Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Quốc hội, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng drông leh khua bi ala kơ knu\k kna Việt Nam ti ala ta] êngao mrâo djo\ ruah. Khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đăo knang, ho\ng knhuah gru mâo leh mơ\ng đưm, lehana\n klei thâo hlăm brua\ knua\ mơ\ng phung khua bi ala kơ knu\k kna Việt Nam ti ala ta] êngao srăng mtru\t mđ^ klei hgu\m, lehana\n tui duah klei sa ai mơ\ng mah jia\ng ala ta] êngao kơ brua\ ru\ mdơ\ng, lehana\n mđ^ kyar lăn ]ar. Bi ala kơ Quốc hội, khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng hơê] hmưi kơ 22 ]ô mrâo djo\ ruah jing khua bi ala kơ knu\k kna  drei ti ala ta] êngao, wưng păn brua\ 2014 – 2017. Khua Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng m`a\, êjai boh klei dlông ro\ng lăn ara\ nei mâo lu klei dleh dưi t^ng mka\, hlăm năn mâo lu mơh klei găl, lehana\n klei lông dlăng, ]ia\ng kơ phung ngă brua\ mje\ mgiăm ho\ng ala ta] êngao hnê] pai ma\ du\m klei găl tu\ dưn kơ dua nah hla\m djăp mta brua\, ho\ng klei mbrua\ dưi găn gao djăp klei lông dlăng.

 

- Aguah hruê 22/7, ti [uôn pro\ng Nha Trang, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan brei mđup mnơ\ng leh ana\n pra\k đru hria\m hra\ m’ar kơ “ Hra\m mb^t nao sang hra\” Kơ hđeh jing anak aneh phung knua\ druh, l^ng khan hla\k dôk nga\ bra\ ra\ng mgang klei dưi kriê dla\ng êa ks^, plao ks^ leh ana\n phung hđeh mâo klei hd^p dleh knap c\ar Khánh Hòa. K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan brei mđup leh 140 hnư pra\k đru hria\m hra\, gra\p hnư mâo ênoh 3 êkla\k pra\k, hla\m ana\n mâo 40 c\ô hđeh jing anak aneh phung knua\ druh, l^ng khan hla\k dôk nga\ brua\ kriê dla\ng êa ks^, plao ks^. 10 c\ô hđeh mâo klei hd^p dleh knap mâo Keh pra\k brei mđup pra\k đru hria\m hra\ truh kơ 16 thu\n ho\ng hnơ\ng mâo 5 êkla\k pra\k hla\m sa thu\n.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, dhar brua\ mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam, du\m êpul êya brua\ kđi ]ar yang [uôn gưl dlông mko\ mjing klei bi k[^n ksiêm w^t brua\ hgu\m kơ klei bi ktưn, pah mni 6 mlan ako\ thu\n 2014. Nguyễn Thiện Nhân, khua dhar brua\ mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam, blu\ hrăm ti anôk bi k[^n la] snei: Ho\ng dua klei mtru\t mjhar mrâo bi êdah, Mặt trận lehana\n du\m êpul brua\ kđi ]ar – yang [uôn năng hgu\m mguôp kjăp h^n ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang bi hro\ [un ho\ng klei kjăp, duh mkra mnia mblei mbrua\, lehana\n rơ\ng kjăp kơ klei êđăp ênang yang [uôn hlăm alu\ wa\l hd^p mda. M`a\ kơ du\m brua\ ksiêm dlăng, Nguyễn Thiện Nhân la] kla\, 6 mlan knhal jih thu\n Mặt trận srăng ksiêm dlăng du\m hdră êlan kơ mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng.

 

- Hruê 22/7, brua\ đảng khan Trung ương, Phu\n brua\ kriê mgang la\n c\ar mko\ mjing leh klei k[^n trực tuyế hmư\ leh ana\n po\k nga\ Hdra\ mtru\n klei bi k[^n Trung ương 9, gưl 11. Klei k[^n hmư\ leh phung hưn mdah hưn mthâo Hdra\ mtru\n kơ mko\ mkra leh ana\n mđ^ kyar brua\ dhar kreh, anak mnuih Việt Nam djo\ ho\ng klei c\ia\ng đ^ kyar h’^t kja\p mơ\ng la\n c\ar. Hla\m ana\n, nao êlam hla\m mta klei w^t dla\ng boh klei 15 thu\n hluê nga\ Hdra\ mtru\n Trung ương 5, gưl 8 kơ brua\ dhar kreh, hdra\ k`a\m, klei m^n mko\ mkra leh ana\n mđ^ kyar brua\ dhar kreh, ana\k mnuih Việt Nam hla\m wưng kơ ana\p. A|t ti anôk bi k[^n, phung bi ala hmư\ leh klei hưn mthâo du\m klei klah c\u\n leh ana\n hdra\ leh ta\ ti Anôk bi k[^n Trung ương 9, gưl 11 leh ana\n ktrâo ata\t hria\m po\k hluê nga\ Hdra\ mtru\n mơ\ng klei bi k[^n Trung ương 9, gưl 11.

 

- Tlam mbruê, brua\ êdam êra Cộng sản Hồ Chí Minh gưl dlông, lehana\n knơ\ng brua\ mkra mjing êlam klông 4 (Cienco 4), lehana\n knơ\ng brua\ hâo hưn lu hdră êlan (VTC) mâo leh klei kuôl ka\, lehana\n hluê ngă hdră bi mguôp kơ wưng thu\n (2014 – 2017). Hdră k`a\m truh kơ du\m brua\ ngă: Răng mgang klei dưi êngiê wa\l êa ks^, plao ks^, mđ^ kyar brua\ duh mkra êa ks^ plao ks^, mko\ mjing hdră bi mguôp mdah klei kdo\ mu` “ Lăn ]ar ti hang êa ktlư\”, mko\ mjing gơ\ng knăl kơ klei dưi êngiê hlăm plao ks^, ru\ mdơ\ng war mnga Gạc Ma, dlăng kriê đru ba go\ êsei phung kahan êa, mjua\t bi hriăm brua\ knua\ ma\ kơ phung trah ma\ kan mda asei. Mko\ mjing du\m brua\ ngă “hdơr knga tla ai, mnăm êa hdơr kơ phu\n”, hlăm năn m`a\ jing brua\ mđ^ h^n klei đru do\ng mơ\ng mbah klei đru do\ng ala ]ar 1400.

 

- Bi hdơr 67 thu\n hruê khan êka êkeh djiê êngia\, aguah hruê 22/7, ti knưng bi hdơr kơ êdam êra sung adru\ng kdriêk Bến Cầu, c\ar Tây Ninh, êbeh 300 c\ô knua\ druh, đội viên mơ\ng Êpul êdam êra su\ng adru\ng [uôn pro\ng Hồ CHí Minh mơ\ng du\m gưl mko\ mjing klei c\uh brui mngưi bi hdơr kơ du\m khan djiê êngia\, êdam êra su\ng adru\ng sa\n leh asei mlei ti kdra\n mblah knông la\n Tây Ninh. Anei jing sa brua\ nga\ mâo klei yuôm bha\n c\ia\ng bi mtô bi hria\m phung hđeh ara\ anei lo\ dơ\ng c\uê knhuah gru kdrưh k’a\m mơ\ng aê ama pô nao leh êlâo, mđ^ lar knhuah gru su\ng adru\ng, pral kdal thâo m^n mjing mơ\ng êdam êra su\ng adru\ng [uôn pro\ng.

 

- {ri bi hdơr 67 thu\n hruê phung kahan êka êkeh, phung săn asei tlam hruê mbruê, êpul ma\ brua\ mơ\ng ]ar Daklak nao ]ua\ lehana\n mđup brei mnơ\ng kơ go\ êsei kahan êka êkeh Quỳnh Tấn Công – Lê Hồng Vân ti wa\l Tân Lập, [uôn pro\ng Buôn Ama Thuôt. Êlâo ana\n, tlam hruê 21/7, êpul nao ]ua\ lehana\n mđup brei leh mnơ\ng kơ am^ Việt nam jho\ng ktang Tô Thị Chiểu, khối 1, wa\l Tân Hoà, [uôn pro\ng Buôn Ama Thuôt. Êpul mđup brei kơ grăp go\ sang sa hnư mnơ\ng ho\ng ênoh 300 êbâo prăk, lehana\n ti ana\p 1 êklăk prăk, lehana\n ]ua\ êmuh klei suaih pral, hơê] hmưi du\m go\ êsei mâo klei hd^p mơak m`ai, jăk yâo, mâo nanao klei bi hmô tu\ kdlưn ti alu\ wa\l.

 

- Hluê nga\ brua\ kah kdriêl knông pơ\ng gơ\ng kna\l, truh kơ ara\ anei, ti c\ar Gia Lai bi mkla\ leh mâo 6/16 anôk pơ\ng gơ\ng kna\l, mâo mơ\ng gơ\ng kna\l mrô 25 – 30. Hla\m ana\n, dưi ru\ nga\ leh mâo 6 gơ\ng kna\l mdua leh ana\n gơ\ng kna\l mtlâo. Bi gơ\ng kna\l mrô 30, sra\ng dưi ru\ nga\ gơ\ng kna\l pro\ng leh ana\n hla\k dôk guôn klei bi mkla\ mơ\ng knu\k kna. Ho\ng du\m brua\ hâo hưn kơ êa ksd^, plao ks^, ti c\ar Gia Lai mao leh lu hdra\ mtô mblang ja\k leh ana\n mâo klei tu\. C|ar mtio\ nao leh êbeh 100 c\ô knua\ druh, l^ng khan leh ana\n phung mduôn khua [uôn, phung c\ih klei mrâo nao c\ua\ mnuih [uôn sang kdriêk plao ks^ Trường Sa, Sang pra DK1. Hla\m wưng Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD – 981 hla\m wa\l êa ks^ Việt Nam, du\m knơ\ng brua\ djo\ tuôm c\ar Gai Lai hluê nga\ leh ja\k brua\ mtô mblang c\ia\ng kơ mnuih [uôn sang hla\m c\ar thâo kla\ boh klei mâo, mđ^ ai tiê kha\p c\ia\ng kơ ala c\ar êjai leh na\n ra\ng ho\ng mnêc\ mơ\ng du\m phung roh êjai. Mb^t ana\n wưng êgao, du\m tal mnuih [uôn sang hla\m c\ar a\t dru mguôp leh mâo gia\m 2 êklai pra\k đru brei kơ phung knua\ druh, l^ng khan leh ana\n mnuih [uôn sang hla\m hruê hruê kia\ kriê wa\l êa ks^, ra\ng mgang kluôm ênu\m klei dưi kriê dla\ng ti 2 plao ks^ Trương Sa, Hoàng Sa.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Blu\ hrăm ti anôk bi k[^n mơ\ng Êpul hgu\m kriê mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc, khua bi ala kơ Nga ti Liên hợp quốc Vitaly Churkin hưn mthâo: Nga mprăp mtio\ nao phung thơ\ng kơ bruă mơ\ng ala ]ar anei hlue nga\ klei ksiêm dlăng êdeh phiơr Boeing MH17 mơ\ng Knơ\ng bruă êdeh phiơr Malaysia le\ ti Ucraina. ~u m`ă klă sơnei: Nga mprăp đru hgu\m ho\ng klei pô dưi hlăm bruă mko\ mjing leh ana\n hluê ngă sa klei ksiêm dlăng quốc tế mtăp mđơr. Hluê si Churkin, du\m knơ\ng bruă l^ng k’han leh ana\n sơwil mơ\ng Nga ba hưn mdah leh du\m asa\p mtru\n djo\ tuôm leh ana\n knu\k kna Nga mprăp mtio\ nao phung thơ\ng kơ bruă hluê nga klei ksiêm dlăng kơ klei anei. Pô dlăng bruă ho\ng ala ta] êngao ala ]ar anei brei thâo: t^ng kơ Nga akâo mko\ mjing klei ksiêm dlăng quốc tế klah hjăn leh ana\n kpă mngac\.

 

- Êpul hgu\m gru bi kal hrah dlông ro\ng lăn (ICRC) hruê 21/7 [uah ăl ho\ng du\m boh blu\ ktang h^n leh gưl mnah knong hlăm sang êa drao Al Aqsa ti Gaza, ngă [ia\ êdi 4 ]ô mnuih djiê, du\m pluh ]ô mnuih êka. Êpul hgu\m gru bi kal hrah dlông ro\ng brei thâo; sang êa drao dôk ti [uôn pro\ng Deir El Balah, wa\l krah Gaza tuôm ho\ng klei ara\ng ksu\ng ngă [ia\ êdi 4 blư\. Adu\ bla] mdrao, adu\ kriê dlăng mnuih rua\, leh ana\n du\m kdrăp do\ng mdrao jhat rai kjham, ngă gun kpăk du\m bruă mkă dlăng, mdrao klei ruă. Êpul hgu\m gru bi kal hrah dlông ro\ng lăn iêu mthưr djăp t^ng bi mâo klei mpu\ leh ana\n kriê mgang phung knuă druh mdrao mgu\n, êdeh do\ng mdrao jê], mnơ\ng yua mkă dlăng, mdrao klei ruă hluê si klei bhiăn quốc tế, boh nik gơ\ hlăm wưng mâo klei bi blah ngă.

 

- Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật Bản mrâo kđăl êjai [a\ng bha\ anôk bruă bi ala ti [uôn pro\ng phu\n Tripôli, ala ]ar Libi kyua boh klei amâo mâo êđăp ênang. Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật Bản mbe\ mđue# anôk brua\ bi ala leh ana\n jih jang mnuih nga\ brua\ anôk bruă bi ala. Êlâo kơnăn, knu\k kna Nhật Bản ăt mtru\t mjhar mnuih [uôn sang Nhật Bản kbiă đue# mtam mơ\ng Libi. Klei mblah ngă plah wah du\m êpul k’han klah hjăn ti Libi ăt lo\ dơ\ng mâo jih hruê kăm êgao ti riêng gah ta] êdeh phiơr quốc tế Tripôli leh ana\n du\m alu\ wa\l mnuih [uôn sang dôk. Bruă mdrao mgu\n Libi brei thâo mâo 47 ]ô mnuih djiê leh. Lu boh êdeh phiơr hlăm ta] êdeh phiơr quốc tế jhat rai, ta] êdeh phiơr ăt kđăl [a\ng êjai.

 

- Hruê 21/7, phung khua êmua knơ\ng bruă êdeh phiơr Mi bi hro\ du\m gưl phiơr ala ]ar anei găn wa\l adiê ala ]ar Triều Tiên leh ana\n kr^ng êa ks^ riêng gah kyua hu^ kơ Triều Tiên lông mnah [ra\m pui mâo ako\ boh phao, [ia\dah amâo mâo hưn mthâo êlâo ôh. Hluê si knơ\ng klei mrâo Yonhap mơ\ng Hàn Quốc, leh gưl êdeh phiơr MH17 mơ\ng Malayzia le\, đăo đing djo\ [ra\m pui hruê 17/7 ti kwar ngo\ Ucraina, knơ\ng bruă êdeh phiơr Mi (FAA) mâo klei hưn răng Triều Tiên jing 1 hlăm 6 alu\ wa\l hu^ hyưt dlông ro\ng lăn na\ng bi dê] đue#. 5 ala ]ar adôk hlăm ênoh anei mâo Êtiôpia, Ira\c, Libi, Sômali leh ana\n Ucraina.

 

- Klei hưn mdah mâo ana\n “ Ksiêm dlăng boh ktro\ klei ruă tưp kluôm boh lăn thu\n 2013” kyua 1 êpul ngă bruă ksiêm dlăng quốc tế mơ\ng sang hră Đại họcWasinghton ala ]ar Mi djă ako\ hưn mthâo aguah mbruê brei thâo: klei ruă AIDS ana\p [ia\ h^n mkă ho\ng du\m ênoh mrô t^ng yap mơ\ng Liên hợp quốc. Hluê ho\ng ana\n, ênoh mnuih djiê leh ana\n djo\ kman HIV s^t klă ana\p [ia\ h^n hlăm brô 25% mkă ho\ng du\m ênoh mrô mơ\ng knơ\ng bruă răng mgang klei ruă AIDS mơ\ng Liên hợp quốc ( UNAIDS) hưn mthâo thu\n 2012. Êpul ngă bruă ksiêm dlăng quốc tế ba hưn mdah klei anei leh k]ik mblang ênoh mrô kơ mnuih djo\ kman klei ruă, ênoh mnuih djiê leh ana\n ênoh mnuih hd^p mb^t ho\ng kman HIV amâo dah du\m klei ruă mb^t ho\ng AIDS mse\ si klei ruă hnak, êngoh bi ktư\ ti 188 ala ]ar mơ\ng thu\n 1990 truh kơ thu\n 2013.