Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Tlam mmăt mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang drông leh khua bi ala Michael Froman, bi ala kơ brua\ mnia mblei Mi, hlăk hriê ]hưn lehana\n ma\ brua\ ti Việt Nam. Ti anôk drông, Khua lăn ]ar la] jăk kơ Mi sa ai ho\ng klei m^n mơ\ng Việt Nam, boh nik kơ brua\ êa ks^ ngo\ hlăm du\m klei bi k[^n alu\ wa\l lehana\n dlông ro\ng lăn, đru krơ\ng kơ klei êđăp ênang, hơ^t kjăp lehana\n mdro\ng sah hlăm alu\ wa\l. Khua lăn ]ar ]ang hmăng kơ Mi mâo klei mđing lu h^n kơ ASEAN, ho\ng jing jing pô hgu\m pro\ng ho\ng ASEAN. Akâo kơ Mi pral lăm lui klei kăp mkhư\ brua\ ]h^ phao ktuang kơ Việt Nam. Michael Froman hơ\k mơak leh [uh mơ\ng klei kuôl ka\ brua\ mnia mblei dua nah mâo klei kuôl ka\, klei duh mkra ala [uôn Việt Nam mâo klei đ^ kyar kjăp. Khua bi ala brua\ mnia mblei Mi m`a\: ho\ng klei bi trông ]hai TPP, dua nah hlăk dôk ti êwang êlan jăk siam, lehana\n yuôm bhăn.

 

- Tlam mbruê, lo\ dơ\ng klei bi k[^n tral 8, Quốc hội gưl 13, phung bi ala bi k[^n jih jang ti sang k[^n bi trông kơ du\m mta klei adôk mâo klei m^n mdê mdê mơ\ng klei c\ih mkra Hdra\ bhia\n mko\ mjing Quốc hội mlih mrâo. Đỗ Va\n Đương êpul bi ala [uôn pro\ng Hồ Chí Minh đru mguôp klei blu\ kơ hnơ\ng c\ua\n mơ\ng phung bi ala Quốc hội, kbia\ hriê mơ\ng brua\ kơ phung bi ala Quốc hội hluê Hdra\ bhia\n mrâo ala c\ar kc\ah mtru\n jing pô bi ala kơ klei m^n leh ana\n klei c\ia\ng hmang mơ\ng mnuih [uôn sang. Kyua ana\n, phung bi ala brei lo\ mbo\ hla\m klei c\ih mlih hnơ\ng c\ua\n kơ phung bi ala jing c\ia\ng “ Sa ai ho\ng klei tu\ dưn mơ\ng la\n c\ar, djuê ana leh ana\n klei tu\ dưn kơ mnuih [uôn sang”. Hluê si Đỗ Va\n Đương du\m hnơ\ng c\ua\n anei c\ia\ng rơ\ng s^t phung bi ala blu\ hra\m, ktit klia\ng bi m^n kơ ala c\ar, djuê ana, mnuih [uôn sang c\ia\ng bi mkla\ blu\. Kơ hnơ\ng thâo kc\ah mtru\n hla\m klei c\ih mlih, phung bi ala lac\ snei adôk ka kla\ ôh. Phung bi ala Quốc hội c\ia\ng mâo klei m^n hja\n pô hla\m klei bi m^n leh ana\n nga\ brua\, c\ia\ng bi mâo klei thâo nga\ pô bi ala kơ mnuih [uôn sang, jho\ng blu\ jho\ng nga\, jho\ng đua klam ti ana\p mnuih [uôn sang kơ klei blu\, brua\ nga\ mơ\ng pô.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh, Phu\n brua\ lo\ hma mâo mko\ mjing klei bi trông ]hai “Hưn mdah du\m klei đ^ kyar mrâo pioh kơ klei mko\ w^t brua\ lo\ hma, lehana\n hdră ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo alu\ wa\l nah Dhu\ng”. Klei hâo mdah hlăm anôk bi trông ]hai la] kla\, klei ba yua hdră kreh knhâo mrâo mâo đru kơ klei mđ^ boh mnga brua\ lo\ hma. Truh kơ ara\ anei, 90% ênha\ mdiê, êbeh 40 – 60% ênha\ kbâo, ana boh kroh… mâo ba djuê mjeh mrâo. Mâo lu klei blu\ hlăm anôk bi trông ]hai bi la]: Brua\ ba yua du\m klei kreh knhâo, bi lar hdră ma\ brua\ hlăm klei pla mjing mrâo mse\ si kdrăn lo\ [lu\ng pro\ng, kdrăn lo\ mâo klei bi mguôp mb^t, hdră bi hmô klei hgu\m brua\ sra\ng mtru\t mđ^ pral hdră ba yua kdrăp mrâo mrang hla\m brua\ knua\.

 

- Hla\m 2 hruê, hruê 21 – 22/10, Êpul hgu\m brua\ êdam êra c\ar Lai C|âu mko\ mjing klei bi k[^n tal III wưng mơ\ng thu\n 2014 – 2019. Ara\ anei, c\ar Lai C|âu mâo êbeh 130.000 êdam êra mơ\ng 16 – 30 thu\n, truh 1/3 ênoh mnuih [uôn sang hla\m c\ar. Mơ\ng thu\n 2009 truh kơ ara\ anei Êpul hgu\m brua\ êdam êra c\ar Lai C|âu iêo jak mtru\t mjhar leh phung êdam êra nga\ 177 hdra\ brua\, kdrêc\ brua\ êdam êra; brei mđup êbeh 1.000 hnư mnơ\ng kơ du\m go\ êsei knu\k kna dla\ng ba, êdam êra amâo ja\k asei mlei, hđeh hria\m hra\ [un ga\n hgao klei dleh dlan; bi hgu\m ru\ mkra 48 boh sang pap đru, sang dôk hua\ [ơ\ng kơ hđeh êdam êra hla\m êpul, hđeh hria\m hra\ dleh dlan kr^ng taih kbưi, bi mu\t gia\m10 êbâo c\ô mnuih hla\m êpul, ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\ leh ana\n mbha êa drao mang kơ êbeh 3.000 gưl mnuih [uôn sang.

 

- Hlăm brô 3h20’ hruê 21/10/2014, sa klei hjan pro\ng mâo wa\t ang^n đru\ng sui hlăm brô 10 mn^t ti sa\ Madahui, kdriêk Da\ Huai, ]ar Lâm Đồng ba klei jhat rai lu kơ pưk sang hla\m alu\ wa\l thôn 4. Tui si sa\ Madagui yap, ang^n đru\ng ngă kpo\k jih dua boh sang go\ êsei Lữ Hồng Trung lehana\n ayo\ng Vương Văn Nhàn, thôn 4, sa\ Madagui. [ri mơh gưl ang^n đru\ng anei amâo mâo ba klei jhat kơ mnuih ôh, t^ng klei lu] liê jih jang hlăm brô 50 êklăk prăk. Leh mâo klei truh, Dhar brua\ gang kdơ\ng ho\ng klei êa lip lê] ang^n êbu\ lehana\n bi hro\ klei truh tơl mơ\ng yăn adiê ngă kdriêk Da Huai truh leh kơ anôk mâo klei truh ]ia\ng thâo kla\ boh klei, lehana\n g^t gai sang sa\ Madagui đru kơ grăp go\ êsei mâo sang kpo\k jih ]uôr 3 êklăk prăk, pioh mghaih msir klei dleh dlan, lehana\n iêu jak jih jang mnuih hlăm alu\ wa\l nao bi đru mnuih [uôn sang hwai êmiêt, lehana\n lo\ tăp tôl sang bi hơ^t klei hd^p mda.

                                               

- Mơ\ng hruê 10/10 truh kơ hruê 10/11/2014, Êpul luật sư c\ar Quảng Trị mko\ mjing Mlan nga\ brua\ đruh brei brua\ hdra\ bhia\n kơ mnuih [uôn sang hla\m c\ar. Êngao kơ 3 anôk kc\e\ ktrâo sa anôk ti wa\l krah Quảng Trị leh ana\n [uôn pro\ng Đông Hà, Êpul luật sư c\ar lo\ kah jing 2 êpul mko\ mjing klei hiu đru kc\e\ ktrâo brei hdra\ bhia\n kơ mnuih [uôn sang amâo liê pra\k ôh ti 4 sa\ kr^ng taih kbưi mơ\ng du\m kdriêk Cam Lộc leh ana\n Triệu Phong. Ti du\m alu\ wa\l, phung Luật sư kce\ ktrâo brei kơ hdra\ bhia\n, đru brei kơ mnuih [uôn sang thâo du\m mta klei mơ\ng Hdra\ bhia\n la\n ala; klei bhia\n, hdra\ mtru\n ho\ng mnuih đru mguôp leh ai tiê kơ Cách mạng; tla hnô, kơ klei ruh mghaih anôk ala; du\m brua\ djo\ tuôm kơ msir Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm mdrao mgu\n, hdra\ mtru\n ho\ng go\ êsei [un, gia\m [un.

 

- }ar Sơn La ara\ anei mrâo mâo giăm 90, hlăm ênoh jih jang 204 boh sa\, alu\ mâo djăp 2 ]ô knua\ druh brua\ hdră bhiăn, truh 43%. Du\m sa\ adôk ăt adôk bi kla\m lu mta brua\ ]ia\ng đru brua\ hdră bhiăn hlăm sang sa\, amâo mâo mmông lo\ truh kơ mnuih [uôn sang ]ia\ng hâo hưn mtô mblang hdră bhiăn kơ mnuih [uôn sang. K`ăm mđ^ hnơ\ng kjăp brua\ nga\ mơ\ng êbeh 600 ]ô knua\ druh brua\ hdră bhiăn kluôm ]ar ara\ anei, Knơ\ng brua\ hdră bhiăn ]ar Sơn La hlăk mđ^ ktang brua\ bi mlih knua\ druh ngă brua\, ]ia\ng kơ phung knua\ druh păn kjăp brua\ knua\ pô. Boh nik kơ du\m brua\ ]ua\l mka\, mjua\t bi hriăm ho\ng phung knua\ druh mda asei, knua\ druh mniê.

 

- Hruê mbruê, Knơ\ng brua\ khan ksiêm dla\ng Công an wa\l krah Gia Nghĩa, c\ar Dak Nông hluê nga\ asa\p mtru\n ma\ kơ\ng jêc\ ho\ng Hoàng Hải, kkiêng thu\n 1965, dôk ti kdriêk Đức Trọng, c\ar Lâm Đồng c\ia\ng ksiêm dla\ng kơ klei nga\ soh bi êka. Hoàng Hải jing Khua Knơ\ng brua\ vệ sĩ ti kdriêk Đức Trọng. Boh klei mâo hla\k hla\m brô 11h mkrah yang hruê dơ\ng hruê 21/10, hla\k Hải hmư\ mo# `u jing Đỗ Thị Thúy iêo đ^ng blu\ hưn ung `u hđa\p jing Bùi Quốc Xuân kkiêng thu\n 1972 dôk ti phường Nghĩa Đức, wa\l krah Gia Nghĩa, c\ar Dak Nông c\a\m, ana\n Hải lo\ iêo jak wa\t Đỗ Va\n Năng ayo\ng mo# nao c\a\m w^t. Truh kơ ana\n, Hải ma\ phao koll bi mhu\i, [ia\ Xuân a\t dja\ dho\ng tui tio\ koh kơ kngan Năng leh ana\n m^n c\ia\ng lo\ koh wa\t Hải. Ana\n Hải hlo\ng mnah mtam 3 asa\r boh phao kơ [o#, nga\ kơ Bùi Quốc Xuân  hlo\ng êbuh sa anôk ti ana\n. Knơ\ng brua\ djo\ tuôm hla\m dôk lo\ ksiêm dla\ng nga\ hra\ m’ar pioh ba msir mkra di`u anei.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng phu\n Viên ala ]ar Áo, Iran leh ana\n êpul P5+1; mâo 5 ala ]ar Êpul hgu\m kriê mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc leh ana\n Đức mko\ w^t leh klei bi trông ]hai gưl phung thơ\ng kơ hdră bruă hạt nhân adôk mâo klei bi tăng mgăl mơ\ng Iran. Hlăm 2 hruê bi k[^n, du\m t^ng ]ang hmang hrut [ia\ klei amâo thâo bi djo\ k`ăm truh kơ klei bi tu\ ư kluôm ênu\m êlâo kơ hruê mlan bi k]ah knhal tui] hlăm hruê 24/11. Du\m klei mrâo ho\ng êpul bi trông ]hai Iran brei thâo; klei gun kpăk phu\n hlăm bruă msir mghaih du\m klei bi tăng mgăl kơ hdră bruă hạt nhân Iran ăt jing bruă lăm lui jih jang asa\p mtru\n bi knhal ho\ng Iran, amâo djo\ ênoh máy ly tâm amâo dah hnơ\ng mđ^ ktang urani mơ\ng Iran ôh. T^ng kơ Iran ]ia\ng jih jang  asa\p mtru\n bi kmhal ana\n lăm lui he\, hlăk êjai Mi la] sơnei; [ia\ êdi ăt lo\ dơ\ng dja\ yua asa\p mtru\n bi kmhal mơ\ng Liên hợp quốc.

 

- Hruê mbruê, knu\k kna Nhật Bản hưn mthâo amra mtio\ nao 1 êpul bruă knhăk truh kơ Cộng hoà Dân chủ nhân dân Triều Tiên hlăm knhal jih mlan 10 anei, ]ia\ng lo\ hluê nga\ bruă ksiêm dlăng kơ klei mnuih [uôn sang ala ]ar anei Triều Tiên mă kơ\ng hlăm du\m thu\n 1970 leh ana\n 1980 mơ\ng ênuk êbâo thu\n êlâo. Êpul bruă mơ\ng Nhật Bản mâo 10 ]ô khua, hlăm ana\n pô djă ako\ jing Khua knơ\ng bruă kriê dlăng du\m hdră bruă châu Á leh ana\n châu Đại Dương hlăm phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nhật Bản Ihara Junichi. Êpul bruă anei m^n t^ng amra ngă bruă hla\m 4 hruê ti Triều Tiên, bi hâo hưn ho\ng phung khua êmua ti anei leh ana\n brei  hưn mthâo boh tu\ dưn klă s^t hlăm bruă ksiêm dlăng klei hd^p mơ\ng mnuih [uôn sang Nhật Bản ăt mse\ mơh djuê găp digơ\ hlăk dôk hd^p ti Triều Tiên.

 

- Khua g^t gai Liên hợp quốc Ban Kim Mun hưn răng êlâo; bruă ba yua du\m klei blah ngă w^t kdơ\ng ho\ng klei arưp aram mơ\ng Knu\k kna Islam ti Syria ana\p ngă kơ êpul djă phao ktuang mnuih Sănni srăng jing êpul ai ngăm leh ana\n đ^ lar h^n klei ngă ju\ jhat. Blu\ hrăm ti ana\p Êpul hgu\m kriê mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc, Ban Kim Mun m`ă klă; mta k`ăm mơ\ng Liên hợp quốc ăt jing tui tio\ hdră bruă kđi ]ar ti Syria, kyua kno\ng hdră bruă kđi ]ar yơh dưi msir mghaih truh kơ phu\n agha hdră êlan ai ngăm ti Syria.

 

- Ênoh mnuih djiê kyua klei ruă Ebola ti kwar Yu\ Siera Leon hlăk đ^ pral ho\ng 20 ]ô mnuih djiê hlăm grăp hruê. Hluê si phung khua êmua,  sna\n brua\ kriê mgang klei êđăp ênang êdu awa\t hla\k ngă kơ bruă răng mgang kdơ\ng klei ruă Ebola ti Siera Leon tuôm ho\ng lu klei dleh dlan. W^t la] klei êmuh kơ phung ]ih klei mrâo, pô djă ako\ Êpul mgang kdơ\ng klei ruă Ebola ti [uôn pro\ng Waterloo, David Bangura brei thâo: “ Boh klei ti Waterloo dleh dlan êdi, kyua ti anei hlăk mâo lu alu\ wa\l mtru\n asa\p bi ktlah hjăn. Ara\ anei mâo hlăm brô mơ\ng 200 truh kơ 300 boh sang mtru\n asa\p brei bi ktlah hjăn, [ia\dah truh kơ ara\ anei ăt ka mâo mơh hlei êpul kriê mgang klei êđăp ênang amâo dah k’han ksiêm nao truh ti ana\n ]ia\ng ktuê dlăng du\m ]ô mnuih mu\t kbiă hlăm kr^ng wa\l mâo klei ruă.

 

- Hruê mbruê, lo\ mâo klei bi blah ngă plah wah l^ng k’han Ấn Độ leh ana\n Pakistan ktuê knông lăn mb^t ti alu\ wa\l dôk bi kuan miă Kashmir. Pakistan ba yua phao ktuang đơđiêt leh ana\n phao ktuang ]o\ng mnah hjăn hlăm du\m pôih kđông mơ\ng êpul kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn Ấn Độ ti alu\ wa\l Jammu leh ana\n Samba. T^ng kơ Ấn Độ lo\ w^t mnah mtam. Mơ\ng ako\ mlan anei, klei bi blah mâo n’nao đrông plah wah Ấn Độ leh ana\n Pakistan ti alu\ wa\l knông lăn dôk bi miă Kashmir. Ênoh mnuih êka, djiê jih 2 t^ng truh 21 ]ô mnuih. Mâo hlăm brô 28 êbâo ]ô mnuih [uôn sang dôk hd^p giăm alu\ wa\l knông lăn lui pưk sang đue# kơ klei blah ngă.