Klei mrâo ala c\ar pô:

- Hruê anei, Quốc hội nga\ brua\ truh hruê tal 3 lo\ dơ\ng brua\ c\ih mkra hdra\ bhia\n. Hluê si hdra\, aguah Quốc hội hmư\ klei hưn mdah w^t dla\ng klei c\ih mlih hdra\ bhia\n mko\ mjing Knơ\ng ksiêm dla\ng kđi yang [uôn leh ana\n bi trông ti Sang k[^n kơ du\m mta klei adôk mâo klei m^n mdê mdê mơ\ng klei c\ih mlih  mbo\ du\m mta mơ\ng hdra\ bhia\n Bảo hiểm mdrao mgu\n. Tlam, phung bi ala trông ti êpul kơ klei c\ih mlih hdra\ bhia\n mko\ mjing Sang phat kđi yang [uôn, Knơ\ng ksiêm dla\ng kđi yang [uôn. Êlâo ana\n, hla\m gưl bi k[^n hruê mbruê, Quốc hội bi trông kơ klei c\ih mlih hdra\ bhia\n mkra mlih êlan êa hla\m ala c\ar, brei klei blu\ mguôp kơ hdra\ c\ih mkra hdra\ bhia\n, asa\p bhia\n mtru\n thu\n 2015, mkra mlih hdra\ c\ih mkra hdra\ bhia\n, asa\p bhia\n mtru\n gưl 13 leh ana\n thu\n 2014 a\t mse\ mơh đru mguôp klei blu\ hdra\ c\ih mkra hdra\ bhia\n mlih, mbo\ du\m mta klei mơ\ng hdra\ bhia\n êlan êdeh phiêr sơwil Việt Nam.

 

- Tlam mbruê hlăm adu\ bruă khua mil ]hil Philippin ti [uôn pro\ng phu\n Manila, khua mil ]hil Philippin Benigno Aquino 3 g^t gai leh klei tu\ drông kdrăm kah khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng êpul bi ala Việt Nam nao ]hưn leh ana\n ngă bruă ti Philippin [ri wưng nao klei klei bi k[^n bruă duh mkra dlông ro\ng lăn ( WEF) kơ ngo\ châu Á mko\ mjing hlăm hruê anei. Leh klei tu\ drông, khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng mb^t ho\ng khua mil ]hil Aquino mko\ mjing klei bi trông ]hai, hrăm mb^t êmuh k`a leh ana\n tu\ ư lu hdră bruă klă s^t k`ăm hyuă kjăp klei mje\ mgiăm đru hgu\m, mđ^ ktang đru hgu\m kluôm ênu\m plah wah 2 ala ]ar, mb^t ana\n bi êdah klei m^n kut kak bi kdơ\ng leh ana\n iêo mthưr djăp ala ]ar, êpul êya quốc tế lo\ dơ\ng [uah ăl ktang ph^t leh ana\n brei Trung Quốc mjưh mdei mtam du\m brua\ ]huak soh kjham hlăm kr^ng êa ks^ hlăm du\m ala ]ar tuê hang ks^.

 

- Aguah mbruê, K’ia\ng khua knu\k kna, Khua dla\ng brua\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minhmâo leh klei bi blu\ hra\m hluê êlan đ^ng blu\ ho\ng Khua dla\ng brua\ ala tac\ êngao My John Kerry kơ du\m klei mâo gia\m anei ti êa ks^ Ngho\. Ti mmong bi trông, K’ia\ng khua knu\k kna hlo\ng nga\ khua dla\ng brua\ ho\ng ala tac\ êngao Phạm Bình Minh hưn mthâo kơ du\m klei mâo mrâo êdi djo\ tuôm kơ brua\ Trung Quốc hja\n pa\n ba dưm pra ktir duah êa pui HD-981 hla\m kr^ng wa\l duh mkra leh ana\n gia\m ho\ng wa\l ks^ Việt Nam; brei thâo Trung Quốc mđ^ ba nnao ho# mran, hla\m ana\n mâo ho# mran mgrông phao [ra\m pui, ho# mran duah suang êwa\ng ksu\ng nga\ pral leh ana\n ho# mran tuh khan pro\ng… Nga\ kơ boh klei ru\ng ra\ng h^n . K’ia\ng khua knu\k kna , khua phu\n brua\ bi mje\ ho\ưng ala tac\ êngao bi kla\: Việt Nam g^r ư\ a\n êdi  bi blu\ hra\m trôngc\ia\ng đa\m mâo klei bi nga\ leh ana\n khut khat brei Trung Quốc bi knbia\ đue# pra ktir duah êa pui HD-981 leh ana\n du\m boh ho# mran mrông mơ\ng kr^ng wa\l kyua anei jing brua\ nga\ soh ho\ng klei dưi kriê dla\ng , klei dưi bi mkla\ mơ\ng Việt Nam, nga\ ảư\ kơ klei h’^t kja\p , êđa\p ênang ti êa ks^ , nga\ soh ho\ng klei bi kuôl ka\ Liên hợp quốc kơ hdra\ bhia\n êa ks^ thu\n 1982. Kơ klei êa ks^ Ngo\, Khua dla\ng brua\ ho\ng ala tac\ êngao John Kerry dla\ng myuôm kơ klei g^r ư\ a\n leh ana\n nga\ ja\k mơ\ng Việt Nam bi êdah ho\ng hla\m brua\ g^r ba yua du\m hdra\ msir êđa\p ênang leh ana\n bi blu\ hra\m, amâo lui klei ru\ng đ^ lar, nga\ hma\i djo\ kơ klei êđa\p ênang, h’^t kja\p kr^ng wa\l, bi êdah klei hu\i hyưt pro\ng êlam kơ klei mâo mrâo anei ti êa ks^ Ngo\, dla\ng brua\ Trung Quốc hja\n pa\n ba dưm pra krtir duah êa pui ti kr^ng wa\l bi mmia\ ti êa ks^ Ngo\ anei brua\ nga\ bi duêh, mđ^ h^n klei ru\ng ra\ng ti kr^ng wa\l.  

 

- Ti ana\p du\m klei ru\ng răng hlăm êa ks^ ngo\, ktuê dlăng klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13, mnuih [uôn sang ti ]ar Kon Tum bi êdah, klei blu\ hrăm mơ\ng khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng leh ana\n du\m klei blu\ hrăm mơ\ng phung bi ala ti anôk bi k[^n kơ boh klei êa ks^ ngo\ hâo hưn djo\ klă, hâo hưn djo\ ho\ng klei mnuih [uôn sang ]ang hmang, bi êdah klei đua klam ho\ng mnuih [uôn sang kluôm ala. Mdưm klei đăo knang kơ Quốc hội hlăm klei kru\ kdơ\ng kriê mgang klei dưi êngiê leh ana\n kluôm kr^ng wa\l hlăm ala ]ar, Trần Đình Vân dôk ti sang mrô 134 êlan Hùng Vương, wa\l krah Đăk Hà, kdriêk Đăk Hà la]: “ Klei blu\ hrăm mơ\ng khua Quốc hội bi êdah bruă drei ngă. Êdu ê-un, [ia\dah kut kat. Jing 1 ]ô mnuih [uôn sang kâo đăo knang êdi. Drei mâo du\m bruă ngă bi ư\ ăn, thâo knhâo leh ana\n mnga] ta], khă gơ\ hlăm ai tiê drei hlơr mmơr, [ia\dah drei mâo ako\ dlô êđăp ]ia\ng msir mghaih djăp mta klei hluê hdră êlan êđăp ênang. Drei amra mâo du\m hdră êlan djo\ guôp ho\ng boh klei leh ana\n hdră êlan mơ\ng quốc ara\ anei. Jing 1 ]ô mnuih [uôn sang kâo ]ang hmang phung bi ala Quốc hội mdê bi bruă pô păn ngă k[^n klei thâo, mjing ai ktang jih jang mnuih [uôn sang. H[uê ênuk djuê ana drei bi klă leh mă klei dưi pro\ng jho\ng ktang, mă ai tiê bi hrô kơ klei jho\ng ktang. Kâo đăo knang knhuah gru ana\n, klei g^r ktưn ana\n adôk n’nao hlăm du\m ênuk gưl phung hlăk ai Việt Nam ara\ anei leh ana\n êdei ana\p.

 

- Khua knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Quảng Ngãi mrâo mâo hra\ mtru\n jêc\ m’^t kơ du\m sang êa drao hla\m brua\ brei mđ^ brua\ kriê dla\ng klei suaih pral kơ phung knua\ druh, l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang hla\m êa ks^. Khua knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Quảng Ngãi brei du\m anôk ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ jêc\ c\ih nga\ hdra\ tu\ ma\, do\ng mdrao, kriê dla\ng mdrao bi ja\k kơ mnuih [uôn sang ke^ng êa ks^ , plao ks^. Boh nik phung trah wah ma\ akan hdang hla\m êa ks^ leh ana\n phung knua\ druh, khan hla\k dôk nga\ brua\ ra\ng mgang wa\l êa ks^, plao ks^ s^t mâo klei truh hla\m êa ks^ bi mdrao mang amâo liê pra\k ka\k ôh. Knơ\ng brua\ mdrao mgu\n c\ar Quảng Ngãi jao kơ sang êa drao pro\ng c\ar, Anôk brua\ ra\ng mgang klei rua\ bi hria\m mtô mblang brei kơ mnuih [uôn sang trah wah ma\ akan hdang mpra\p êa drao leh ana\n mnơ\ng yua mdrao mgu\n kơ du\m boh mran. Bi Anôk brua\ mdrao mgu\n hgu\m khan – mnuih [uôn sang  kdriêk plao ks^ Lý Sơn c\ih nga\ hdra\ jêc\ bi kdơ\ng ho\ng dja\p klei truh mâo nga\ êka êkeh kơ mnuih trah ma\ akan hdang leh ana\n phung knua\ druh , l^ng khan nga\ brua\ ti êa ks^ , rơ\ng dja\p mnơ\ng c\ia\ng do\ng mdrao kơ di gơ\.

 

- Jing 1 ]ar ba yua anôk mkă hnơ\ng ktro\ êdeh hnui h^n ti alu\ wa\l kr^ng dap kngư, [ia\dah truh kơ ara\ anei, leh mkrah mlan mko\ mjing anôk mkă hnơ\ng ktro\ êdeh, ]ar Dak Lak ksiêm dlăng leh êdeh mdiăng êgao hnơ\ng găn êrô hlăm du\m kdrê] êlan dơ\ng pro\ng ]ar. Hluê si êpul bruă djo\ tuôm ]ar Dak Lak, boh tu\ dưn mơ\ng bruă ksiêm dlăng hnơ\ng ktro\ êdeh truh kơ ara\ anei klă mnga] êdi, leh mjưh rue# kluôm ênu\m klei du\ mdiăng êgao hnơ\ng ho\ng du\m boh êdeh du\ mdiăng mlir ]ar. Bruă bruă ara\ anei mơ\ng êpul bruă djo\ tuôm lu êdi k[^n ai tiê msir mghaih du\m êdeh êdâo du\ mdiăng hlăm ]ar.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Thượng Hải, ala ]ar Trung Quốc mko\ mjing leh klei bi k[^n gưl dlông tal 4 kơ klei mguôp mb^t ngă bruă leh ana\n du\m hdră bruă mko\ mjing ai đăo knang ti châu Á ( CICA). Mko\ mjing hlăk êjai châu Á tuôm ho\ng du\m klei lông dlăng mb^t kơ klei êđăp ênang leh ana\n đ^ kyar, klei bi k[^n mâo ana\n “ Mđ^ ktang klei mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao, ai tiê đăo knang leh ana\n mguôp mb^t ngă bruă kyua 1 châu Á êđăp ênang, hơ^t kjăp leh ana\n đru hgu\m”. Klei blu\ hrăm mơ\ng du\m êpul m`ă klă klei yuôm bhăn bi mko\ mjing wa\l hd^p mda êđăp ênang, hơ^t kjăp găl êlưih kơ klei mđ^ kyar mb^t, mđ^ ktang du\m hdră bruă mko\ mjing ai tiê đăo knang ti alu\ wa\l; mđ^ ktang du\m mta ]ua\n leh ana\n mta bhiăn hlăm hdră bhiăn quốc tế, hdră bhiăn Liên hợp quốc, msir mghaih êđăp ênang du\m klei bi kuan mhiă hlăm êa ks^, mkhư\ gang klei ]hu\ luă, kp^ mgo#, ba yua amâo dah arưp aram ba yua ai ktang; iêo mthưr mđ^ ktang klei ktưn ai rơ\ng kjăp klei êđăp ênang bruă kđi ]ar, klei êđăp ênang găn êrô êlan êa, êđăp ênang pui kmlă, êđăp ênang mnơ\ng [ơ\ng huă; mđ^ ktang klei đru hgu\m, êmuh k`a bruă duh mkra, mnia mblei, duh bi liê, dhar kreh, mje\ mgiăm mnuih [uôn sang, mb^t ana\n mtru\t mjhar hgu\m mb^t ]ia\ng mđ^ lar klei găl hlăm du\m alu\ wa\l.

 

- Trung Quốc leh ana\n Nga hruê mbruê bi si`ê leh sa klei bi tu\ ư mâo 2 t^ng c\ang đ^ êdi k`a\m c\ia\ng bi msir klei bi trông kơ êwa c\uh plah wah 2 t^ng sui hla\m wang 10 thu\n ho\ng anei. Hla\m ana\n, 2 nah hra\mmb^t si`ê 2 hra\ m’ar mâo: klei kuôl ka\ bi hgu\m mnia blei plah wah Nga ho\ng Trung Quốc djo\ tuôm kơ hdra\ brua\ êwa c\uh ktuê êlan Ngo\ leh ana\n hra\ m’ar bi hdơr tu\ ư. Klei bi tu\ ư dưi si`ê nah engao klei bi nk[^n g\l dlông kơ du\m hdra\ mtru\t mđ^ bi hgu\m leh ana\n bi mko\ ai đa\o knang ti kr^ng wa\l C|âu Á , ho\ng klei hluê ktuê dla\ng mơ\ng Khua la\n c\ar Trung Quốc Tập Cận Bình leh ana\n Khua mil chil Nga Vladimir Putin.

 

- Hruê mbruê, knơ\ng bruă châu Âu ( EC) iêo mthưr leh Nga mpu\ kơ klei [ua\n rơ\ng rơ\ng kjăp phu\n mkăp êwa ]uh đrông kơ châu Âu jưh kơ Ucraina êla klei bi trông ]hai êdei ana\p kơ hnơ\ng êwa ]uh anei ăt lo\ dơ\ng ngă. Hlăm hră mơ^t kơ khua mil ]hil Nga Vlađimir Putin, khua knơ\ng bruă châu Âu Jose Manuel Baroso brei thâo; bruă lo\ dơ\ng bi trông ]hai jing yuôm bhăn êdi leh ana\n hlăm klei bi trông ]hai hlăk mko\ mjing, sơnăn amâo ngă gun kpăk bruă mkăp êwa ]uh. Êlâo kơnăn, êpul gru\p êwa ]uh Gazprom brei thâo: ana\p mdei bruă mkăp êwa ]uh kơ Ucraina hlăm ako\ mlan ana\p, tơdah Ucraina amâo mâo tla  êlâo prăk blei leh ana\n nư adôk đuôm 1 êklai 600 êklăk đôlar ( 1 êklai 200 êklăk ơrô).

 

- Hruê mbruê, knu\k kna Hàn Quốc bi kla\: sra\ng lo\ dơ\ng đru mnuih knap m`ai kơ Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên amâo uê` klei Triều Tiên hưn mtru\n hngah ho\ng klei đru anei mơ\ng êpul brua\ sơwil Hàn Quốc hla\m wưng ara\ anei. Pô blu\ bi ala mơ\ng Phu\n brua\ hluh lir Hàn Quốc Park Soo Jin brei thâo: Triều Tiên hngah ho\ng klei đru anei kyua lac\: brua\ anei hla\k mâo klei bi mjhua ho\ng brua\ kđi c\ar. Kha\ sna\n, Aduôn Park Soo Jin bi kla\: klei m^n mơ\ng Hàn Quốc jing sra\ng amâo mdei ôh du\m brua\ đru mnuih knap m`ai anei.

 

- Phung khua êmua dlăng bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật bản leh ana\n Hàn Quốc amra bi mtuôm [o# hlăm hruê kăm anei ti Tokyo ]ia\ng bi trông ]hai kơ hdră êlan “ lo\ bi knar châu Á” mơ\ng khua mil ]hil Mi Bara\c Obama leh rue# gưl `u hiu ]hưn dlăng kơ alu\ wa\l anei hlăk mlan êlâo. Klei bi mtuôm [o# anei bi êdah klei đ^ kyar hlăm klei mje\ mgiăm plah wah 2 êpul hgu\m Mi ti ngo\ dưr châu Á mâo du\m klei gun kpăk hlăm wưng êgao leh ana\n bi kuan mhiă kr^ng wa\l. Mi lu bliư\ iêo mthưr Nhật Bản leh ana\n Hàn Quốc mkra mđ^ klei mje\ mgiăm 2 nah, dlăng anei jing bruă yuôm bhăn ]ia\ng rơ\ng kjăp klei êđăp ênang ti châu Á.