Klei mrâo ala c\ar pô:

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Sang hra\ anôk ksiêm hriăm kơ brua\ kđi ]ar ala ]ar Hồ Chí Minh mko\ mjing leh knưm bi hdơr 65 thu\n knhuah gru Sang hra\ anei ho\ng klei kdrăm k’ah, lehana\n tu\ ma\ Međai Hồ Chí Minh. Nao lehana\n blu\ hrăm hla\m knăm anei Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng la] kla\: Sang hra\ anei năng đua klam jing sa anôk phu\n kơ ala ]ar mjua\t bi hriăm, bi hriăm mbo\ phung knua\ druh g^t gai, kia\ kriê knơ\ng ho\ng hnơ\ng man dưn, gưl dlông, knua\ druh kreh knhâo hlăm klei Đảng, Knu\k kna, Mặt trận lehana\n du\m êpul êya brua\ kđi ]ar – yang [uôn hlak mblang brua\ kđi ]ar. Khua g^t gai Đảng m`a\: Brua\ ksiêm duah brua\ kreh knhâo, ksiêm duah klei hlak mblang, lehana\n ksiêm w^t kla\ mnga] jing sa brua\ yuôm bhăn pro\ng ho\ng Sang hra\ ksiêm hriăm anei. Hlăm knăm bi hdơr, bi ala kơ Đảng, Knu\k kna, Khua g^t gai Đảng Nguyễn Phú Trọng mđup brei leh kơ Sang hra\ ksiêm hriăm sa klei pah mni yuôm bhăn ana\n jing Međai Hồ Chí Minh (gưl 2), ]ih pioh du\m klei đru mguôp pro\ng pr^n mơ\ng Sang Hra\ ksiêm hriăm anei hlăm brua\ mđ^ kyar lăn ]ar.

 

- Khua knu\k kna, Khua Phu\n brua\ pro\ng kdrưh hđa\p gưl dlông Singapor Goh Chok Tong hriê c\hưn kơ Việt Nam mơ\ng hruê 23 – 26/9/2014. Anei jing gưl hriê c\hưn kơ Việt Nam tal 2 mơ\ng Khua knu\k kna, khua Phu\n brua\ Goh Chok Tong leh mdei brua\ nga\ khua knu\k kna Singapor hla\k thu\n 2004. Hla\m gưl hriê c\hưn, khua knu\k kna, khua Phu\n brua\ pro\ng kdrưh gưl dlông Goh Chok Tong bi trông leh su\k suôr kơ hdra\ c\ia\ng mđ^ ktang h^n dơ\ng klei bi mje\ hgu\m plah wah 2 ala c\ar ho\ng Khua dla\ng brua\ đảng Nguyễn Phú Trọng, Khua la\n c\ar Trương Tấn Sang, Khua knu\k kna Nguyễn Tấn Dũng leh ana\n Khua dla\ng brua\ Đảng [uôn pro\ng Hà Nội Phạm Quang Nghị. Phung khua g^t gai Việt Nam dla\ng myuôm kơ du\m klei đru mguôp yuôm bha\n mơ\ng Goh Chok Tong ho\ng hdra\ brua\ mđ^ kyar brua\ duh mkra yang [uôn mơ\ng Việt Nam ho\ng brua\ jing khua knu\k kna Singapor mơ\ng hla\k du\m thu\n ako\ 1990 hla\k Việt Nam mphu\n hdra\ `u\ kma ho\ng ara\ng ala tac\ êngao leh ana\n mu\t hla\m Êpul ASEAN, du\m klei tu\ ana\n đru mguôp mjing leh tur knơ\ng kja\p ktang kơ klei bi mje\ hgu\m 2 ala c\ar đ^ kyar ktang kja\p.

 

- Tlam mbruê, ti anôk brua\ Quốc hội, k’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng drông leh aduôn Pratibha Mehta pô đru brua\ mơ\ng Liên hiệp quốc ti Việt Nam, lehana\n aduôn Camilla Mellander, Khua ai ala kơ Knu\k kna ala mtao Thuỵ Điển ti Việt Nam. Ti anôk drông, aduôn Pratibha Mehta bi myuôm du\m klei g^r k`ăm duah klei mtăp mđơr êkei mniê hluê ho\ng ênoh ]ua\n ênuk êbâo thu\n ti Việt Nam. Khua bi ala kơ Dhar brua\ Liên hiệp quốc, lehana\n Êpul Khua bi ala kơ knu\k kna ]ang hmăng kơ phung khua g^t gai hlăm Quốc hội, Knu\k kna Việt Nam sa ai lehana\n bi đru k`ăm mko\ mjing sa klei bhiăn ma\ brua\ hla\m klei mtăp mđơr êkei mniê mâo klei tu\ dưn h^n. K’ia\ng khua Quốc hội Tòng Thị Phóng tu\ ư ho\ng klei bi trông ]hai, bi blu\ hrăm plah wah phung khua kia\ kriê Quốc hội Việt Nam ho\ng phung khua bi ala mơ\ng Liên hiệp quốc k`ăm bi leh kjăp hdră bhiăn ti Việt Nam, hlăm năn mâo wa\k kơ klei mtăp mđơr êkei mniê.

 

- Aguah mbruê, ti Hà Nội, Trung ương Đoàn êdam êra Cộng Sản Hồ Chí Minh bi hgu\m ho\ng Knơ\ng brua\ ala c\ar kơ Êdam êra Việt Nam, keh ênoh mnuih mơ\ng Liên Hợp Quốc ( UNFPA ) ti Việt Nam mko\ mjing hdra\ “ Klei k[^n bi blu\ hra\m hdra\ mtru\n leh ana\n hdra\ bhia\n kơ klei suaih pral [a\ kkiêng anak phung hđeh ka truh thu\n, êdam êra ”. Mmông bi blu\ hra\m jing klei ga\l c\ia\ng phung hla\k ai leh ana\n phung c\ih ta\ hdra\ mtru\n bi hra\m mb^t êmuh hria\m, ba mtru\n du\m klei [ua\n rơ\ng nao truh kơ klei bi mđ^ klei dưi ba yua mơ\ng phung hđeh êdam êra ho\ng du\m klei hâo hưn leh ana\n brua\ kơ klei suaih pral [a\ kkiêng anak, klei suaih pral bi mje\ êkei mniê. W^t lac\ kơ du\m klei mơ\ng phung hđeh êdam êra adôk bi m^n ka thâo sa\ng, pô bi ala kơ Phu\n brua\ mdrao mgu\n, Phu\n brua\ kriê dla\ng hdra\ bhia\n mđing hmư\ leh ana\n w^t lac\ brei du\m klei êmuh mơ\ng phung hđeh leh ana\n êdam êra.

 

- Leh ngă anôk bi hmô ti kdriêk }ư\ Kui`, mơ\ng hruê 22/9, ]ar Daklak po\k leh klei tlo\ mgang Sruê – Rubella hlăm kluôm ]ar. {uôn pro\ng Buôn Ama Thuột, jing anôk mâo hđeh tlo\ mgang lu h^n hlăm gưl anei, hlăm brô 22 êbâo ]ô hđeh mơ\ng 1 truh 5 thu\n. K`ăm rơ\ng mâo klei êđăp ênang hlăm klei tlo\ mgang, sang êa drao pro\ng [uôn pro\ng Buôn Ama Thuôt jao leh kơ phung knua\ druh hgu\m ho\ng du\m anôk tlo\ mgang ngă klei mka\ dlăng hro\ng ruah êlâo kơ tlo\ mgang, bi kjăp du\m êpul brua\ hiu do\ng mdrao mjê], srăng đru mghaih msir, do\ng mdrao mjê] du\m klei amâo mâo jăk tơdah tuôm mơ\ng brua\ tlo\ mgang. Aê mdrao Nguyễn Thị Thu Loan, khua kia\ kriê sang êa drao alu\ Tân Lập, [uôn pro\ng Buôn Ama Thuôt brei thâo, leh 3 hruê hluê ngă, mâo leh êbeh 800/1.200 ]ô hđeh mâo tlo\ mgang klei Sruê – Rubella ho\ng klei êđăp ênang.

 

- Djo\ tuôm kơ klei [ơ\ng djo\ mnơ\ng rua\ ti sa anôk dơr mnuih djiê nga\ 114 c\ô mnuih bi nao đih kơ sang êa drao mdrao ti c\ar Gia Lai mơ\ng Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam leh hâo hưn, Anôk brua\ ra\ng mgang klei rua\ tưp c\ar Gia Lai mrâo mâo klei tu\ mơ\ng klei ksiêm mka\ dla\ng bi mkla\ mta klei  nga\ truh rua\ tal êlâo. Hluê ana\n, hla\m kđeh c\^m êmô mơ\ng go\ sang RahLan Gong blei ba w^t c\uh kơ jih [uôn [ơ\ng, mâo ênoh mrô djo\ kman E Coli êgao hnơ\ng dưi brei êbeh 100 bliư\, ma\ ksiêm mka\ dla\ng êa kba\ng mơ\ng sang Rahlan Gong a\t djo\ kman Coliforms êgao 100 bliư\ mơh mka\ ho\ng hnơ\ng c\ua\n kơ hnơ\ng êa mna\m. Anei jing mta kman nga\ truh klei rua\ tian eh, đa hlo\ng nga\ truh klei bi ru\ng êrah leh ana\n dlưh awa\t boh [leh truh kơ djiê.

 

- Dhar brua\ ksiêm dlăng brua\ kbia\ mu\t ti ta] êdeh phiơr pro\ng Đà Nẵng, Dhar brua\ ksiêm dlăng klei mu\t kbia\ ho\ng ta] êngao Đà Nẵng mrâo [uh lehana\n ma\ kơ\ng êbeh 1kg mta mâo matu^ mdăp hla\m mnơ\ng pioh mđup brei, prăp êmiêt mơ^t ba kơ Australia ho\ng êlan êdeh phiơr. Mnơ\ng la] ana\n mâo 5 hruh kpu\ng pioh tap [o#, lehana\n 1 hruh kpu\ng mia. Êjai ngă hra\ mơar, mnuih mơ^t hưn mnơ\ng ana\n jing: Kpu\ng tap [o#. {ia\dah leh Knơ\ng brua\ ksiêm duah brua\ kreh knhâo k]ui duah klei ngă soh, Phu\n brua\ kahan ksiêm ti Đà Nẵng bi kla\: Mta kpu\ng anei jing mta dôk hlăm ênoh mâo matu^. Ênoh matu^ anei dưi bi lu\k hlăm mnơ\ng hơăi mang, mse\ si kpu\ng tap [o# Eazy White, ]hia\m din ko\, mlâo pu\k ala\ mgưt, kbu\ mnei m’êa.

 

- Hluê adu\ brua\ khan ksiêm êlan klông c\ar Điện Biên, ênoh mran ga\n êrô hla\m êlan êa ti wa\l c\ar amâo mâo lu ôh, ho\ng gia\m 100 boh mran, [ia\ ara\ anei brua\ kriê dla\ng, rơ\ng ja\k êđa\p hla\m klei ga\n êrô mơ\ng du\m mran anei jing dleh dlan êdi. Lu boh mran anei ka nga\ ôh hra\ m’ar. Hluê si Thượng tá Nguyễn Mạnh Cương, K’ia\ng khua Adu\ brua\ khan ksiêm Điện Biên: klei thâo sa\ng hluê nga\ hdra\ bhia\n êlan êa mơ\ng mnuih [uôn sang adôk êdu k[a\h, mnuih [uôn sang c\o\ng nga\ mkra ma\ pô mran, mga\t hluê ho\ng klei pô thâo jing klei hu\i ba klei truh hla\m êlan êa.

 

Kdrêc\ klei mrâo ala tac\ êngao:

 

- Klei bi trông gưl dlông mơ\ng Klei bi k[^n Liên Hợp Quốc mphu\n po\k leh ti New York, ala c\ar My hla\m aguah anei hluê mmông alu\ wa\l ho\ng du\m asa\p iêo mthưr pral dja\l bi nga\ brua\ c\ia\ng msir mghaih du\m brua\ mse\ si: klei nga\ ma\k [ai, klei rua\ tưp leh ana\n klei bi nga\. Hla\m klei blu\ hra\m mphu\n po\k klei bi k[^n, Khua dla\ng brua\ êpul brua\ Liên Hợp Quốc Ban Ki Moon bi êdah leh gru rup mma\t t^t kơ sa la\n ala amâo mâo klei h’^t kja\p ara\ anei, mb^t ana\n iêo mthưr êpul êya Quốc tế mtru\n du\m brua\ nga\ jêc\ êdi c\ia\ng bi kdơ\ng ho\ng klei lông dla\ng mse\ si klei jhat [ai mơ\ng Knu\k kna Islam, klei rua\ tưp pro\ng Ebola ti C|âu Phi leh ana\n du\m klei bi nga\ ti kr^ng wa\l Trung Đông.

 

- Êpul hgu\m Châu Âu mrâo brei thâo, ênoh mnuih Châu Âu nao mu\t hlăm êpul măk [ai pia knu\k kna Islam IS ti Irak lehana\n Siri hlăk đ^ hlăm du\m mlan êgao. Giles de Kerchove klam brua\ kdơ\ng ho\ng phung măk [ai mơ\ng êpul hgu\m Châu Âu (EU) brei thâo, mâo hla\m brô 3 êbâo ]ô mnuih nao mu\t hlăm êpul pia Knu\k kna Islam IS, đ^ truh 1 êbâo ]ô mnuih mka\ ho\ng dua mlan êlâo. Tui si t^ng, hla\m brô 20% - 30% mnuih Châu Âu mu\t hlăm êpul kahan măk [ai anei lo\ w^t leh kơ ala ]ar di`u pô lehana\n hlăk mjing sa klei hu^ hyưt pro\ng kơ klei êđăp ênang lar yang [uôn.

 

- Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Đức  hruê mbruê lac\: ala c\ar anei sra\ng amâo mâo bi mlih ôh hdra\ mtru\n ho\ng Syria leh ana\n Iraq, leh êpul khan nga\ ru\ng Islam ti Philippin arưp bi mdjiê sa c\ô  mnuih Đức di`u ma\ kơ\ng. Hluê si Phu\n brua\ bi mje\ ho\ng ala tac\ êngao Đức, ala c\ar anei mâo ma\ leh klei hưn mthâo mơ\ng Anôk brua\ ktuê hluê dla\ng du\m po\k hla web Islam ( SITE - My) hluê ana\n phung khan nga\ ru\ng Islam ti Philippin hla\k ma\ kơ\ng 2 c\ô mnuih Đức leh ana\n arưp sra\ng bi mdjiê 1 hla\m 2 c\ô anei tơ ala c\ar Đức amâo mdei klei đru du\m brua\ mơ\ng My c\ia\ng bi kdơ\ng ho\ng êpul Knu\k kna Islam c\o\ng mdưm ma\ di`u pô ( IS ). Knu\k kna Đức bi mko\ mjing leh sa Knơ\ng brua\ ru\ng ra\ng c\ia\ng msir mtlaih du\m phung di`u ma\ kơ\ng anei, [ia\ amâo sra\ng bi mlih ôh hdra\ mtru\n kơ Syria leh ana\n Iraq.

 

- Khua knu\k kna Palestin Rami Hamdallah mrâo iêu mthưr klei đru mjê] kơ klei lo\ kru\ w^t Gaza leh rai mơ\ng klei bi blah ngă. Khua knu\k kna Rami Hamdallah mtru\t lu ala ]ar dlông ro\ng lăn mkrum mguôp mâo 3 êklai 800 êklăk dolar đru kơ mnuih Palestin lo\ kru\ w^t Gaza leh klei Israel po\k klei bi blah hlăm kr^ng lăn knap m`ai anei. Klei Khua knu\k kna Palestin iêu mthưr anei, leh mjưh rue# klei bi k[^n mơ\ng phung bi đru mâo mko\ mjing ti anôk brua\ Liên hiệp quốc ti New York, ala ]ar Mi.

 

- Khua g^t gai êpul t^ng nah dih Ucraina hruê mbruê brei thâo: wa\t l^ng khan Ucraina leh ana\n êpul t^ng nah dih hla\k dôk hluê nga\ klei leh bi [ua\n rơ\ng bi kbia\ đue# phao ktuang ppro\ng mơ\ng kr^ng wa\l bi mblah ti kwar Ngo\ ala c\ar anei. Hluê si Igor Plotnitsky, khua g^t gai Cộng hòa Nhân dân co\ng mdưm ma\ di`u pô Luhansk, sna\n brua\ bi kbia\ đue# phao ktuang ppro\ng hla\k hluê nga\ ho\ng klei ksiêm dla\ng mơ\ng du\m phung nga\ brua\ ktuê hluê dla\ng Êpul kriê mgang klei êđa\p ênang leh ana\n hgu\m C|âu Âu ( OSCE ).

- Ti anôk bi k[^n kơ klei bi mlih yăn adiê mơ\ng Liên hiệp quốc mrâo mko\ mjing ti New York, Khua mil ]hil Philipin Benino Aquino brei thâo, kha\dah ka jing ôh ala ]ar tuh ba lu êwa ]ho\, [ia\dah Philipin mâo nanao klei g^r hyua\ h^n brua\ kdơ\ng ho\ng klei bi mlih yăn adiê. Philipin jing ala ]ar dôk hlăm alu\ wa\l ênưih hmăi amâo mâo jăk mơ\ng klei bi mlih yăn adiê. Khua mil ]hil Philipin Aquino iêu mthưr du\m ala ]ar mâo klei đ^ kyar ba ako\ hla\m brua\ bi hro\ êwa ]ho\, lehana\n mâo klei đru kơ du\m ala ]ar [un.