Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- {ri hdơr 67 thu\n hruê phung kahan êka êkeh, phung săn asei (27/7/1947– 27/7/2014) hruê mbruê, Nguyễn Thiện Nhân, khua dhar brua\ mặt trận ]ar kwar gưl dlông Việt Nam nao ]ua\ lehana\n mđup brei leh mnơ\ng kơ phung kahan êka êkeh, kahan rua\ duam ti anôk brua\ rông ba mnuih mâo brua\ tu\ dưn ho\ng cách mạng ]ar Bắc Giang. Nguyễn Thiện Nhân mđup brei leh kơ anôk brua\ anei mnơ\ng lehana\n 10 êklăk prăk, mđup brei kơ 24 ]ô kahan êka êkeh hlăk dông dlăng kriê rông ba ti anei grăp ]ô mnuih 2 êklăk prăk. ~u jih ai tiê êmuh k`a\ mđ^ ai, mđing hmư\, ]ih pioh du\m klei blu\, klei ]ang hmăng mơ\ng phung kahan êka êkeh, kahan rua\ duam djo\ tuôm kơ klei đru, ]ia\ng mđ^ klei hd^p mda kơ phung kahan êka êkeh, kahan rua\ duam, lehana\n găp djuê digơ\.

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Adu\ brua\ Quốc hội, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân drông c\hưn; leh ho\ng aduôn Victoria Kwakwa, Khua dla\ng Knơ\ng pra\k dlông ro\ng la\n( WB) ti Việt Nam. Ti mmông drông, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân lac\ ja\k kơ aduôn Victoria Kwakwa wưng êgao bi iêo lac\ mtru\t mjhhar s^t êm^t c\ia\ng Việt Nam lo\ dơ\ng dưi mâo c\an pra\k ho\ng mnga hdjul mơ\ng Êpul hgu\m mđ^ kyar Quốc tế hla\m Knơ\ng sang pra\k dlông ro\ng la\n (IDA), boh nik pra\k duh bi liê, mđ^ kyar brua\ nah gu\, msir klei ư\ êpa bi mhro\ klei [un knap. Dla\ng myuôm kơ hdra\ êlan hgu\m ala c\ar Việt Nam- Knơ\ng sang pra\k dlông ro\ng la\n mơ\ng thu\n 2012 – 2016 leh ana\n klei Knơ\ng sang pra\k dlông ro\ng la\n brei kơ Việt Nam c\an 4 êklai 200 êkla\k dolar ho\ng mnga hdjul, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Quốc hội bi êdah klei đa\o knang, klei bi mje\ hgu\m ja\k siam plah wah Việt Nam ho\ng Knơ\ng sang pra\k dlông ro\ng la\n sra\ng lo\ dơ\ng đ^ kyar [rư\ hruê [rư\ s^t êdi leh ana\n mâo klei tu\.

 

- Khua knu\k kna mrâo mâo klei mkla\ mklơ\ng đru mjeh kpaih, lehana\n đru braih mơ\ng hjiê ala ]ar mkăp đru kơ du\m ]ar. Khua knu\k kna g^t gai phu\n brua\ tuh tia mnia mblei mbha amâo mâo ma\ prăk ôh truh 401.770 tôn braih kơ ]ar Gialai, pioh đru mnuih [uôn sang le\ hlăm klei ư\ êpa hla\m wưng giăm wia\ thu\n 2014. Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa du\m ]ar mâo brua\ klam tu\ ma\, hlo\ng mbha mtam bi djo\ mjeh kpaih, lehana\n ênoh braih djo\ ho\ng mta mtru\n ara\ anei, đru ho\ng klei pral lehana\n djo\ mnuih.

 

- Mơ\ng hruê 28 – 31/7/2014, ti [uôn pro\ng Hồ Chí Minh sra\ng mko\ mjing hdra\ bi mje\ phung hđeh êla\k 3 ala c\ar: Việt Nam - Campuchia – Lào tal 3 ho\ng ana\n pia jing “ Kwang kngan [^ng ga\p”. Hla\m ênoh 221 c\ô phung bi ala nao kơ anôk bi mje\ mâo 110 c\ô hriê mơ\ng Lào leh ana\n Campuchia. Boh phu\n mơ\ng hdra\ bi mje\ jing hdra\ bi mje\ kơ knhuah dhar kreh kdo\ mmui` 3 ala c\ar Việt Nam – Lào – Campuchia ho\ng du\m klei kdo\ mmui` mdê hja\n ja\k dla\ng kyua mơ\ng phung hđeh pô mdah. Phạm Hồng Sơn, K’ia\ng khua dla\ng brua\ Đoàn [uôn pro\ng Hồ CHí Minh, Khua anôk mko\ mjing brei thâo:“ Hdra\ bi mje\ phung hđeh Việt Nam – Lào – Campuchia jing anôk tac\ hla\p êjai leh ana\n jing c\ia\ng duah mđing thâo kơ knhuah dhar kreh mơ\ng du\m ala c\ar. Yuôm h^n êdi jing c\ia\ng bi hyua\ kja\p h^n klei bi hgu\m mguôp 3 ala c\ar. Mko\ mjing kơ phung hđeh jing đru mguôp hla\m brua\ bi mtô hria\m, c\ia\ng kơ phung hđeh mơ\ng điêt mâo klei thâo sa\ng ra\ng kriê ai tiê bi hgu\m mguôp”.

 

- Hluê ngă hdră bi tuôm ho\ng mnuih [uôn sang mơ\ng phung bi ala Quốc hội êngao ]ar, hruê mbruê, ti sa\ Êa Yông, kdriêk Krông Pa], lehana\n sa\ Êa Kpăm, kdriêk }ư\ Mgar, ]ar Daklak êpul ngă brua\ phung bi ala Quốc hội ]ar Nghệ An mâo leh mmông bi tuôm ho\ng mnuih [uôn sang Nghệ An hlăk dôk hd^p mda lehana\n ma\ brua\ ti ]ar Daklak. Hlăm klei bi tuôm anei, mnuih [uôn sang hmư\ leh klei hâo mdah klah ]u\n boh tu\ dưn klei bi k[^n tal 7, Quốc hội 13, du\m brua\ mơ\ng êpul phung bi ala Quốc hội ]ar Nghệ An, lehana\n boh klei mđ^ kyar brua\ duh mkra ala [uôn ti Nghệ An hlăm du\m thu\n giăm anei. Lu mnuih [uôn sang kbưi leh ho\ng [uôn sang pô du\m pluh thu\n ho\ng anei, tui hluê hdră êlan ru\ mdơ\ng brua\ duh mkra ala [uôn mrâo mơ\ng Đảng, Knu\k kna, mnuih [uôn sang sa ai ho\ng hdră êlan anei, yap Daklak jing [uôn sang tal dua kơ pô, hlăk g^r jih ai tiê duah [ơ\ng hua\, bi hrăm mb^t ru\ mdơ\ng alu\ wa\l mâo klei đ^ kyar. Ti anôk bi tuôm ana\n, mnuih [uôn sang ăt akâo kơ brua\ sang ]ư\ êa, du\m dhar brua\ djo\ tuôm dua alu\ wa\l mâo klei bi mguôp kjăp h^n hlăm brua\ mghaih msir hdră êlan đru kơ du\m go\ êsei kahan êka êkeh, găp djuê phung săn asei, ]ia\ng tlaih le\ hlăm klei êrô êbat lu, ngă dleh dlan kơ mnuih [uôn sang, ]ang hmăng kơ ]ar Nghệ An lo\ dơ\ng mâo du\m hdră êlan đru kơ mnuih [uôn sang msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap, boh nik ho\ng mnuih djuê [ia\ hlăm du\m kdriêk kr^ng ]ư ]hia\ng.

 

- Mma\t mbruê, ti wa\l hiu c\hưn dla\ng Liêng Nung, Sa\ Dak Nia, wa\l krah Gia Nghĩa, Knơ\ng brua\ sang c\ư\ êa c\ar Dak Nông mko\ mjing klei mphu\n po\k Hruê ka\m Dhar kreh – Hiu c\hưn dla\ng ho\ng ana\n: “ Duah mđing kơ Dap Kngư M’Nông”  Anei jing brua\ hluê nga\ thu\n hiu c\hưn dla\ng ala c\ar 2014 Dap Kngư – Đà Lạt, mâo lu mnuih [uôn sang alu\ wa\l leh ana\n tuê ênguê hluê nga\. Mơ\ng leh klei bi k[^n mhu\n po\k nga\, mâo gia\m 200 c\ô diễn viên, nghệ nhân mdah leh du\m klei kdo\ mmui`, tông c\ing, mmui` klei mmui` ênhiang djuê ana M’Nông. Mb^t ho\ng ênai c\ing, phung tuê ênguê lo\ dơ\ng [uh du\m phung thâo mbrua\ w^t mko\ du\m klei nga\ yang mơ\ng djuê ana pô mse\ si mdơ\ng gơ\ng nêu, nga\ yang lac\ ja\k kơ yang adiê, nga\ yang tuh kơ asei mlei mâo klei suaih pral… Jing sa c\ô tuê phu\n tal êlâo hriê kơ kna\m m’ak mơ\ng mnuih M’Nông. Aduôn Luân Thị Kiều hriê mơ\ng c\ar Quảng Ninh [uh lac\ snei:“ Kâo jing tuê hriê mơ\ng kbưi leh ana\n phu\n tal êlâo kâo hriê kơ kna\m m’ak mâo leh mơ\ng đưm mơ\ng djuê ana M’Nông, kâo [uh ja\k êdi leh ana\n mdê mdô. Kâo c\ia\ng hmang du\m kna\m m’ak mse\ si anei sra\ng lo\ dơ\ng dưi kriê pioh yua leh ana\n bi mđ^ lar du\m knhuah dhar kreh mâo ma\ mdê hja\n mơ\ng mnuih [uôn sang Dap Kngư leh ana\n ba klei hgu\m mguôp plah wah du\m djuê ana”.

 

- Tlam mbruê, phu\n brua\ êa drao gu\n mko\ mjing klei bi k[^n ho\ng phung ngă brua\ klei mrâo, k`ăm mkăp du\m klei hâo hưn kơ du\m brua\ djo\ tuôm kơ klei ]ih mkra hdră bhiăn gang kdơ\ng ho\ng klei jhat mơ\ng kpiê, ênoh ênil brua\ mdrao mgu\n, lehana\n brua\ rơ\ng kơ klei doh êa yua, klei bi mdoh wa\l hd^p mda. Klei ]ih mkra hdră bhiăn anei mâo 3 hdră êlan ]ia\ng ma\ klei blu\ mơ\ng mnuih [uôn sang, lehana\n du\m gưl phu\n dhar brua\. Năng mđing jing kăm ]h^ kpiê [iêr mơ\ng 9h mlam truh kơ 6h aguah ti du\m anôk tui si ]oh ]ua\n. {ia\dah hdră anei ngă kơ lu mnuih [uôn sang dôk đing dleh dưi hluê ngă, kyuadah tơ amâo mâo ôh klei bhiăn ktang đu\ bi kmhal kla\ mnga] kơ brua\ ksiêm dlăng, srăng dleh dưi ba yua.

 

- Leh 5 thu\n hluê nga\ klei iêo lac\ mtru\t mjhar “ Mnuih Việt Nam ba yua mnơ\ng Việt Nam.”, Knơ\ng brua\ tuh tia blei mnia c\ar Vĩnh Phúc bi hgu\m leh ho\ng du\m anôk brua\ bi mko\ mjing 20 gưl nao c\h^ mnơ\ng Việt, 70 hdra\ ba mnơ\ng Việt Nam nao c\h^ hla\m kr^ng [uôn sang leh ana\n hiu ba c\h^ ti du\m kdriêk, wa\l krah, [uôn pro\ng hla\m c\ar. Klei iêo lac\ “ Mnuih Việt Nam ba yua mnơ\ng Việt Nam.” a\t mâo leh êbeh 1.600 anôk brua\ hla\m c\ar hluê nga\, ho\ng pra\k ka\k mâo ba w^t truh gia\m 100 êklai pra\k leh ana\n êbeh 725 êbâo gưl mnuih nao dla\ng, blei mpra\p. Anei jing klei ga\l c\ia\ng kơ mnuih blei yua thâo sa\ng kla\ h^n kơ hnơ\ng, ana\n kna\l mnơ\ng Việt Nam mơ\ng du\m anôk brua\ hla\m ala c\ar mkra mjing.

 

Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Khua mil ]hil mrâo djo\ ruah Inđônêzia, khua kia\ kriê [uôn pro\ng Jakarta Joko Widodo hruê mbruê brei thâo; amra pral prăp êmiêt mko\ mjing knu\k kna mrâo. Hluê si Widodo, bruă ruah mă phung mgơ\ng asei knu\k kna mâo klei thâo mơ\ng knu\k kna mrâo amra mko\ mjing hlăm wang 2 mlan mkrah ana\p truh. Ara\ anei, `u hlăk bi trông ]hai ho\ng du\m đảng mkăn, k`ăm mko\ mjing knu\k kna hgu\m. {ia\ êdi 3 đảng brei thâo; prăp êmiêt đru hgu\m ho\ng knu\k kna mơ\ng khua mil ]hil mrâo djo\ ruah Widodo.

 

- Hruê mbruê, pô kc\e\ đru bruă gưl dlông mơ\ng khua g^t gai klei m^n Iran Ali Khamenei, Ali Akbar Velayati m`ă w^t asa\p iêo mthưr Ai Cập po\k [a\ng jang knông lăn Rafah ]ia\ng mjing klei găl kơ bruă mkăp mnơ\ng [ơ\ng huă leh ana\n êa drao kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng Gaza. Velayati m`ă klă: Ai Cập jing 1 ala ]ar mâo bruă ngă yuôm bhăn hlăm kr^ng wa\l, bruă ala ]ar anei lo\ w^t po\k [a\ng jang knông lăn Rafah amra đru bruă đru du\ mdia\ng ba mnơ\ng đru do\ng mơ\ng djăp anôk dlông ro\ng lăn dưi truh ho\ng mnuih [uôn sang Palestin hlăk dôk tu\ klei dleh knap ti kr^ng Gaza.

 

- Hruê mbruê, knơ\ng bruă kriê dlăng klei êđăp ênang ala ]ar (NCPO) bi k[^n hưn mthâo klei ba yua hdră bhiăn phu\n jing êjai thu\n 2014 mơ\ng Thái Lan ho\ng lu boh phu\n yuôm bhăn. Knơ\ng bruă kriê dlăng klei êđăp ênang ala ]ar jing anôk bruă mâo klei dưi h^n mơ\ng l^ng k’han Thái Lan mko\ mjing, leh klei mdlưh knu\k kna ]ia\ng g^t gai ala ]ar, mơ\ng khua k’han jơ\ng, Đại tướng Prayuth Chan-ocha ngă khua. Hdră bhiăn phu\n mrâo k]ah mtru\n mko\ mjing êpul hgu\m mko\ mjing hdră bhiăn ala ]ar mâo 220 ]ô mnuih mâo klei dưi mple\ hră mklă mklơ\ng 1 knu\k kna jing jai mâo 36 ]ô mnuih, khua knu\k kna jing jai, jing pô djă ako\.

 

- Khua knu\k kna Ucraina Arseny Yatseniuk hruê mbruê hưn mthâo: amra ba mtru\n du\m hdră bi kmhal ho\ng mdê asei mnuih amâo dah du\m Knơ\ng bruă mơ\ng Nga mâo bruă ngă đru kơ phung ngă măk [ai bi kdơ\ng ho\ng l^ng k’han Ucraina ti kwar Ngo\ ala ]ar anei. Êlâo kơnăn, Mi leh ana\n êpul hgu\m châu Âu lu bliư\ mtru\n du\m hdră bi kmhal ho\ng mdê asei mnuih leh ana\n knơ\ng bruă mơ\ng Nga djo\ tuôm kơ klei ru\ng răng ti Ucraina. Ucraina leh ana\n êgar Yu\ lu bliư\ m]h^ la] Nga hlăk đru kơ êpul klah hjăn ti kwar Ngo\ Ucraina, [ia\dah Nga lăm lui du\m klei m]h^ la] anei, mb^t ana\n mklă mklơ\ng, Maxcơva amâo mâo djo\ tuôm ho\ng klei ru\ng răng ti Ucraina ôh.

 

- Phu\n bruă êa drao Ấn Độ mrâo brei thâo; 1 gưl bluh mâo klei ruă mđu] m[le\ hlăm dlô, mâo 340 ]ô mnuih djo\ klei ruă anei, hlăm ana\n 67 ]ô mnuih djiê hlăm 2 hruê kăm êgao ti bang West Bengal. Hlăm ênoh 67 ]ô mnuih djiê, mâo 8 ]ô hđeh kgu\ 15 thu\n. Ara\ anei, phu\n bruă êa drao Ấn Độ hlăk mko\ mjing du\m adu\ brua\ hiu mkă dlăng, mdrao klei ruă ti alu\ wa\l bluh mâo klei ruă leh ana\n mko\ mjing hdră bruă mkhư\ gang kê] [loh k]eh mđai.

 

- Hruê mbruê, khua knu\k kna AustraliaTony Abbott iêo mthưr 1 klei tui duah ênu\m ênap ti anôk le\ êdeh phiơr ti kwar Ngo\ Ucraina kr^ng wa\l mơ\ng phung djă phao ktuang klah hjăn ksiêm dlăng. Khă sơnăn, `u ăt hâo hưn du\m klei dleh dlan hlăm bruă tui duah du\m asei atâo. Jih jang 298 ]ô tuê leh ana\n êpul ngă bruă hlăm êdeh phiơr MH17, hlăm ana\n mâo 28 ]ô mnuih Australia djiê hlăm klei êdeh phiơr le\ hlăk hruê kăm êgao ti kwar Ngo\ Ucraina, giăm knông lăn ho\ng Nga.