Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Ơ [^ng dôk hmư\, klei mơak ho\ng jih ai tiê leh 4h krah tlam mbruê, phung đru do\ng mâo mtlaih leh 12 ]ô mnuih dôk đuôm kpăk hlăm [a\ng klưh mơ\ng phu\n pui ti Lâm Đồng. Brua\ mtlaih 12 ]ô mnuih ma\ brua\ kpăk đuôm ana\n ho\ng klei êđăp ênang, jing leh klei mơak kơ jih jang mnuih, amâo mâo djo\ hjăn ho\ng găp djuê mnuih mâo klei truh, [ia\dah lo\ jing klei mơak kơ mnuih nao đru do\ng jih hruê mlan ma\ brua\ dăl 4 hruê êgao. Leh mâo do\ng mtlaih kơ ta] ti gu\ mđia\ siam phung mâo klei truh đa hlo\ng hwa\t kyua mơak đei. 12 ]ô mnuih ma\ brua\ kpăk đuôm hlăm [a\ng klưh mơ\ng phu\n pui mâo do\ng mtlaih hluê êlan [ung mơ\ng nah điâo mơ\ng kahan công binh. Êlan anei mâo kuai pral, ba w^t klei tu\ dưn ho\ng hdră klei [a\ng hlăm ]uah tui hdră kuai [a\ng hla\m ênuk bi blah. Klei suaih pral 12 ]ô phung mâo klei truh, Khua g^t gai sang êa drao ]ar Lâm Đồng Nguyễn Bá Huy la], hlăk dlăng kriê lehana\n dơ\ng lo\ w^t suaih sơăi. Hlăm 12 ]ô di`u dôk ksiêm dlăng klei suaih pral mâo leh 11 ]ô lo\ w^t suaih mse\ si aguah tlam. Kno\ng hjăn amai Đặng Thị Hồng Ngọc awa\t h^n sang êa drao hlăk dôk dlăng kriê wiê ênăk jăk.

 

- Kha\ gơ\ hla\k mâo gưl nao c\hưn kơ Thái Lan, hla\k hmư\ klei hâo hưn dưi do\ng mtlaih leh tu\ jing mnuih nga\ brua\ dôk đuôm kpa\k hla\m [a\ng phu\n pui kmla\ Dă Dâng, Dă Chơmo, c\ar Lâm Đồng, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng hơ\k m’ak êdi leh ana\n mâo leh hra\ m’^t bi mni kơ êpul do\ng đru leh êdeh phiêr tru\n ti tac\ êdeh phiêr Bangkok hla\k tlam mbruê. Hla\m hra\ m’^t Khua knu\k kna c\ih, anei jing klei tu\ m’ak êdimi, djo\ ho\ng klei c\ia\ng hmang mơ\ng ga\p djuê mnuih mâo klei truh, mnuih [uôn sang hla\m kluôm ala du\m hruê êgao mđing ktuê hluê dla\ng, bi kah, sa ai. Kâo bi mni êdi kơ phung knua\ druh, l^ng khan, du\m êpul êya mơ\ng du\m brua\ hluê nga\ brua\ do\ng đru nga\ leh ja\k brua\ hla\m wưng djal êdi, ho\ng ai tiê đua klam pro\ng, mđ^ lar knhuah ja\k siam ho\ng ai tiê bi kha\p c\ia\ng kơ mnuih mse\ ho\ng kha\p kơ asei pô. Kâo brei Phu\n brua\ mdrao mgu\n, brua\ Đảng c\ar, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Lâm Đồng mtru\t mđ^ ai nao bi juh c\ua\ êmuh phung mâo klei truh; mb^t ana\n g^t gai phung nai aê mdrao lo\ dơ\ng k[^n mnuih nga\ brua\, kdra\p mnơ\ng yua pioh ksiêm mka\ dla\ng do\ng mdrao leh ana\n kriê dla\ng klei suaih pral kơ phung mâo klei truh, đru kơ du\m go\ êsei dleh dlan dja\l bi h’^t klei hd^p mda.

                           

- Mlam mmăt mbruê, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng êpul bi ala Việt Nam truh leh kơ Bangkok ala ]at Thailan, k]ưm hlăm klei nao bi k[^n gưl dlông Kr^ng Mekong po\k mlar tal 5, hluê si asa\p mta\ mơ\ng khua Knu\k kna Thailan Prayuth ChanOcha. Nao kơ anôk bi k[^n anei, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mâo leh du\m klei đru mguôp yuôm bhăn kơ brua\ mtru\t mđ^ klei hgu\m brua\ hlăm alu\ wa\l, lehana\n hyua\ kjăp h^n klei hgu\m Việt Nam ho\ng du\m ala ]ar hla\m kr^ng Mekong, lehana\n hnê] pai ma\ du\m klei găl mrâo kơ hdră mđ^ kyar brua\ hgu\m duh mkra, rơ\ng ba w^t klei tu\ dưn kơ Việt Nam, hnê] pai ma\ klei găl mơ\ng du\m ala ]ar đru kơ Việt Nam hlăm brua\ kia\ kriê, ba yua kjăp hnoh êa Mekong. Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng nao hla\m klei bi k[^n tal anei srăng lo\ hyua\ kjăp h^n klei bi thâo săng, đăo knang hla\m brua\ kđi ]ar ho\ng phung khua g^t gai Thailan, lehana\n bi kjăp klei hgu\m brua\ kluôm dhuôm Việt Nam – Thailan [rư\ hruê [rư\ mâo klei tu\ dưn h^n.

 

- Hruê mbruê, ti wa\l krah Gia Nghĩa, c\ar Dak Nông mko\ mjing klei k[^n w^t dla\ng brua\ bi ktưn lông thu\n 2014 Wa\l bi ktưn lông Anôk mko\ mjing brua\ Đảng c\ar 5 c\ar Dap Kngư kyua mơ\ng Anôk mko\ mjing brua\ Đảng c\ar Dak Nông bi mko\ mjing. Blu\ hra\m ti anôk k[^n, đồng chí Nguyễn Ngọc Dũng, Anôk mko\ mjing Trung ương tu\ yap leh ana\n dla\ng myuôm du\m klei g^r mơ\ng Anôk mko\ mjing brua\ Đảng c\ar du\m c\ar Dap Kngư hla\m klei hluê nga\ brua\ knua\, du\m hdra\ brua\ bi ktưn lông thu\n 2014. Mđ^ lar du\m klei tu\ leh mâo ba w^t, Anôk mko\ mjing du\m c\ar c\ia\ng lo\ dơ\ng g^r, msir mghaih leh ana\n nga\ rue# leh ja\k brua\ hla\m wưng kơ ana\p, bohnik klei kc\e\ ktrâo bi ja\k kơ brua\ mko\ mjing Klei bi k[^n Đảng du\m gưl nao truh kơ Klei bi k[^n Đảng kluôm ala tal XII. Klei bi k[^n ruah leh Anôk mko\ mjing brua\ Đảng c\ar Dak Nông jing anôk brua\ ba ako\ Wa\l bi ktưn lông 5 c\ar Dap Kngư; Mb^t ana\n ruah leh du\m êpul lu, mnuih êdah kdlưn brei Anôk mko\ mjing Trung ương pah brei klei pah mni, hla c\hia\m gru bi ktưn lông.

 

- Aguah mbruê, Knơ\ng brua\ g^t gai l^ng kahan ]ar Gialai mko\ mjing leh knăm bi hdơr 70 thu\n hruê mko\ mjing l^ng kahan yang [uôn Việt Nam, 25 thu\n hruê jih jang mnuih [uôn sang răng mgang ala ]ar, lehana\n bi tuôm phung knua\ druh l^ng kahan, tuôm bi blah hlăm alu\ wa\l mơ\ng du\m ênuk. Ti anôk bi tuôm ana\n, phung knua\ druh, l^ng kahan ]ar Gialai mơ\ng du\m gưl nao ]uh bruih mngưi, dưm kwang mnga ti knưl Awa Hô ho\ng mnuih [uôn sang du\m djuê ana Lăn Dap Kngư, bi hdơr kơ brua\ pro\ng pr^ng awa Hô mko\ mjing lehana\n mjua\t bi hriăm l^ng kahan kbia\ hriê mơ\ng mnuih [uôn sang, kyua mnuih [uôn sang bi blah. Pưng myưng kơ h[uê ênuk jho\ng ktang mơ\ng knua\ druh l^ng kahan Gialai ara\ anei, g^r tui hriăm mơ\ng du\m gưl aê ama pô êlâo.

 

- Hruê mbruê, Brua\ Đảng c\ar Dak Lak mko\ mjing Klei bi k[^n w^t dla\ng 10 thu\n hluê nga\ Hdra\ mtru\n Trung ương 7, gưl IX kơ brua\ klei đa\o. Mơ\ng 10 thu\n hluê nga\ Hdra\ mtru\n Trung ương 7, gưl IX kơ brua\ klei đa\o, boh klei nga\ brua\ mơ\ng du\m klei đa\o hla\m alu\ wa\l c\ar a\t h’^t, djo\ ho\ng hdra\ êlan đa\o, hluê djo\ ho\ng hdra\ mtru\n mơ\ng Đảng, hdra\ bhia\n mơ\ng Knu\k kna. Klei hd^p mda mnuih [uôn sang đa\o [rư\ hruê [rư\ mâo klei bi mđ^, klei bi mje\ plah wah du\m êpul đa\o ho\ng knu\k kna alu\ wa\l đ^ kyar ja\k, bi mjing klei sia\ suôr, hgu\m mguôp djuê ana, hra\m mb^t hgu\m ai mko\ mkra Êpul hgu\m mguôp pro\ng jih jang djuê ana. Mnuih [uôn sang du\m klei đa\o [rư\ hruê [rư\ thâo săng h^n hla\m brua\ mko\ mkra klei hd^p mrâo mrang djo\ guôp ho\ng knhuah dhar kreh djuê ana, hluê nga\ ja\k hdra\ hd^p “ Hd^p ja\k, đa\o siam”; Hluê nga\ ja\k du\m hdra\ brua\ bi ktưn lông kha\p c\ia\ng kơ ala c\ar.

 

- Hruê mbruê, knơ\ng brua\ Tuấn Phượng, wa\l krah Gia Nghĩa, ]ar Dak Nông hgu\m leh ho\ng du\m anôk duh mkra mnia mblei mko\ mjing mkăp, mbha braih, lehana\n du\m mnơ\ng yua amâo mâo ma\ pra\k ôh kơ 180 go\ êsei mâo klei hd^p dleh dlan hlăm wa\l krah. Grăp go\ êsei mâo mbha 10kg braih mb^t ho\ng du\m mta mnơ\ng mse\ si êa ksâo, bột ngọt, [ê` hra, [ê` ke\o, kbu…Anei jing sa hlăm du\m brua\ đru do\ng mâo phung duh mkra mko\ mjing hlăm grăp thu\n k`ăm đru, lehana\n mđ^ ai kơ du\m go\ êsei mâo klei hd^p dleh dlan, ]ia\ng kơ digơ\ mâo klei g^r h^n, kpưn đ^ hlăm klei hd^p.

 

- Aguah mbruê, Êpul nai aê mdrao Sang êa drao Đại học Y Dược [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing klei ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ leh ana\n mbha êa drao mang kơ êbeh 1.000 c\ô mnuih [uôn sang djuê [ia\ [un knap ti kdriêk kr^ng c\ư\ c\hia\ng Sơn Tây, c\ar Quảng Ngãi. Ênoh pra\k bi liê đru kơ brua\ ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ tal anei truh êbeh 150 êkla\k pra\k. Gưl anei, Êpul nai aê mdrao mơ\ng Sang êa drao Đại học Y Dược [uôn pro\ng Hồ Chí Minh brei mđup hra\ m’ar leh ana\n 10 êkla\k pra\k kơ hđeh hria\m hra\ [un ga\n hgao klei dleh dlan hria\m thâo ti Sang hra\ gưl I Sơn Dung, kdriêk Sơn Tây, c\ar Quảng Ngãi.

 

 Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Bi ala kơ du\m ala ]ar Êpul hgu\m châu Âu hruê mbruê, tu\ ư ăt kriê kjăp mse\ si hđăp klei bi kmhal hlăk kp^ ho\ng Nga djo\ tuôm kơ boh klei mâo ti kwar Ngo\ Ukraina. Ti anôk bi k[^n Êpul hgu\m châu Âu ti Brussel ala ]ar Bỉ mơ\ng Khua g^t gai Knơ\ng bruă hgu\m châu Âu Donald Tusk g^t gai, khua g^t gai 28 ala ]ar Êpul hgu\m châu Âu bi êdah klei prăp êmiêt bi êdu hdră bi kmhal tơdah Khua mil ]hil Nga Vladimir Putin hluê ngă klei bi tu\ ư êđăp ênang kuôl kă ho\ng Ukraina ti Minsk ala ]ar Belarus hlăk mlan 9.

 

- Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên hruê mbruê [uah ăl kơ Klei bi k[^n Liên hợp quốc trông bi mklă 1 Hdră mtru\n [uah ăl klei ngă soh ho\ng klei dưi êngiê anak mnuih ti ala ]ar anei leh ana\n brei ba bruă anei kơ Sang phat mkra kđi quốc tế. Khua bi ala kơ Triều Tiên ti Liên hợp quốc Ja Song-nam la] sơnei: bi hrô klei k`ăm kơ Triều Tiên, Liên hợp quốc c\ia\ng ksiêm dlăng bruă ngă soh ho\ng klei dưi êngiê anak mnuih ti du\m ala ]ar êgar Yu\, boh nik gơ\ djo\ tuôm kơ klei hưn mdah bruă mơ\ng Knơ\ng bruă ksiêm hgăm Trung ương Mi ( CIA) giăm anei kơ du\m klei ]a\m biêng thiêng knua leh ana\n êmuh k`a jhat [ai.

 

- Khua knu\k kna Iraq Haidar al- Abadi mrâo iêu mthưr êpul êya quốc tế đru hgu\m tliêr kjăp h^n ho\ng knu\k kna Baghdad ala ]ar Iraq hlăm klei bi kdơ\ng ho\ng êpul Knu\k kna Islam (IS). Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n phung ]ih klei mrâo mb^t ho\ng Khua knu\k kna Jordan Abdullah Ensour ti [uôn pro\ng phu\n Baghdad ala ]ar Iraq hruê 18/12, Khua knu\k kna Iraq Al-Abadi m`ă klă; êpul êya quốc tế bi  mđ^ ktang h^n klei đru hgu\m hlăm klei bi kdơ\ng ho\ng êpul Knu\k kna Islam hlăk arưp aram kơ Iraq ăt mse\ mơh alu\ wa\l amâo mđing uê` kơ du\m klei đ^ kyar mơ\ng kahan knu\k kna Iraq mâo ba w^t klei tu\ dưn hlăm hruê mlan giăm anei. Khua knu\k kna Iraq mklă mklơ\ng, kahan Iraq ăt mâo ba w^t lu klei tu\ jing hlăm du\m klei blah ngă ho\ng IS leh ana\n Islamic Stade ti du\m ]ar, [uôn pro\ng ti ala ]ar anei.

 

- Knơ\ng bruă Lo\ hma, Mnơ\ng [ơ\ng huă Liên hợp quốc ( FAO) brei thâo: hlăm brô 1 êklăk ]ô mnuih ti du\m ala ]ar châu Phi hlăk dôk kdơ\ng ho\ng klei ruă Ebola hu\i dja\l le\ hlăm klei k[ah mnơ\ng [ơ\ng huă leh du\m klei bi mkhư\ hnơ\ng mơ\ng knu\k kna k]ah mtru\n giăm anei. Klei ruă Ebola hlăk tưp lar ti Yu\ châu Phi ngă kơ mnuih [uôn sang ti 3 ala ]ar ti Yu\ châu Phi mse\ si: Liberia, Guinea leh ana\n Siera Leone dôk hu\i le\ hla\m klei k[ah mnơ\ng [ơ\ng huă. Asa\p mtru\n bi mkhư\ hnơ\ng mơ\ng knu\k kna, mâo wa\t brua\ kđăl [a\ng jang knông lăn, hluê ngă du\m hdră ksiêm dlăng klei rua\ tưp s^t êm^t, bi hnơ\ng klei êrô êbat leh ana\n ]h^ mnia ]ia\ng mkhư\ gang klei tưp lar mơ\ng klei rua\ ăt ngă truh klei ru\ng răng yang [uôn, k[ah mnơ\ng [ơ\ng huă leh ana\n ngă kơ ênoh mnơ\ng [ơ\ng huă đ^ h^n.

           

- Yap truh kơ hruê mbruê, [ia\ êdi 11 ]ô mnuih Nhật Bản djiê kyua ang^n êbu\ pliêr ktang ti kwar Dưr leh ana\n kwar Krah ala ]ar Nhật Bản. Hluê si hră klei mrâo alu\ wa\l, phung djiê anei lu êdi jing phung khua thu\n ti du\m alu\ wa\l Hokkaido lehana\n alu\ wa\l kr^ng Honshu, giăm ho\ng kr^ng êa ks^ Nhật Bản. Êngao kơnăn, ang^n êbu\ pliêr lo\ ngă du\m pluh ]ô mnuih êka. Ang^n êbu\ pliêr lo\ ngă hma^ djo\ kjham kơ êlan klông găn êrô ti Nhật Bản, ho\ng du\m êtuh gưl phiơr lehana\n lu gưl êdeh treng êran pral bi kdung he\.