăp êmiêt đru hgu\m ho\ng êgar Yu\ amâo uê` kơ klei g^r ktưn mơ\ng Mi leh ana\n Êpul hgu\m châu Âu, k`ăm bi ktlah bruă duh mkra ho\ng Maxcơva. Blu\ hrăm hruê mbruê ti 1 anôk k[^n bi trông ]hai kơ brua\ duh bi liê ti [uôn pro\ng Sochi, khua knu\k kna Nga Dmitry Medvedev la] sơnei; êgar Yu\ ngă sơnăn, mse\ si di`u amâo mâo tu\ yap ôh Nga ăt mâo mơh du\m boh tu\ dưn ala ]ar mơ\ng hjăn pô. Khă sơnăn, Medvedev bi mklă; Nga prăp êmiêt lo\ mko\ w^t klei hgu\m tơdah êgar Yu\  mđing hmư\ klei m^n mơ\ng Maxcơva.

 

- Jih jang mâo 17 c\ô mnuih djiê leh ana\n 55 c\ô mnuih êka hla\m du\m klei bi mtuh [om hla\m hruê mbruê ti Iraq. Klei hâo hưn mơ\ng khan ksiêm brei thâo: mâo sa klei mtuh pro\ng ti alu\ Karada krah [uôn pro\ng phu\n Baghdad nga\ [iua\ êdi mâo 7 c\ô mnuih djiê leh ân\n 28 c\ô mnuih êka. Du\m sang mnia leh ana\n ôtô a\t jhat rai mơh hla\m klei mtuh [om anei. Iraq hla\k le\ hla\m klei bi nga\ kjham êdi hla\m du\m thu\n gia\m anei. Hluê si pô bi ala Đru brei mơ\ng Liên Hợp Quốc ti Iraq, klei nga\ ma\k [ai leh ana\n du\m klei bi nga\ nga\ leh êbeh 5.500 c\ô mnuih [uôn sang djiê hla\m 6 mlan ako\ thu\n anei. Ênoh mnuih êka đ^ truh êbeh 11 êbâo 600 c\ô mnuih.