Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Hlăm klei hriê ]hưn kơ Việt Nam, Khua g^t gai brua\ Đảng Mnuih [uôn sang Gưl dlông Lao, Khua lăn ]ar Lao Choummaly Sayasone lehana\n mo# `u hriê ]hưn kơ Đà Lạt aguah mbruê. Ti Đà Lạt, khua g^t gai Đảng lao la] jăk kơ Đảng bộ, brua\ sang ]ư\ êa, mnuih [uôn sang ]ar Lâm Đồng kơ klei drông sia\ suôr jih ai tiê, lehana\n bo\ ho\ng klei bi hgu\m mguôp. ~u la], Lâm Đồng jing ]ar ngă klei mje\ mjing ho\ng ]ar Champasak ala ]ar Lao, dua nah mâo leh klei kuôl ka\ hdră hgu\m wưng thu\n 2012 – 2015 k`ăm bi đru hdơ\ng găp mđ^ kyar klei duh mkra ala [uôn. Wưng thu\n 2008 – 2012 klei hgu\m plah wah Lâm Đồng lehana\n Champasak mâo leh lu boh tu\ dưn jăk siam, hlăm na\n Lâm Đồng mdơ\ng brei kơ ]ar Champasak sa boh sang hra\ kơ hđeh mbrua\ ho\ng ênoh êbeh 14 êklai prăk, đru kdrăp ma\ brua\, bi hriăm hlăm klei pla mjing djam mtam lehana\n mnga ho\ng kdrăp mrâo mrang. Boh nik, hdră brua\ bi hmô klei rông kan êa êa\t đru leh kơ ]ar Champasak mđ^ kyar brua\ rông kan hồi, lehana\n kan tầm ho\ng hnơ\ng mâo mơ\ng 60 – 100 tôn kan/thu\n. ~u mb^t ho\ng êpul khua bi ala nao ]ua\ leh XQ Đà Lạt lehana\n Knơ\ng brua\ ksiêm hriăm kơ Dliê Mnga Đà Lạt.

 

- Aguah mbruê, êpul nga\ brua\ mơ\ng Êpul hgu\m brua\ djuê ana Quốc hội nga\ brua\ ho\ng Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa [uôn pro\ng Phan Rang – Tháp Chàm, c\ar Ninh Thuận kơ klei hluê nga\ hdra\ mtru\n, hdra\ bhia\n hla\m klei bi hria\m, ba yua knua\ druh, mnuih nga\ brua\ knu\k kna jing mnuih djuê [ia\. Du\m thu\n êgao, brua\ ma\ yua mnuih djuê [ia\ nga\ knua\ druh, mnuih nga\ brua\ knu\k kna ti [uôn pro\ng Phan Rang – Tháp Chàm mâo klei mđing dla\ng. Pral thâo mtru\n du\m hdra\ êlan ga\l êlưih ho\ng phung knua\ druh, mnuih nga\ brua\ jing mnuih djuê [ia\ ti ana\n h’^t ai dôk nga\ brua\, nga\ leh ja\k brua\ djo\ jao kơ pô, ruah mdưm knua\ druh mnuih djuê [ia\ sia\ suôr ho\ng brua\ c\ua\l mka\ mb^t mơ\ng [uôn pro\ng, mjing klei ga\l c\ia\ng kơ anak aneh du\m djuê ana mâo klei ga\l hria\m hra\ m’ar leh ana\n nga\ brua\ leh ana\n mđing dla\ng brua\ mđ^ kyar Đảng hla\m knua\ druh mnuih djuê [ia\.

 

- Hruê mbruê, ti Hà Nội, Dhar brua\ g^t gai klei jih jang mnuih [uôn sang bi răng mgang ala ]ar mko\ mjing leh klei bi k[^n ksiêm w^t 1 thu\n hluê ngă Hdră hgu\m plah wah Phu\n brua\ Kahan ksiêm leh ana\n Dhar brua\ Mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam kơ klei “Mđ^ ktang brua\ jih jang mnuih [uôn sang bi răng mgang ala ]ar hlăm ênuk ara\ anei”. Khua Dhar brua\ Mặt trận ]ar kwar Gưl dlông Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nao leh ana\n blu\ hrăm mta\ kơ kahan ksiêm djăp gưl lo\ hyua\ h^n brua\ hâo hưn ti gưl ]ar, kdriêk, du\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk. Lehana\n, mghaih msir bi pral mâo boh tu\ dưn hlăm djăp anôk mâo klei amâo mâo hơ^t hlăm sa\, wa\l. {ri wưng anei, Phu\n brua\ Kahan ksiêm mđup brei Mêđai Bi Hdơr “Brua\ răng mgang klei êđăp ênang ala ]ar” kơ Khua Dhar brua\ Mặt trận ]ar kwar Gưl dlông Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân, lehana\n du\m ]ô hlăm dhar brua\ g^t gai.

 

- K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam mrâo mâo klei g^t gai kơ brua\ [ư\ mkra brua\ knua\ mơ\ng du\m anôk rông kriê dla\ng phung hđeh djo\ đru ba hla\m kluôm ala. Hluê si klei hưn mdah mơ\ng Phu\n dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\, khan êka êkeh leh ana\n yang [uôn kơ msir mkra kđi klei đing bi c\h^ mnia phung hđeh nga\ anak rông leh ana\n brua\ knua\ kriê dla\ng, rông ba phung hđeh ti Sang yang Yơng Bồ Đề, phường Long Biên, [uôn pro\ng Hà Nội. K’ia\ng khua knu\k kna Vũ Đức Đam g^t gai Phu\n dla\ng brua\ mnuih nga\ brua\, khan êka êkeh leh ana\n yang [uôn g^t gai bi hgu\m ho\ng du\m Phu\n dhar brua\ djo\ tuôm mđ^ brua\ kriê dla\ng, ksiêm dla\ng, ktuê hluê dla\ng c\ia\ng rơ\ng du\m anôk rông ba kriê dla\ng phung hđeh djo\ đru ba nga\ brua\ djo\ ho\ng hdra\ bhia\n.

 

- Aguah mbruê, ti Alu\ wa\l Bi hdơr Khua g^t gai Tôn Đức Thắng ti sa\ Mỹ Hoà Hưng, [uôn pro\ng Long Xuyên, ]ar An Giang mko\ mjing leh kdrăm k’ah klei bi hdơr 126 thu\n hruê kkiêng kơ Khua g^t gai Tôn Đức Thắng (20/8/1888 – 20/8/2014). Khua g^t gai Tôn Đức Thắng jing mnuih mơ\ng [uôn sang Mỹ Hoà Hưng, long Xuyên, An Giang. ~u jing mnuih mko\ mjing, g^t gai êpul hgu\m mnuih ma\ brua\ hgăm tal êlâo mơ\ng phung ngă brua\ Việt Nam thu\n 1920, lehana\n jing sa hlăm phung khua g^t gai knơ\ng kơ klei mnuih ma\ brua\ Ba Son ngă klei bi kdơ\ng thu\n 1925. }ih pioh ai tiê pro\ng pr^n mơ\ng pô l^ng kahan Cộng sản Tôn Đức Thắng, jing mnuih ma\ brua\ Ba Son, djăp gưl phung mda asei ara\ anei mơ\ng [uôn sang sa\ Mỹ Hoà Hưng, [uôn pro\ng Long Xuyên lehana\n ]ar An Giang [ua\n jih ai tiê tui hriăm knhuah thâo mkiêt mkriêm, doh mnga], ênuah ênô, mtăp mđơr mơ\ng Khua g^t gai Tôn Đức Thắng, mơ\ng năn jih ai tiê tui hriăm lehana\n hluê ngă knhuah mnga] Hồ Chí Minh.

 

- Hla\m 2 hruê,hruê 18 – 19/8, êpul nga\ brua\ ktuê hluê dla\ng mơ\ng Êpul bi ala Quốc Hội c\ar Dak Lak nao nga\ brua\ ho\ng kdriêk Krông Pac\ leh ana\n wa\l krah [uôn Hồ kơ klei hluê nga\ hdra\ mtru\n ga\l êlưih kơ mnuih đru mguôp leh ai tiê kơ Cách mạng ti 2 kdriêk. Ti 2 kdriêk, êpul nga\ brua\ ktuê hluê dla\ng dla\ng leh brua\ hluê nga\ hdra\ mtru\n hdra\ bhia\n đru brei kơ mnuih đru mguôp leh ai tiê kơ Cách mạng. Mb^t ho\ng brua\ hluê nga\ du\m hdra\ mtru\n đru kơ mnuih đru mguôp leh ai tiê, du\m alu\ wa\l a\t g^r leh mơh mguôp lu hdra\ brua\, đru kơ du\m go\ sang knu\k kna dla\ng ba ktưn đ^, bi h’^t klei hd^p mda. Ti [uôn Hô, ara\ anei, 100% ênoh go\ êsei knu\k kna dla\ng ba mâo hnơ\ng hd^p man dưn amâo dah đ^ h^n kơ hnơ\ng hd^p man dưn mơ\ng mnuih [uôn sang ti anôk dôk. Mơ\ng thu\n 2012 truh kơ ara\ anei, wa\l krah leh leh ana\n hla\k ru\ mdơ\ng mrâo 31 boh sang leh ana\n lo\ w^t mkra 25 boh sang kơ du\m go\ êsei đru mguôp leh ai tiê kơ Cách mạng hla\m wa\l ho\ng ênoh pra\k ba bi liê truh êbeh 2 êklai 500 êkla\k pra\k.

 

- Hruê mbruê, Êpul ma\ brua\ mơ\ng Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Dak Nông nao ksiêm dlăng leh brua\ prăp êmiêt kơ thu\n hriăm mrâo 2014 – 2015, lehana\n klei bi hriăm jih adu\ hđeh điêt kơ hđeh 5 thu\n ti kdriêk Dak Glong. Tui si klei kdriêk hâo mdah, mu\t hlăm thu\n hriăm mrâo, kluôm kdriêk mâo 42 boh sang hra\, 520 boh adu\ ho\ng 14.600 ]ô hđeh hriăm hra\. Prăp êmiêt kơ thu\n hriăm mrâo, ho\ng lu phu\n prăk mdê mdê, kdriêk bi liê leh êbeh 37 êklai 500 êklăk prăk pioh mdơ\ng mrâo 51 boh adu\ hriăm, lo\ mkra w^t du\m boh adu\ leh sô jhat, wa\l ta], lehana\n êlan hlăm sang hra\, sang pô ngă brua\ răng kriê, sang êa drao, sang tlô, kbăng êa…Lehana\n, bi liê giăm 2 êklai prăk pioh blei mprăp djăp kdrăp mtô bi hriăm. Phung khua kia\ kriê ]ar Dak Nông mta\, kdriêk duah klei găl mko\ mjing brua\ mtô bi hriăm rông ba hua\ [ơ\ng ti sang hra\ kơ hđeh điêt, k`ăm mđ^ mlih klei hđeh tlaih mơ\ng klei kdjuôt kdj^ng, lehana\n mđ^ klei tu\ dưn brua\ bi hriăm klei Yuăn kơ hđeh mnuih djuê [ia\.

 

- Êpul hgu\m brua\ mtru\t mđ^ ai hria\m hra\ m’ar c\ar Trà Vinh mrâo mđup brei pra\k đru hria\m hra\ m’ar gưl tal êlâo kơ phung hđeh hria\m hra\ khá giỏi mâo klei hd^p dleh knap hla\m c\ar. Pra\k đru anei kah ma\ mơ\ng Keh pra\k đru mnuih knap m`ai thâo ja\k c\ar Trà Vinh dưi bi mko\ mjing sui ho\ng anei mâo mkrah thu\n. Keh pra\k đru mnuih knap m`ai thâo hria\m hra\  Trà Vinh mâo phu\n pra\k tal êlâo truh 2 êklai pra\k, ba m’^t kơ Knơ\ng pra\k amâo dah duh bi liê hla\m chứng khoán c\ia\ng mâo mnga pioh đru kơ phung hđeh hria\m hra\ m’ar gưl III, phung sinh viên [un mơ\ng c\ar hla\k dôk hluê hria\m ti du\m Sang hra\ Đại học, Cao Đẳng. Mâo 225 c\ô phung hđeh hria\m thâo klei hd^p mda dleh knap dưi mđup brei pra\k đru hria\m hra\  hla\m gưl anei, gra\p hnư pra\k đru mâo 2 êkla\k pra\k pio yua hla\m brua\ hria\m hra\ ako\ thu\n.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Phu\n bruă hâo hưn Mianmar hruê mbruê hưn mthâo: ala ]ar anei mâo 1 ]ô mnuih đăo đing djo\ kman klei ruă Ebola. Ana\n jing 1 ]ô êkei Mianmar mrâo nao ]hưn kơ Thái Lan w^t kơ ala c\ar m’măt mbruê. Leh ksiêm mka\ dla\ng pral, pô anei mâo du\m klei bi êdah djo\ kman klei ruă Ebola, kman klei ruă ngă djiê mnuih truh kơ ara\ anei ngă leh êbeh 1.220 ]ô mnuih djiê, lu êdi ti châu Phi. Phu\n bruă Hâo hưn Mianmar brei thâo: pô ruă anei tuôm ngă bruă ti Ghinê leh ana\n Liberia leh ana\n w^t truh kơ ta] êdeh phiơr Yangon hlăk 8 m’mông m’măt hruê 19/8 hluê si m’mông alu\ wa\l ho\ng klei dôk êngoh hlơr. Ara\ anei mnuih đing djo\ kman klei ruă Ebola ba nao kơ sang êa drao mdrao klei rua\ tưp nah êngao [uôn pro\ng Yangon ]ia\ng ksiêm mka\ dla\ng leh ana\n mdrao mgu\n.

 

- Êjip mrâo iêu mthưr Israel leh ana\n Palestin kru\ w^t du\m klei bi trông mâo klei dôk krah wah mơ\ng ala ]ar anei, leh klei bi tu\ ư mdei mtuh phao ktuang ti Gaza bi kruh he\ ti knhal jih hruê 19/8. Hruê mbruê, phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Êjip brei thâo; Êjip h’ưi êdi kơ klei bi tu\ ư mdei mtuh phao ktuang ti Gaza kruh rai he\. Klei anei s^t nik amra ngă kơ mnuih [uôn sang êka, djiê lu h^n leh ana\n ngă kơ klei ru\ng răng ti Gaza kjham h^n. Ara\ anei, Êjip ăt krơ\ng du\m brua\ bi mtuôm ho\ng Palestin leh ana\n Israel, k`ăm mtru\t mjhar du\m t^ng hluê ngă klei mdei mtuh phao ktuang thiăm 1 blư\ dơ\ng leh ana\n mko\ mjing klei bi trông ]hai jăk siam.

 

- Blu\ hrăm hlăm klei bi k[^n ho\ng phung ]ih klei mrâo ti [uôn pro\ng phu\n Kuala Lumpur hruê mbruê, khua phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Malayzia Hisammút Husêin brei thâo: knu\k kna ala ]ar anei mrâo bi trông gưl lo\ dơ\ng mơ\ng bruă tui duah êdeh phiơr MH370 lui] ka thâo [uh, hlăm ana\n mâo bruă bi kah mbha pra\k ba yua hla\m bruă tui duah ho\ng Australia. Hluê si Husêin, klei bi k[^n 3 t^ng plah wah Malaisia, Australia leh ana\n Trung Quốc djo\ tuôm kơ êdeh phiơr MH370 lui] ka thâo [uh amra mko\ mjing hlăm hruê kăm kơ ana\p ti Australia. Kơ bruă ba nao kdrăp mnơ\ng yua, khua phu\n bruă Hu-sê-in brei thâo: 1 boh ho# mran mơ\ng K’han êa Malaisia mtio\ nao truh kơ alu\ wa\l tui duah jhat he\. Ara\ anei, ho# mran anei hlăk nao kơ [uôn pro\ng phu\n Inđônêzia ]ia\ng t^ng dla\ng hnơ\ng jhat leh ana\n lo\ mkra w^t.

 

- Thụy Sĩ amâo mâo tu\ ư klei đru phung ngă bruă đru mkăp mnơ\ng [ơ\ng huă leh ana\n djam mtam, boh kroh mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu hlăm bruă du\ mdiăng du\m mta mnơ\ng anei găn kr^ng lăn Thuỵ Sĩ ]ia\ng ba ]h^ kơ Nga. Adu\ bruă Liên Bang kơ lo\ hma mơ\ng Thuỵ Sĩ brei thâo; êlâo kơnăn phung mkra mjing êa ksâo, kđeh ]^m, phung mkăp djam mtam, boh kroh mơ\ng Êpul hgu\m châu Âu brei Thuỵ Sĩ ba yua kr^ng wa\l ala ]ar anei ]ia\ng du\ mdiăng du\m mta mnơ\ng anei ba ]h^ kơ ala ]ar Nga. Anei dưi dlăng jing hdră lu êpul bruă mnia mblei châu Âu dê] đue# kơ asa\p mtru\n kăm mje\ mgiăm ru\ ênua mơ\ng Matxcơva. Hluê si thâo. Thuỵ Sĩ amâo mâo dôk hlăm ana\n du\m ala ]ar tuôm ho\ng Nga kăm blei mnơ\ng mă mơ\ng lo\ hma, kyua ala ]ar anei amâo mâo hluê ngă ôh asa\p mtru\n bi kmhal ktang ph^t mơ\ng êgar yu\ ho\ng Nga, djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng Ucraina leh ana\n bruă bi mu\t Crimea hlăm Nga.

 

- Hluê si 1 klei ksiêm dlăng mrâo mâo Knơ\ng bruă hàn lâm khoa học Mi hưn mthâo: ênoh êman ti châu Phi hlăk hro\ tru\n kjham êdi, kyua klei tle\ lua mnah mă mla. Hluê si t^ng, mơ\ng thu\n 2010-2013, hlăm brô 100 êbâo drei êman ara\ng tle\ bi mdjiê ti châu Phi. Tơ t^ng yap wa\t ênoh êman mrâo mđai, sơnăn ênoh êman ti châu Phi hro\ tru\n mơ\ng 2-3% hlăm grăp thu\n.