Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Mma\t mbruê, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang drông c\hưn ho\ng khua êpul bi ala mơ\ng anôk brua\ duh mkra mnia blei Kyoei Steel, kyua mơ\ng Akihiko Takashima khua dlaơng Êpul group Kyoei Steel, K’ia\ng khua Êpul hgu\m Nhật Bản-Việt Nam kr^ng Kansai nga\ khua êpul hla\k hriê c\hưn leh ana\n nga\ brua\ ti Việt Nam. Dla\ng myuôm kơ klei bi hgu\m ja\l siam plah wah 2 ala c\ar, boh nik jing klei du\m anôk brua\ Nhật Bản leh leh ana\n hla\k duh bi liê ktang kơ Việt Nam ho\ng phu\n pra\k bi liê truh hla\m brô 6 êklai USD, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang bi kla\: Việt Nam a\t mjing klei ga\l kơ du\m phung duh bi liê ala tac\ êngao, hla\m ana\n mâo du\m anôk brua\ Nhật Bản duh bi liê kơ Việt Nam. Lac\ ja\k kơ Khua dla\ng Êpul group đru brei leh kơ du\m knơ\ng brua\ bi ala leh ana\n hđeh hria\m hra\ Việt Nam hla\k dôk hria\m ti Kansai, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang c\ang hmang snei: ho\ng brua\ jing K’ia\ng khua dla\ng êpul hgu\m Nhật Bản- Việt Nam kr^ng Kansai, anôk mâo klei c\ia\ng pro\ng kơ akan Ngừ, Akihiko Takashima sra\ng iêo la\c\ mtru\t mjhar du\m anôk brua\ hriê duah mđing kơ brua\ c\h^ mnia Việt Nam.Boh nik jing du\m c\ar Bình Định leh anaư\n Phú Yên jing anôk mâo klei ga\l pro\ng kơ kan Ngừ êa ks^.

 

- Lo\ dơ\ng klei bi k[^n tal 7, Quốc hội gưl 13, tlam mbruê, Quốc hội ngă bruă ti sang k[^n pro\ng, bi trông ]hai hdră bhiăn mu\t dôk, hiu dôk mơ\ng mnuih ala ta] êngao ti Việt Nam. Hluê si phung bi ala, mta bhiăn mu\t dôk jing du\m hdră bruă pro\ng kah mbha kluôm hdră bhiăn. Hlăk êjai ana\n, hdră bhiăn lo\ ba hưn mdah du\m mta mtru\n klă s^t mse\ si: hâo hưn kpă mnga], rơ\ng klei tliêr kjăp, mkra mlih bruă ngă hră mơar… Đađa phung bi ala ăt akâo kơ dhar bruă ]ih mkra mlih mrâo hdră mtru\n mnuih ala ta] êngao duh bi liê kơ Việt Nam bi mâo hră tu\ yap duh bi liê hluê si mta mtru\n mơ\ng hdră bhiăn duh bi liê. Klei anei ka mjing klei găl kơ phung ngă bruă duh bi liê kyua hră mơar, ]ia\ng akâo hră dưi duh bi liê kraih lui] mơ\ng 2 truh kơ 3 thu\n. Ăt hlăm tlam mbruê, Quốc hội hmư\ hră hưn mdah ksiêm dlăng hdră bhiăn kriê dlăng, ba yua prăk knu\k kna duh bi liê kơ bruă duh mkra, mnia mblei.

 

- Tlam mbruê, Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao bi hgu\m ho\ng Knơ\ng khan ksiêm êa ks^ Việt nam, Êpul group êa pui êwa c\uh Việt nam mko\ mjing bklei bi k[^n phung c\ih klei mrâo quốc tế c\ia\ng hưn mthâo du\m klei mâo gia\m anei djo\ tuôm kơ klei Trung Quốc ba dưm pra ktir duah êa pui HD-981 hla\m wa\l gia\ng hang ks^ leh ana\n wa\l duh mkra Việt Nam. Pô bi ala kơ Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao, Knơ\ng brua\ khan ksiêm êa ks^ bi kla\ leh snei: Klei dưi kriê dla\ng la\n ala jing yuôm pro\ng êdi leh ana\n amâo dưi bi mlih ôh”. Ti anôk bi k[^n phung c\ih klei mrâo, pô bi ala kơ Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao, Knơ\ng khan ksiêm êa ks^ la\m lui jih du\m klei la\c soh amâo djo\ mơ\ng Trung Quốc kơ klei Việt Nam kuai ma\ êa pui mơ\ng Trung Quốc. Du\ng phung bi ala bi kla\, jih du\m brua\ nga\ êa pui êwa c\uh mơ\ng Việt Nam dôk hla\m kr^ng wa\l Việt Nam, dưi bi kla\ djo\ guôp ho\ng klei kuôl ka\ kơ hdra\ bhia\n êa ks^ thu\n 1982, klei anei mâo leh quốc tế tu\ yap, lu knơ\ng brua\ êa pui êwa c\uh ala tac\ êngao leh leh ana\n hla\k mâo hra\ m’ar hgu\m duah dla\ng kuai ma\. Klei m^n mơ\ng Trung Quốc kla\ s^t jing c\ia\ng mjing kr^ng wa\l amâo mâo bi mmia\ jing kr^ng wa\l bi mmia\, c\iang mjing klei c\ia\ng êlan êlah kbao jing s^t êdi.

 

- Knơ\ng bruă Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ]ar Tây Ninh mguôp mb^t ho\ng dhar bruă Tuyên giáo ]ar Tây Ninh mko\ mjing klei mtô mblang kơ boh klei êa ks^ ngo\ kơ phung khua g^t gai klei đăo khop. Ti anôk bi k[^n, dhar bruă Tuyên giáo Tây Ninh mtô mblang klah ]u\n bruă Trung Quốc mtah mjuat ba dưm pra ktir duah êa pui Hải Dương 981 soh ho\ng hdră bhiăn mu\t êlam giăm ho\ng lăn hang leh ana\n kr^ng duh mkra mơ\ng Việt Nam, mta k`ăm, ngă bruă mơ\ng Trung Quốc; klei bi kdơ\ng mơ\ng quốc tế leh ana\n du\m hdră êlan kru\ kdơ\ng mơ\ng Việt Nam hlăm hruê mlan kơ ana\p. {ri gưl anei, Linh mục Võ Hoàn Sinh hưn mthâo asa\p iêo mthưr mơ\ng Toà giám mục Phú Cường kơ boh klei êa ks^. Sang aê diê amra pioh 1 knăm 7 tal 6 mơ\n hruê phục sinh ]ia\ng hâo hưn klei wah la] kơ [uôn sang lăn êa.

 

- K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Tòng Thị Phóng nga\ brua\ ho\ng anôk dla\ng brua\ Đảng c\ar dak Lak, po\k gưl ksiêm dla\ng brua\ g^t gai leh ana\n mko\ mjing hluê nga\ hdra\ mtru\n Trung ương 4 gưl 11 “ Du\m brua\ jêc\ kơ mko\ mkra Đảng ara\ anei”. Ti alu\ wa\l. Blu\ hra\m ti anôk nga\ brua\, đông chí Tòng Thị Phóng, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội lac\ kla\: Anei jing brua\ ksiêm dla\ng nnao drông hluê hdra\ kc\ah mơ\ng phu\n brua\ kđi c\ar. Mta klei ba ksiêm dla\ng k[^n kơ brua\ lo\ dơ\ng g^t gai kia\ kriê leh ana\n mko\ mjing hluê nga\ hdra\ mtru\n Trung ương 4 gưl 11 “ Du\m klei jêc\ kơ mko\ mkra Đang ara\ anei”. Ho\ng boh phu\n jing brua\ mko\ mjingknua\ druh leh ana\n brua\ hluê nga\ klei bhia\n nga\ phu\n mil pô.

 

- Aguah mbruê, ti [uôn pro\ng Kon Tum, dhar bruă g^t gai hdră bruă k`ăm ala ]ar mko\ mjing kr^ng [uôn sang lo\ hma mrâo ]ar Kon Tum mko\ mjing klei bi k[^n ksiêm w^t 3 thu\n hluê ngă hdră bruă anei, k`ăm t^ng knăl boh tu\ dưn, tu\ ư du\m hdră bruă ngă ]ia\ng lo\ dơ\ng mđ^ ktang mđ^ kyar kr^ng [uôn sang ngă rue# riêng hdră k]ah jao truh kơ thu\n 2015. Leh êbeh 3 thu\n hluê ngă, ]ar Kon Tum hrui mguôp giăm 660 êklai prăk hluê ngă du\m hdră bruă ]ua\n mko\ mjing kr^ng [uôn sang lo\ hma mrâo. Ho\ng 22 să bi hmô wưng 2010 – 2015, truh kơ ara\ anei să Hà Mòn ngă djăp 19 hnơ\ng ]ua\n, 1 să ngă djăp 16 hnơ\ng ]ua\n, leh ana\n 20 să adôk ngă mơ\ng 5 truh kơ 14 hnơ\ng ]ua\n. }ia\ng bi mjing klei mtru\t ai kơ kr^ng [uôn sang lo\ hma mrâo đ^ kyar, ngă rue# riêng du\m mta ]ua\n k]ah jao hlăm mdê bi wưng, ]ar Kon Tum hluê ngă lu hdră bruă, mse\ si: mklă mklơ\ng mta bhiăn, hdră êlan đru mdul mko\ mjing du\m hdră bruă nah gu\ bruă duh mkra- yang [uôn; hdră bruă mđ^ kyar ksu go\ sang, kphê, ]ê kr^ng ngo\ Trường Sơn leh ana\n ba yua du\m hdră mnê] mrâo mrang hlăm bruă duh mkra pla mjing.

 

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

- Khua mil c\hil êjai Ucraina Oleksander Turchinov hruê mbruê, iêo mthưr leh mnuih [uôn sang ala c\ar anei hluê nga\ klei nao mple\ hra\ ruah khua mil c\hil m^n t^ng sra\ng mko\ mjing hla\m hruê mgi jing hruê 25/5, hla\m boh klei ru\ng ra\ng ti kwar Ngo\ plah wah khan ho\ng du\m phung nga\ griâo c\ia\ng bi ktlah ka mâo klei êdu ôh. Hla\m sa klei hưn mtru\n 2 hruê êlâo kơ mko\ mjing klei ruah khua mil c\hil, olekssander Turchinov m`a\ kla\: klei mple\ hra\ ana\p anei mâo klei yuôm bha\n hla\m brua\ ra\ng mgang klei êđa\p ênang leh ana\n h’^t kja\p amâo djo\ kno\ng kơ Ucraina ôh, [ia\ wa\t kơ kluôm C|âu Âu.

 

- Khua g^t gai l^ng k’han Liên bang Nga Valery Gerasimov hruê mbruê hưn răng, Nga amra ru\ ênua du\m bruă ngă ba yua l^ng k’han mơ\ng êpul hgu\m Dưr đại Tây Dương ( NATO) giăm ho\ng knông lăn ala ]ar anei. Asa\p hưn mthâo anei ba hưn mdah hlăk êjai klei ru\ng răng đ^ lar h^n plah wah Nga leh ana\n êgar yu\ djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng hlăk mâo ti Ucraina.

 

    3/ Hla\m gưl nao c\hưn kơ Hàn Quốc hruê mbruê, Knơ\ng dla\ng brua\ êpul hgu\m C|âu Âu dla\ng kơ hdra\ mtru\n kriê mgang klei êđa\p ênang leh ana\n bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Catherine Ashton mâo leh klei bi tuôm ho\ng Khua phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Hàn Quốc Yun Byung Se. Ti anôk bi mtuôm, 2 nah lo\ w^t bi kla\: hdra\ brua\ hạt nhân mơ\ng Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên jing amâo dưi tu\ ư ôh.

 

- Hruê mbruê, Inđônêzia leh ana\n Philippin sơ`ê klei kuôl kă kah mbha êlan knông lăn hlăm êa ks^ alu\ wa\l bi ksing plah wah kr^ng duh mkra ( EEZ) mơ\ng 2 ala ]ar, mjưh mdei klei bi kuan mhiă sui du\m pluh thu\n êgao. Bruă sơ`ê klei kuôl kă mâo klei [uh klă mơ\ng khua mil ]hil Philippin Benigno Aquino leh ana\n khua mil ]hil Inđônêzia Susilo Bambang Yudhoyono hlăk gưl hiu ]hưn dlăng 2 hruê kơ Manila ala ]ar Philippin.

 

- Leh Khan Thài Lan hưn mthâo mdlưh knu\k kna leh ana\n pa\n brua\ g^t gai knu\k kna, lu ala c\ar Bi êdah klei hu\i hyưt kơ klei mâo dleh dlan anei, iêo mhtưr du\m t^ng djo\ tuôm lo\ w^t kru\ klei “nga\ phu\n mil pô” djo\ guôp ho\ng hdra\ bhia\n ala c\ar. Đa du\m ala c\ar mtru\n leh klei hưn ra\ng êlâo hơ\ng mnuih [uôn sang pô a\t mse\ mơh du\m knơ\ng brua\ hla\k dôk nga\ brua\ ti Thái Lan. Klei mdlưh knu\k kna anei jing sa klei lông dla\ng mrâo ho\ng du\m phing duh bi liê ala tac\ êngao ho\ng ala c\ar Ngo\ Dhung C|âu Á gơ\ kha\ng le\ nnao hla\m klei amâo mâo h’^t leh ana\n bi kah brua\ kđi c\ar êlam pro\ng hla\m lu thu\n êgao.

 

- Adu\ bruă g^t gai du\m hdră bruă đru mnuih knap m`ai mơ\ng Liên hợp quốc ( OCHA) iêo mthưr êpul êya quốc tế mđing dlăng kơ bruă đru mnuih knap [rư\ hruê [rư\ ju\ jhat h^n ti ]ar Katanga, t^ng nah du\ng Cộng hoà dân chủ Cônggô. Ara\ anei, ênoh mnuih đue# lui pưk sang kyua klei mblah ngă ti Katanga đ^ truh 500 êbâo ]ô mnuih, thu\n 2011, ênoh anei kno\ng 50 êbâo ]ô mnuih. Kno\ng t^ng yap mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, klei mblah ngă plah wah l^ng k’han Cộng hoà dân chủ Cônggô leh ana\n êpul mâo phao ktuang ngă 100 êbâo ]ô mnuih đue# lui pưk sang. Ara\ anei, mâo êbeh 50 êpul bruă đru mnuih knap m`ai hlăk đru brei kơ mnuih [uôn sang ti Katanga. Khă sơnăn kyua amâo mâo êđăp ênang, sơnăn bruă mje\ mgiăm ho\ng mnuih [uôn sang mâo klei ]ia\ng kơ klei đru du\ng adôk êdu awa\t.