Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Mlam mmăt mbruê, ti anôk brua\ khua lăn ]ar, Khua lăn ]ar Trương Tấn Sang mâo leh mmông bi tuôm ho\ng 60 ]ô phung kahan hđăp, bi ala kơ êpul kahan mơ\ng Sư đoàn 1 jho\ng ktang, [ri wưng nao ]hưn leh ana\n truh kơ anôk bi tuôm ti [uôn pro\ng phu\n Hà Nội. Hlăm ai êwa klei khăp [^ng kahan, di`u hâo mdah leh ho\ng khua lăn ]ar klah ]u\n kơ brua\ knua\ lehana\n klei tu\ jing mơ\ng Sư đoàn 1 hlăm ênuk blah Mi. Bi êdah klei mgei ai tiê lo\ mâo bi tuôm [^ng kahan hđăp Sư đoàn 1 jho\ng ktang, phung tuôm mjing leh klei dưi pro\ng sua ma\ kwar Dhu\ng bi mhluh lir lăn ]ar, Khua lăn ]ar hơ\k mơak lehana\n hơê] hmưi du\m klei tu\ dưn pro\ng pr^n phung knua\ druh l^ng kahan Sư đoàn 1 mâo ngă leh hlăm 9 thu\n kdơ\ng blah ho\ng Mi mơ\ng djuê ana drei, lehana\n ]ang hmăng kơ phung kahan hđăp lo\ dơ\ng mđ^ h^n knhuah gru mơ\ng l^ng kahan Awa Hô, hrăm mb^t ho\ng kluôm Đảng, jih jang mnuih [uôn sang gao djăp klei dleh dlan, ru\ mdơ\ng lăn ]ar mdro\ng sah, răng mgang kjăp klei dưi êngiê lăn ala êa djuh pô.

 

- Hruê mbruê, hla\m klei bi k[^n jih jang, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang kla\ s^t ba mdah ho\ng Quốc hội dla\ng bi mkla\ klei bhia\n mtru\n Liên Hợp Quốc kơ klei dưi êngiê mnuih amâo ja\k asei mlei. Klei bhia\n mtru\n bi kdơ\ng ho\ng c\am biêng thiêng knua leh ana\n du\m hdra\ nga\ bi kmhal jhat [ai, amâo mâo klei thâo pap amâo dah nga\ bi hê` anak mnuih. Brua\ Quốc hội dla\ng bi mkla\ 2 klei bhia\n mtru\n anei jing klei mâo kơ hdra\ bhia\n yuôm bha\n êdi hla\m brua\ ra\ng mgang klei dưi êngiê anak mnuih hluê si hdra\ bhia\n phu\n ala c\ar thu\n 2013. Sna\n, mb^t ho\ng brua\ bi mlih du\m mta klei mơ\ng hdra\ bhia\n djo\ tuôm truh kơ mko\ mjing brua\ knu\k kna hluê ho\ng Hdra\ bhia\n phu\n ala c\ar thu\n 2013, brua\ dla\ng bi mkla\ du\m klei bhia\n mtru\n quốc tế djo\ tuôm kơ klei dưi anak mnuih brei [uh klei g^r mơ\ng Quốc hội – Knơ\ng brua\ mâo klei dưi pro\ng êdi mơ\ng la\n c\ar hla\m brua\ ba hdra\ bhia\n hla\m klei hd^p. C|ang hmang, 2 hra\ m’ar hdra\ bhia\n quốc tế anei sra\ng dưi mâo phung bi ala Quốc hội dla\ng bi kla\ n^k êlâo kơ trông bi mkla\ hla\m knhal jih gưl bi k[^n anei.

 

- Mmăt mbruê, ti Anôk brua\ bi k[^n lăn ]ar Mỹ Đình, Hà Nội, mko\ mjing leh klei bi lông kngan mbrua\ ASEAN tal 10 ho\ng ana\n: “Klei thâo mbrua\ - Klei tu\ dưn kla\ s^t mơ\ng drei”. K’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nao ti anôk po\k knăm bi lông anei. Klei bi lông kngan mbrua\ ASEAN gưl tal 10 thu\n anei, mâo 293 ]ô mnuih nao bi lông hriê mơ\ng 10 ala ]ar hlăm êpul hgu\m ASEAN bi lông hlăm 25 mta brua\, hlăm năn mâo 23 mta brua\ kla\ klơ\ng, lehana\n 2 mta brua\ jing klei mdah. Klei bi lông anei jing klei găl kơ giăm 1 êbâo ]ô phung thơ\ng kơ brua\ anei, lehana\n phung bi lông mâo wưng bi tuôm, lehana\n bi kah mbha klei thâo pô hlăm brua\ knua\ hdơ\ng găp. Blu\ hrăm ti anôk po\k klei bi lông, K’ia\ng khua Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân m`a\: Mđ^ h^n klei mjua\t bi hriăm brua\ knua\ ma\, k`ăm mđ^ h^n klei dưi mâo brua\ knua\ ma\ lehana\n mnuih ma\ brua\ mâo klei mbrua\ hlăm brua\ knua\” jing mta k`ăm mâo bi êdah leh hlăm klei phung khua kia\ kriê ASEAN mkla\ mklơ\ng kơ brua\ mđ^ kyar mnuih ma\ brua\ ho\ng klei thâo mbrua\ pioh kru\ w^t klei duh mkra, mđ^ kyar kjăp mâo bi kla\ leh hlăm anôk bi k[^n gưl dlông ASEAN tal 17 ti Hà Nội, ala ]ar Việt Nam.

 

- Tlam mbruê, ti Anôk mđung asa\p ala c\ar mrô 58 Quán sứ, Hà Nội, Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam leh ana\n Phu\n brua\ mdrao mgu\n mko\ mjing leh klei bi k[^n si`ê klei bi hgu\m mtô mblang mđ^ hnơ\ng mkra mlih brua\ nga\ hra\ m’ar leh ana\n brua\ ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\. Brua\ bi si`ê hdra\ hgu\m mtô mblang jing tur knơ\ng c\ia\ng kơ du\m anôk brua\ mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam leh ana\n Phu\n brua\ mdrao mgu\n pral thâo bi hgu\m tliêr kja\p, mđ^ hnơ\ng mtô mblang bi hria\m du\m hdra\ êlan mtru\n mơ\ng Đảng, hdra\ bhia\n mơ\ng knu\k kna hla\m brua\ mdrao mgu\n. Hla\m ana\n êlan mđung VOV êlan klông ala c\ar mđung Kdrêc\ klei mrâo 115 hla\m mmông ga\l djo\ êdi hla\m hruê. Êngao kơ ana\n hmao hâo hưn kơ du\m klei đ^ kyar mrâo mrang hla\m hdra\ kdra\p yua kơ brua\ ksiêm mka\ dla\ng mdrao klei rua\, du\m gru mngac\ kơ phung nai aê mdrao êdah kdlưn.

 

- Leh giăm sa thu\n ma\ brua\, truh kơ ara\ anei hdră brua\ mkra mđ^, po\k mlar giăm 24km êlan Hồ Chí Minh, kdrê] găn ]ar Kon Tum mâo bi leh hlăm brô 40% brua\ knua\. Ara\ anei phung mkra êlan hlăk dôk jih ai tiê dôk mkra ]ia\ng bi leh êlâo kơ hruê k]ah 3 mlan. }ia\ng mâo ngă djo\ ho\ng hdră k]ah êlan Hồ Chí Minh kdrê] găn ]ar Kon Tum, 3 phung duh mkra djo\ jao mâo tio\ nao leh du\m êtuh ]ô mnuih ngă brua\ ho\ng ênu\m ênap êdeh êdâo ma\ brua\, mbha ngă hlăm 3 gưl ma\ brua\ wa\t hruê leh ana\n mlam. Ara\ anei brua\ mkra êlan ana\n mâo lu klei găl, kyuadah ]ar Kon Tum ba jao leh jih anôk ala, phung mkra êlan mâo mprăp leh djăp mnơ\ng mkra êlan, lehana\n adiê ăt thu jing ênưih kơ klei ma\ brua\.

 

- Êpul group êa pui êa xăng Việt Nam Petrolimex kla\ s^t hưn mthâo bi mtru\n ênoh c\h^ êa xăng êa pui. Anei jing gưl tal 2 hla\m mlưn 10, ênoh êa xăng êa pui ba mkra mlih, ho\ng ênoh tru\n ktang [ia\. Ênoh êa xăng tru\n jing kyua ênoh êa xăng êa pui dlông ro\ng la\n lo\ dơ\ng tru\n. Truh kơ ara\ anei, êa xăng tru\n leh mâo 8 bliư\ ho\ng ênoh tru\n jih jang truh 3.300 pra\k/1lit. Êa pui diezel tru\n truh 14 bliư\ ho\ng ênoh tru\n truh 3.060 pra\k/1lit, êa petrol tru\n truh 11 bliư\ ho\ng ênoh tru\n truh 2.890 pra\k/1lit leh ana\n êa pui mazud tru\n truh 9 bliư\.

 

- Hlăm brô 11h krah mlan hruê 22/10, ti thôn 1, sa\ }ư\ Môt, kdriêk Êa H’Leo, ]ar Daklak êpul brua\ djo\ tuôm mâo ma\ leh ti kngan 4 boh êdeh kang du\ mdiăng soh ho\ng hdră bhiăn 10m3 kyâo, jih jang êdeh kang mdiăng kyâo soh ho\ng hdră bhiăn anei tuôm ho\ng Êpul ksiêm dlăng mâo ma\ ti alu\ wa\l giăm anôk brua\ Răng mgang dliê mơ\ng Knơ\ng brua\ Dliê Êa Wy, kdriêk Êa H’Leo. Leh hmao [uh phung du\ mdiăng kyâo, di`u lui êdeh lehana\n êran đue#. Nguyễn Minh Ưng, K’ia\ng khua kia\ kriê brua\ răng mgang dliê kyâo kdriêk Êa H’Leo brei thâo: Ênoh kyâo anei phung tle\ kyâo ti sa\ Êa Ra\l ua\ druôm soh ho\ng hdră bhiăn hla\m kmrơ\ng hrông kdriêk Êa Sup, wa\l knông ho\ng kdriêk Êa H’Leo. Kđi soh anei hlăm mâo dhar brua\ djo\ tuôm lo\ ksiêm mkla\.

 

- Hruê mbruê, ti [uôn pro\ng Cần Thơ, Adu\ brua\ blei mnia leh ana\n Tuh tia mkra mjing Việt Nam (VCCI) bi hgu\m ho\ng anôk brua\ bi ala Phần Lan ti Việt nam mko\ mjing klei hưn mdah hdra\ brua\ đru mđ^ kyar brua\ ba c\h^ mnơ\ng mơ\ng lo\ hma leh ana\n mnơ\ng hla\m êa kơ Phần Lan leh ana\n du\m ala c\ar Dưr C|âu Âu. Hdra\ brua\ c\ia\ng bi mđ^ ai dưi mơ\ng du\m Anôk brua\ mkra mjing leh ana\n ba c\h^ mnơ\ng mơ\ng lo\ hma, mnơ\ng hla\m êa kơ ala tac\ êngao mơ\ng Viêt Nam, đru mguôp bi mđ^ klei bi mje\ brua\ blei mnia leh an\n duh bi liê plah wah Viẹt nam ho\ng Phần Lan leh ana\n kr^ng wa\l Dưr C|âu Âu.

 

  Klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Hruê mbruê, du\m boh êdeh phiơr mơ\ng êpul k’han hgu\m lu ala ]ar mâo Mi djă ako\ lo\ dơ\ng po\k du\m klei mnah mple\ hlăm wal krah Kobani (Syria), anôk hlăk mâo klei bi blah ktang ph^t plah wah mnuih Kurd leh ana\n k’han ngă ru\ng, k`ăm bi rai Knu\k kna Islam ]o\ng bi ana\n mă pô (IS). Hluê si anôk bruă g^t gai klei blah ngă, k’han hgu\m mko\ mjing jih jang 15 klei mnah mple\ hlăm 2 hruê êgao ti wa\l krah Kobani leh ana\n mnah djo\ du\m anôk kuai mă êa pui mơ\ng êpul Knu\k kna Islam ksiêm dlăng. Du\m klei mnah mple\ mâo hlăk êjai du\m êpul mnuih Kurd ti Syria êlâo kơnăn mâo leh klei bi tu\ ư bi mbha klei dưi leh ana\n lăm lui klei bi roh ]ia\ng hrăm mb^t bi sa ai [rư\ hruê [rư\ đ^ mơ\ng lu ala ]ar ho\ng klei bi blah kdơ\ng ho\ng Knu\k kna Islam hlăk ksiêm dlăng lu k^ng wa\l ti ala ]ar Trung Đông anei.

- Khua knu\k kna Canađa Stephen Harper hruê mbruê [ua\n rơ\ng amra lo\ jao  klei dưi ktuê ksiêm dlăng leh ana\n klei dưi mă kơ\ng kơ phung nga\ brua\ kriê mgang klei êđăp ênang leh mâo klei raih mnah phao ti êngao sang bruă Quốc hội leh ana\n Adu\ bruă khua knu\k kna ti [uôn pro\ng phu\n Ottawa mâo êlâo ana\n 1 hruê. Hưn mthâo ti ana\p Quốc hội, Khua knu\k kna Harper ăt m`ă klă amra mđ^ pral hdră k]ah mđ^ ktang hdră bhiăn đru brei kơ du\m Knơ\ng bruă djo\ tuôm năng ai dưi duah [uh gru êdah leh ana\n ksiêm dlăng du\m phung `u dưi jing phung ngă măk [ai leh di`u nao kơ ala ta] êngao leh ana\n hluê nga\ brua\ ba k]u\t kơ  du\m phung di`u anei.

 

- Hlăm klei drông ]hưn Khua Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n bi grăng châu Á (APRC) Surakiet Sathienthai ti Viêng Chăn hruê mbruê, Khua knu\k kna Lào Thongsing Thammavong brei thâo; Lào amâo ]ia\ng ôh mâo du\m klei bi keh koh ti alu\ wa\l êa ks^ Ngo\ leh ana\n nao ai ho\ng djăp hdră mâo klei êđăp ênang ti alu\ wa\l êa ks^ Ngo\. Êpul hgu\m kriê dlăng klei êđăp ênang leh ana\n bi grăng châu Á jing 1 êpul bruă êngao knu\k kna mơ\ng ta] êngao ho\ng klei êngiê mâo êpul khua kia\ kriê jing phung khua g^t gai hđăp du\m ala ]ar mse\ si: Thái Lan, Malayzia mâo hdră k`ăm kơ klei ma\ brua\, ana\n jing đru kơ du\m knu\k kna msir mghaih ho\ng klei êđăp ênang du\m klei bi kuan mhiă hlăm alu\ wa\l k`ăm mđ^ kyar klei êđăp ênang, sah mdro\ng leh ana\n hơ^t kjăp hlăm alu\ wa\l châu Á.

 

- Knơ\ng bruă êa drao dlông ro\ng lăn brei thâo: truh kơ ara\ anei mâo êbeh 9.900 ]ô mnuih djo\ kman klei ruă ngă djiê mnuih Ebola ti Yu\ châu Phi, mb^t ana\n t^ng knăl ênoh anei amra êgao ti hnơ\ng 10 êbâo ]ô mnuih hlăm hruê kăm anei. Ti 3 ala ]ar Yu\ châu Phi jing anôk phu\n mơ\ng klei ruă Ebola, boh klei ăt kjham êdi ho\ng ênoh mnuih djo\ kman klei ruă leh ana\n djiê [rư\ hruê [rư\ đ^ hlăm grăp hruê. Truh kơ ara\ anei, lo\ mâo lu ala ]ar dlông ro\ng lăn mse\ si: Bôlivia, Prăng, Liberia, Trung Quốc… hưn mthâo amra đru leh ana\n hluê ngă bruă răng mgang kdơ\ng ho\ng klei ruă tưp Ebola ho\ng alu\ wa\l Yu\ châu Phi.

 

- Leh 4 hruê ngă bruă, Klei bi k[^n kluôm tal 4 mơ\ng Knơ\ng g^t gai Gưl Dlông Đảng Cộng sản Trung Quốc gưl 18 hruê mbruê mjưh rue# leh ti Bắc Kinh. Anei jing gưl tal êlâo hdră mđ^ kyar kluôm ênu\m bruă kriê dlăng lăn êa hluê si hdră bhiăn amâo dah lo\ pia jing bruă “Hdră bhiăn kiă kriê” ba bi trông ]hai ti anôk bi k[^n kluôm mơ\ng Knơ\ng g^t gai Gưl dlông Đảng Cộng sản Trung Quốc k`ăm mđ^ ktang leh ana\n mlih mrâo bruă Đảng g^t gai ho\ng bruă mtru\t mđ^ kluôm bruă kriê dlăng knu\k kna hluê djo\ hdră bhiăn.