Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- }ia\ng mko\ mjing lehana\n bi leh du\m hdră ]ih mkra hra\ mơar ba mdah ti anôk Bi k[^n pro\ng Đảng 12, hlăm dua hruê 20 21/11, ti Hà Nội, Phu\n brua\ kđi ]ar mko\ mjing leh klei bi k[^n phung khua g^t gai Đảng, lehana\n Knu\k kna đru mguôp kơ klei ]ih mkra hra\ mơar Klei bi k[^n pro\ng  Đảng 12. Ti anôk bi k[^n, mâo lu klei blu\ bi la], du\m klei ]ih mkra hra\ mơar pioh kơ klei bi k[^n pro\ng Đảng mâo prăp êmiêt ho\ng klei kjăp, [h^ kl^, mâo lu mta mrâo. Lehana\n, du\m klei blu\ mguôp kơ grăp boh phu\n hla\m hra\ mơar bi k[^n. Blu\ hrăm mjưh rue# klei bi k[^n, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng la] jăk kơ phng khua g^t gai Đảng, Knu\k kna mâo đru mguôp leh lu klei blu\ ho\ng klei đua klam, jih ai tiê, lu mta klei kơ hra\ mơar. Phu\n brua\ kđi ]ar srăng g^t gai Êpul ]ih mkra, lehana\n Êpul duh mkra ala [uôn ksiêm duah lo\ dơ\ng tu\ ma\ du\m klei blu\ phung bi ala nao bi k[^n ]ia\ng bi leh djăp ênu\m kơ hra\ mơar ba mdah kơ Gưl dlông 10 ana\p anei.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng nao leh ana\n blu\ hra\m mphu\n po\k Klei bi k[^n phung duh mkra mnia blei Đức ti kr^ng wa\l C|âu Á – Thái Bình Dương tal 14, ( pia klah c\u\n jing  APK 14 ). Blu\ hra\m mphu\n po\k klei k[^n, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng bi mkla\ klei đru mguôp pro\ng mơ\ng du\m phung duh mkra mnia blei, phung duh bi liê hla\k dôk nga\ brua\ ti kr^ng wa\l, hla\m ana\n mâo êpul duh mkra mnia blei Đức hla\m klei g^r  mtru\t mđ^ leh ana\n bi mjing hdra\ mđ^ kyar ktang mơ\ng kr^ng wa\l C|âu Á – Thái Bình Dương. Dla\ng myuôm kơ  brua\ mơ\ng du\m Knơ\ng brua\ Đức duh bi liê, duh mkra mnia blei mâo klei tu\ ti Việt Nam, Khua knu\k kna bi mkla\: Đức ara\ anei  jing [^ng hgu\m duh mkra mnia blei pro\ng êdi mơ\ng Việt Nam ti C|âu Âu ho\ng pra\k ka\k nga\ brua\ knua\ 2 nah hla\m thu\n 2013 truh gia\m 8 êklai USD, truh êbeh 20% ênoh pra\k bi duh mkra blei mnia plah wah Việt Nam ho\ng Êpul hgu\m C|âu Âu. 

 

- Mmăt mbruê, ti [uôn Dhar kreh – hiu ]hưn ênguê du\m djuê ana Việt Nam Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội, phu\n brua\ dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei lehana\n hiu ]hưn ênguê hgu\m ho\ng anôk brua\ bi ala Knu\k kna du\m ala ]ar mko\ mjing po\k du\m hruê “Bi hgu\m mguôp ASEAN – Sa klei thâo [uh, sa knhuah bhiăn, sa yang [uôn” ho\ng ana\n: “Bi hgu\m mguôp – hgu\m brua\ - mđ^ kyar”, du\m hruê mko\ mjing knăm anei jing wưng ]ia\ng kơ du\m ala ]ar ASEAN bi êdah kơ lăn ala êa djuh, anak mnuih lehana\n du\m klei tu\ dưn knhuah gru dhar kreh pô, hlăm klei kriê pioh lehana\n mđ^ lar knhuah gru dhar kreh du\m ala ]ar ASEAN lehana\n Việt Nam. Blu\ hrăm po\k knăm anei, K’ia\ng khua knu\k kna Phạm Bình Minh la]:

 

“ASEAN hlăk bi kjăp knhuang mđ^ kyar ana\p truh kơ sa Yang [uôn hluh lir ti thu\n 2015. Hlăm êwang êlan mđ^ kyar mrâo, sa ASEAN bi hgu\m mguôp, sia\ suôr mb^t hlăm klei  “Thâo [uh, sa knhuah bhiăn, sa yang [uôn” mb^t, ana\n jing klei ]ia\ng mơ^t truh kơ du\m ala ]ar hlăm ASEAN, lehana\n ho\ng lu ala ]ar dlông ro\ng lăn, hlăm năn bi êdah dhar kreh jing yuôm bhăn, đru ata\t ASEAN jing sa boh sang mb^t, kơ jih jang yang [uôn djăp djuê ana hlăm ASEAN. Hmei ]ang hmăng nanao mâo sa ASEAN bi hgu\m mguôp, hgu\m brua\ ho\ng klei tu\ dưn, ]ia\ng kơ jih jang bi ksul mbu\ mjut mjing klei êđăp ênang, hơ^t kjăp lehana\n mdro\ng sah kơ jih alu\ wa\l, lehana\n kơ grăp ala ]ar hlăm ASEAN, kyua kơ klei tu\ dưn mb^t hlăm tar ro\ng lăn”.

 

- Tlam mbruê, Êpul nghị sĩ Iran kyua mơ\ng Hossein Sobhaninia – Khua hla\m Êpul khua dla\ng brua\ Quốc hội Iran hlo\ng nga\ Khua Êpul Nghị sĩ hgu\m Iran - Việt Nam dja\ ako\ nao c\hưn leh kơ c\ar Thái Bình. Gưl hriê c\hưn krua\k kna\l sa knhuang đ^ kyar mrâo hla\m brua\ mko\ mjing klei bi mje\ 40 thu\n plah wah 2 ala c\ar Việt Nam - Iran leh ana\n [ua\n rơ\ng po\k klei bi hgu\m mrâo hla\m klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ho\ng sa c\ar nga\ lo\ hma mse\ si Thái Bình. Ti mmông nga\ brua\ , 2 nah bi blu\ hra\m leh kơ du\m brua\ djo\ tuôm kơ klei bi mko\ mjing klei bi mje\ 40 thu\n plah wah Iran ho\ng Việt Nam. Hossein – Khua dla\ng brua\ Quốc hội Iran hlo\ng nga\ khua dla\ng Êpul Nghị sĩ hgu\m Iran - Việt Nam bi êdah klei hơ\k m’ak hla\k mâo hriê c\hưn kơ Thái Bình. Kha\ gơ\ anei jing gưl tal êlâo Êpul nghị sĩ Iran hriê c\hưn kơ Việt Nam leh ana\n nao c\hưn kơ Thái Bình, [ia\ lui leh klei ja\k siam hla\m ai tiê klei m^n. Êpul a\t c\ang hmang snei g\l hriê c\hưn tal anei sra\ng nga\ kơ klei bi mje\ 2 ala c\ar hyua\ kja\p h^n.

 

- Hruê mbruê, Êpul ma\ brua\ mơ\ng brua\ hgu\m g^t gai Hội đồng nhân dân ]ar Dak Nông mâo leh klei ksiêm dlăng brua\ hluê nga\ du\m ênoh ]ua\n klei duh mkra ala [uôn, brua\ răng mgang klei êđăp ênang thu\n 2014 hlăk kdriêk }ư\ Ju\t. Blu\ hrăm ti anôk ma\ brua\, Điểu Kre\, k’ia\ng khua kia\ kriê brua\ Đảng ]ar Dak Nông, khua Hội đồng nhân dân ]ar Dak Nông mta\ kơ alu\ wa\l lo\ dơ\ng g^t gai ktưn bi leh ênoh ]ua\n leh mtru\n. Hrăm mb^t ngă mđrăm jih jang, djo\ ho\ng hdră k]ah, rơ\ng mâo hnơ\ng kjăp, mâo klei tu\ dưn, kdriêk mđing g^t gai mnuih [uôn sang duh mkra pla mjing djo\ yăn, rơ\ng mâo ba w^t boh mnga jăk, mđ^ h^n brua\ răng mgang dliê, mđ^ h^n klei hluê ngă brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo.

 

 

- Aguah mbruê, Knơ\ng dla\ng brua\ Mnuih nga\ brua\ - Khan êka êkeh leh ana\n Yang [uôn [uôn pro\ng Hồ Chí Minh mko\ mjing klei bi k[^n trông êmuh hria\m plah wah du\m Knơ\ng dhar brua\, alu\ kdriêk ho\ng mnuih amâo ja\k asei mlei kơ klei hdra\ mtru\n leh ana\n hdra\ msir brua\ ma\. Mâo lu mnuih amâo ja\k asei mlei nao bi trông bi kah lac\ leh du\m klei dleh dlan hla\m klei hd^p leh ana\n hdra\ ga\n hgao klei dleh dlan. Bohnik, ara\ anei mnuih amâo mâo ja\k asei mlei tuôm ho\ng lu klei dleh dlan hla\m brua\  dưi thâo hmư\ du\m klei hâo hưn nah êngao leh ana\n ka thâo ôh kơ hdra\ mtru\n djo\ tuôm. Đa hdra\ mtru\n mơ\ng [uôn pro\ng kơ mnuih amâo ja\k asei mlei s^t ba yua hla\m klei hd^p aguah tlam tuôm ho\ng lu klei dleh dlan, nga\ klei bi kah hla\m klei nga\ brua\, brua\ ksiêm mka\ dla\ng bi mkla\ hnơ\ng amâo ja\k asei mlei adôk lu klei ka djo\, hdra\ ksiêm mka\ dla\ng ka kla\ klơ\ng, kyua ana\n mnuih amâo ja\k asei mlei ka dưi mâo tu\ ma\ ôh klei đru djo\ guôp.

 

- Klei hd^p mda mnuih [uôn sang ktuê roh kmrơ\ng le\ hlăm klei knap m`ai, klei hiu duah [ơ\ng amâo mâo hơ^t sa anôk, jah ênah nga\ hma ăt adôk lu, ngă kơ brua\ kia\ kriê dliê kmrơ\ng le\ hla\m klei dleh dlan hlăm yăn bhang không ]ar Điện Biên. Hlăm thu\n anei, kluôm ]ar mâo 53 klei pui [ơ\ng dliê ngă lu] rai truh êbeh 40ha dliê, lu jing kmrơ\ng ako\ êa, dliê khua ti du\m kdriêk Điện Biên Đông, Tuần Giáo, Mường Nhé. Dhar brua\ ksiêm dlăng dliê kyâo ]ar Điên Biên bi kjăp giăm 1.400 êpul gak răng dliê kyâo ho\ng êbeh 15 êbâo ]ô mnuih hgu\m ngă mơ\ng du\m boh thôn [uôn. Kyuadah anei jing phung knơ\ng hla\m brua\ răng mgang dliê kmrơ\ng.

 

- Hla\k 6h tlam mbruê mâo klei truh ti Km 242 + 200 êlan treng Thô\ng Nhất hla\m alu\ wa\l phường Quỳnh Thiện, wa\l krah Hoàng Mai, c\ar Nghệ An, nga\ kơ am^ djiê sa anôk, e\ điêt mniê 8 thu\n kjham. Drông treng mrô 331T1 hla\k êran mơ\ng Hà Nội nao truh kơ Vinh sna\n tla\ dra\m he\ êdeh ma\i mrô 37P6 8572 hla\k mơ\ng êlan dơ\ng mrô 1A nao kơ êlan ga\n wa\l anôk mnuih [uôn sang dôk  êpul 8 Mai Hùng. Kyua amâo dla\ng kla\ nik ana\n êdeh treng hlo\ng tla\ dra\m djo\ kơ êdeh ma\i mdia\ng e\ điêt nga\ 2 c\ô mnuih djiê ti ana\n mtam, bi e\ điêt Trần Thị Mai 8 thu\n anak amai Bốn hla\k hlê kjham mơh.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- L^ng k’han Hàn Quốc hruê mbruê mko\ mjing leh klei hriăm blah ngă mnah boh phao êdi hlăm du\m plao ks^ giăm kdriêl knông ho\ng ala Triều Tiên. Hluê si Phu\n bruă kriê mgang ala ]ar Hàn Quốc, klei hriăm blah ngă mnah phao êdi mko\ mjing hlăm brô 2 m’mông mơ\ng hlăk 3 m’mông tlam hluê si m’mông alu\ wa\l. Klei hriăm blah ngă anei 1 kdrê] hlăm klei hriăm blah ngă Hoguk mơ\ng Hàn Quốc mko\ mjing mơ\ng hruê 10 truh kơ hruê 21/11, mâo hlăm brô 330 êbâo ]ô l^ng k’han hriăm bi blah. Klei hriăm blah ngă mnah phao êdi mko\ mjing ti du\m plao ks^ giăm kdriêl knông hlăm êa ks^ ho\ng Triều Tiên, hlăm ana\n mâo plao ks^ Yeonpyeong. Du\m m’mông êlâo kơ mko\ mjing klei hriăm blah ngă mnah boh phao êdi, Triều Tiên mâo leh klei [uah ăl, mb^t ana\n la] Hàn Quốc đăm lo\ ngă ôh du\m mta klei tuôm mâo leh hlăm plao ks^ Yeonpyeong.

 

- Hruê mrbuê, Đảng Độc Lập ala mtao Anh ( UKIP) bi kdơ\ng ho\ng klei bi mlir mb^t hlăm Êpul hgu\m châu Âu ( EU) mâo klei tu\ dưi hlăm klei ruah khua krah gưl ti  kr^ng wa\l mple\ hră Rochester leh ana\n Strood ti Ngo\ Dhu\ng ala ]ar Anh. Klei mple\ hră anei dưi mko\ mjing leh nghị sĩ Quốc hội Mark Reckless bi ala kơ Đảng Bảo thủ ti kr^ng wa\l mple\ hră anei bi mlih nao ai ho\ng Đảng Độc Lập leh ana\n mdei bruă. Klei mple\ hră krah gưl mko\ mjing 6 mlan êlâo kơ klei ruah khua kluôm ti Anh, anăn klei tu\ mơ\ng klei mple\ hră anei ngă hma^ djo\ amâo mâo djo\ điêt ôh kơ klei  bruă kđi ]ar ti Anh.

 

- Israel brei thâo srăng đru hgu\m ho\ng Dhar bruă ksiêm dlăng mơ\ng Liên hợp quốc ]ia\ng ksiêm dlăng du\m gưl ksu\ng ngă hlăm du\m anôk bruă Liên hợp quốc hlăm klei bi blah ngă ti Gaza mrâo anei. Dhar bruă, mâo Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Ki Moon mko\ mjing srăng ksiêm dlăng du\m anôk bruă đru do\ng leh ana\n Anôk Liên hợp quốc ma\ brua\ pia klah ]u\n (UNRWA) tuôm ho\ng klei ara\ng ksu\ng ngă hlăk m’mông mâo klei bi blah plah wah phung djă phao ktuang Palestin ho\ng l^ng k’han Israel ti Gaza hlăm yan hjan thu\n anei. L^ng k’han Israel m]h^ la] Hamas mdăp phao ktuang ju\m anôk bruă Liên hợp quốc leh ana\n mnah êlâo, ngă kơ phung k’han Israel lo\ w^t mnah, ngă [ia\ êdi 6 anôk jhat rai kjham, êbeh 20 ]ô mnuih Palestin djiê.

 

- Knu\k kna Anh hruê mbruê hưn mthâo: srăng đru mguôp 720 êklăk Bảng bi knar ho\ng 1 êklai 100 êklăk đôlar kơ Keh prăk yan adiê doh ja\k mơ\ng Liên hợp quốc ]ia\ng bi kdơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê, mhro\ êwa hlơr mơ\ng sang ală k^ng. Ed Davey khua dlăng hdră bruă Năng lượng leh ana\n bi kdơ\ng ho\ng klei bi mlih yan adiê mơ\ng Anh brei thâo: mb^t ho\ng du\m ala ]ar mâo bruă duh mkra p’pro\ng mkăn, Anh sra\ng đru mguôp kơ Keh pra\k, k`ăm đru du\m ala ]ar hlăk đ^ kyar leh ana\n ala ]ar [un êlưih kpe\ êka dưi djo\ guôp jăk h^n ho\ng du\m klei hmai\ djo\ amâo mâo jăk mơ\ng klei yan adiê bi mlih. Klă klơ\ng, ala ]ar Anh ]ia\ng hnư đru mguôp mơ\ng pô đru brei kơ du\m plao ks^ hlăk [rư\ êa ks^ đ^ l^p kngăm hla\m êa leh ana\n đru mnuih [uôn sang du\m alu\ wa\l tuê hang ks^ kdơ\ng mgang ho\ng klei êa ks^ đ^.

 

- 1 klei mgei lăn ktang 6,9 độ rích-te ngă ktư\ mgei alu\ wa\l giăm du\m plao ks^ t^ng nah Ngo\ Inđônêzia. Amâo mâo ôh klei hưn răng kơ êa ks^ ktlư\ ăt ka mâo mơh klei hâo hưn kơ ênoh lui] liê leh klei mgei lăn anei. Hluê si Knơ\ng bruă ksiêm dlăng lăn êa Mi, msăt mgei lăn dôk ti hnơ\ng êlam 48km gu\ tur êa ks^, mâo ti êa ks^ Molucca dôk plah wah Xulauêxi leh ana\n hlăm dăng plao ks^ Maluku. Pô blu\ bi ala kơ Knơ\ng bruă kriê dlăng klei truh tơl yan adiê ngă ti ala ]ar Inđônêzia, SutôpôPunnô brei thâo; [uh klă klei mgei lăn hlăm brô 5 - 10 giê secon, mnuih [uôn sang hlăm plao ks^ bi kbiă đue# mơ\ng sang. Hlăk êjai ana\n ti du\m alu\ wa\l giăm ho\ng msăt mgei lăn Hanmêra, mnuih [uôn sang bi đue# nao pha\ kr^ng lăn kngư kyua digơ\ hu^ mâo klei êa ks^ ktlư\.