Klei mrâo ala c\ar pô:

 

-  Aguah hruê 23/8, ti Hà Nội, sang hra\ brua\ kđi ala ]ar Hồ Chí Minh hgu\m ho\ng phu\n brua\ Dhar kreh, mjua\t ktang asei mlei, hiu ]hưn ênguê, Phu\n brua\ hâo hưn, adu\ brua\ duh mkra mnia mblei lehana\n tuh tia Việt Nam, lehana\n êpul hgu\m phung duh mkra điêt lehana\n man dưn mrâo mko\ mjing knăm mpu\ mni kơ mnơ\ng dhơ\ng duh mkra mnia mblei Việt Nam mâo klei phung blei yua đăo knang gưl tal 2 thu\n 2014. K’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc nao lehana\n blu\ hrăm. Ti ana\n, `u m`a\: klei mtru\t mjhar mnuih Việt Nam blei yua\ mnơ\ng Việt Nam mâo leh du\m gưl, dhar brua\ lehana\n lu mnuih [uôn sang tu\ ư, lehana\n mâo ba w^t leh lu klei tu\ dưn jăk siam hlăm brua\ mtru\t mđ^ klei mnia mblei hla\m ala ]ar, mâo klei bi ktưn pro\ng mơ\ng du\m mta mnơ\ng dhơ\ng Việt Nam pô mkra mjing, đru bi kdơ\ng ho\ng djăp mta mnơ\ng dhơ\ng mgưt, mnơ\ng tle\ ]h^ soh ho\ng hdră bhiăn. Kyua ana\n ]ia\ng bi mâo klei thâo săng ênu\m, ngă nanao klei mtru\t mjhar ho\ng lu hdră djo\ guôp k`ăm ktrâo ata\t lar [ar klei bhiăn ba yua mnơ\ng Việt Nam, mjing klei đ^ kyar kjăp kơ phung duh mkra mnia mblei Việt Nam lehana\n kơ klei duh mkra ala ]ar.

 

-  Aguah mbruê, ti Hà Nội, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan drông c\hưn leh ho\ng phung mâo puang kdlưn hla\m klei bi lông hria\m jih rue# du\m Sang hra\ Đại học, Học viện wa\l [uôn pro\ng Hà Nội thu\n 2014. Ti mmông drông, bi ala kơ Đảng, knu\k kna, k’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan bi mni leh ana\n h’êc\ hmưi kơ phung mâo klei tu\ pro\ng drông hla\m du\m thu\n dôk hria\m Đại học. Mb^t ana\n bi êdah klei c\ang hmang, du\m phung anei leh rue# hria\m c\ia\ng lo\ dơ\ng g^r h^n hla\m klei hria\m mjua\t, ba myơr ai hla\k, klei thâo mơ\ng pô kơ klei đ^ kyar mb^t mơ\ng la\n c\ar. Tu\ ư ho\ng klei m^n mjing mơ\ng brua\ Đoàn [uôn pro\ng Hà Nội mko\ mjing leh klei k[^n bi mpu\ ana\n Phung hria\m mâo klei tu\ kdlưn mơ\ng du\m sang hra\ Đại học, Học viện hla\m wa\l [uôn pro\ng Hà Nội, K’ia\ng khua la\n c\ar Nguyễn Thị Doan lac\ snei: Klei m^n mjing anei amâo djo\ kno\ng mtru\t gưl hla\k ai bi hria\m mjua\t s^t êm^t, bi mpu\ ana\n du\m phung ga\n hgao leh mơ\ng 4- 5 thu\n hria\m sua\i dleh, mb^t ana\n đru mguôp mpra\p kơ di gơ\ du\m klei thâo yuôm bha\n êdi êlâo kơ nga\ brua\ knua\ duh [ơ\ng duah klei hd^p.

 

-  Bi hdơr 60 thu\n hruê knhuah gru Vĩnh Linh (25/8/1954 – 25/8/2014), hruê mbruê ti anôk po\k knăm mơak “Hưn ktưn kơ knhuang mđ^ kyar klei jho\ng ktang” brua\ êdam êra kdriêk Vĩnh Linh, ]ar Quảng Trị mâo hdră mtru\t mjhar “Hrăm mb^t ho\ng phung trah ma\ kan Vĩnh Linh kbia\ nao hlăm êa ks^” ho\ng lu brua\ ngă yuôm bhăn. Hlăm 3 hruê mko\ mjing knăm mơak, Êpul êdam êra, Êpul hgu\m phung kahan hđăp, Êpul hgu\m Gru bi kal hrah kdriêk Vĩnh Linh, ]ar Quảng Trị hrăm mb^t mko\ mjing klei hrui ma\ 5 êbâo boh hra\ si`ê sa ai ho\ng hdră: “Hrăm mb^t ho\ng phung trah ma\ kan Vĩnh Linh kbia\ nao hlăm êa ks^”, iêu mthưr jih jang mnuih bi si`ê ana\n pô hlăm hla ]hia\m gru ]ia\ng bi êdah ai tiê pô ho\ng êa ks^ plao ks^ lăn ]ar pô, bi mguôp prăk đru phung trah ma\ kan [un hlăm kdriêk Vĩnh Linh. Wưng anei, brua\ êdam êra Vĩnh Linh, ]ar Quảng Trị ăt mđup brei leh 10 hnư mnơ\ng, grăp hnư giăm 20 êklăk prăk kơ 10 go\ êsei trah ma\ kan [un kr^ng ktuê hang ks^ kdriêk Vĩnh Linh.

 

-  Ho\ng boh klei rua\ Ebola hla\k mâo dleh dlan ti lu ala c\ar dlông ro\ng la\n, brua\ mdrao mgu\n c\ar Dak Lak c\ih nga\ leh hdra\ mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\, hla\m ana\n mtru\n 3 klei mâo: ka mâo ôh hlei pô djo\ kman klei rua\, mâo mnuih rua\ tal êlâo, leh ana\n klei rua\ leh tưp lar [ar. Ara\ anei brua\ hla\k mko\ mjing klei bi hria\m mjua\t kơ brua\ ktuê hluê dla\ng, mdrao klei rua\ kơ phung nai aê mdrao ti du\m gưl, mb^t ana\n hluê nga\ du\m hdra\ mtô mblang c\ia\ng bi mđ^ klei thâo sa\ng mgang kdơ\ng ho\ng klei rua\ tưp kơ mnuih [uôn sang. Phạm Va\n Lào, Khua anôk brua\ rang mgang klei rua\ tưp c\ar Dak Lak brei thâo:“ Hmei c\ih nga\ leh hdra\ blei mpra\p kdra\p mnơ\ng yua nao ktuê hluê dla\ng klei rua\ tưp leh ana\n yua kơ anôk dôk bi ktlah mnuih rua\. Ara\ nei hmei mâo leh êa drao bi mdjiê kman c\ia\ng tơ mâo klei rua\ sna\n hlo\ng msir mkra mtam klei bi mdoh la\n êa wa\l hd^p mda. Hmei hla\k nga\ hdra\ sra\ng bi k[^n kơ 3 mta bi ktlah mnuih rua\: êlâo h^n jing Anôk mdrao klei rua\ tưp mơ\ng Sang êa drao  c\ar, t^ng kơ Ngo\ Dưr sna\n m^n t^ng ma\ Sang êa drao 333 leh ana\n t^ng kơ Dưr jing Sang êa drao pro\ng wa\l krah [uôn Hô. Tơ mâo  mnuih rua\ sna\n hmei sra\ng mdia\ng ba  kơ anôk dôk mdrao bi ktlah. Ti ana\p ara\ anei hmei a\t hla\k k[^n nga\ brua\ mtô mblang leh ana\\n mpra\p anôk anơ\ng kdra\p mnơ\ng yua tơ kdja\t `ha\rr mâo klei rua\ tưp”.

 

- Leh giăm dua hruê jih ai tiê mdrao mgu\n, tlam hruê 23/8, Võ Văn Quang khua anôk brua\ êa drao gu\n kdriêk Sa Thầy, ]ar Kon Tum brei thâo, 48 ]ô phung hđeh sang hra\ gưl dua Phan Đình Phùng, să Hơ Moong [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\, dưi hgao leh klei hu^ hyưt. Êlâo ana\n, leh klei hua\ [ơ\ng tlam hruê 21/8 ho\ng mnơ\ng [ơ\ng mâo: Êsei, djam êa ho\ng djam bei msăm, chả kan…48 ]ô phung hđeh hla\m ênoh  jih jang 76 ]ô phung hđeh hlăm sang hra\ gưl dua Phan Đình Phùng, sa\ Hơ Moong mâo klei bi êdah rua\ ko\, rua\ tian bi gưl, [le\ o# amâo mâo mdei. Hlăm năn mâo 35 ]ô mâo klei kjham h^n. Leh ba jih jang phung hđeh rua\ kơ sang êa drao sa\ Hơ Moong, lehana\n sang êa drao pro\ng kdriêk bi mdrao mgu\n. Truh tlam hruê 23/8 giăm 30 ]ô hđeh dơ\ng lo\ w^t suaih lehana\n kbia\ mơ\ng sang êa drao, du\m ]ô hđeh adôk tlaih leh mơh mơ\ng klei hu^ hyưt, [ia\dah ăt dôk brei đih kơ sang êa drao lo\ ktuê ksiêm dlăng.

 

- Sa c\ô hđeh 18 mlan ti Tây Ninh leh tlo\ waccin mgang 3 hla\m 1 ( DPT ) mâo klei rua\: bi c\uh ko# ko\ng đo\k, mtu\k [hiêt, k`ha\k arua\t ariêng hla\m Hdra\ tlo\ mgang po\k mlar ala c\ar nao đih leh kơ Sang êa drao do\ng mdrao kyua bi k`ha\k, ơ\ng asei mlei. Amai Huỳnh Thị Phượng dôk ti kdriêk Dương Minh Châu, c\ar Tây ninh brei thâo: hruê 20/8, leh ba anak mniê 18 mlan nao lo\ tlo\ arua\t tal 4 waccin mgang klei rua\ bi c\uh ko# đo\k, mtu\k [hiêt, k`ha\k arua\t ariêng ti sang êa drao wa\l krah Dương Minh Châu sna\n mâo du\m mmông êdei kơ ana\n e\ điêt bi k`ha\k, ơ\ng asei mnlei. Hđeh rua\ dưi ba nao kơ sang êa drao pro\ng c\ar Tây Ninh hla\m tlam hruê ana\n mtam. Phung aê mdrao ksiêm mka\ dla\ng [uh na\ng ai `u e\ điêt mâo klei rua\ bi k`ha\k ako\ dlô mơ\ng klei djo\ kman. Hluê si Aê mdrao Trương Hữu Khanh- Khua anôk mdrao klei rua\ djo\ kman – arua\t ariêng Sang êa drao mdrao Hđeh 1, amâo djo\ jing klei rua\ kyua mơ\ng tlo\ waccin mgang klei rua\ nga\ ôh. Tơ klei rua\ mâo kyua mơ\ng tlo\ mgang waccin nga\ sna\n du\m klei bi `ha\k mâo kno\ng leh tlo\ hla\m wang mơ\ng 24h – 48h, tơ kjham sra\ng hlo\ng truh djiê leh kơ ana\n mtam. Bi klei anei, leh 4 hruê dôk mdrao ti sang êa drao, ta\p na\ng e\ điêt a\t lo\ bi k`ha\k mơh. Êjai ana\n, ga\p djuê hđeh rua\ brei thâo: e\ amâo tuôm mâo klei rua\ mdra lei. Ara\ anei, e\ điêt a\t adôk bi k`ha\k, bi êwa ho\ng ma\i.

 

- Êpul ksiêm dlăng mơ\ng lu dhar brua\ mơ\ng ]ar Khánh Hoà mrâo mâo klei mta\ kơ Alu\ wa\l hiu ]hưn ênguê lăn mnga êa mơak Nhân Tâm, ti sa\ Diên Xuân, kdriêk Diên Khánh mdei bi êran kban yuôl hlăm wa\l hiu ]hưn ênguê lăn mnga êa siam anei, kyua amâo mâo lo\ kjăp ôh. Anei jing kban yuôl găn hnoh krông Chò, mko\ alu\ wa\l hiu ]hưn ênguê Nhân Tâm. Kban dlông truh 100m, pioh kơ klei phung tuê găn êrô hiu ]hưn dhing, mơ\ng êpul brua\ duh mkra anei mkra mjing hjăn, [ia\dah amâo mâo klei dưi mơ\ng dhar brua\ djo\ tuôm ôh. Êpul ksiêm dlăng lu dhar brua\ mơ\ng ]ar Khánh Hoà lo\ [uh klei ma\ brua\, mkra kban anei amâo mâo djo\ ho\ng hra\ mơar anôk brua\ duh mkra anei mkăp ôh.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

    - Hruê 23/8, hdră mđung rup RT mơ\ng Nga hluê si asa\p hưn mthâo mơ\ng Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga brei thâo: mnơ\ng đru do\ng kơ mnuih [uôn sang knap m`ai kwar Ngo\ Ucraina mâo t^ng kơ Nga ba jao djo\ si hdră k]ah leh ana\n êpul êdeh du\ mdiăng mơ\ng Nga hlăk ktuê êlan đue# w^t kơ ala ]ar, ho\ng thu\ng huơ\ng kduơ\ng. Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Nga ăt brei thâo: ala ]ar anei mâo “ tu\ mă leh lu klei la] jăk mơ\ng mnuih [uôn sang [uôn pro\ng Lugansk kơ bruă đru do\ng mnuih knap m`ai si la] ti dlông”. Asa\p hưn mthâo mơ\ng Nga ba hưn mdah k`ăm w^t la] kơ du\m klei m]h^ la] mơ\ng Ucraina êlâo kơnăn, la] sơnei: du\m boh êdeh mơ\ng Nga plăk w^t kơ ala ]ar, [ia\ mdiăng ba du\m kdra\p mnơ\ng mkra mjing mơ\ng sang máy l^ng k’han ti Ucraina.

 

- Khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Iran leh ana\n Ira\c hruê 23/8 hrăm mb^t iêu mthưr êpul êya dlông ro\ng lăn bi mâo bruă nga\ ]ia\ng mkhư\ gang klei kgu\ kdơ\ng mơ\ng êpul pia knu\k kna Islam (IS) hlăk [rư\ hruê [rư\ jhat [ai ti kwar Ngo\ Siri leh ana\n kwar Dưr Ira\c. Blu\ hrăm leh klei bi trông ti Baghdad ho\ng khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao ala ]ar Ira\c, khua phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Iran Mohammad Javad Zarif mklă mklơ\ng, Iran hlăk đru hgu\m ho\ng knu\k kna Ira\c leh ana\n knu\k kna mnuih Kurd ti anei ]ia\ng bi kdơ\ng ho\ng êpul k’han klah hjăn hu^ hyưt anei. Hluê si Zarif, êpul pia knu\k kna Islam jing klei arưp aram amâo djo\ kno\ng ho\ng mnuih Kurd, mnuih Siri, amâo dah mnuih Suni ti Ira\c đui] ôh, [ia\ dah ho\ng kluôm alu\ wa\l leh ana\n wa\t ho\ng dlông ro\ng lăn.

 

- Hruê mbruê, khua mil ]hil Ucraina Petro Poroshenko brei thâo: sra\ng bi liê hlăm brô 40 êklai hryvnas, bi knar ho\ng 3 êklai đolar ]ia\ng mkra mđ^ kdrăp mnơ\ng yua l^ng k’han mơ\ng ala ]ar anei hlăm du\m thu\n kơ ana\p. Hdră k]ah sra\ng hluê ngă klă s^t êlâo kơ jih thu\n anei. Blu\ hrăm [ri hruê hnu\k êngiê mơ\ng Ucraina, khua mil ]hil ]hil Petro Poroshenko la] sơnei: hdră k]ah lo\ mprăp kdrăp mnơ\ng yua kơ l^ng k’han ala ]ar anei sra\ng mâo bruă: lo\ dơ\ng blei êdeh phiơr mblah ngă, êdeh phiơr dăk wa\k, ho# pui mblah ngă… leh ana\n sra\ng lo\ ba nao l^ng k’han truh kơ kr^ng mblah ngă. Hdră k]ah anei k`ăm kdơ\ng mgang ho\ng du\m klei arưp aram l^ng k’han ti alu\ wa\l kwar Ngo\ ]ia\ng kriê mgang klei êđăp ênang hnu\k êngiê kluôm dhuôm lăn ala mơ\ng Ucraina.

 

- Phu\n bruă êa drao gu\n ala ]ar Cônggô (DRC) hưn mthâo klei ruă Ebola bluh đ^ ti kr^ng Djera hlăm ]ar kwar Yu\ Dưr Equateur leh mâo 2 ]ô mnuih djiê kyua klei ruă anei. Khă sơnăn, phung khua êmua bruă êa drao mơ\ng ala ]ar Cônggô brei thâo; klei ruă Ebola ti anei năng ai amâo mâo djo\ tuôm ôh mơ\ng du\m klei tưp lar ti du\m ala ]ar Yu\ châu Phi ngă êbeh 1.400 ]ô mnuih djiê. Khua phu\n bruă êa drao gu\n ala ]ar Cônggô brei thâo; 2 hlăm ênoh 8 ]ô mnuih đing djo\ kman klei ruă Ebola ti ]ar Equateur leh ksiêm mka\ kman klei ruă Ebola. Kman klei ruă 1 hlăm 2 ]ô mnuih anei jing kman Ebola Suđăng leh ana\n 1 ]ô mnuih adôk djo\ kman Ebola mtlai plah wah kman Ebola Suđăng leh ana\n kman Ebola Zaire, jing mta kman ngă djiê lu mnuih h^n. Hlăk êjai ana\n, kman Ebola hlăk tưp lar ti Yu\ châu Phi jing kman Ebola Zaire.

 

-  Hruê mbruê, 1 ]ô ]ih klei mrâo Mi ara\ng mă kơ\ng ti Siri sui ho\ng anei giăm 2 thu\n mrâo dưi phưi êngiê leh ana\n ba jao w^t kơ êpul kriê mgang klei êđăp ênang Liên hợp quốc dôk ti kr^ng  Dap Kngư Golan, kyua mâo du\m klei g^r ktưn bi blu\ hra\m trông mơ\ng Qata. Liên hợp quốc brei thâo: leh ksiêm mka\ dlăng klei suaih pral, pô ]ih klei mrâo Peter Theo Curtis dưi bi mtuôm leh ho\ng pô bi ala mơ\ng knu\k kna Mi ti anei. Hluê si klei hâo hưn mơ\ng go\ sang Curtis kyua  mơ\ng Phu\n bruă ho\ng ala ta] êngao Mi hưn mthâo, pô ]ih klei mrâo anei tuôm ho\ng êpul k’han klah hjăn Mặt trận al-Nusra mă kơ\ng leh nao găn knông lăn mu\t hlăm ala ]ar Siri hlăk mlan 10 thu\n 2012.